Pszczyna

[madohora]

ŻUBRY PSZCZYNA

[madohora]

[madohora]

Paw

Wśród zielonych traw,
w kwiaty wystrojone,
przechadzał się paw,
chwaląc swym ogonem.

Karciły go ptaki,
nawet słowem drwiny,
ale on był taki,
nie czuł w sobie winy.

Jestem przecież ładny,
dostojność mam w genie,
ogon zaś paradny,
najwyraźniej cenię.

Próżne wasze rady,
a nawet zarzuty,
że brak mi ogłady,
że jestem zepsuty.

Dajcie sobie spokój,
zajmijcie się sobą,
kłuje belka w oku,
zwłaszcza, gdy ozdobą.

Mnie tak pasuje,
tak już pozostanie,
bo dobrze się czuję,
i nie jestem draniem.

Zamilkły stworzenia,
inaczej okryte,
będą już doceniać,
co, bywa zachwytem.

A co, bywa wiarą,
w pustych słów wytwory.
Nie czas mierzyć miarą,
która dmie w pozory.

Dalej pośród traw,
w kwiaty wystrojone,
przechadzał się paw,
chwaląc swym ogonem.

[madohora]

DOJAZD DO ĆWIKLIC

[madohora]

[madohora]

Ś W I Ę T A J A D W I G A ŚL Ą SKA
W PS Z C Z Y N I E
Owiany legendami drewniany ko
ściółek p. w. św. Jadwigi Śląskiej w pszczyń
skim parku spłonął we wrześniu 1939 roku,
lecz pamięć o nim i wspomnienia są do dziś
żywe wśród mieszkańców Pszczyny, którzy
z pietyzmem przechowują liczne fotogra
fie, rysunki i obrazy. Był nawet konkretny
projekt rekonstrukcji kościółka w czasie
budowy pszczyńskiego skansenu w latach
siedemdziesiątych XX wieku. Propozycja ta
nie uzyskała jednak akceptacji ówczesnego
proboszcza ks. Józefa Kuczery.
Lokalizacja tego kościółka była ty
powa dla górnośląskich kościołów drew
nianych. Obiekt usytuowany był pośrod
ku osady dawnego miasta, na najwyższym
wzniesieniu Pszczyny (260 m n.p.m.) i dla
tego był widoczny z każdej strony88.
Legenda mówi o początku XIII wie
ku, jako dacie powstania świątyni. Jednak
pierwszy dokument, który wspomina o ko
ściele , to „List Kiczki ze Starej Wsi na soł
tystwo” z 1408 roku. Fragment dotyczy ko
ścioła, brzmi w przekładzie na język polski
- „który to dwór leży na końcu wsi naszej
rzeczonej Starawieś u Pszczyny, a graniczy
z jednej strony z Hamplową Krawcowej
zagrodą, leżącą przy kościele św. Jadwigi,
a z drugiej strony graniczy z Maćkową
Owczarzową rolą”.
Ten pierwszy parafialny kościół
Pszczyny, wzniesiony w okresie przedkolo-
nizacyjnym, przed założeniem nowego mia
sta miał początkowo za swojego patrona św.
Bartłomieja. W XIV wieku zmieniono patro
na na świętą Jadwigę Śląską.
Założenie tego kościółka owiane jest
tajemniczością. Kościół zbudowany miał
zostać przez polskich Krzyżowców, a za pa
trona miał obranego św. Bartłomieja. „We
dług podania, przez Pszczynę przejeżdżała
księżna Jadwiga, która po drodze zatrzymać
się miała na zamku pszczyńskim. W czasie
przerwy udała się do tegoż kościoła w celu
odmówienia modlitwy. Na pamiątkę tego
wydarzenia mieszkańcy zmienili patrona
swego kościółka”89.
Istniejąc już wcześniej nie mógł po
siadać wezwania św. Jadwigi, gdyż jej kano
nizacja odbyła się dopiero w 1266 r. praw-
dopodobnie pierwotne wezwanie było św.
Bartłomieja. Apostoł ten należy do świętych,
których kościoły na Śląsku we wczesnych
wiekach były otaczane specjalną czcią. Cała
dawna parafia pszczyńska od samych po
czątków należała do diecezji krakowskiej.
Od początków XIV wieku zaliczona była do
dekanatu oświęcimskiego. W 1350 r. utwo
rzony został osobny obwód dekanalny -
pszczyński.
W iek tego kościoła był tematem roż
nych rozpraw. Wiadomo, że na jednej z dol
nych belek były cyfry 1201 i tej dacie przypi
sywane jest powstanie tego kościoła. Pewne
jest jedynie to, że kościół ten, jako w zniesio
ny w miejscu dawnej, przedkolonizacyjnej
Pszczyny, jest pierwotnym kościołem daw
nej parafii pszczyńskiej, która istniała przed
założeniem nowego miasta. Ewangelicki
dziekan pszczyński Hoffman w inwentarzu
z 1628 r. tak opisał kościół: „Na przedmie
ściu Pszczyny, kędy idzie się do Bierunia,
jest kościół filialny kościoła parafialnego
pszczyńskiego, zw. św. Jadwigi. Tutaj co
niedzielę zbierają się wsi Jankowice, Stu
dzienice, Piasek, Kobiór, Starawieś, Czarn
ków, Radostowice i Poręba, a nabożeństwo
odprawia tu drugi diakon pszczyński. Jest
to budynek bardzo ładny a wewnątrz przy
stojny. Obywatele pszczyńscy tu mają swój
cm entarz”90.
Kościół ten był wielokrotnie odnawiany. Po
śmierci barona Zygfryda Promnica w 1662
r. dzwon tego kościoła dzwonił tak mocno,
aż pękł, więc 3 lata później odlano go na
nowo w Opawie. We wnętrzu kościoła znaj
dował się ołtarz główny - figury wyobraża
ły sceny z żywota św. Jadwigi, ołtarz z pra
wej strony z 1623 r. - „Chrystus w ogrójcu”
w stylu późnorenesansowym i po lewej
stronie obraz przedstawienia Chrystusa
„w tłoczni” przelewającego krew za zbawie
nie ludzkości91.
Do czasu spalenia kościółka od 1930 r. od
prawiane w nim starym zwyczajem były
sumy w drugie święto Bożego Narodzenia,
drugie święto W ielkanocy i Zielonych Świąt.
Miało to przypominać mieszkańcom o wiel
kości i wartości tego miejsca. Ponadto od
prawiane były tam nabożeństwa w dniu św.
Bartłomieja, Podwyższenia Krzyża Świętego
(msza miała przypominać o istnieniu kiedyś
kościoła o tym wezwaniu) oraz na św. Ja
dwigę. Strata tego obiektu w społeczeństwie
polskim nie tylko wywołała oburzenie, ale
i głęboki żal nawet wśród mieszkańców pro
niemieckich92.
Prawdopodobnie w 1501 roku zbudowano
nową lub przebudowano istniejącą świąty
nię.
W latach 1580-1654 kościółek byl
w rękach protestantów. Kiedy Karol Prom-
nitz zaprowadził w czasie swych rządów
reformację w 1568 r. oddał kościółek św.
Jadwigi ewangelickiemu proboszczowi.
W 1628 r. rozpoczęła się kontrreformacja,
podczas której kościółek przejął dziekan ka
tolicki ks. Stanisław Bloch93.
W roku 1622 prawdopodobnie zbudowano
kolejny obiekt, który dotrwał do 1939 roku.
W „Katoliku Codziennym” z 1925
roku znajdujemy ciekawą legendę o powsta
niu świątyni:
„Za miastem w kierunku północnym wzno
si się kościółek cmentarny pod wezwaniem
św. Jadwigi. Jest to najstarszy kościół na
Górnym Śląsku, gdyż pochodzi z roku 1201.
przynajmniej liczba 1201 w przyciesi w yry
ta wskazuje na powstanie świątyni w tym
roku. Później poświęcono ją czci św. Jadwi
gi, patronki Śląska i Polski (kanonizowanej
w roku 1267).
Według podania ludowego kościół św. Ja
dwigi jest tzw. świątynią wotywną wznie
sioną na uproszenie Boga lub też na podzię
kowanie Mu za odebrane łaski. Powstanie
swoje rzekomo zawdzięcza księżnej Jadwi
dze, małżonce księcia Henryka Brodatego.
Było to w roku 1228 - powiada podanie.
Książę Henryk I powaśnił się z księciem
Konradem Mazowieckim. Przyszło do w oj
ny, w której obaj przeciwnicy stoczyli bitwę
pomiędzy Skałą a Międzyborzem. Książę
Henryk pobity przez wojska Konrada dostał
się do niewoli i został osadzony w Płocku.
Na wieść o niepomyślnym zakończeniu wy
prawy wojennej udała się księżniczka Ja
dwiga w pośpiechu do Płocka. Droga pro
wadziła przez Pszczynę, gdzie stanęła pod
wieczór. Zmęczona długą podróżą, księż
niczka rozkazała rozłożyć namioty pod mu-
rami miasta, na wzgórzu na którym wznosi
się obecnie świątynia. Zbudziwszy się naza
jutrz, księżniczka nie mogła się napatrzeć
widokiem, jaki się jej przedstawiał. W pro
mieniach wschodzącego słońca widziała
przed sobą nie dające się okiem zmierzyć
przestrzenie kwiecistych łąk, a dalej na po
łudnie wysokie szczyty Beskidów. Księżnicz
ka upojona tym widokiem ślubowała, że je
żeli Pan Bóg wysłucha jej modłów i męża
swojego wybawi z niewoli na podziękowanie
wybuduje na tym miejscu kościół.
Tyle podanie, które w licznych wypadkach
mija się z rzeczywistością. Lecz za to też jest podaniem

[madohora]

[madohora]

Pszczyna , miasto, województwo śląskie , południowa Polska , położone nad rzeką Pszczynką, dopływem Wisły . Miasto, będące miejscem dziedzictwa kulturowego i historycznego, znane jest z pięknych koronek i kolekcji śląskich strojów ludowych. W pobliżu ważna tama na Wiśle tworzy sztuczne jezioro zaopatrujące w wodę Górnośląski Okręg Przemysłowy. W Lasach Pszczyńskich znajduje się jeden z rezerwatów żubrów w Polsce.

[madohora]

Po zajęciu Pszczyny przez Armię Czerwoną w lutym 1945 roku, w zamku urządzono szpital wojskowy. W przeciwieństwie do wielu innych budowli tego typu na Śląsku, pałac wraz z wyposażeniem pozostał praktycznie nienaruszony. Zamek w Pszczynie, bo taka jest jego oficjalna nazwa, jest siedzibą utworzonego w czerwcu 1945 roku muzeum.

[madohora]

Podobno ok. roku 1200 w Starej Wsi (obecnie dzielnica Pszczyny) stał kościół, wokół którego wyrosła osada. Jest to najstarsza część Pszczyny.

[madohora]

W 1922 r. Pszczynę odwiedził Marszałek Polski Józef Piłsudski. 28 sierpnia na Rynku udekorował kilku mieszkańców (w tym ppor. Stanisławowa Krzyżowskiego) orderami państwowymi.

[madohora]

W Pszczynie znajduje się skansen czyli Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Został utworzony w 1975 r. i na obszarze 2 ha stoi kilkanaście dawnych budowli drewnianych, m.in. spichlerz (1784), stodoła z XVII w., kuźni, młyn wodny i chałupy.

[madohora]

Wśród zabytków sakralnych Pszczyny jest Kościół pw. Wszystkich Świętych i Matki Boskiej Różańcowej. Świątynia stała tu już w XIV wieku, po pożarach była odbudowywana i z czasem zatraciła cechy późnobarokowe.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Koza
Jan Brzechwa

Na ulicy Koziej
Koza dzieciom grozi,

Że je czeka wielka bieda,
Że koziego mleka nie da,
Że im każe stać na chłodzie,
Szczęściem ludzie w to się wdali,

Milicjanci ją złapali,
Uwiązali na powrozie
I zamknęli kozę w kozie
Że rogami je pobodzie,
Że potopi je w ukropie
I podepcze, i pokopie.

[madohora]

Osioł i róża
Jan Brzechwa

Przemówił osioł do róży:
„Tak pani zapach mnie nuży,
A kolce, paniusiu złota,
To jest zwyczajna głupota.
I taka pani pąsowa,
Że boli po prostu głowa.
Niech pani weźmie pokrzywę:
Z niej są korzyści prawdziwe,
Bezwonna jest, no a przy tym
Zjeść można ją z apetytem.
I każdy osioł to powie:
Pokrzywa taka - to zdrowie!”

A na to róża wyniośle
Odrzecze: „Na szczęście, ośle,
Nie same osły na świecie”.

„E, głupstwa paniusia plecie,
Już znam się na tej piosence,
Toć nas jest na świecie więcej!”

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Lis

Rudy ojciec, rudy dziadek,
Rudy ogon - to mój spadek,
A ja jestem rudy lis.
Ruszaj stąd, bo będę gryzł.

Jan Brzechwa

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]