Dzieci i pogrzeby

[anek-dotka]

Ilekroć jakiś pogrzeb się trafiał, to zawsze się zastanawiałam, czy dzieci powinny uczestniczyć, od czego to winno zależeć - wieku, stopnia pokrewieństwa na pewno, ale przypuszczam, że tu każdy ma inaczej ustawione te granice, toteż jestem ciekawa, jak u innych to wygląda i będę wdzięczna za odpowiedzi.

[pepsi.only]

Takich dyskusji od zarania ematki było ..o bardzo wiele, i ile osób, tyle podejść, nie oceniałam wtedy, nie zamiarzam i teraz, i tu nie ma :powinny" "nie powinny" - niech każdy robi sobie jak uważa.
Moje uczestniczyły, od maleńkości, 3-4 latki przyjmowały naturalnie i bez lęku, zresztą skoro ja jechałam to i tak nie miałabym z kim ich zostawić, więc uczestniczyły we wszystkich ważnych wydarzeniach rodzinnych.

[iwles]

Zgadzam się. W takiej sytuacji nie ma słowa "powinny".

[nick_z_desperacji2]

Abstrahując od tego, kto i kiedy powinien, a kiedy nie, to 3-4-latki nie ogarniają konceptu śmierci, u 7-8-latka ten sam pogrzeb mógłby wywołać duży lęk, jeśli akurat wstrzeliłby się w okres, w którym do dzieci dociera śmiertelność ludzi.

[pepsi.only]

Zapewniam, ogarniają.

[nick_z_desperacji2]

Zapewniam, że nie ogarniają, bo nie ogarniają koncepcji abstrakcyjnych, takich jak nieodwarcalność czy ostateczność. To, że dla 3-latka babcia jest w niebie, siedzi na chmurce i sie do niego uśmiecha to elementy myślenia magicznego, a nie rozumienie śmierci. Raczej wątpię, że opisywałaś dokładnie i plastycznie, że babcia gnije i zjadają ja robaki.

[ritual2019]

I to wystarczy dzieciom w tym wieku. Poza tym babci nie musza zjadac robaki, babcia moze zostac skremowana.

[nick_z_desperacji2]

Tak, 3-latkowi to wystarczy, ale też tłumaczy, dlaczego 3-latek nie przeżywa szczególnie pogrzebu, a 7-latek już może.

[ritual2019]

nick_z_desperacji2 napisała:

> Tak, 3-latkowi to wystarczy, ale też tłumaczy, dlaczego 3-latek nie przeżywa sz
> czególnie pogrzebu, a 7-latek już może.

Odbieranie pogrzebu rozni sie w zaleznosci od wieku co jest zupelnie normalne. Smierc jest czescia zycia, a pogrzeb jest jest porzegnaniem.

[wapaha]

ritual2019 napisała:


>
> Odbieranie pogrzebu rozni sie w zaleznosci od wieku co jest zupelnie normalne.
> Smierc jest czescia zycia, a pogrzeb jest jest porzegnaniem.

od wieku ale nie tylko, to kwestie osobnicze, nie da się "wypracować" rozsądnego i spokojnego odczuwania śmierci u wszystkich
jest cała masa dorosłych ludzi ( wiek), którzy boją się śmierci, boją się nieboszczyków

[ritual2019]

wapaha napisała:


> od wieku ale nie tylko, to kwestie osobnicze, nie da się "wypracować" rozsądneg
> o i spokojnego odczuwania śmierci u wszystkich jest cała masa dorosłych ludzi ( wiek), którzy boją się śmierci, boją się niebo
> szczyków

Da sie.jesli dorosli nie robia z tego dramy.

[anek-dotka]

Drama może to nie jest, ale w wielu sytuacjach - dramat.

[ritual2019]

anek-dotka napisała:

> Drama może to nie jest, ale w wielu sytuacjach - dramat.

Dramat na szczescie nie jest w wielu sytuacjach.

[mayoliijka]

To wynika z tego, że cywilizacja zachodnia robi wszystko, by zepchnąć śmierć na margines życia. Nie rozmawiamy o niej, nie oswajamy, nie potrafimy o niej rozmawiać, chronimy przed pogrzebami dzieci i dorośli panicking bojący się śmierci poniekąd są efektem.

wapaha

> jest cała masa dorosłych ludzi ( wiek), którzy boją się śmierci, boją się niebo
> szczyków

[ritual2019]

mayoliijka napisała:

> To wynika z tego, że cywilizacja zachodnia robi wszystko, by zepchnąć śmierć na
> margines życia. Nie rozmawiamy o niej, nie oswajamy, nie potrafimy o niej rozm
> awiać, chronimy przed pogrzebami dzieci i dorośli panicking bojący się śmierci
> poniekąd są efektem.

Co ma.do tego cywilizacja zachodnia? W jaki sposob spycha smierc na margines zycia?
Smierc nie jest niczym przyjemnym ale jest czescia zycia. Obecnie ludzie zyja stosunkowo dlugo, a odejscia osob mlodych i dzieci sa dosc rzadkie a te sa najbardziej traumatyczne. Przecietna osoba nie doswiadcza wiec ogromnej traumy z powodu smierci bliskiej osoby bo te umieraja zazwyczaj gdy sa juz w podeszlym wieku. W tzw krajach zachodnich nie praktykuje sie juz raczej zdjec z nieboszczykami ani calowania ich na pozegnanie.

[mayoliijka]

Przecież poniekąd przedmiotem tego wątku jest spychanie śmierci na margines. Bo czym innym jest zastanawianie się, czy dziecko może czy nie może uczestniczyć w pogrzebie członka rodziny. Jakoś nad urodzinami nikt by się nie zastanawiał. Ale wcale mnie to nie dziwi, skoro w wątku obok padają głosy, że smutek nie jest naturalnym stanem emocjonalnym.

ritual2019 napisała:


W jaki sposob spycha smierc na margines zy
> cia?

[ritual2019]

mayoliijka napisała:

> Przecież poniekąd przedmiotem tego wątku jest spychanie śmierci na margines. Bo
> czym innym jest zastanawianie się, czy dziecko może czy nie może uczestniczyć
> w pogrzebie członka rodziny.

To jest akurat forum ematka i tu padaja rozne stwierdzenia, czesc jest wrecz absurdalna. Nie przekladalabym tego jednak na spoleczenstwa zachodnie.


Jakoś nad urodzinami nikt by się nie zastanawiał.

Niektorzy np nie zapraszaja dzieci na wesela.

[angazetka]

> Jakoś nad urodzinami nikt by się nie zastanawiał.

Ciekawe dlaczego, doprawdy.

[mayoliijka]

Czyli hucznie świętujemy 80 urodziny babci, ale jak miesiąc później umrze, to już dziecko się z nią pożegnać nie może, bo tego nie udźwignie?

I proszę, nie mów mi tu o jakchś super skrajnych przypadkach, bo jednak większość dzieci jak najbardziej jest w stanie pogrzeb przeżyć bez uszczerbku na zdrowiu psychicznym - a przynajmniej nie jest on większy niż ten, który jest spowodowany samą śmiercią bliskiej osoby.

angazetka napisała:

> > Jakoś nad urodzinami nikt by się nie zastanawiał.
>
> Ciekawe dlaczego, doprawdy.
>

[landora]

Serio uważasz, że świętowanie urodzin to to samo, co pogrzeb?
Zabiorę moje dziecko na pogrzeb dziadka, ale to nie znaczy, że to nie jest okropne przeżycie.

[nadkomisarz_przyzwoita]

landora napisała:


> Zabiorę moje dziecko na pogrzeb dziadka, ale to nie znaczy, że to nie jest okro
> pne przeżycie.

Życie nie składa się z samych przyjemności.

[landora]

Nie, serio? Właśnie wróciłam od rodziców, podawałam leki dożylnie umierajacemu ojcu. Sama radość!

[mayoliijka]

landora napisała:

> Serio uważasz, że świętowanie urodzin to to samo, co pogrzeb?

A gdzieś tak napisałam?


> Zabiorę moje dziecko na pogrzeb dziadka, ale to nie znaczy, że to nie jest okro
> pne przeżycie.

Prawda. No i?

[landora]

"Czyli hucznie świętujemy 80 urodziny babci, ale jak miesiąc później umrze, to już dziecko się z nią pożegnać nie może, bo tego nie udźwignie? "
Porównałaś urodziny do pogrzebu. Absurdalne porównanie.

[mayoliijka]

Funkcjonalny analfabetyzm ma się dobrze.

landora napisała:

> "Czyli hucznie świętujemy 80 urodziny babci, ale jak miesiąc później umrze, to
> już dziecko się z nią pożegnać nie może, bo tego nie udźwignie? "
> Porównałaś urodziny do pogrzebu. Absurdalne porównanie.

[landora]

To nie moja wina, że nie potrafisz się jasno wyrazić.

[nangaparbat3]

landora napisała:

> Serio uważasz, że świętowanie urodzin to to samo, co pogrzeb?
> Zabiorę moje dziecko na pogrzeb dziadka, ale to nie znaczy, że to nie jest okro
> pne przeżycie.


To nie pogrzeb jest okropnym przeżyciem. Okropnie jest wówczas, kiedy nie myślimy o tym, że ktoś umarł i coś nagle nam to przypomni. Kiedy zobaczyłam książkę, która chciałby przeczytać mój ojciec, pomyślał, że mu kupię i wtedy przyszło: nie masz komu kupować. Najgorzej jest wtedy, kiedy nasza teraźniejszość upomina się o zmarłego.

[landora]

Dla mnie pogrzeb babci był koszmarnym przeżyciem. A to, co potem, też jest okropne.

[nadkomisarz_przyzwoita]

mayoliijka napisała:

> Przecież poniekąd przedmiotem tego wątku jest spychanie śmierci na margines.

Masz absolutną rację i nie daj sobie wmówić że jest inaczej. Na ten temat powstawało mnóstwo książek i publikacji już od lat 50 ubiegłego wieku. W polskiej prasie można przeczytać przebitki i artykuły na podstawie tych publikacji zachodnich. Z dostepnych polecam ten:

magazynkontakt.pl/porozmawiajmy-o-smierci/

[mayoliijka]

No właśnie. Z tą medykalizają żałoby (i samotnością w niej) też sama prawda.



nadkomisarz_przyzwoita napisała:

> Z dostepnych polecam ten:
>
> magazynkontakt.pl/porozmawiajmy-o-smierci/

[nadkomisarz_przyzwoita]

mayoliijka napisała:

> No właśnie. Z tą medykalizają żałoby (i samotnością w niej) też sama prawda.
>
>

100 lat temu nikt nie zadałby nawet takiego pytania. Odpowiedź byłaby oczywista: dzieci uczestniczą w pogrzebach. Babcia czy dziadek umierali w domu, we własnym łóżku otoczeni rodziną w tym i dziećmi więc trudno żeby te dzieci później nie mogły uczestniczyć w pogrzebie.

[brenya78]

"100 lat temu nikt nie zadałby nawet takiego pytania. "

Niedorzeczne stwierdzenie. A wiesz to skad konkretnie? Bo ci się wydaje?

[nadkomisarz_przyzwoita]

brenya78 napisała:

> "100 lat temu nikt nie zadałby nawet takiego pytania. "
>
> Niedorzeczne stwierdzenie. A wiesz to skad konkretnie? Bo ci się wydaje?
>


W odróżnieniu od ciebie dużo czytam na ten temat. A akurat tematyka śmierci i pogrzebów mnie interesuje Jest związana z moją działalnością zawodową.

[anek-dotka]

Może pozwolimy na to, że każdy śmierć będzie rozumiał inaczej.

[memphis90]

Śmierć a rozkład ciała to nie to samo. Szczególnie, ze sama piszesz, że śmierć to pojęcie abstrakcyjne, a rozkład biloogiczny to gruby konkret.

[nangaparbat3]

Największy lęk wywołują lęk dorosłych i ukrywanie.

[asiairma]

nangaparbat3 napisała:

> Największy lęk wywołują lęk dorosłych i ukrywanie.
>
100% się zgadzam! Sama byłam takim dzieckiem, któremu od razu włączały się trybiki, gdy tylko w domu zmieniał się nastrój lub dorośli zmieniali ton głosu czy zaczynali szeptać.

[nadkomisarz_przyzwoita]

nangaparbat3 napisała:

> Największy lęk wywołują lęk dorosłych i ukrywanie.
>

Podpisuję się pod tym.

[nangaparbat3]

Życie nie polega na ogarnianiu konceptów, tylko na doświadczaniu. Jeśli dziecko na pogrzebie będzie obserwować smutek, ale jednocześnie spokój i akceptację tego, co się stało, tylko je to wzmocni.

[wapaha]

nangaparbat3 napisała:

> Życie nie polega na ogarnianiu konceptów, tylko na doświadczaniu. Jeśli dziecko
> na pogrzebie będzie obserwować smutek, ale jednocześnie spokój i akceptację te
> go, co się stało, tylko je to wzmocni.
>
a jeśli będzie obserwować rozpacz, histerię, łzy u najbliższych osób to co wtedy ?

[nangaparbat3]

To widzi je przede wszystkim w domu. Na pogrzebie ma szansę zobaczyć wspólnotę, która tych rozpaczających wspiera, jest z nimi , przy nich. Jeśli znajdzie się osoba, która będzie przy dziecku i będzie objaśniać, wygrało.
Jeśli zostanie w domu, zapewne jeśli starsza samo - bo to też pytanie: kto nie idzie żeby zostać z dzieckiem? - potem dojdą go jakieś opowieści, różowy, plotki o tym co się działo - to lepiej dla niego?

[wapaha]

nangaparbat3 napisała:

- to lepiej dla niego?
>

to zależy- są różne sytuacje i różna wrażliwość/odporność dzieci

[anek-dotka]

Pogrzeby odbywają się w takich godzinach, że dzieci powyżej 3 roku życia mają wówczas przedszkole lub szkołę, toteż temat zapewnienia opieki nie traktowałabym jako powszechnego w takich grupach wiekowych.

[nangaparbat3]

Często się jedzie do innego miasta lub wsi.

[hanusinamama]

A skąd ta statystyka? Często...ostatnio dalej (czyli 30 km) na pogrzebie byłaam 5 lat temu. Poza za tym wszystkie na meijscu
Nie jezdzę 100 km na pogrzeb jakieś dalekiej ciotki bo i po co

[hanusinamama]

Dziwne rzeczy nanga opowiadasz. I przede wszystkim nie bierzesz pod uwagę, ze kazdy jest inny. Kazdy inaczej przezywa stratę. Nie kazde dziecko na danym etapie wymaga takiej konfrontacji...Znam dorosłych któzy na pogrzeb bliskiej osoby nie poszli, bo to było zbyt wiele dla nich wtedy...i nikomu to oceniać.

[ritual2019]

A ilez razy te dzieci beda uczestniczyc w pogrzebach w trakcie dziecisntwa? Poza tym to raczej dzieci pojawia sie na pogrzebie osob bliskich czyli dziadkow/pradziadkow niz osob z dalszej rodziny. Nie wiem tez co jest kontrowersyjnego w pogrzebach z punktu dziecka? Dzieci ludzmi, ludzie umieraja i przed dziecmi nie trzyma sie tego faktu w sekrecie.

[cegehana]

Moim zdaniem więcej do życia dziecka wnosi uczestnictwo w pogrzebie w otoczeniu rodziny niż obrazy śmierci z telewizji czy internetu, na podstawie których wyrobi sobie jakiś nierealistyczny pogląd.

[wapaha]

Oczywiście, z wszystkich powodów opisanych wyżej. Sama od dziecka uczestniczyłam a że to były ceremonie wiejskie to katafalk,czuwania żegnanie się,zdjęcia przy trumnie. Nie zaszkodziło mi to ale.....strasznie nie chciałam by jednak moje dzieci to przeżywały. Chciałam je chronić.
Z 2/3 się udało-chyba nie były na żadnym (ale też się tak składało akurat ). Najstarszej nie udało się ochronić,na cmentarzu często bywa bo od lat nastoletnich umierali jej koledzy/koleżanki. Paradoksalnie -była mi największym wsparciem na pogrzebie bliskiego kuzyna,sama chciała ze mną jechać
Pogrzeby są do bani. Unikam. Bywam dosłownie raz na kilka- kilkanaście lat...

[volta2]

byłam zabierana na pogrzeby, również w czasie wakacji, przez babcię bez pytania rodziców o zgodę, często zabierała mnie też na obrzęd, polegajacy na tym, że dzień wcześniej szło się do domu zmarłej i tam różaniec, śpiewy, z tyłu ploteczki (moja babcia nie ploteczkowała bo jest głucha, a tu każdy ściszonym głosem jednak)

trochę się bałam, ale oswoiłam temat. byłam niezmiernie zdziwiona, że na pogrzebie mojego dziadka dwójka niemal osiemnastolatków bała się i miała dreszcze na pogrzebie ich własnego również, pradziadka.
wyszło, że chyba nikt ich w tematykę za bardzo nie wprowadził, i jak przyszło co do czego, to nie umiały się z powagą zachować.

postanowiłam tego oszczędzić moim dzieciom i na pogrzeby zabierałam (tak wiele ich nie było, bo ja nie mam dużej rodziny), ale jeśli była opcja że przedszkole/szkoła ich przetrzyma w czasie pogrzebu, to szły do placówki.

[nick_z_desperacji2]

Ja byłam wprowadzona w temat i całkiem dorosła, a na pogrzebie bliskiej osoby do otwartej trumny nie podeszłam.

[memphis90]

Ja się nie boję zmarłych, ale zadnych otwartych trumien i katafalków nie oglądam i nie uskuteczniam.

[nangaparbat3]

Mam tak samo.
Ostatnio byłam z mamą na pogrzebie jej rówieśniczki, obie 95. Wchodzimy, jakoś tak od strony trumny, prosto na nią, a trumna otwarta. To było ciężkie.
Mój tato umarł w domu, siedzieliśmy przy nim parę godzin czekając na akt zgonu, ale wyglądał jakoś tak - normalnie. A twarze zmarłych w tych trumnach są inne, woskowe. Trudno na nie patrzeć.

[wapaha]

volta2 napisała:

>
>
> postanowiłam tego oszczędzić moim dzieciom i na pogrzeby zabierałam (tak wiele
> ich nie było, bo ja nie mam dużej rodziny), ale jeśli była opcja że przedszkole
> /szkoła ich przetrzyma w czasie pogrzebu, to szły do placówki.


Piona !

[anek-dotka]

Strach i dreszcze kwalifikują się do niepoważnego zachowania?

[volta2]

w nastoletnim wieku? na pogrzebie własnego pradziadka?
no owszem

[anek-dotka]

Kto tę normę określił?

[volta2]

a gdzie wyczytałaś o normach?

[anek-dotka]

Uznałaś zachowanie za niepoważne, pytam zatem według jakiej normy.

[volta2]

mojej własnej, chciałabyć coś jeszcze dodać? twoje pytanie też uważam za niepoważne, mogę?

[anek-dotka]

Możesz, oczywiście. Każdy może się nosić.

[palacinka2020]

„Pogrzeb idzie” bylo dla mnie w dziecinstwie czyms normalnym- mieszkalam przy drodze ktora szly procesje pogrzebowe. I to jak kiedys- szly, piechota, czesto z trumna niesiona na rekach. Moje dzieci nigdy pogrzebu nie widzialy, nie bylo okazji. A pogrzebow „cudzych” teraz sie chyba nie widuje, bo wszyscy samochodami jezdza.

[volta2]

o rany! taaaak, przypomniałaś mi to słynne pogrzeb idzie...
ja przychodziłam do ciotki co miała wysoki parter i jak szedł pogrzeb to w kuchni miała niezłe stanowisko obserwacyjne. zazwyczaj szedł zawsze ktoś znajomy, albo znajomy znajomego. ja pamiętam, jak był pogrzeb matki chłopca ze 2 lata ode mnie starszego (11 lat? może 12?) i ten chłopiec wówczas został sierotą zupełną. to był jednak widok który mi na długo został w pamieci. po latach z tym chłopakiem obtańczyłam pół wesela, świetnie prowadził, ale ten pogrzeb miałam z tyłu głowy (a z 15 lat minęło) i mąciło mi to zabawę.

[memphis90]

A co mają samochody do tego, samochodem prywatnym zmarłego przewozić nie wolno (zakaz prawny)? Przecież zmarli są przygotowywani do pochówku w zakładach pogrzebowych (w domu mogą być max 72h, a z reguły terminy pogrzebów są dłuższe) i nikt ich po ulicy obnosić nie może (znów - prawnie zakazane).

[palacinka2020]

Chodzilo mi o brak pieszych procesji. Gdy zmarla moja babcia to tez trumne wiozlo auto, ale jechalo powoli a za nia ludzie szli, piechota. Takiej procesji nie dalo sie nie zauwazyc. Z przodu szedl chyba ksiadz. Teraz tego nie ma, albo ja nie widuje.

[mayoliijka]

Są takie pogrzeby w miejscach, gdzie Kościół jest w miarę blisko cmentarza. W jednej beskidzkiej wsi często zdarza mi się czekać w korku, bo przechodzi akurat z Kościoła na cmentarz kondukt pogrzebowy. Parę lat temu widziałam też kondukt, który szedł z domu zmarłego (jakieś 3 kilometry) - ale to już jest rzadkość, nawet na wsi.

palacinka2020 napisała:

> Z przodu szedl chyba ksiadz. Teraz tego nie ma, albo ja
> nie widuje.

[palacinka2020]

U mnie w rodzinnej miejscowosci bylo wlasnie ok 3km z kosciola do cmentarza. Szlo sie pieszo, a pogrzeby byly czesto (bardzo duza parafia).
Ostatnio widzialam pochod zalobnikow pewnie 25 lat temu, moje dzieci nie widzialy nigdy.

[nangaparbat3]

Taki kondukt chyba sprawiał, że świat na chwilę przystawał. Bo wypadało na moment się zatrzymać, zdjąć kapelusz czy czapkę, przeżegnać się chociaż. Tak, świat robił symboliczne stop i to było dobre.

[volta2]

tak było, szczególnie w niedużych miejscowościach. na wsiach kondukty dochodziły do figurki i stamtąd już wozy lub samochody jechały do kościoła

[mayoliijka]

Bardzo dobre.

nangaparbat3 napisała:

> Taki kondukt chyba sprawiał, że świat na chwilę przystawał. Bo wypadało na mome
> nt się zatrzymać, zdjąć kapelusz czy czapkę, przeżegnać się chociaż. Tak, świat
> robił symboliczne stop i to było dobre.
>

[nangaparbat3]

W miastach to już się chyba nie zdarza, może nas wsi.

[nangaparbat3]

Teraz nie ma konduktów ciągnących ulicami, jak kiedyś, ja jeszcze widziałam. Wybiegałam z domu, żeby popatrzeć. Ale to było bardzo dawno temu, byłam dzieckiem, potem chyba zakazano.
Kilkanaście lat temu jechałam za konduktem, w Ukrainie, wieś po Czerniowcami.

[palacinka2020]

Nie sa zakazane ani nie wymagaja zadnych zezwolen. Po prostu przestalo sie tak robic.

[nadkomisarz_przyzwoita]

Off top. Wczoraj słuchałam podcastu o historii znaczków pocztowych i listow Pawła Drozda. bardzo polecam. wspomniano o pocztówce ze śpiącą starszą kobietą. Potem się okazało że to nie była śpiąca kobieta tylko nieboszczka, a ta pocztówka została wysłana do dalszej rodziny żeby poinformować o jej śmierci. Czy ktoś sobie wyobraża dostać taką kartkę dzisiaj!?

youtu.be/JS1Sx3iQ0Xk?is=V1CWUyM5j9KdrGKS

[nangaparbat3]

Byłaby burza w całym necie

[memphis90]

>Po prostu przestalo sie tak robic.
No ale nie masz racji. Tam, gdzie kaplica/kościół/dom pogrzebowy są rzut kamieniem od cmentarza, tam ludzie idą pieszo za karawanem z trumną. Karawan być musi, nie wolno przewozić prywatnym samochodem. Tam, gdzie cmentarz jest rozległy, ma własną kaplicę/salę i obsługuje rozległy teren - kondukt idzie za karawanem z kaplicy cmentarnej/sali pożegnań do miejsca pochówku. Trudno, żeby kondukt szedł 15km przez centrum miasta.

[palacinka2020]

Jakie nie masz racji? Ja nie pisalam jak sie robi "gdzies" tylko w miejscu gdzie sie urodzilam. Cmentarza nikt nie przestawil, wciaz jest 3km od kosciola. Konduktow zalobnych nie ma, a byly.

[ga-ti]

Moje brały udział w pogrzebach bliskiej rodziny. Nie było dużo tych pogrzebów na szczęście.
Jesteśmy wieżący, więc msza w kościele, ceremonia na cmentarzu.
Aha, nie były przy otwartej trumnie, ja sama też nie bywam na "ostatnich pożegnaniach".

Często bywamy na cmentarzach, dbamy o groby bliskich.

[ga-ti]

"wieRZący" oczywiście

[asiairma]

Powinny. Nadmierne chronienie powoduje, że jedne same sobie dopowiadają w głowie historie o śmierci i nie mamy kontroli nad tym co sobie uroją, a inne w wieku 10 (lub nawet więcej) lat nie są wstanie zrozumieć konceptu śmierci. Spotkałam się z 11 latkiem, który chciał odwiedzić wujka (mojego ojca) - prawie rok po jego śmierci. Najpierw pomyślałam, że zapomniał, że wujek nie żyje i mu przypomniałam. A on na to, że będzie naprawdę grzeczny, bylebym go tylko zabrała do wujka. Dzieciak w normie intelektualnej.

[klaramara33]

Ja bym brała. Uważam, że jednym z nielicznych plysów mojego dzieciństwa było oswojenie się z faktem śmierci. Wcześnie umarła babcia i dwóch dziadków, i jeszcze sąsiad równolatek w wypadku rowerowym. Widzę po mężu , który nie chodził i jak się bał naszychświnek dotknąć po śmierci, a ja brałam i przytulałam, zastanawiam się naturalnie, on był w szoku. Koleżanka takoż jak on. Boi się śmierci, a ja traktuję jako kolej rzeczy, i tak przez dziećmi to przedstawiam.

[spirit_of_africa]

To chyba nie ma wpływu. Pierwszy pogrzeb zaliczyłam w wieku 15lat. Nie mialam problemu umyć ojca po śmierci czy na praktykach pomoc pakowac zwłoki pacjentow do worka i oznaczyć w promote. Ale zwierzaków moich po śmierci do rąk wziąć nie potrafiłam. Przy eutanazji byłam.

[la_felicja]

Chodziłam na pogrzeby od dziecka, ale rodzice nie pozwolili mi zobaczyć otwartej trumny. Pierwszego nieboszczyka w trumnie zobaczyłam w wieku 15 lat. Był to trochę szok, bo wujek tak bardzo się zmienił po operacji i po śmierci, że nie poznałabym go.
Na szczęście nikt u nas nikogo nie zmuszał do podchodzenia blisko do trumny, a jużzwłaszcza do całowania zwłok, jak to ma miejsce w niektórych rodzinach

[la_felicja]

A, i dodam, że jak klaramara powyżej, nie mam panicznego lęku przed śmiercią, nie miałam problemu z dotknięciem, przeniesieniem naszych uśpionych zwierząt, towarzyszyłam im przy eutanazji- a dla mojego męża to było coś nie do przeskoczenia.

[anek-dotka]

To może dopowiem, że nie mam na myśli pogrzebów w otwartymi trumnami.

[la_felicja]

Tu już w ogóle nie rozumiem, dlaczego dzieci nie mogłyby uczestniczyć. Bo zobaczą płaczących dorosłych?

[memphis90]

Mysle, ze przyczyn moze byc kilka, od posiadania jednostki wybornie rozbrykanej, przez potrzebę skupienia na swoich emocjach, nie na opiece nad dzieckiem, brak kasy na zakup ciemnych outfitow dla kilkuletnich jednostek gustujących w różu, po posiadanie jednostki strachliwej i wrażliwej.

[nangaparbat3]

E z zakupem tych outfitow to już przesadziłaś. Komu przeszkadza różowa pięciolatka? To nawet dobre, taki znak nadziei, życie wciąż trwa.

[memphis90]

Ktoś może czuć presję na zakup, a nie mieć wielu środków. Powód dobry jak każdy inny.

[nangaparbat3]

No tak

[hanusinamama]

Bo są dzieci któe mogą wyjątkowo źle zareagować? Kuzynka zabrałan na pogrzeb bardzo wrażliwe dziecko 5 letnie chyba wtedy. Nie chciała ale dała się przekonać. Dzieciak bał sie spać przez miesiac i miał inne problemy. Dzieci są różne, mają rózne etapy...nie zawsze jest to czas na pgrzeb

[gatito_z_kato]

Wg mnie nie ma czegoś takiego że "powinny". Córka miała ok 15 lat, kiedy niestety była taka okazja, że właśnie "powinna", bo zmarł ktoś bliski. Dzień wcześniej tak bardzo przeżywała, płakała, pytała czy musi iść. Oczywiście powiedziałam, że nie musi i od razu poczuła ulgę.
Wiem, że to bardzo trudny temat, ale na pewno zależy od wrażliwości dziecka, a nie od tego "co ludzie powiedzą".

[spirit_of_africa]

Córka starsza w wieku 3 lat nie uczestniczyła. W ogóle nie rozumiała koncepcji śmierci, odejście pradziadka i prababci przyjęła z kompletna obojętnością. Nie chcialam żeby się nudziła i marudziła w trakcie mszy i na cmentarzu, bo jednak powaga miejsca i sytuacji. Druga córka w wieku 3 lat nie uczestniczyła z odwrotnego powodu. Informację o smierci prababci przyjęła ze smutkiem, histerycznie płakała pół nocy, że chce do babci i żeby babcia nie umarła ani nie szla do „głupich aniołków” i tutaj nie chciałam jej dokładać traumy.

[nangaparbat3]

Po to są pogrzeby, żeby ludzie mogli znaleźć ukojenie, a nie żeby żeby wywoływać dodatkowa traumę.

[memphis90]

A u niektórych powoduje dodatkowa traumę i co poradzisz? Powiesz im, że mają się natychmiast ukoić, bo pogrzeb jest do ukajania i kropka? 🤔

[pade]

nangaparbat3 napisała:

> Po to są pogrzeby, żeby ludzie mogli znaleźć ukojenie, a nie żeby żeby wywoływa
> ć dodatkowa traumę.
>
Ukojenie?
Owszem, jak umiera 98-letnia prababcia to może pogrzeb daje ukojenie. Ale jak umarł mój 77 letni tato, a właściwie zginął tragicznie, to na pogrzebie byłam dalej w szoku i żadnego ukojenia mi nie dał. Czułam się jak w matriksie, ból pomieszany z niedowierzaniem.

[wapaha]

pade napisała:


> >
> Ukojenie?
> Owszem, jak umiera 98-letnia prababcia to może pogrzeb daje ukojenie. Ale jak u
> marł mój 77 letni tato, a właściwie zginął tragicznie, to na pogrzebie byłam da
> lej w szoku i żadnego ukojenia mi nie dał. Czułam się jak w matriksie, ból pomi
> eszany z niedowierzaniem.


dokładnie
gdyby na pogrzebie mojego taty ( 47l, śmierć tragiczna) była moja córka ( 1,5r) to widząc i czując co się ze mną dzieje na pewno nie czułaby spokoju i ukojenia...

[ritual2019]

Zmarly w wieku 47 lat w dodatku nagle to jednak co innego niz zmarly nagle w wieku 77 lat. Generalnie nagla smierc zawsze powoduje gwaltowniejsze emocje niz smierc spodziewana np w wyniku choroby.

[memphis90]

Dlatego nie ma co odgórnie narzucać ludziom, że na pogrzebie mają się ukoić, teraz, zaraz i natychmiast, bo „pogrzeb jest od ukojenia”.

[nangaparbat3]

Jak się buduje dom z łazienką to po to, żeby komuś narzucić, że ma się myć?

[hanusinamama]

TY czytasz co piszesz?

[spirit_of_africa]

I właśnie dlatego nie wzięłam córki na pogrzeb.

[hanusinamama]

3latki??? Poza tym pogrzeb nie każdemu daje ukojenie. MOze dajmy ludziom wybrać jakiego ukojenia po stracie potrzebują

[engine8t]

Oczywiscie ze tak. Przeciez to normalne i nieuniknione dla kazdego z nas ze nasi blicy odchodza i my tez odejdziemy. Im wczesniej sie z tym oswoja tym chyba lepiej.?

[nangaparbat3]

Jedna z moich najlepszych macierzyńskich decyzji było pozwolenie córce, by towarzyszyła nam podczas usypiania ukochanej kotki (to było w domu). To było sto razy lepsze niż żeby siedziała wtedy w swoim pokoju i wyobrażała sobie nie wiadomo co, bojąc się i cierpiąc. Pogrzeb to chyba łatwiejsze - wspólne opłakiwanie i żegnanie zmarłego, Rytuał smutku, pożegnania i wspólnoty, a nawet pocieszenia (stypa). Nie wahałam się zabrać dziecka - miałabym jedynie problem z pogrzebem dziecka, na którym będą rodzice. Widoku tej rozpaczy można nie udźwignąć.

[ruta_tannenbaum]

Na pogrzeb dziecka, na którym będą rodzice, pewnie nie wzięłabym swojego dziecka ze względu na tych rodziców - żeby ani trochę nie ryzykować, że im to dołoży ciężaru.
W innych przypadkach zasadniczo stoję na stanowisku, że dziecko uczestniczy w różnych rodzinnych wydarzeniach. Ale nie powiem, żebym to miała dogłębnie przetestowane - moje dziecko wprawdzie było na pogrzebie dziadka, ale było wtedy na tyle małe (>3), że mimo rozmów ewidentnie nie za bardzo ogarniało sytuację. I jednocześnie czułam się wtedy bardzo pewna, że mój spokój sprawia, że jest emocjonalnie bezpieczne, mimo widoku smutku itd.
Podoba mi się to, co napisałaś wyżej:
Życie nie polega na ogarnianiu konceptów, tylko na doświadczaniu. Jeśli dziecko na pogrzebie będzie obserwować smutek, ale jednocześnie spokój i akceptację tego, co się stało, tylko je to wzmocni.
Ale jednocześnie właśnie ludzie różnie reagują i teraz, kiedy dziecko jest starsze, trochę bardziej bym się wahała, bo wiem, że mogłoby zobaczyć właśnie u innych bliskich dramatyczną niezgodę, poczucie, że to koniec świata itp. - i nie byłabym pewna, czy mi się uda to "zabezpieczyć".

[nangaparbat3]

Tylko dwa razy widziałam na pogrzebie taką reakcję - wdowy po nagłej śmierci męża, mieli oboje po jakieś 40 lat, i matki po tragicznej śmierci osiemnastoletniej córki, to też było nagle.
I masz rację, te pogrzeby mogły być ponad siły dzieci.

[memphis90]

Ale przed pogrzebem absolutnie nie wiesz czy dziecko doświadczy „spokojnej akceptacji smutku” czy niekontrolowaną rozpacz z wyciem.

[nangaparbat3]

Często mogę, przecież wiem, w jakich okolicznościach doszło do śmierci, jak to przyjeli najbliżsi.
Z drugiej strony może właśnie dobrze, żeby dziecko poszło, o ile może mu towarzyszyć bardzo bliska dziecku, ale nie osobie zmarłej, osoba, która zachowa spokój, nazwie to co się dzieje, będzie trzymać za rękę i objaśniać, nazywać, bez lęku. W razie czego odejdzie z dzieckiem na bok, żeby utulić i pogadać. Będzie spacerować podczas mszy po cmentarzu, rozmawiać z dzieckiem o śmierci, o nagrobkach, leżących tam zmarłych i zwierzętach, co tam żyją. Objaśni kolejne fazy uroczystości.

[memphis90]

Czyli osoba, która przyszła na pogrzeb nie ma w nim w ogóle uczestniczyć, bo ma w tym czasie uspokajać dziecko, spacerować sobie po cmentarzu i ogólnie zabierać dziecko na bok, żeby mu popokazywać nagrobki…?

[nangaparbat3]

A czemu nie?
Spoko widzę siebie w tej roli.
Widzisz, dzień pompogrzebie babci pojechałyśmy- jej dwie córki, dwie wnuczki i dwie prawnuczki, na ślub sąsiadów babci. I to było dobre.

[rozwiane_marzenie]

Zabierałam dziecko zawsze na pogrzeby bliskich, tak jak na ich urodziny i inne uroczystości rodzinne. Mnie też zabierano od najmłodszych lat. Nie mamy traumy.

[mikams75]

Dzieci sa czescia rodziny i powinny uczestniczych w roznych uroczystosciach, tez tych smutnych. Ale duzo zalezy od tego jakie to dziecko. Jesli kilkulatek nie potrafi w ciszy posiedziec, mowi glosno i bez przerwy to lepiej poczekac, az dojrzeje ale to glownie ze wzgledu na innych i powage sytuacji, bo dziecku w kazdym wieku da sie rozne rzeczy wytlumaczyc tak, zeby zrozumialo na danym etapie rozwoju.

[boggi_dan]

Mam takie zdjęcie, gdzie mama trzyma mnie nad trumną siostry. Ja tego nie pamiętam. Dwie miałem i obie nie żyją. Nie lubię oglądać zmarłych w otwartych trumnach.

[andaba]

Moje uczestniczyły we wszystkich pogrzebach jakie się trafiły w rodzinie i nie tylko, bo mając dziecko w wieku przedszkolnym czy młodsze i pogrzeb sąsiada brałam dziecko - przyzwyczajone od urodzenia do uczestnictwa w nabożeństwach nigdy nie zakłócały uroczystości.

Sama chodziłam z koleżanką w wieku 6-7 lat na wszystkie pogrzeby, od razu z księdzem, żeby być przy zamykaniu trumny. Taka rozrywka plączących się po wsi dzieci pracujących matek
Jakoś traumy nie mam, a co się nieboszczyków naoglądałam to moje.

[nangaparbat3]

andaba
> Sama chodziłam z koleżanką w wieku 6-7 lat na wszystkie pogrzeby, od razu z ksi
> ędzem, żeby być przy zamykaniu trumny. Taka rozrywka plączących się po wsi dzie
> ci pracujących matek
> Jakoś traumy nie mam, a co się nieboszczyków naoglądałam to moje.

Moja mama mieszkała przed wojną przy ulicy prowadzącej na cmentarz. Przechodziły nią kondukty, nie wiem czy zawsze, ale na pewno często z muzyką (nawet ja jeszcze takie widziałam). Podobno któregoś razu zaczęła wołać: pogrzeb, pogrzeb idzie, ta zabawa dla dzieci!

[arwena_111]

Moje od małego na nabożeństwach, też umiały się zachować. Były na jednym pogrzebie - dziadka. Syn miał 12 lat córka 10. Znaczy córka była tylko na mszy, potem moi rodzice ją zabrali do domu. Nie chciała iść na cmentarz. Nie widziałam powodu aby zmuszać. Do kaplicy gdzie było pożegnanie nie weszłam ani ja ani córka - to opcja po moim trupie. Na kolejnym pogrzebie była jak miała 18 lat - ciotecznej babci. Wtedy była na całości, w sensie msza i cmentarz.
Syn poszedł z mężem do kaplicy - chyba trochę z ciekawości. Był na całym pogrzebie dziadka. Ale on ma zupełnie inną konstrukcję psychiczną.
Jak moja ukochana babcia umarła, syn miał 10 miesięcy - został w domu z teściową.
Więcej pogrzebów w rodzinie najbliższej nie miałam. Mąż miał - ale jechał sam z matką, ja tych ludzi nie widziałam na oczy, więc nie widziałam potrzeby chodzenia, a tym bardziej ciągania tam dzieci.

[ritual2019]

Mąż miał - ale jechał sam z matką, ja tych ludzi nie widziałam na oczy, więc nie widziałam potrzeby chodzenia, a tym bardziej ciągania tam dzieci.

Ty meza nie kochasz prawda? Ja tez nigdy nie poznalam wujka meza ale poszlam z mezem na pogrzeb, dla meza, emocjonalne wsparcie.

[arwena_111]

Mąż jechał dla.matki. Sam tych ludzi nie widział od dzieciństwa. Nie byl z nimi związany. Ktoś musiał.matke zawieźć. Raz byl to mąż, raz jego brat. Nie widziałam tez powodu aby przerywać wakacje dzieciom dla zupełnie obcych ludzi. Jeżeli z siostrą teściowej nie mialam.kontakyu ( nawet na naszym ślubie jej nie bylo) to po co udawać. Mąż pojechał z urlounna jeden dzien do Warszawy na pogrzeb i tego samego dnia weocil. I to nie ma nic wspólnego z miłością. Byłam wtedy, kiedy to bylo potrzebne.

[ritual2019]

Siostra tesciowej czyli matki twojego meza to jego ciotka wiec co z tego ze jej nie bylo na twoim weselu. Nie pierwszy raz piszesz lekcewazaco o nim.

[arwena_111]

Ja wesela nie miałam.
Nie lubię pogrzebów i nie chodzę jak nie znałam zmarłego. Mąż nie ma z tym problemu.

[partytura2026]

Pogrzebu się nie planuje. Więc to raczej kwestia „trafu” i okoliczności.
Moje zaliczyły pogrzeby najbliższych jako bardzo malutkie dzieci.
Najmłodszy tfu tfu nie miał okazji dzięki Bogu uczestniczyć w żadnym, a jest juz nastolatkiem.

[swiecaca]

Uczestniczą. Dzieci są częścią rodziny a śmierć jest częścią życia.

[Aczkolwiek nigdy nie byłam na pogrzebie z otwartą trumną, a od lat wyłącznie kremacje]

[nadkomisarz_przyzwoita]

Jeśli dalsza i mniej znana to tym bardziej powinno po to żeby już wiedziało na przyszłość co i jak.

[brenya78]

Ja odpowiem z mojej perspektywy - dziecka ktore od mniej więcej czasu kiedy zaczęłam sama zostawać u babci, bylo ciągane na wiele pogrzebow, dróg krzyżowych o innych gorzkich zalow. Mam z tego powodu niezła taume, i uwazam ze dziscistwo ma byc szczesliwe i tyle, i w tym pejzażu nie mieści mi sie lazenie jako małe dziecko za trumna, zawodzenia od nagłej i niespodziewanej śmierci zachowaj nas panie.
Wspominam to koszmarnie - w tym wlasnie okresie zaczęły sie moje leki i trwaly wiele wiele lat. Koszmar.

[majaa]

Sorki, ale nie rozumiem Twojego dylematu. Skoro dzieci uczestniczą w urodzinach, świętach, ślubach czy innych uroczystościach, to niby dlaczego miałyby nie uczestniczyć w pogrzebach?