Polacy nielegalnie przebywający w RFN czekają ...

bozena_l Czesc 1 10.02.03, 17:06

Angelo naprawdę nie nazywa się Angelo. Nie jest też Włochem. Na imię ma Wojtek,
pochodzi ze Słupska i jest nielegalny. To znaczy, kiedyś był legalny, ale dawno
temu. Przyjechał do Niemiec tak jak wielu innych w 1987 r. Miał nieszczęście
spóźnić się o parę dni i to zaważyło na jego dalszym losie. 1 maja owego roku
weszła w życie ustawa, zgodnie z którą wszyscy Polacy ubiegający się o azyl
polityczny w przypadku negatywnego rozpatrzenia ich podań musieli opuścić teren
RFN. Wojtek przyjechał tydzień po ustawowym terminie. Azylu nie dostał, bo jak
sam twierdzi, słabo zmyślał, a drogę do duldungu, czyli pobytu tolerowanego,
zamknęło mu nowe prawo. Starał się o emigrację do Kanady, ale i tu miał pecha.
Podczas rozmowy z konsulem zapytano go, dlaczego chce opuścić Niemcy. - No to
powiedziałem, że Niemcy są poj... I co? Nic, tłumacz miał największy problem z
przetłumaczeniem słowa.

To był pierwszy błąd, w urzędach tej rangi co kanadyjski konsulat należy się
wyrażać precyzyjnie. Drugim było nieodebranie paszportu złożonego do depozytu
na czas postępowania azylowego. Wojtek obawiał się, że funkcjonariusze
Grenzschutzu mogą chcieć towarzyszyć mu w drodze do przejścia granicznego i
postanowił nigdy więcej nie pojawić się dobrowolnie w budynku Ausländeramtu. -
Głupi byłem. Oddaliby paszport i powiedzieli "Auf Wiedersehen". Bez dokumentów
opuścił zajmowane do tej pory mieszkanie, przenosząc się kilka ulic dalej do
służbówki nad włoską pizzerią, w której pełnił rolę

człowieka do wszystkiego.

Później zmieniał miejsca pracy wielokrotnie, ale do dziś pozostał w zaklętym
kręgu włoskiej gastronomii. Cały dzień i dużą część nocy spędza w restauracji.
Kontakty towarzyskie utrzymuje prawie wyłącznie z Włochami i za takiego też
podaje się poznanym w dyskotekach Rosjankom i Chorwatkom. Dziewczyny też
zazwyczaj są nielegalne i polują na kogoś "z pobytem". Jako Włoch ma u nich
większe szanse. Za emigranta ze słonecznej Italii uchodzi też wśród klientów
lokalu zamawiających lasagne bolognese czy pizzę quattro stagioni. Jego
znajomość niemieckiego nadal pozostawia wiele do życzenia, a zaczesane na żel
kruczoczarne włosy i wtrącane do rozmowy włoskie słowa rozwiewają ostatecznie
wątpliwości.

Wojtek przyznaje niechętnie, że ma polski paszport, fałszywy i na inne
nazwisko, ale odmawia bliższych wyjaśnień na temat źródła jego pochodzenia.
Każdy ma jakąś tajemnicę. Faktem jest, że kilka lat temu odwiedził na tym
wątpliwym dokumencie rodzinny Słupsk, lecz związany z przekroczeniem granicy
stres okupił pasmem siwych włosów. - Zresztą do Polski nie ma po co jeździć.
Teraz Polska przyjeżdża do mnie. Nie tyle Polska, ile jej przedstawicielki, na
ogół między 20. a 30. rokiem życia. W rodzinnych stronach Wojtka bezrobocie
sięga 30%, toteż jego adres dziewczyny przekazują sobie z rąk do rąk jak cenną
relikwię. Układ jest prosty. Dziewczyna przyjeżdża do pracy w restauracji
lub "na sprzątania", dostaje u Wojtka

miejsce do spania

i płaci połowę jego czynszu. Jak na dżentelmena przystało, pytanie o aspekt
seksualny sprawy zbywa uśmiechem. On ich przecież do niczego nie zmusza i tylko
ze znalezieniem nowego lokum mogą być problemy. Mieszkanie to największy
problem dla żyjących na czarno. Bez wizy pobytowej trudno coś wynająć, bo jak
tu wytłumaczyć Niemcowi, że potencjalny lokator nie będzie w mieszkaniu
zameldowany, a pieniądze za czynsz chciałby płacić z ręki do ręki, a nie
przelewem z konta. Wojtek takich problemów nie ma. Właściciel jego mieszkania
jest Włochem i ma dużo zrozumienia dla szarej strefy.

Kiedyś najbardziej doskwierał Wojtkowi brak samochodu, bo do jego rejestracji
potrzebny jest adres właściciela, ale w Stuttgarcie kursuje przecież metro, są
autobusy, a za miasto nie ma właściwie po co wyjeżdżać. Tam cudzoziemiec
bardziej rzuca się w oczy niż w multikulturowej metropolii. Komórka na kartę
rozwiązuje problem telefonu i ten perfekcyjny obraz mąci tylko nieco brak
ubezpieczenia zdrowotnego. Wiadomo, człowiek się starzeje i od czasu do czasu
lekarza odwiedzić musi. W przypadku zwykłej wizyty wystarcza plastikowa karta
ubezpieczeniowa pożyczona od znajomego Włocha lub Polaka legitymującego się
pobytem. Trzeba tylko uważać, żeby zakodowana na niej data urodzenia zanadto
nie odbiegała od aparycji pacjenta. Gorzej, jeśli choroba pojawi się nagle,
wtedy może nie być czasu na zorganizowanie karty. O wypadku Wojtek nie chce
nawet myśleć. To dlatego tak łatwo pożegnał się z myślą o samochodzie. Niemcy,
kraj humanitarny, nikogo na ulicy bez pomocy nie zostawią, ale w szpitalu
prędzej czy później ktoś zainteresuje się ubezpieczeniem poszkodowanego, a stąd
już tylko krok do

meldunku na policję,

której funkcjonariusze chętnie odwiedzą pacjenta o nieustalonej tożsamości.
Stary paszport Wojtka spoczywa gdzieś w archiwum Urzędu do Spraw Cudzoziemców i
dopasowanie do niego prawowitego właściciela mimo upływu lat nie byłoby sprawą
trudną. Jak wszyscy starający się o azyl musiał niegdyś Angelo ze Słupska
złożyć odcisk swoich linii papilarnych, a te ciągną się za człowiekiem po kres
jego dni.

bozena_l Czesc 2 10.02.03, 17:10

Dorota jest nielegalna od samego początku, czyli już siedem lat. Przyjechała do
siostry, która jest tu na stałe. Dorota nie chciała zostać na stałe. Chciała
zarobić na mieszkanie. Właściwie mieszkanie miała, ale w małej miejscowości pod
Toruniem, gdzie mąż był komendantem posterunku policji. Mąż miał
nierozwiązywalny problem alkoholowy, więc Dorota z dorastającym synem
postanowiła wrócić do rodziców, do Warszawy. Po rozwodzie mieszkanie jej
przypadło w udziale, ale za jego równowartość nie udało się kupić w stolicy
nawet kawalerki. Syn został z dziadkami, a Dorota ruszyła na Zachód. Przez
pierwszy rok mieszkała u siostry. Teraz wynajmuje mieszkanie od rodaczki, która
żyje z Niemcem, a swój spółdzielczy (czyt. tani) lokal udostępnia "czarnym".
Trochę drożej, ale to i tak okazja, więc Dorota nie ma pretensji. Narzeka na
pracę. W Polsce była technikiem dentystycznym, w Stuttgarcie sprząta. Przed
południem jedno mieszkanie, po południu drugie. Pięć dni w tygodniu. Właściwie
mogłaby też sprzątać w soboty, ale

Niemki nie lubią,

żeby im się ktoś obcy w Wochenende kręcił po domu. O pracy w wyuczonym zawodzie
nie myśli. Wie, że to nierealne. W gabinecie stomatologicznym nikt jej na
czarno nie zatrudni. Poza tym techników dentystycznych jest w Niemczech
nadmiar. Sprzątaczek brakuje. Zarabia nieźle. Jakieś 1000 euro miesięcznie.
Mieszkanie w Warszawie kupiła już dawno. Trzypokojowe w wieżowcu, wprawdzie w
gierkowskim budownictwie, ale blisko rodziców. Potem były meble, remont też
kosztował. Nie spieszy się z powrotem. Mieszkanie nie ucieknie. Syn w nim teraz
mieszka. Wszystko ładnie urządził, okna wymienił, panele położył. Trzy lata
temu się ożenił. Dzieci na razie nie mają i Dorota ma w mieszkaniu swój
zamknięty na klucz pokój, ale mówi, że właściwie powinna zacząć zbierać na
drugie mieszkanie dla siebie, bo ich na kupno nie stać, a na ulicę dzieci
przecież nie wyrzuci.

Dorota lubi Stuttgart. Ładne miasto, spokojne. Wieczorami można bez strachu
wyjść na ulicę, nie tak jak na warszawskim Grochowie, gdzie się wychowała.

Nauczyła się języka. Chodziła na kurs, bardziej dla zabicia czasu wieczorami
niż z konieczności. Przy sprzątaniu nie ma z kim rozmawiać. Niemcy mają do niej
zaufanie. Zostawiają samą w domu, zapłata leży na stole, po pracy musi tylko
dobrze zatrzasnąć drzwi. U Polek nie sprząta. Nie chce, żeby się nad nią
litowały. Lepiej u Niemców. Ich nie bardzo obchodzi, kto im podłogi myje, i nie
trzeba zaraz całego życiorysu opowiadać. Prywatnie w jej życiu niewiele się
dzieje. Czasami pójdzie na polską zabawę "u księdza", czyli przy polskim
kościele. Przychodzą na nią głównie kontraktowcy i tacy jak ona - żyjący na
czarno. Kontraktowcy stoją

najniżej w hierarchii polonijnej.

Niby pracują legalnie zatrudnieni przez polskie firmy podwykonawcze, ale
zarabiają najniższe stawki i życie ich sprowadza się do liczenia dni dzielących
od powrotu do kraju. Mieszkają w kontenerach lub po kilkunastu w wynajętych
przez firmy ruderach. Najczęściej na peryferiach miasta.

Dorota nie ma wątpliwości, że dobrze ustawiony "czarny" to w porównaniu z nimi
krezus, ale woli ich zabawy niż imprezy organizowane przez liczną w Stuttgarcie
Polonię. Tam prym wiodą ci ze stałym pobytem, zakorzenieni od lat w Niemczech.
Żeby żyć tak jak oni, potrzebny jest ten nieszczęsny stempel w paszporcie, a
droga do niego w wypadku Doroty może prowadzić wyłącznie przez małżeństwo.
Tylko gdzie poznać w obcym kraju odpowiedniego kandydata, kiedy ma się prawie
50 lat i bagaż doświadczeń wyniesionych z poprzedniego związku?

Marek jest legalny. Od jakiegoś czasu. Na początku pobytu w Niemczech też był
legalny. Przyjechał w 1990 r. z żoną i córką. Dziadek żony służył w czasie
wojny w Wehrmachcie, we Włoszech. Każdy niemiecki żołnierz z II wojny światowej
ma swoją kartotekę opisującą przebieg służby. W przypadku dziadka służbę dla
III Rzeszy zakończyła dezercja z szeregów armii i fakt ten odkrył urzędnik
zajmujący się przyznawaniem niemieckiego obywatelstwa przesiedleńcom ze
wschodniej Europy. Żona Marka nie została uznana za Niemkę i całej rodzinie
nakazano opuścić teren Republiki Federalnej. Nie od razu. Wzięli adwokata,
odwoływali się. Sprawa ciągnęła się w sumie cztery lata. Po wyczerpaniu
wszystkich możliwości żona z córką wróciły do Łodzi. Marek został. W Polsce nie
mieli nic, więc postanowili, że na razie on zostanie, żeby

zarobić na mieszkanie.

Przysyłał pieniądze. Trwało to kilka lat, skończyło się rozwodem. On kogoś
poznał, ona kogoś poznała.

Marek pracuje w zoo. Małym, prywatnym, właściwie to raczej park z kilkoma
gatunkami zwierząt. Kucyki, zebry, lamy. Nic specjalnego, ale Marek kocha
zwierzęta. Nie bez powodu skończył weterynarię. W zwierzyńcu robi wszystko.
Karmi czworonogi, sprząta klatki, w przypadku choroby udziela pierwszej pomocy.
Właściciel jest zachwycony. Taki pracownik to skarb. O zatrudnieniu na stałe
niemieckiego weterynarza mógłby tylko marzyć, a w osobie Marka znalazł
specjalistę, i to za niewielkie pieniądze.

Marek zdaje sobie sprawę, że jest wykorzystywany, ale co może zrobić. W
restauracyjnej kuchni pracować nie chce, a na budowie łatwo o wpadkę, bo tam
kontrole urzędników z Arbeitsamtu zdarzają się najczęściej. Tutaj przynajmniej
zajmuje się zwierzętami. Po pracy wraca do domu i... znowu zajmuje się
zwierzętami. W dwupokojowym mieszkaniu ma ich kilkanaście, głównie drobne
gryzonie, gady i egzotyczne insekty. Oprócz nich zasuszone ptasie gniazda,
preparaty w formalinie, skamienieliny. Najcenniejszy eksponat to fragment jaja
dinozaura liczący kilka milionów lat. Dostał go od kolegi ze studiów,
zatrudnionego w charakterze woźnego w jednym z amerykańskich muzeów
archeologicznych. - Przysłał to w pudełku z corn-fleksami z ostrzeżeniem, żebym
nie próbował gryźć. Nie pytam, jak to zdobył.

bozena_l Czesc 3 10.02.03, 17:13

Marek mieszka z żoną. To właśnie ona jest powodem jego ponownej legalności.
Polka, ale z niemieckim obywatelstwem otrzymanym po poprzednim, niemieckim
mężu. Narzeczeństwo trwało kilka lat, zanim zdecydowali się na ślub. Bardziej z
rozsądku niż z miłości. Po ślubie wszystko miało być łatwiejsze.

Wizę dostał bez problemu,

zezwolenie na pracę też, ale o uznaniu dyplomu nie było już mowy. Oficjalnie
przez ostatnie 12 lat Marek nie wykonywał żadnego zawodu. Tłumaczy, że pracował
jako weterynarz w Polsce, ale dociekliwi urzędnicy domagają się zaświadczeń od
byłego pracodawcy. - Trzeba byłoby pojechać do kraju i załatwić jakiś dokument,
ale gdyby nie daj Boże dopatrzyli się, że to fałszywka, strach pomyśleć. Oni tu
mają złe doświadczenia z dokumentami z Ostblocku. Wiedzą, że tam można kupić
wszystko: prawo jazdy, niemieckie pochodzenie czy zaświadczenie o całkowitej
niezdolności do pracy. Kiedyś byli bardziej naiwni, dzisiaj sprawdzają każdy
papier i w razie wykrycia grozi proces o fałszerstwo.

Najmniej ze zmiany statusu prawnego Marka zadowolony jest jego pracodawca.
Zatrudnił go oficjalnie i teraz musi płacić podatek i ubezpieczenie za
legalnego pracownika.

Wojtek dużo czyta. Każda dziewczyna, która u niego mieszka, ma obowiązek
przywieźć mu z Polski kilka książek. Wojtek starannie dobiera
tytuły. "Tajemnice Mossadu", "Z archiwum KGB", "Wyznania szpiega", historie z
okresu II wojny światowej we wszystkich możliwych wariantach. Bitwy i kampanie
go nie interesują, raczej zakulisowe rozgrywki, kto z kim przeciw komu i
dlaczego. Najbardziej jednak ceni pozycje opisujące działalność izraelskiego
wywiadu. - Mossad może wszystko, potrafią podrobić paszport każdego kraju, tak
że będzie lepszy od oryginału - zapala się na krótko, ale po chwili schodzi na
ziemię. Naprawdę to marzy o czymś innym. Żeby zacząć wszystko od początku, z
czystym kontem, bez problemów, które ciągną się za nim od lat. I jeszcze żeby w
Niemczech wydarzył się taki cud jak parę lat temu w Hiszpanii. Wszyscy
nielegalni emigranci

zostali objęci amnestią.

Kto mógł udokumentować fakt posiadania miejsca pracy i kogo pracodawca zgadzał
się zatrudnić legalnie, otrzymywał wizę pobytową. Albo jak w Stanach - co parę
lat loteria wizowa i kto wygra, dostaje zieloną kartę, a jak nie, czeka dalej. -
Tutaj tego chyba nie dożyję. Jak umrę, to nie będą wiedzieli, czy wolno mnie
pochować, bo przecież oficjalnie nie istnieję. Dla takich jak ja nawet po
śmierci amnestii nie będzie.

Dorota była niedawno w Polsce. Kiedyś jeździła co trzy miesiące, żeby
podstemplować na granicy paszport, teraz jeździ tylko wtedy, kiedy musi, bo na
stemple i tak żaden celnik nie zwraca uwagi. Miała być trzy tygodnie,
wytrzymała dziesięć dni. - Denerwowało mnie wszystko. Syn i synowa żyją własnym
życiem, ja nie jestem im tam potrzebna. Odzwyczaiłam się od mieszkania z
rodziną i z ulgą wróciłam do Stuttgartu. Gdyby Polskę przyjęli za dwa lata do
Unii, takim jak ja chyba daliby zezwolenia na pracę.

Małżeństwo Marka nie układa się. Żona już kilkakrotnie groziła rozwodem, więc
dla uspokojenia sytuacji przeprowadził się do służbowego mieszkania na terenie
zoo. Zabrał też większość swoich zbiorów. To o nie najczęściej wybuchały
awantury.

O pobyt się nie boi, chroni go teraz niemieckie prawo. Żona nie może się z nim
rozwieść tak długo, jak długo on nie otrzyma bezterminowej wizy pobytowej.
Paradoksalnie ten psychiczny komfort zawdzięcza feministkom. Organizacje
walczące o prawa kobiet przeforsowały ustawę, dzięki której niemieccy mężowie
nie mogą już tak łatwo pozbywać się swoich azjatyckich żon bez jakichkolwiek
roszczeń natury finansowo-pobytowej z ich strony. Inicjatywa miała służyć
sprawie kobiet, ale chroni Marka równie dobrze jak jego filipińskie czy tajskie
towarzyszki niedoli, więc on sam może snuć plany na przyszłość. Chciałby kupić
parę legwanów zielonych i wynająć nowe mieszkanie. Koniecznie duże, bo dorosłe
legwany osiągają półtora metra długości.

Najnowsze z forum Z dala od Polski

Zaloguj się