Olbrzymy też lubią planety

[mannaznieba4]

kilkadziesiąt razy większa masę maja od masy słonca? czy aby napewno?
coprawda 20 to juz kilkadziesiąt ale 90 tez.
może ktoś wie coś dokładniej o tych masach.

masy gwiazd

[meehow1]

mannaznieba4 napisała:

> kilkadziesiąt razy większa masę maja od masy słonca? czy aby napewno?
> coprawda 20 to juz kilkadziesiąt ale 90 tez.

Istnieją gwiazdy o masach przekraczających nawet 100 razy masę Słońca. Co
prawda są one niezwykle rzadkie i żyją bardzo krótko, ale z drugiej strony mają
ogromne jasności, dlatego można je odkrywać stosunkowo łatwo.

> może ktoś wie coś dokładniej o tych masach.

Masę jednego z tych obiektów ocenia się na 70 mas Słońca, a drugiego - na 30
mas Słońca. Więcej można przeczytać np. tu:
www.space.com/scienceastronomy/060208_hypergiant_stars.html

[Gość: Sachu]

Są nawet kilka tysięcy raze większe niż Słońce. Pozdrawiam!

[Gość: Haggis]

> Są nawet kilka tysięcy raze większe niż Słońce

Raczej nie. Największe obserwowane gwiazdy mają ok. 150 mas Słońca. Obserwacje
obszarów gwiazdotwórczych wskazują, że jest dość gwałtowne obcięcie w rozkładzie
mas powyżej ok. 150 mas Słońca, więc efekt jest statystycznie istotny. Teoria
ewolucji masywniejszych obiektów nie jest całkiem jasna, więc nie bardzo wiemy
dlaczego tak się dzieje.

[Gość: darkonza]

a w druga strone? jak male bywaja gwiazdy?

[pomruk]

Dolną granicę trudno określić - gwiazdy przechodzą powoli w "brązowe karły".
Żródłem energii dla tych ostatnich jest raczej zapaść grawitacyjna niz procesy
jądrowe. O ile pamiętam (ale nie sprawdziłem) jest to ok. 1/100 masy Słńca.

Errata: 1/10 a nie 1/100

[pomruk]

No i tak to jest, jak cytujesz " z pamięci" - chodziło o 1/10 a nie 1/100 masy
Słońca (sorry, nauczka dla mnie). Niedawno "zważono" dkładnie takiego karła -
8,5% masy Słońca.

[Gość: Haggis]

> a w druga strone? jak male bywaja gwiazdy?

Najmniejsze gwiazdy mają jakieś 100 Jowiszów, czyli z grubsza 10% masy Słońca.
Poniżej tego nie dochodzi do zapłonu jądrowego.

[madcio]

Gdy zmniejszasz masę gwiazdy, wkraczasz w mętny świat brązowych karłów - ciał
niebieskich, które stoją gdzieś między prawdziwymi gwiazdami i prawdziwymi
planetami zarównow klasyfikajci, jak i pod względem masy.

Powszechnie się przyjmuje, że planeta przestaje być planetą, gdy zwiększy są
masę powyżej 13-14 mas Jowisza. (zauważ, że przy tym taki brązowy karzeł bardzo
nieznacznie zwiększa swoje rozmiary - wszystko "idzie w" zwiększanie gęstości)
Pełnoprawne gwiazdy z termojądrowym zapłonem - najmniejsze czerwone karły - są
bodajże od 81 mas Jowisza.

Jeśli zaś ci chodzi o wielkość w sensie rozmiarów to cóż... gwiazda neutronowa
może być wielkości sporego miasta.
Czarne dziury podobno w ogóle są bezwymiarowym punktem, ale ja osobiście sądzę,
ze CD ma skończone rozmiary, choć raczej... niewielkie. To oczywiście na czuja,
uzasadnianiem niech sie zajmą naukowcy, jak w końcu uda im się pogodzić kwanty z
grawitacją. :)

[Gość: robak]

> Raczej nie. Największe obserwowane gwiazdy mają ok. 150 mas Słońca

raczej tak. Nie mieszaj masy z wielkoscia. Betelguese jest okolo 1000 razy
wieksza od Slonca natomiast jest tylko 20 razy ciezsza. To jest typowe dla
Czerownych Olbrzymow.

[mannaznieba4]

dziekuje za odpowiedzi o masach gwiazd ale co z czasem ich życia?
pasy wokół gwaizd sa kilkanaście (kilkadziesiąt) ray szersze od układu
słonecznego. te gwaizdy musza juz długo zyć.
a przeciez gwaizdy już 20 x masa slońca maja swoj dobrze udokumentowany zywot
zakończony wybuchem jescze szybcie nastąpi to dla 70 x M czy 30 x M
tak że nie jestem przekonany że te gwiadzy maja tak duże masy jeżeli ten pas
jest tak obszerny? watpie też czy zdazą uformowac planety

[madcio]

> tak że nie jestem przekonany że te gwiadzy maja tak duże masy jeżeli ten pas
> jest tak obszerny?
Wbrew pozorom, owe pasy mają masę bardzo niewielką w porównaniu z masą samej
gwiazdy.

> watpie też czy zdazą uformowac planety
W ciągu kilku milionów lat to raczej zdążą, zwłaszcza w modelu, w którym planeta
gazowa powstaje przez nagłą koncentrację gazu i pyłu. "Nagła" w tym wypadku
oznacza z 100 lat, czyli mniej niż mignięcie oka w astronomicznej skali czasu. Z
skalistymi planetmai już gorzej. A już zupełnie nie ma co oczekiwać życia -
grubo wcześniej wszystko skończy się w fajerwerku.