Górnicze święto ......

[gerda11]

Dziś tradycyjne święto górnicze- Barbórka

Dziś tradycyjne święto górnicze- Barbórka. Przypada ono w dzień
świętej Barbary- patronki górników. Zwykle w tym dniu odprawiane są
poranne uroczyste msze święte, po których orkiestry górnicze
maszerują przez zamieszkane przez górników osiedla. Po południu
odbywają się uroczyste akademie oraz spotkania, miedzy innymi, w
karczmach piwnych.
Wczoraj- w przeddzień Barbórki- Śląsk odwiedził premier Donald Tusk.
Podczas wizyty w bytomskiej kopalni "Centrum Bobrek" szef rządu
zjechał pod ziemię, aby zobaczyć pracę górników przy ścianie
wydobywczej. Donald Tusk zapewnił, że nie zapomni o interesach
górników. Dodał, że nie może obiecywać dużych pieniędzy, bo nie ma
takich możliwości. Szef rządu zachęcił górników, aby rozmawiali z
pracodawcami i szukali najlepszych rozwiązań. Zdaniem Donalda Tuska,
także pracodawcom zależy na tym, aby górnicy chieli u nich pracować
i otrzymywali za to godną zapłatę. Szef rządu dodał, że jego rząd
nie będzie ustępował przed górnikami tylko dlatego, że głośno
domagają się swoich praw. "Musimy też pamiętać o tych grupach, które
nie przyjdą protestować przed Sejm" - podkreślił Donald Tusk.
Powiedział, że nie kwestionuje potrzeby wprowadzenia emerytury
pomostowej, ale projekt musi być dobrze przygotowany i objąć kilka
grup pracowniczych. "W przypadku górników nikt nie kwestionuje, że
powinni być oni objęci emeryturą pomostową"- powiedział premier Tusk.

[gerda11]

Święta Barbara – 1 700 lat kultu patronki górników !

Święto zwane Barbórką obchodzą szczególnie wszyscy związani w jakiś
sposób z górnictwem – choć św. Barbara patronuje też innym
niebezpiecznym zawodom. Obchody tego święta w Polsce mają
tradycyjnie uroczysty charakter.

Pomyślałam o tym, gdy dane mi było ujrzeć i zwiedzić najpiękniejszy
w świecie kościół zadedykowany Świętej Męczennicy. Jest to chram św.
Barbary w mieście Kutná Hora w Czechach, niedaleko Pragi.

Najpierw jednak należy przypomnieć tę Postać – jedną z
najpopularniejszych świętych. Kult, jakim się cieszy, już od
początku IV w. wzrastał, a od VI w. obejmujący cały świat
chrześcijański –najpierw na wschodzie, zaraz potem na zachodzie –
potwierdza autentyczność historii i męczeństwa.

www.teberia.pl/news.php?id=2889

[gerda11]

Skarbek albo Skarbnik to duch kopalnianych podziemi znany wśród ludu
śląskiego i krakowskiego. Ten siwobrody starzec jest przedstawiany
zarówno jako dobry opiekun pracujących pod ziemią, jak też jako
groźny i mściwy władca dusz górników, którzy zginęli w kopalni.
Wszelkie skarby, kruszce znajdujące się w podziemiach również według
legend należą do Skarbnika (Skarbka).

Barwy górnicze to czerń i zieleń. Pierwsza jest symbolem podziemnych
ciemności, a druga górniczych tęsknot za zielenią lasów i pól, w
czasie pracy pod ziemią.

Godłem górników jest perlik (młot) i żelazko (krótki kilof). Służyły
one górnikom do rozbijania rud i węgla.

Skok przez skórę to obrzęd przyjmowania adeptów (lisów) do stanu
górniczego. Odbywał się on w gospodzie na szychcie piwnej. Adepci
doprowadzani byli w śpiewnym korowodzie przez lis-majora przed
oblicze starych kopaczów (starych strzech). Po egzaminie kandydat
wykonywał skok przez skórę, po czym następowało pasowanie na
górnika. Do stołu biesiadnego doprowadzał go ojciec piwny.
Skóra górnicza, zwana również łatą, była najważniejszym akcentem
zawodowym, atrybutem wyposażenia górniczego. Skórę podkładał sobie
górnik pod kolana, gdy musiał pracować w pozycji klęczącej; okrywał
się nią, gdy ze stropu lała się woda; siedział na niej przy posiłku;
również na niej dokonywana była wypłata. „Skóra” stała się symbolem
przyjęcia do stanu górniczego.
Mianowanie na górnika było zawsze aktem uroczystym. Obecnie skok
przez skórę jest kultywowany w ramach uroczystości Barbórkowych. W
Zagłębiu Miedziowym ceremonia „skoku przez skórę” prezentowana jest
przeważnie podczas spotkań na Karczmach Piwnych lub w formie
inscenizacji na ulicach miast górniczych. Uroczystość tę kończy
odśpiewanie Górniczego Hymnu.

Górniczy Stan, hej niech nam żyje
Niech żyje nam Górniczy stan
Bo choć przed nami ziemia światło kryje
Toć dla ojczyzny trud ten jest nam dan

Boć synowi podziemnych czarnych światów
Każdy chętnie poda swą dłoń /bis/
Niech żyje nam górniczy stan
Górniczy stan niech żyje nam

Czyż nie słyszysz dzwonka z naszej wieży
I dźwięk kilofa, który wzywa nas
Hej do szybu niech z nas każdy bieży
Szczęść nam Boże zaśpiewajmy wraz

Boć synowi podziemnych czarnych światów
Każdy chętnie odda swą dłoń /bis/
Niech żyje nam górniczy stan
Górniczy stan niech żyje nam

[gerda11]

Barbórka. W dniu św. Barbary górnicy, wystrojeni w paradne stroje, w
porządku wojskowym, ze sztandarem i orkiestrą, maszerowali do
kościoła. Po powrocie w karczmie następowało mianowanie nowych
rębaczy, którym przypinano dodatkowy guzik do kołnierza munduru
ładowacza oraz opasywano skórą górniczą. Potem następowała biesiada.
Tradycja Barbórki jest starannie kultywowana we wszystkich ośrodkach
górniczych, a pochody lisów, skoki przez skórę, karczmy piwne,
zabawy górnicze są jej stałymi elementami.

Karczma piwna. Dla utrzymania tradycji górniczej organizowane są
spotkania gwareckie pod nazwą karczma piwna. Uczestnikami karczmy
piwnej są Stare Strzechy, zasłużeni gwarkowie i zaproszeni goście.
Górnicy biesiadujący wraz ze Starymi Strzechami i dostojnymi gośćmi
poczytują sobie to wyróżnienie za zaszczyt. Władzę absolutną podczas
karczmy stanowi Wysokie i Nigdy Nieomylne w Sprawach Piwnych
Prezydium. Takie spotkanie gwareckie odbywa się według
przygotowanych scenariuszy, polegających na rywalizacji w różnych
konkurencjach prowadzonych na wesoło, przeplatanych śpiewem i zabawą
wszystkich uczestników. Na karczmach można dać upust swojemu
niezadowoleniu, wyśmiać bezkarnie innych, nawet zwierzchników.
Tradycją jest, że piwo pije się z kufli projektowanych każdorazowo
na określoną karczmę.

Comber babski – panie zatrudnione w kopalni spotykają się w damskim
gronie na Combrze, który też rządzi się swoimi prawami, a śpiewom i
zabawom nie ma końca.

[gerda11]

Mundur górniczy wprowadzony został w XVIII wieku w górniczych
okręgach Niemiec. Natomiast na ziemiach polskich kwestie
umundurowania wyjaśniono w przepisach do ustawy o Korpusie Górniczym
z 1817 r. Były różne mundury dla poszczególnych kategorii
pracowników górnictwa. Ustanowiony w 1949 r., a nawiązujący do
munduru z końca XIX wieku, honorowy czarny mundur galowy ozdobiony
jest wieloma wystylizowanymi dekoracjami, które nawiązują do dawnej
odzieży roboczej, w której pełniły konkretne funkcje użytkowe. I tak
miotełka do czyszczenia otworów strzałowych, którą górnik trzymał
zatkniętą za taśmę na kapeluszu, zamieniła się w pióropusz. Krótka
pelerynka to pozostałość kapy chroniącej przed wodą lejącą się ze
stropu. Zakładki na piersiach i rękawach służyły do wtykania za nie
lontu i krzesiwa niezbędnych przy robotach strzałowych. Stałym
dodatkiem munduru galowego jest szpada górnicza. Obecnie, oprócz
munduru galowego, używany jest tzw. mundur służbowy w kolorze
stalowym. Dystynkcje na nim świadczą o posiadanym stopniu górniczym.

Militaria górnicze to: barda, szpada i kordelas. Barda (topór)
spełniał rolę narzędzia pracy oraz funkcję militarną i paradną.
Górnicy (gwarkowie), jako ludzie stanu wolnego, mieli obowiązek
stawić się uzbrojeni na wezwanie księcia. Szpada była noszona przez
żupników i górmistrzów żup solnych w Wieliczce, mimo licznych
protestów szlachty na sejmikach. W XIX wieku została uznana jako
część umundurowania członków Królewskiego Korpusu Górniczego w
Królestwie Polskim. Kordelas nosili uczniowie Akademii Górniczej w
Kielcach. Obecnie szpady i kordziki górnicze nadawane są za wybitne
osiągnięcia i długoletnią pracę w kopalni.

Deputat Barbórkowy. Raz do roku na górnicze biesiady zjeżdżali
możnowładcy. Z tej okazji kopacze otrzymywali porcje jadła i
napitku. Tradycja przetrwała w formie wydawania obiadów z kuchni
przy żupach. W roku 1920 urzędowo ustanowiono deputat barbórkowy:
ćwiartkę wódki, 20 dkg kiełbasy i dwie bułki.

Karta Górnika to specjalne przywileje i wyróżnienia w zakresie płac,
praw honorowych, opieki socjalnej i zdrowotnej, emerytur i
wypoczynku górników, wprowadzone Uchwałą Rady Ministrów z 30
listopada 1949 r.

Szychta górnicza, czyli praca. Po felezunku (podziale pracy) w
cechowni (sala zborna załogi na powierzchni) zjeżdżano na dół.
Najpierw, celem przyzwyczajenia do ciemności, zasiadano na
podszybiu. Tu odbywała się narada robocza, czyli ugwarzenie
górnicze. Stąd wywodzi się nazwa gwarek.

[gerda11]

Zawód górniczy od wieków był zhierarchizowany. Żupnik najczęściej
wywodził się z magnaterii. Natomiast kopacze, chociaż wszyscy byli
ludźmi wolnymi, przestrzegali przynależności do poszczególnego
stopnia wtajemniczenia górniczego. W czasie "ugwarzenia" czy
spotkania w karczmie dozór, rębacze czy uczniowie zasiadali każdy w
swojej grupie. Utrzymaniem tradycji oraz docenieniem posiadanych
kwalifikacji są nadawane obecnie stopnie górnicze:
1. generalny dyrektor górnictwa;
2. generalny dyrektor górniczy;
3. dyrektor górniczy;
4. inżynier górniczy;
5. technik górniczy;
6. górnik;
7. aspirant górniczy.
Każdy ze stopni różni się między sobą ilością "młotków" - od jednego
do trzech. Wyjątkiem jest stopień generalnego dyrektora górnictwa, z
którego ten wyższy ma w złotym obramowaniu złoty liść dębowy i
jeden "młotek", a ten niższy ma cztery "młotki".

Z wyżej wymienionymi stopniami łączą się dystynkcje na mundurach
galowych i służbowych. Dotyczy to wystroju ich "patek" i czapek oraz
ilości "młotków" na "patkach" i czapkach mundurów służbowych.
Świadczy to również o stopniu w danej grupie, np. trzy "młotki"
inżyniera górniczego oznaczają "inżyniera górniczego I stopnia", a
jeden "młotek" inżyniera górniczego III stopnia.
Pióropusz czaka munduru galowego aspirantów i górników jest koloru
czarnego, techników, inżynierów i dyrektorów górniczych koloru
białego, generalnego dyrektora górniczego i generalnego dyrektora
górnictwa - zielony a orkiestry - czerwony.
Czarne "patki", oprócz wspomnianych wyżej "młotków", mają dodatkowy
element w kolorze złotym:
• jeden wąski pasek - aspirant górniczy;
• jeden szeroki pasek - górnik;
• jeden pasek ząbkowany - technik górniczy;
• jeden pasek ząbkowany i jeden wąski pasek - inżynier górniczy;
• jeden pasek ząbkowany i dwa paski wąskie - dyrektor górniczy;
• wężyk generalski - generalny dyrektor górniczy;
• wężyk generalski i złote obramowanie patki - jeden z generalnych
dyrektorów górnictwa.