O kupcach...

[paszczakowna1]

Skończyłam właśnie lekturę "Emmy" i coś mi się nie zgadza. Kim właściwie był
ojciec Harriet? Z kontekstu wynika, że kimś zdecydowanie "nie z tej sfery". W
tłumaczeniu jest "kupcem", i nie jestem 100% pewna, czy to jest faktycznie
poprawny przekład oryginalnego "tradesman" (który we współczesnym angielskim
może oznaczać zarówno kupca, jak i wykwalifikowanego rzemieślnika).
Ostatecznie, liczne postacie Austen miały kupca za ojca (rodzeństwo Bingley,
na przykład), i jak najbardziej uchodziły za "dżentelmenów". Zaczynam
podejrzewać, że Harriet była jednak nieślubną córką zamożnego rzemieślnika
(powiedzmy, wytwórcy fortepianów).

I jak to było właściwie z pozycją społeczną kupców (zamożnych) w czasach
Regencji? Wie ktoś dokładnie?

[nchyb]

hm, ale z kupcami różnie bywało, przypomnij sobie Wokulskiego, toż to tylko
kupczyk dla Belli był... nie ta sfera, niezależnie od pieniędzy...
co innego dżentelmen zajmujący się handlem, a co innego kupiec z gminu i
pospólstwa...

[mdro]

Kupiec zapewne kupcowi nierówny, istotnie zależy chyba, z jakich sfer sam
pochodził. W DiU np. jest mowa o miłostkach Wickhama z kupieckimi córkami
(fakt, z niewielkiego miasteczka), potraktowanymi przez otoczenie dość lekko -
wyglądało na to, że bardziej naganne było to, że w ogóle takie kontakty miał.
Co prawda w "Emmie" jest mowa o zamożnym kupcu. Druga sprawa - czy
przypadkiem "nie ta sfera" nie dotyczyła bardziej samej Harriet? Że bycie
nieślubną córką arystokraty czy bogatego dżentelmena jeszcze by uszło (a nawet
mogło być romantyczne), to w przypadku zwykłego kupca jej towarzyskie notowania
wyraźnie spadały?
To oczywiście tylko gdybania, swoją wiedzę na temat stosunków socjalnych
czerpię bardziej z Austen niż czegoś innego.

A tak w ogóle to mam wrażenie, że w "Emmie" są opisywane sfery ciut niższe niż
w innych powieściach Austen. Nie chodzi mi tu nawet o Darcych, Bertramów czy
Elliotów, ale styl życia najbogatszych osób w "Emmie" znacznie odbiega od
Bennetów, Bingleyów czy otoczenia pań Dashwood. Organizacja balu jest
niespotykanym wydarzeniem, praktycznie nikt nie ma powozu...

"Lalka" chyba nie jest dobrym przykładem. Późniejsze czasy i inne
społeczeństwo, poza tym były to głównie fochy panny Izabelli, a dalej - problem
dotyczył bardziej posiadania sklepu niż samego zajmowania się handlem.
Fabrykant czy "handlowiec" ze szlacheckim nazwiskiem był już raczej bez
problemów akceptowany towarzysko.

[paszczakowna1]

Sprawdziłam w oryginale miłostki Wickhama - to też były córki 'tradesmen'. I
rozwiązałam zagadkę - w polskim tłumaczeniu nazwano tak samo dwie zupełnie
odrębne kategorie społeczne: "tradesman" i "merchant".

Porównaj z wiadomościami o pannie Hawkins (czyli późniejszej pani Elton) w
"Emmie": "Była młodszą z dwóch córek kupca z Bristolu; kupca, tak wypadałoby go
nazwać, choć jego zyski zdawały się nader mierne..."

Tu tytuł "kupca" ma być czymś zaszczytnym - ba, ale w oryginale tu jest
"merchant"! Kupiec kupcowi nierówny, faktycznie, i to w tłumaczeniu przepadło.
Nic dziwnego, że coś mi zgrzytało. "Tradesman" powinno się pewnie przełożyć jako
"sklepikarz" (a mam uporczywe wrażenie, że krawiec też podlega pod kategorię
"tradesmen"), i wtedy byłoby w porządku.

> A tak w ogóle to mam wrażenie, że w "Emmie" są opisywane sfery ciut niższe niż
> w innych powieściach Austen. Nie chodzi mi tu nawet o Darcych, Bertramów czy
> Elliotów, ale styl życia najbogatszych osób w "Emmie" znacznie odbiega od
> Bennetów, Bingleyów czy otoczenia pań Dashwood. Organizacja balu jest
> niespotykanym wydarzeniem, praktycznie nikt nie ma powozu...

Złudzenie chyba. Emma wydaje mi się bodaj najbogatszą z bohaterek Austen
(wyjąwszy może pannę Darcy). Nie pamiętam kwoty jej posagu, ale wspomniana panna
Hawkins miała 10 tys, i Emma wyraźnie uważała, że to niewiele - sama musiała
miec co najmniej dwa razy tyle. Sęk w tym, że ojciec Emmy był zdziwaczały i
chorowity (a szwagier Emmy nietowarzyski), a w pobliżu nie było żadnej innej
rodziny równej im majątkiem - bo co do reszty towarzystwa, masz rację, że to
niższe sfery (towarzysko przestający z aptekarzem/lekarzem i adwokatem).

A swoją drogą wydaje mi się, że w Emmie Austen opisuje świat już zmieniający sie
i demokratyzujący się. Zauważ na przykład, że siostra Emmy podejmuje w Londynie
młodego Martina obiadem, i wybierają sie razem na wycieczkę.

[emdziejka]

Emma miała 30 tys. posagu - tak samo jak panna Darcy.
A jak było z adwokatami - w końcu Jan Knightley był adwokatem? zapewne też
jeden drugiemu nierówny.

[nchyb]

> A jak było z adwokatami - w końcu Jan Knightley był adwokatem? zapewne też
> jeden drugiemu nierówny
Najpewniej wszystko zależało od pochodzenia. Kiedy dżentelmen, szlachcic,
zajmował się czymś więcej niż tylko byciem dzentelmenem, wtedy jego zawód nie
był be, kiedy natomiast dany zawód dotyczył człowieka bez pochodzenia, wtedy...
może nie kastowość jak w Indiach, ale urodzenie jednak określało cżłowieka...

[paszczakowna1]

A może i tu były subtelności nam niedostępne. Być może zupełnie inny status był
adwokata/notariusza (a tym bardziej praktykanta u tegoż), inny takiego od spraw
kryminalnych (byli chyba?), a jeszcze inny radcy prawnego.

Urodzenie ważne było na pewno. A majątek jeszcze ważniejszy.

[olivkah]

Jan Knightley został określony jako "lawyer" (czyli solicitor albo barrister),
natomiast wujek Elżbiety Bennet jako "attorney". Słownik etymologiczny podaje,
że attorney to był ktoś, kto tylko przygotowywał sprawy dla "barristera", a ten
występował przed sądem. "Attorney" był do tego stopnia w pogardzie, że w 1873
zlikwidowano to stanowisko. Chyba jakoś nieskutecznie, przynajmniej na początku,
skoro w czasach Austen nadal funkcjonowali?

To link do hasła w słowniku:
www.etymonline.com/index.php?term=attorney
Podano tam wiele mówiący cycat o znaczeniu "nie chciałbym mówić źle o nikim za
jego plecami, ale wydaje się że ten człowiek to 'attorney'"

[paszczakowna1]

> Jan Knightley został określony jako "lawyer" (czyli solicitor albo barrister),
> natomiast wujek Elżbiety Bennet jako "attorney".

Dziękuję. Tak podejrzewałam, że coś zginęło w tłumaczeniu.

> "Attorney" był do tego stopnia w pogardzie, że w 1873
> zlikwidowano to stanowisko. Chyba jakoś nieskutecznie, przynajmniej na początku
> ,
> skoro w czasach Austen nadal funkcjonowali?

? Nie rozumiem, dlaczego "nieskutecznie". W czasach Austen ewidentnie
funkcjonowali, a zlikwidowali tytuł coś 70 lat później.

[olivkah]

> > "Attorney" był do tego stopnia w pogardzie, że w 1873
> > zlikwidowano to stanowisko. Chyba jakoś nieskutecznie, przynajmniej na po
> czątku
> > ,
> > skoro w czasach Austen nadal funkcjonowali?
>
> ? Nie rozumiem, dlaczego "nieskutecznie". W czasach Austen ewidentnie
> funkcjonowali, a zlikwidowali tytuł coś 70 lat później.


LOL. Wiedziałam, że coś musiałam pokręcić :-))) Ciągle muszę sobie przypominać,
że Austen była 200 lat temu, a nie 100. Brak mi chyba jakiejś synapsy w mózgu
żeby to utrwalić na stałe. Bardzo się wstydzę.