Księżyc

[bonobo44]

mam zamiar wrzucać tu: loty załogowe i bez na tego naszego satelitę...

[euforyjka]

to wrzucaj przy okazji jakies fajne zdjecia Księzyca tez ;)

Apollo

[bonobo44]

Służę uprzejmie:

www.panoramas.dk/fullscreen3/f29a.html
www.panoramas.dk/fullscreen3/f29b.html
www.panoramas.dk/fullscreen3/f29c.html

warto też włączyć głośniki!

Dlaczego niektórzy wierzą w hoax Apollo ?

[bonobo44]

Dyskusja na FN:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=32&w=49918760

SMART impact at the dark side of the Moon

[bonobo44]

3.09.2006 o 07:41 letniego czasu środkowoeuropejskiego (CEST),
pierwsza europejska sonda Księżyca (która od razu weszła na jego orbitę,
i lata wokół niego od 16 m-cy 8), wystrzelona we wrześniu 2003 r.
esamultimedia.esa.int/images/smart_1/img05.jpg
dokładnie po 3 latach zakończy misję i planowo wyrżnie w Księżyc z prędkością 2
km/s w miejscu zaznaczonym kółkiem (36.44 S, 46.25 W) tworząc krater o średnicy
2-10 m:
esamultimedia.esa.int/images/smart_1/Lune02bis_hi.JPG
Specjalnie zaaranżowano to tak, coby walnęła w cień na widocznej a nie
niewidocznej stronie. Zatem w przeddzień inauguracji roku szkolnego
'vsie tielieskopy Sojedinionnych Sztatov i vsiej zaokieaniczeskoj storony
Ziemli obraszczajem na... The Dark Side of The Moon 8-)

--
SMART-1 Lunar Impact:
sci.esa.int/science-e/www/area/index.cfm?fareaid=98

[euforyjka]

a myslisz, ze słowa takie tak 'wyrżnąć' czy 'walnąc' nie sa tu aby trochę nie
na miejscu? jakbym powiedziała tak na zajęciach to myslisz, ze jaka profesor
zrobiłby minę...? chyba by się troche zbulwersował tak myslę ;)

[bonobo44]

euforyjka napisała:

> a myslisz, ze słowa takie tak 'wyrżnąć' czy 'walnąc' nie sa tu aby trochę nie
> na miejscu? jakbym powiedziała tak na zajęciach to myslisz, ze jaka profesor
> zrobiłby minę...? chyba by się troche zbulwersował tak myslę ;)

istotnie, zagalopowałem się - po prostu "impact" tłumaczy się "mocno uderzyć"
i tak powinienem napisać ;-)

dziękuję za przywołanie starego bonobo do porządku i proszę młode pokolenie o
wybaczenie 8-(

[bonobo44]

Smart 1 wykonał właśnie zdjęcie miejsca, w które uderzy:
esamultimedia.esa.int/images/smart_1/Smart-1_Impact-Area_2_H.jpg

[vibe-b]

euforyjka napisała:

> a myslisz, ze słowa takie tak 'wyrżnąć' czy 'walnąc' nie sa tu aby trochę nie
> na miejscu?


Ojej, to tutaj takie rygory obowiazuja? Przeciez wyrznac i walnac nie sa
obrazliwe.

[lajkonik521]

vibe-b napisała:

> euforyjka napisała:
>
> > a myslisz, ze słowa takie tak 'wyrżnąć' czy 'walnąc' nie sa tu aby trochę
> nie
> > na miejscu?
>
>
> Ojej, to tutaj takie rygory obowiazuja? Przeciez wyrznac i walnac nie sa
> obrazliwe.


Eeee, tam. Tylko Ełforyjka jest jakaś dziwna, ale ona jeszcze o tym nie wie.

Lajkonix

[bonobo44]

Istnieje pewne prawdopodobieństwo, że SMART-1 uderzy z dużą siłą orbitę
wcześniej (o 2:38 w nocy - to byłaby gratka dla obserwatorów na naszej półkuli
8-) w odrobinę innym miejscu, jeśli zawadzi o wystający brzeg krateru Clausius.
Jeśli nie, przeleci tuż nad tym brzegiem i dopiero przy okazji następnej orbity
wryje się z wielką prędkością w grunt księżycowy przed samym kraterem...

<<the latest estimates of the elevation of the surrounding Moon terrain
indicated that, in the absence of any further manoeuvres, impact would very
likely occur one orbit earlier, at 02:38 CEST (00:38 UT) during orbit 2889,
with SMART-1 possibly clipping the rim of a medium-sized crater, Clausius a
crater jutting some 1600 metres up and located

at 43.5º West and 36.5º South.>>

<<Stereo image analysis combined with current topographical models of the Moon,
as well as information obtained from AMIE photos taken of the potential impact
area in mid-summer and on 19 August, indicated a high probability that there
could be an additional 200-400 metres of landscape elevation intersecting orbit
2889.>>

<<As a result, during the night of 1-2 September, mission controllers conducted
manoeuvres using the spacecraft's thrusters aiming to boost the height of
perilune of the penultimate orbit, while maintaining the intended (nominal)
impact time and location.

The manoeuvres successfully achieved this aim, boosting perilune by 592 metres,
with the result that the new impact time is now estimated to be 07:42 CEST
(05:42 UT), 1 minute later then previous, and

at 46.2º West and 34.2º South.

"While impact may still occur earlier due to uncertainty in terrain elevations,
the possibility of this happening has been reduced as much as possible based on
the information we now have," said Bernard Foing, SMART-1 Project Scientist.>>

Jedno ze zdjęć Księżyca ze SMART-1:
esamultimedia.esa.int/images/smart_1/Smart-1_25_August_1348UTC_H.jpg

Europa uderza w Księżyc

[bonobo44]

Wreszcie (tuż przed godziną zero) donosi o tym i GW:

<<Tomasz Rożek2006-09-02, ostatnia aktualizacja 2006-09-02 14:23
W niedzielę europejska sonda kosmiczna SMART-1 po trzech latach kosmicznej
podróży zderzy się z powierzchnią Księżyca. Skutki tej kolizji będą widoczne z
powierzchni Ziemi




Misja sondy SMART-1Kraksa jest nieunikniona i zaplanowana w najdrobniejszym
szczególe. Inżynierowie z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) manewrowanie
małą sondą rozpoczęli już 19 czerwca br. Wszystko po to, by do zderzenia doszło
w odpowiednim miejscu i we właściwym czasie. Kolizja z powierzchnią Srebrnego
Globu ma zakończyć jedną z najbardziej udanych misji w historii badania
kosmosu.

Sprytna sonda z bajerami

SMART-1 (Small Mission for Advanced Research in Technology) jest pierwszą
europejską sondą księżycową, dodajmy - trochę nietypową. Przeglądając listę
urządzeń naukowych zainstalowanych na jej pokładzie, można odnieść wrażenie, że
ktoś pozbierał wszystkie niesprawdzone dotychczas w kosmicznym boju koncepcje i
hurtowo postanowił je przetestować. Jednym z takich rozwiązań jest napęd sondy,
czyli silnik jonowy. Jego koncepcja nie jest nowa, ale w przestrzeni kosmicznej
używany był zaledwie kilka razy. W żadnej ze swoich misji nie korzystali z
niego dotychczas Europejczycy. Jego działanie polega na wytwarzaniu ciągłego
strumienia jonów. Silnik może działać przez bardzo długi czas, co rekompensuje
jego niewielki ciąg odpowiadający ciężarowi pocztówki.

Silnik jonowy nie nadaje się co prawda do osiągania dużych przyspieszeń, ale
jego wielką zaletą jest ponad dziesięciokrotnie większa wydajność niż
tradycyjnych napędów (chemicznych). W praktyce oznacza to, że sonda z silnikiem
jonowym zużywa bardzo mało paliwa. SMART-1 przez całą misję wystarczyły
zaledwie 82 kg ksenonu (gazu szlachetnego). Inżynierowie z ESA postanowili
sprawdzić m.in., jaki wpływ na działanie silnika jonowego ma pole elektryczne i
magnetyczne występujące w przestrzeni kosmicznej. Przetestowano także
możliwości tzw. laserowego połączenia sondy kosmicznej ze stacją naziemną. ESA
kontaktuje się z częścią swoich satelitów telekomunikacyjnych, wysyłając w ich
kierunku wiązkę laserową z bazy na Wyspach Kanaryjskich. Tym razem uzyskanie
takiego połączenia z sondą było bardzo trudne, bo SMART-1 znajdowała się
znacznie dalej od Ziemi niż satelity telekomunikacyjne. Poza tym w
przeciwieństwie do tych ostatnich bardzo szybko się poruszała. Wbrew obawom
zamontowana na pokładzie satelity kamera AMIE wychwyciła sygnał.

Dzięki tej samej kamerze sporządzono bardzo dokładne obrazy powierzchni
Księżyca. Najlepsze z dotychczas dostępnych - o rozdzielczości około 200
metrów - zrobione były przez amerykańską sondę Clementine. Te najnowsze są pięć
razy dokładniejsze. W czasie misji SMART-1 testowano także system OBAN
potrafiący bez udziału stacji naziemnej z większą samodzielnością prowadzić
sondę do wyznaczonego celu. W sumie na pokładzie sondy znajduje się blisko 19
kg aparatury naukowej.

W poszukiwaniu korzeni Księżyca

Sonda jest mała, wygląda jak pralka automatyczna o wysokości i szerokości 1
metra. Jest zasilana przez dwie baterie słoneczne, których rozpiętość po
rozłożeniu wynosi 14 metrów. Na jej pokładzie zainstalowano także urządzenia,
które co prawda były wcześniej używane przez badaczy kosmosu, ale ich rozmiary
i wagę postanowiono znacznie zredukować. Tak jest z D-CIXS, zbudowanym przez
Brytyjczyków spektrometrem promieni X. To dzięki niemu zrobiono bardzo dokładną
mapę rozmieszczenia pierwiastków chemicznych na powierzchni Księżyca. Tego typu
badania są pomocne w poznawaniu historii ziemskiego satelity.

Niepotwierdzona hipoteza mówi, że Srebrny Glob był kiedyś częścią naszej
planety, a stał się ciałem niebieskim w wyniku kolizji Ziemi z dużą planetoidą.
Badanie rozkładu pierwiastków chemicznych służy rozwiązaniu zagadki powstania
Księżyca.

Spektrometr D-CIXS okazał się tak dobrym urządzeniem, że Hindusi zainstalują
prawie identyczne na pokładzie sondy Chandrayaan, która z Ziemi w kierunku
Księżyca poleci mniej więcej za rok. Wiele rozwiązań technologicznych misji
SMART-1 znajdzie się także na sondzie ESA Bepi Colombo, która pod koniec tej
dekady poleci na Merkurego.

Skok nad Jezioro Doskonałości

Od kilku lat mówi się coraz głośniej o tym, że kolonizacja Księżyca jest tylko
kwestią czasu. Chcą tego Amerykanie, Rosjanie i Chińczycy. Ci ostatni myślą
nawet o budowie na Księżycu kopalni i transporcie stamtąd bogactw naturalnych
na Ziemię. W zdobywaniu Srebrnego Globu swój udział chcą mieć także
Europejczycy.

SMART-1 została wystrzelona z kosmodromu w Gujanie Francuskiej pod koniec
września 2003 roku. Zaledwie trzy dni później - już na orbicie - uruchomiono
jej silnik jonowy. Na swoją docelową okołoksiężycową orbitę sonda weszła w
ostatnim dniu lutego 2005 roku i od tego czasu bada Księżyc i Słońce.

Misja była przewidziana na dwa lata, ale bardzo dobre wyniki pracy sondy
skłoniły naukowców z ESA do przedłużenia jej o kolejny rok. Gdy w połowie
września ubiegłego roku skończyło się ksenonowe paliwo i silnik jonowy został
wyłączony, jedynym źródłem napędu pozostały małe silniczki manewrowe. Regulując
siłę ich ciągu, kontrolerzy z ESA próbują wycelować sondą w konkretny punkt
Księżyca. Dlaczego w ogóle zdecydowali się zniszczyć sondę? W ten drastyczny
nieco sposób chcą zbadać skład księżycowego gruntu, który w postaci pyłu wzbije
się po kolizji. Jej miejsce będzie bardzo dokładnie obserwowane przez naziemne
teleskopy.

SMART-1 zderzy się z Księżycem 3 września, w niedzielę, o godzinie 7:41 czasu
polskiego w miejscu zwanym przez astronomów Lacus Excellentiae. Jezioro
Doskonałości - bo tak brzmi polskie tłumaczenie - nie jest jeziorem, raczej
płaszczyzną o średnicy 184 km. Sonda uderzy w nią pod bardzo małym kątem, stąd
niektórzy jej zetknięcie z powierzchnią Księżyca porównują do lądowania skoczka
narciarskiego. Z tą tylko różnicą, że przy prędkości około 7 tys. km/godz.
SMART-1 całkowicie się roztrzaska. Krater, jaki pozostawi spadająca sonda,
będzie miał około metra głębokości i do dziesięciu metrów długości.
Niewykluczone, że lecąca płasko nad Księżycem sonda zahaczy o jakieś
wzniesienie i roztrzaska się o nie kilka godzin wcześniej.

Sposób, w jaki SMART-1 zakończy swoją misję, jest często stosowany. W
zetknięciu z powierzchnią Księżyca zginęły prawie wszystkie badające go sondy.
Ale Srebrny Glob na pewno to przeżyje.

- Zderzenie nie spowoduje żadnej katastrofy naturalnej na Księżycu -
podkreślają naukowcy. - Wszystkie pierwiastki, z jakich zbudowana jest sonda
SMART-1, są obecne także w warstwie powierzchniowej naszego satelity - dodają.
W tym kontekście SMART-1 można potraktować jako sztuczną kometę.>>

serwisy.gazeta.pl/nauka/1,34136,3590125.html

Spodziewana lokalizacja w trzech wariantach

[bonobo44]

esamultimedia.esa.int/images/smart_1/Smart-1_Impact-Area3_H.JPG

Sonda SMART-1 uderzyła w Księżyc

[bonobo44]

Misja udana pod każdym względem! Gratulacje dla ESA!

8-)

<<PAP2006-09-03, ostatnia aktualizacja 2006-09-03 10:15
Europejska sonda SMART-1 zakończyła swoją trzyletnią misję, uderzając w
niedzielę rano o powierzchnię Księżyca. Do kosmicznej kolizji doszło w miejscu
zwanym Jeziorem Doskonałości o godzinie 7:42 czasu polskiego

Fot. CHRISTIAN VEILLET AP
Moment uderzenia w powierzchnię Księżyca sfotografowany przez teleskop z Ziemi.
Czarna linia to zakłócenia wywołane błyskiem.
bi.gazeta.pl/im/3/3592/z3592133X.jpg

ZOBACZ TAKŻE
Europa uderza w Księżyc (02-09-06, 00:00)
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=12172&w=47233474&a=47936486
"Znajdujemy się na Jeziorze Doskonałości. Wylądowaliśmy" - ogłosił szef misji
Octavio Camino z centrum operacji kosmicznych w niemieckim Darmstadt.

Kontrolerzy misji SMART z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) aplauzem
powitali wiadomość. W chwilę później, w centrum w Darmstadt pokazano obraz
zarejestrowany w obserwatorium na Hawajach, na którym widać jaskrawe światło -
efekt zderzenia.

Jak przewidywano, w chwili zderzenia z Księżycem sonda miała prędkość 7200 km/h.

SMART-1 został wyniesiony na orbitę okołoziemską przez rakietę Ariene-5 we
wrześniu 2003 roku. Po orbicie Księżyca zaczął krążyć od listopada 2004 roku.

Wyposażony w silnik Solar Electric Primary Propulsion, miał przetestować
przydatność takiego silnika do następnych większych misji kosmicznych ESA,
takich jak BepiColombo, której celem będą badania Merkurego.

Sonda - sześcian o bokach długości około jednego metra - wykonała w sumie 332
obiegi dookoła Srebrnego Globu, przemierzając łącznie ponad milion kilometrów.
W lutym 2005 roku ESA zdecydowała się na przedłużenie czasu trwania misji do
sierpnia 2006.

Pozostając na orbicie Księżyca, SMART-1 badał jego powierzchnię, wykonując
miniaturowym aparatem zdjęcia o wysokiej rozdzielczości. Przesyłał ok. 1000
zdjęć na tydzień.

Dane zebrane przez SMART-1 pomogą naukowcom zrozumieć, jak powstał Księżyc, a
zwłaszcza sprawdzić hipotezę, że stało się to na skutek kolizji ciała
kosmicznego z Ziemią.

Program naukowy ESA zawiera trzy typy misji: kluczowe o dużym budżecie,
średniej wielkości i ostatnio wprowadzone tanie misje. Ten ostatni typ nazywany
jest Small Missions for Advanced Research in Technology (SMART) i jego głównym
celem jest testowanie w przestrzeni kosmicznej technologii, które mogą być
potem wykorzystane w dużych projektach.>>
serwisy.gazeta.pl/nauka/1,34136,3592030.html

Indie: Chandrayaan znaczy "podróż na Księżyc"

[bonobo44]

Pierwsza hinduska misja na Księżyc
www.isro.org/chandrayaan-1/

start: marzec 2008

rakieta: Polar Satellite Launch Vehicle, India

statek kosmiczny: Chandrayaan-1, India
("Chandrayaan" znaczy "podróż na Księżyc")

miejsce startu: SDSC, India

czas lotu: 5,5 dnia

końcowa orbita: 100 km, biegunowa

czas trwania misji: 2 lata

[bonobo44]

Misje Apollo 11, 14 i 15 zabrały na Księżyc po 1 retroreflektorze.
Były to tablice 1 m x 1 m złożone z dużej liczby pryzmatów w kształcie naroży
sześcianów (CCR - Cube Corner Reflectors):
www.jpl.nasa.gov/images/retroprism-browse.jpg
Odbijają one promieniowanie w kierunku jego padania.

Największy retroreflektor (300 pryzmatów kwarcowych o średnich wymiarach 38 mm
każdy) dostarczył tam Apollo 15:
www.lpi.usra.edu/expmoon/Apollo15/A15_LRRRfull.gif
Rosjanie umieścili na Księżycu podobne, ale mneijsze retroreflektory
pryzmatyczne (wykonane w kooperacji z Francją) w 1970 r. przy okazji misji
Łunochoda 1 i później - Łunochoda 2 w 1973 r.

Rosyjskie odbłyśniki zostały dostarczone automatycznie, podczas gdy
amerykańskie były instalowane na powierzchni Księżyca przez astronautów wraz z
innymi urządzeniami pomiarowymi. Zdjęcie retrorefletora zainstalowanego na
powierzchni Księżyca przez załogę Apolla 11:
upload.wikimedia.org/wikipedia/en/4/43/AS11-40-5952.jpg

Fakt możliwości automatycznego dostarczenia tam takiego odbłyśnika wytrąca
trochę siłę argumentu mającego przemawiać za wylądowaniem ludzi na Ksieżycu, w
co niestety spora część zwłaszcza młodszego pokolenia zdaje się dziś
powątpiewać.


Tymczasem retroreflektory wykorzystano do precyzyjnego pomiaru odległości do
Księżyca. Z Ziemi enitowano kilkunanosekundowe impulsy laserami rubinowymi
PTM (Pulse Transmission Mode) opracowanymi w Korad Dpt. Rozbieżność wiazki
poniżej 1,4 mrad, energia w impulsie - ok. 5J.

W oparciu o te odbłyśniki przez 4 lata realizowano intensywne pomiary Ziemia-
Ksieżyc-Ziemia w obserwatorium McDonalda w Teksasie na wysokości ponad 2000 m
n.p.m.
www.lpi.usra.edu/expmoon/Apollo15/laserFS.gif
W ciągu 4 pierwszych lat, od 1969 r. zrealizowano łącznie blisko 1,5 tys.
seansów takiej "łączności" laserowej, emitując w kierunku Księżyca łącznie ok.
400 tys. impulsów laserowych.*)
Chwilową odległość Ziemi i Ksieżyca określano z dokładnością 10-15 cm, tzn.
względna dokładność wyniosła 3x10^-10.

Do 1973 r. nie mniej niż 7 stacji pomiarowych (laser ranging stations)
w 4 krajach (USA, Francja, ZSRR i Japonia) zarejestrowało sygnały powrotne z
odbłyśników dostarczonych na Księżyc przez misje Apollo.
Nadal istnieje możliwość ich wykorzystania i w istocie jest to jedyny naukowy
eksperyment stale kontynuowany od chwili jego podjęcia w trakcie wymienionych
misji.

W 30 rocznicę lotu Apollo 11 ustalono dzięki nim, że Księżyc znajduje się ponad
1 m dalej niż w trakcie trwania misji Apollo.
www.cnn.com/TECH/space/9907/21/apollo.experiment/
--
*) F.Kaczmarek w swojej książce "Wstęp do fizyki laserów", w której
można znaleźć sporo szczegółowych informacji na temat tego eksperymentu, podaje
co prawda na str.384, że seanse łaczności trwały od WIOSNY 1969 r., ale musi to
byc jakieś przekłamanie na linii, gdyż powszechnie wiadomo, że Apollo 11
lądowało dopiero w lipcu tegoż roku.
Powołuje się on przy tym na pracę E.C.Silverberga w Appl.Optics, 13 (1974)565.
W pracy tej jednak nie znajdzie się potwierdzenia tej daty 8)
Wręcz przeciwnie, na str.569 wyraźnie pisze się:
"The acquisition rate began rather slowly following the first Apollo landing."
Dodaje się, że w trakcie pierwszego roku trwania projektu LLR wykonano zaledwie
45 takich pomiarów, co mogłoby oznaczać początek regularnych obserwacji
z wiosną 1970 a nie 1969 r.
Podobnie w swej książce autor nie ustrzegł się i innych "drobnych"
nieścisłości... Np. w obserwatorium McDonalda wykorzystano nie 2,6 m a 2,7 m
teleskop do odbioru sygnałów laserowych z Księżyca...
To takimi drobnymi przekłamaniami karmi się jednak mit o "hoax Apollo"...

[nowak11]

Mam pytanie, poważne...Chyba. Wydaje mi się, że gdzieś kiedyś przeczytałem, iż
Ziemia posiada jeszcze dwa księżyce pyłowo-gazowe. Coś mi też krąży po głowie,
że są one nazwane od nazwiska jakiegos Polaka. Prawda to, czy mam jakieś zwidy?

Księżyce Kordylewskiego

[bonobo44]

nowak11 napisał:

> Mam pytanie, poważne...Chyba. Wydaje mi się, że gdzieś kiedyś przeczytałem,
> iż Ziemia posiada jeszcze dwa księżyce pyłowo-gazowe. Coś mi też krąży po
> głowie, że są one nazwane od nazwiska jakiegos Polaka. Prawda to, czy mam
> jakieś zwidy?

raczej prawda 8-)
to Księżyce Kordylewskiego
w punktach libracyjnych
orbity Księżyca wokół Ziemi

polski astronom, Kazimierz Kordylewski
dostrzegł te obłoki pyłowe w 1956 r.
sfotografowano je w 1961 r.

[bonobo44]

Znalazłem właśnie stosowną ilustrację
w otoczeniu punktów libracyjnych L4 i L5
upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Lagrange_points_Earth_vs_Moon.jpg

można się tam dowiedzieć, że są to obłoki niestabilne
(a nawet... okazjonalne 8-)

[nowak11]

Dzięki za informacje; a więc nie dopadła mnie jeszcze starcza demencja!:).

Piąty element

[bonobo44]

W czasach "Wielkiego Skoku", gdy usiłowano wytapiać stal
w wiejskich komunach i eksperymentowano z komunalnymi garkuchniami,
a inteligencję zaganiano do pracy na roli jako jeden z wrogich "pięciu
elementów", propaganda usiłowała wmówić Chińczykom, że są mocarstwem kosmicznym
i już bodaj w 1958 wysłali swego pierwszego sztucznego satelitę. Dziś tamte
niezaspokojone aspiracje są więc dziś podwójnie zaspokajana a...
Chińczycy jak rzadko jaka inna nacja marzą o kosmosie:

<<Konrad Godlewski2006-09-19, ostatnia aktualizacja 2006-09-18 18:32
Czy chińskie zapowiedzi wypraw na Księżyc i Marsa to zwykła propaganda, czy
poważna zapowiedź nowego wyścigu o pierwszeństwo w kosmosie?

Chińskiego programu kosmicznego nie byłoby bez pomocy z Rosji. Rosyjskie
technologie stały się podstawą konstrukcji statków z serii Shenzhou, które
wyniosły pierwszych tajkonautów na orbitę okołoziemską.

Chociaż po sukcesie programu "Apollo" w 1968 r. Rosjanie ostatecznie przegrali
wyścig na Księżyc, to wysłali tam serię łunochodów, mają także ogromne
doświadczenia w badaniach planet Układu Słonecznego, m.in. Wenus i Marsa. Teraz
podzielą się nimi z azjatyckim sąsiadem.

Wielkie plany i wolne tempo

Pierwszym wspólnym przedsięwzięciem będzie misja bezzałogowa na jeden z
księżyców Marsa - Fobosa. Statek, którego start zapowiedziano na 2009 r., ma
przywieźć z niego próbki gruntu. Chińczycy zapowiadają, że wyposażony w
chińskie urządzenia próbnik przywiezie także "ziemię" z samego Marsa.

Od dwóch lat Chiny pracują nad własnym programem badań Księżyca. W przyszłym
roku planują wysłanie na orbitę wokół niego sondy Cheng'e, a trzy lata później -
lądownika. Przed 2020 r. chcą przywieźć na Ziemię księżycowy grunt, a w 2024
r. - wysłać tam ludzi. Przed 2020 r. na Księżyc chcą wrócić Amerykanie.

- Na nowy wyścig kosmiczny między USA a Chinami i Rosją na razie się nie
zanosi - uważa jednak Brian Harvey, autor książek o chińskim i rosyjskim
programie kosmicznym. - Chińczycy mają wielkie plany i wolne tempo. Wysłali
dopiero dwie misje załogowe na orbitę, a trzecią przesunęli na 2008 r. Rosjanie
są pragmatyczni. Liczą, że z chińskimi funduszami rozwiną własny program
kosmiczny. Tłem sojuszu jest gospodarcza i polityczna współpraca obu państw,
która ostatnio się zacieśnia.

Brian Harvey nie wyklucza jednak, że za pięć-dziesięć lat współzawodnictwo w
kosmosie może się nasilić, bo między Chinami a USA w tych sprawach panuje
nieufność. Kiedy trzy lata temu płk Yang Liwei wykonał dziewiczy lot na orbitę
w statku Shenzhou 5, w USA rozgorzała debata między zwolennikami (NASA) a
przeciwnikami (politycy) współpracy z Państwem Środka w eksploracji kosmosu.
Przewagę zdobyli ci drudzy.

Amerykańskie obawy

- Chiny chciałyby dołączyć do budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Ale
oficjalnie nie wystąpiły z takim wnioskiem, bo wiedzą, że Ameryka odmówi -
tłumaczy Harvey. - Członkowie ekipy prezydenta Busha i większość polityków w
Kongresie wytykają, że chiński program kosmiczny jest nadzorowany przez wojsko.
Boją się, że to chińska armia najbardziej skorzysta na współpracy.

Rozumiejąc, że współpracy nie będzie, Chiny zapowiadają budowę własnej stacji
kosmicznej, która - jak to ujął czołowy chiński projektant Wang Yongzhi -
będzie "mała i ekonomiczna", w dodatku zamieszkana jedynie okresowo.

Pod koniec 2005 r. grupa sprzyjających NASA kongresmanów ostrzegała prezydenta
Busha, że jeśli w budżecie na 2007 r. nie przeznaczy więcej funduszy na loty
wahadłowców, to "międzynarodowi partnerzy" (przede wszystkim Rosja) będą szukać
współpracy z Chinami. - W tej chwili bliżej Księżyca są Rosja i Chiny niż USA -
alarmowali kongresmani.

Nieufność Amerykanów zwiększają buńczuczne zapowiedzi Chińczyków, którzy nie
ukrywają, że zamierzają rozwijać szpiegostwo satelitarne.

Na Księżyc po wizerunek i hel

O ile Rosjanie widzą we współpracy z Chinami polityczny, gospodarczy i naukowy
interes, o tyle Chiny traktują program kosmiczny w dużej mierze prestiżowo.
Zapowiedzi podróży na Księżyc powtarzają media na całym świecie i w ten sposób
Państwo Środka dorzuca cegiełkę do wizerunku wschodzącego technologicznego
mocarstwa. A że trudno te zapowiedzi zweryfikować, bo program kosmiczny i jego
budżet są utajnione - tym lepiej dla Chin.

Pragmatyczni Chińczycy w eksploracji Księżyca widzą jednak także odległy, ale
jednak interes. Księżycowy grunt kryje hel-3 - izotop helu, którego cząsteczki
przez setki milionów lat opadały na Srebrny Glob niesione wiatrem słonecznym.
Hel-3 to idealne paliwo do elektrowni termojądrowych, które w przyszłości mogą
stać się odpowiedzią na nadchodzący kryzys energetyczny. Żeby go wydobyć,
wystarczy podgrzać księżycowy pył, a następnie przewieźć uzyskany gaz na
Ziemię, gdzie jest go bardzo niewiele.

Fizycy mają nadzieję, że za jakieś sto lat reakcje termojądrowe będzie można
wykorzystać na skalę przemysłową. Kosztujący 10 mld dol. ITER - międzynarodowy
projekt badawczy, w ramach którego we Francji powstanie największy na świecie
reaktor termojądrowy - to po Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (100 mld dol.)
drugi pod względem wielkości projekt naukowy na świecie. >>
serwisy.gazeta.pl/nauka/1,34136,3627207.html