Budynek przy Forcie Sokolnickiego

[werttrew]

Interesuje mnie pewna sprawa związana z okolicami Fortu Sokolnickiego: przed
fortem znajduje się charakterystyczny budynek, w kórym dziś jest bodaj
zespół szkół specjalnych. Budynek ów jest podziurawiony jak sito! Nietety nie
mogłem doszukać się informacji co to za budynek, jaka jest jego historia i
dlaczego jest tak bardzo zmasakrowany? Będę wdzięczny za wszelką pomoc w tej
sprawie.

[santakasia]

to dawny budynek Szkoły Rodzin Wojskowych, zaprojektowany przez Jana
Witkiewicza (z tych Witkiewiczów :)), przyjaciela Stefana Żeromskiego.
Witkiewicz projektował też budynek SGGW. Budynek powstał we wczesnych latach
trzydziestych, ale nie znam dokładnej daty. te dziury to ślady po kulach z
okresu PW.

p.s. Mefracko! help!!!

[sqh]

Inwestorem budowy był Fundusz Kwaterunku Wojskowego, budynek ukończony został
27 II 1934, a szkoła, która się przeniosła do niego, pierwotnie funkcjonowała w
jednym z popijarskich budynków na Cytadeli.

[werttrew]

Dziękuję, a dlaczego budynek jest tak "wyjątkowo" ostrzelany? On wygląda chyba
nawet gorzej niż Fort opodal! I druga sprawa: co to jest ten duży pusty plac
obok? Placyk zabaw zajmuje ułamek tego terenu,a reszta? Nic nie ma nad
powierzchnią trawy, a może coś jest pod?

[jarekzielinski]

Polecam monografię Marty Leśniakowskiej: "Jan Koszczyc-Witkiewicz". Garść
informacji na temat tego budynku (przedszkola - nie szkoły!) u tejże autorki
atlasie "Architektura w Warszawie" (metryka, foto i planiki).

[santakasia]

jarekzielinski napisał:

> Polecam monografię Marty Leśniakowskiej: "Jan Koszczyc-Witkiewicz". Garść
> informacji na temat tego budynku (przedszkola - nie szkoły!) u tejże autorki
> atlasie "Architektura w Warszawie" (metryka, foto i planiki).

w nomenklaturze, z którą się zetknęłam w źródłach, w tym we wspomnieniach
przedwojennych Żoliborzan, również tych, którzy uczyli się w tym budynku, była
to SZKOŁA. Widziałam dwie wersje nazwy: Szkoła Rodzin Wojskowych i
Szkoła "Rodziny Wojskowej". prawdopodobnie w jednym budynku mieściło się i
przedszkole i szkoła. zastanawiałam się, czy budynek nie mógł być projektowany
jako przedszkole, ale jakoś nie chce mi się w to wierzyć, patrząc na jego
wielkość...

[sqh]

Także jedynie pod nazwą szkoły pojawia się on w sprawozdaniach inwestora.
Informację o przenosinach tam szkoły z budynków popijarskich zaczerpnąłem zaś z
monografii Cytadeli autorstwa płk. S. Łagowskiego.

[mefracko]

Stowarzyszenie „RODZINA WOJSKOWA” zostało powołane do życia 03-02-1925 roku
przy poparciu Marszałka Piłsudzkiego. Stowarzyszenie to obejmowało swoim
zasięgiem całą Polskę, zrzeszające rodziny wojskowych. Była to inicjatywa
prywatna, niedotowana przez wojsko, utrzymująca się z darowizn i składek
członkowskich. Aczkolwiek wojsko sfinansowało wybudowanie i wyposażenie szkoły
przy ul. Czarnieckiego 49.

W latach dwudziestych Stowarzyszenie prowadziło przedszkole w Kasynie
Garnizonowym przy Al. Szucha i w prawym skrzydle pałacu belwederskiego.
Natomiast szkoła korzystała z gościnności w koszarach przy ul. 11 Listopada, w
gmachu GISZ (Główny Inspektorat Sił Zbrojnych) i kasyna na Cytadeli.

Na Żoliborzu w drugiej połowie lat 20 działała 4 klasowa szkoła powszechna,
której program nauczania napisała p. Dicktein-Wieleżyńska. Mieszkaniec
Żoliborza Oficerskiego płk. Grossek dla tej szkoły zdobył od wojska stary
poforteczny budynek przy ul.Śmiałej 5. Szkoła ta działała pod w ramach
TOWARZYSTWA SZKOŁY ROZWOJOWEJ. W związku z brakiem funduszy na prowadzenie w/w
szkoły, płk. Grossek zwrócił się do p. Piłsudzkiej, działającej w
Stowarzyszeniu „Rodzina Wojskowa” , aby objęła swoją działalnością również i tą
szkołę. I tak też się stało. Od roku szkolnego 1928/29 aż do wybuchu wojny
kierownikiem szkoły na Żoliborzu z ramienia Stowarzyszenia była p. Janina Dunin-
Wąsowiczowa. W rejonie Pl. Inwalidów w wynajętym mieszkaniu Stowarzyszenie
prowadziło przedszkole, a szkoła była na Śmiałej 5. Wkrótce budynek szkoły był
za ciasny, więc wynajęto 2 mieszkania przy Mickiewicza 18, z przeznaczeniem na
sale lekcyjne.

Plac pod budowę szkoły przy ul. Czarnieckiego 49 znaleźli podczas objazdu
osiedla Pani Marszałkowa wraz z architektem Janem Koszczycem Witkiewicz. Szkoła
została wybudowana i wyposażona przez wojsko. Posiadała 6 klas (po 3 na
kondygnacji), salę do robót ręcznych, gabinet lekarski, pokój nauczycielski,
pokój kierowniczki szkoły, dużą salę gimnastyczną , dużą widna salę dla
przedszkola i mieszkanie dla woźnej.

W szkole zorganizowane były dwie drużyny harcerskie : 71 drużyna męska im.
Józefa Dwernickiego i 42 żeńska im Powstańców 1863 roku. Szkoła tętniła życiem
cały dzień. Po zakończeniu nauki, odbywały się tam zbiórki harcerskie, zebrania
rodziców, odczyty, próby chóru szkolnego itp. Nauka w szkole była płatna. Cena
za naukę ustalona była na wysokim poziomie, aczkolwiek uczęszczały tez dzieci z
rodzin podoficerskich i rodzin z poza wojska.

W X-1939 roku szkoła rozpoczęła działalność, ale Niemcy szybko ją zamknęli. W
1940 roku pozwolili otworzyć w niej kuchnię RGO (Rada Główna Opiekuńcza).
Podczas Powstania Warszawskiego w budynku tym znajdował się szpital powstańczy
oraz była cały czas kuchnia RGO.
Informacje te zaczerpnąłem z książki pt. „Wspomnienia” autorstwa Janiny Dunin-
Wąsowiczowej.

Pozdrawiam
Tomek

[werttrew]

Bardzo dziękuję za wszystkie informacje!

[billy.the.kid]

w latach powojennych, bodajże do lat 70 funkcjonowała yam szkoła podst.nr.35.
ten placyk obok to dawne boisko. na boisku tym w latach60 zdobywaliśmy
mistrzostwo żoliborza w piłce ręcznej.od strony czarnieckiego do diś widac na
górze okna małej sali gimnastycznej. studiowałem tam w latach 55-62.
kierownikiem był niezapomniany jan klepacki.
atmosfera zawsze była jakś taka sielska ,rodzinna.a może tak mi się te młode
lata kojarzą.

pózniej była tam ja kaś szkoła zawodowa.
a pózniej szkoła specjalna.

[werttrew]

dzięki billy.the.kid za uzupełnienie. A co z podziemiami? Nie było nic "pod
boiskiem", albo w stronę fortu?

[billy.the.kid]

troche jako małolaty tam bobrowaliśmy ale nic takiego nie znalezliśmy.ten plc
widzi mi sie jako szeroki podjazd do bramy fortu.było tam jakieś archiwum
wojskowe. w latach 50 zapamiętełaem żołnierza,który pilnując jako wartownik
strzelił sobie z pepeszy w głowe.do takiej sensacji wyskakiwaliśmy z klas przez
okna zeby to zobaczyć.

[werttrew]

Niezła makabreska. Pzdr.

[billy.the.kid]

wydaje mi się że w szkole tej pobierały nauki córki mareszałka. nie jestem
pewiem ale z lat 50-60 pamiętem panie sąsiadki które cos mówi ze chadzały do
szkół z córkami piłsudskiego[zoliborz oficerski ul.kaniowska].

[s.fug]

No tak, dużo ciekawych informacji, ale wciąż nie ma odpowiedzi na pytanie,
zadane na początku tego wątku: kto i dlaczego tak budynek szkoły posiekał?
A poza tym, czy ktoś zna przeznaczenie placu przed szkołą? Czy był to plac
publiczny, odbywały się na nim jakieś uroczystości?

[mefracko]

kto i dlaczego tak budynek szkoły posiekał

Odpowiedź jest prosta - Niemcy podczas walk z Powstańcami we wrześniu 1944 roku.

A poza tym, czy ktoś zna przeznaczenie placu przed szkołą? Czy był to plac
> publiczny, odbywały się na nim jakieś uroczystości?

Najprawdopodobniej była to rezerwa terenowa, pod ewentualną rozbudowę szkoły.

[s.fug]

mefracko napisał:
> Odpowiedź jest prosta - Niemcy podczas walk z Powstańcami we wrześniu 1944
roku
Toż było to już tutaj napisane! Nadal natomiast nie wiadomo, skąd strzelali i
dlaczego. Czy np. w szkole były stanowiska ogniowe powstańców? Czy ostrzał
można łączyć z jakimś konkretnym epizodem walk?

> Najprawdopodobniej była to rezerwa terenowa, pod ewentualną rozbudowę szkoły.
Czy znasz jakieś fakty, które by za tym przemawiały? Byłem dotąd przekonany, że
budynek szkoły stanowi zamkniętą całość.