zbrodnia UPA w Hłomczy i Łodzinie

[manix7]

ciekawy artykuł w www.esanok.pl pana Andrzeja Romaniaka.

[liberum_veto]

www.esanok.pl/?ak=news_c&pan=n&dod=artykul&var_id=4126&wroc=index
PRAWDA I PAMIĘĆ:
61. rocznica napadu UPA na Witryłów, Łodzinę i Hłomczę (07-09-2007)
W tych dniach mija 61. rocznica tragicznych wydarzeń, które
rozegrały się niedaleko Sanoka, a o których w myśl
dziwnej "politycznej poprawności" i " nie rozdrapywania ran" nie
wspomina się ani słowem. Jednak milczenie nie wykreśli ich z
ludzkiej pamięci i z zachowanych dokumentów.
Wydarzenia te były kontynuacją tego, co działo się na Wołyniu w
latach 1943-44, gdzie z rąk nacjonalistów ukraińskich spod znaku OUN-
UPA zginęło co najmniej 120 000 Polaków i 80 000 Ukraińców. Tu na
ziemi sanockiej od lata 1944 r. odbywało się to samo, tylko na
mniejszą skalę.
Na terenie byłego województwa rzeszowskiego, w tym i na terenie
ziemi sanockiej, dziesiątki wiosek dotknęła zbrodnicza działalność
UPA, a o jej ofiarach dziś się nie pamięta, zaś mówienie i
przypominanie o nich niby nie służy dobrosąsiedzkim stosunkom z
Ukrainą. Jednak prawda nie może być przemilczana.
10 września minie 61. rocznica napadu UPA na Witryłów, Hłomczę i
Łodzinę gdzie wymordowani zostali niewinni ludzie, których liczba
jest doskonale udokumentowana, a personalia znane.
Niedawno (6 sierpnia) minęła 63. rocznica mordu dokonanego przez
bojówkę UPA pod dowództwem „Burłaki”, której ofiarą padło 43
mieszkańców Baligrodu, ale próżno szukać o tym informacji w mediach.
Już od lata 1944 r. na terenie obecnego powiatu sanockiego wzmogły
działalność bojówki UPA, realizując tu swą zbrodniczą ideologię,
napadając na wioski zamieszkane przez Polaków, a także przez Rusinów
nie podporządkowujących się rozkazom ukraińskich nacjonalistów.
Początkowo działalność ta uchodziła UPA bezkarnie. Teren po
przejściu frontu był w dużym stopniu terenem „bezpańskim”. W związku
z tym obronę przed napadami UPA wzięły na siebie oddziały samoobrony
organizowane samorzutnie przez mieszkańców poszczególnych wiosek.
Działalność tych oddziałów najczęściej przybierała formę nocnych
wart, w których zobowiązany był uczestniczyć każdy mężczyzna.
Obrońcami polskiej ludności przed napadami UPA były też partyzanckie
oddziały zbrojne, które po zakończeniu wojny nie ujawniły się i
pozostały w podziemiu. Na terenie powiatu sanockiego i sąsiednich
najbardziej znanym był oddział NSZ pod dowództwem Antoniego Żubryda.
Sytuacja zmieniła się po zakończeniu działań wojennych. Na omawiany
teren skierowano Wojsko Polskie, którego głównym zadaniem była
ochrona ludności przed atakami UPA oraz przeprowadzenie ewakuacji do
ZSRR zamieszkujących ten teren osób narodowości ukraińskiej.
Od stycznia 1946 r. na rozległym i trudnym południowo-wschodnim
terenie ówczesnego województwa rzeszowskiego wzmogły się akcje
przeciwko zbrojnym bojówkom UPA prowadzone m.in. przez oddziały 32.
i 34. pułku piechoty „ludowego” Wojska Polskiego. Upowcy w odwecie
nasilali ataki na polskie wioski i ludność cywilną. Najczęściej
napadali późno w nocy, kiedy mieszkańcy spali i nie mieli większych
szans na ucieczkę lub obronę.
Działalność UPA miała poparcie wśród niektórych wiosek zamieszkanych
przez ludność pochodzenia ukraińskiego, jednak poparcie to było
często wymuszane terrorem i strachem. Chociaż nie zawsze - były
wioski, które dobrowolnie wspomagały działania UPA. W pobliżu Sanoka
do takich wiosek należał, położony na prawym brzegu Sanu Ulucz,
który był dla UPA doskonałą bazą wypadową; stąd wychodziły ataki na
pobliskie miejscowości, a szczególnie te położone na lewym brzegu
Sanu. Z Ulucza wywodziło się również wielu członków UPA.
10 września to właśnie z Ulucza wyszedł atak UPA na Witryłów,
Łodzinę i Hłomczę.
Jak relacjonują świadkowie tamtych wydarzeń, wieczorem 10 września
1946 r. członków samoobrony strzegących Witryłowa zaskoczyła
przejmująca cisza na polach i w lesie. Nie było słychać żadnych
głosów zwierząt i ptaków. Wydawało się to bardzo dziwne i
zwiastowało coś złego. I rzeczywiście ok. 23.30 rozległy się strzały
i od strony Sanu rozpoczął się napad na Witryłów, a chwilę później
na Hłomczę i Łodzinę.
Witryłów, dzięki dobrze zorganizowanej samoobronie, zdołał się
obronić i nie został spalony w całości. Spalono jednak 56 domów,
zabudowania gospodarcze i zabudowania dworskie pp. Dwernickich.
Zamordowano też w okrutny sposób 7 osób: Franciszkę Baran,
Kazimierę Dzik, Antoniego Kozłowskiego, Adama Kurzacza, Tadeusza
Pelca, Józefa Skrzypskiego i Marię Wituszyńską, a kilka innych
zostało rannych.
Łodzina i Hłomcza, nie posiadające samoobrony, zostały zupełnie
spalone, a kilkunastu mieszkańców w bestialski sposób zamordowano.
Obie te wsie były zamieszkane w większości przez Rusinów, lecz
wcześniej część z nich wyjechała do ZSRR, a do opuszczonych przez
nich domów wprowadziły się rodziny ze spalonych przez UPA wsi.
UPA wymordowała zarówno Polaków, jak i Rusinów. Tych pierwszych za
to, że byli Polakami, a tych drugich rzekomo za to, że pozwolili
innym mieszkańcom wyjechać ze wsi. Lecz najprawdopodobniej była to
zemsta za to, że nie chcieli współpracować z UPA.
W tym czasie polski oddział wojskowy kwaterował blisko palonych wsi -
w Mrzygłodzie – lecz niewiele mógł zdziałać. Banderowcy szczelnie
obstawili Hłomczę od strony Mrzygłodu i wojsko nie miało
najmniejszych szans przedrzeć się przez gęsty zaporowy ogień.
Siły UPA oceniano, chyba przesadnie, na ok. 2000 ludzi. Były to
połączone bojówki UPA pod dowództwem „Hrynia”, „Jara”, „Burłaki”
i „Łastiwki”.
Spaliły one w Hłomczy 90 domów wraz z całym inwentarzem i dwa
zbiorniki ropy naftowej w tamtejszej kopalni. Zamordowano 3 osoby:
Emila Romana (42 lata), jego córkę - 14 letnią Katarzynę Roman oraz
Cecylię Chudzikiewicz (38 lat), której ciało wrzucono do piwnicy
palącego się domu. Równie tragicznie napad banderowców przebiegał w
Łodzinie. Spalono tu 62 budynki i zamordowano aż 9 osób. Zamordowani
zostali: Andrzej Fik (22 lata), Mikołaj Fik (42 lata), Katarzyna Fik
(53 lata), Mieczysław Okriak (32 lata), Aleksander Fedyn (55 lat),
Mikołaj Sawczak (58 lat), Mikołaj Hołowka (70 lat), Mikołaj Bagan
(45 lat) oraz Czesława Solecka (19 lat). Ta ostatnia otrzymała 14
pchnięć bagnetem.
W napadzie brało też udział kilku mieszkańców wspomnianego Ulucza,
którzy zostali rozpoznani, a wśród napastników byli nawet bardzo
młodzi chłopcy.
O tamtym tragicznym wydarzeniu zawsze przypominać nam będą
wstrząsające fotografie wykonane na drugi dzień po napadzie, które
przetrwały do naszych czasów.
Przypomnieć dziś o tym należy w imię prawdy historycznej oraz z
tego względu, że jesteśmy to winni tym, którzy zostali niewinnie
pomordowani, a o których panuje dziś zupełna cisza. Przebaczyć
należy, ale nigdy nie możemy zapomnieć.
Andrzej Romaniak

Kronika wydarzeń

[mat120]

w Hłomczy:
- 21.01.1945 - bojówka UPA napadła na polskie zagrody, ograbiła je,
pobiła i raniła 15 osób oraz zamordowała 2 osoby,
- 24.06.1945 - został uprowadzony z domu i zamordowany Polak -
Stróżewski Piotr ur. 1901r,
- w nocy z 10 na 11 września 1946r. napadła na wieś sotnia UPA,
spaliła 90 zagród. Zamordowano 6 Polaków,
W rejonie wsi poległo w walce z bandą UPA dwóch żołnierzy WP.

W Łodzinie:
-30.12.1945r. - UPA uprowadziła z domu mieszkańca wsi Polaka w wieku
18lat /NN,
- w nocy z 10 na 11.09.1946 podczas napadu band UPA na wieś spalono
62 budynki. Napastnicy zamordowali 23 Polaków. W czasie napadu
rozpoznano niektórych napastników - Ukraińców, biorących udział w
mordowaniu i rabunku. Byli to: Bandura Mikołaj, Cykłyńska Cecylia,
Cykłyńska Emilia, Demkowicz Dymitr, Czarneckij Wasyl, Dorocki
Michał, Hrytczak Petro,Kułyk Maria, Klim Wasyl, Serednicki Michał,
Thir Mikołaj i Kułyk Iwan. Pochodzili z sąsiedniech wsi Dobra
Rustykalna i Dobra Szlachecka,Choma, Poliwka Teofil - syn Diaka i
Sowa Roman pochodzili z odległej wsi Jwornik, Kreczko Emilia i
Kucyło Mikołaj z Ulucza, Iwanicki Iwan z Horoszówki i Srebelski z
Kuźminy.

[mat120]

Powyższe dane podane za "Ludobójstwo w woj. Lwowskim" - Siekierka,
Komański, Bulzacki.

[tawnyroberts]

Widzę, że są pewne rozbieżności jeśli chodzi o liczbę ofiar w
Łodzinie. Romaniak wymienia z imienia i nazwiska 9 ofiar ataku UPA,
natomiast Siekierka i spółka mówią o 23 osobach. Czy
w "Ludobójstwo..." podane są personalia ofiar?

[mat120]

Nie, nie są podane oprócz 2 kobiet o nazwiskach Fil i Ziarko. Te
same nazwiska podaje również Konieczny jak i Jastrzębski. Obaj ci
ostatni autorzy zgodnie wymieniają ogólną liczbę ofiar na 13.
Siekierka, Komański i Bulzacki powołują się jednak na konkretne
publikacje, z których część posiadam i sprawdzę. Nie sądzę jednak by
znali wszystkie nazwiska, bo pewnie by je podali.
pozdrawiam

[liberum_veto]

Typowe "działania bojowe" bohaterskiej UPA walczącej z komunistami i
o wolność Ukrainy. Niektórzy chcą za to postawić UPA pomnik
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=48782&w=68720970&a=68738116

[liberum_veto]

ciekawy głos w dyskusji na forum eSanok:

Autor: Judyta 2007-09-08 12:04:36
Polacy i Ukraincy zawsze wodzili się za łby.
Ci pierwsi chcieli wprowadzać katolicyzm na ruskich ziemiach a w
drugich często odzywała się krew Wikingów. Uczono mnie kiedyś, że
naszym wschodnim sąsiadom obiecano wolną Ukrainę a oni poszli na to
bo odcinali się od narzuconego im porządku Rosji Radzieckiej. Uczono
mnie również, że oddziałów UPA nie można utożsamiać z całą Ukrainą.
To zbrodniarze i sadyści. u których sytuacja wojenna uaktywniała
mroczną stronę natury. W tamtych latach mordowano także małżeństwa
mieszne np. Polak - Ukrainka. Natomiast po wojnie gdzieś na
przełomie 60 - 70 lat Polacy i Ukraincy / a może Łemkowie?/ na
Podkarpaciu nabijali sobie guzy o cerkwie i kościoły oraz o
całokształt odprawianych mszy. Jeżeli cerkwie chcieli zaadoptować
katolicy szły w ruch kije i prawosławni murem stawali za swoim
wyznaniem, pomimo, że pozornie dookoła kwitł socjalizm, czy jak
niektórzy mówią komunizm. Jest zadziwiające to, ze w czasach
zniewolenia duchowego, katolicy i prawosławni tak zabiegali o
czystość swojego wyznania. A dzisiaj stoją obok siebie ... i to jest
budujące. Bo to swiadczy o tym, że mądrzejemy.