Obóz pracy przymusowej w Drewnicy

[fiddler_on_the_roof]

Witam,
W czasie II wojny światowej na terenie Drewnicy istniał obóz pracy przymusowej. Czy ktoś z Forumowiczów jest w stanie określić jego dokładną lokalizację?

[linkoria]

W książce p. Ryszarda Żbikowskiego Ząbki - dzieje, ludzie, miasto znalazłam taką oto informację: "W roku hr. Krupowicz , wybudował przy ulicy Budkiewicza, na pięknym wzniesieniu dośc duży budynek, który istnieje do dnia dzisiejszego. (...)W czasie okupacji w piwnicach tego domu Niemcy urządzili obóz przejściowy dla Żydów, których zatrudniano przy kopaniu rowów odwadniających. W roku 1942 wszystkich wywieziono do obozu w Treblince i zgładzono".

[fiddler_on_the_roof]

Witam, Bardzo dziękuję. W opracowaniu M. Janczewskiej w książce "Prowincja Noc" pojawia się informacja, że więźniowie byli zakwaterowani w baraku na pryczach na trzech poziomach. Będę starał się zweryfikować tą informację, sprawdzając relacje w Archiwum Ringelbluma (AŻIH, sygn. I/2, I/388, I/228).

Przy okazji: czy w tej książce są jakieś wzmianki o Żydach mieszkających w Ząbkach?

[paweltadeusz1962]

W czasie II wojny światowej na terenie Gminy Marki, do której należała m.in Drewnica i Ząbki, były zlokalizowane aż trzy miejsca izolacji ludności pochodzenia żydowskiego. Największe getto mieściło się w Pustelniku II na terenie cegielni Osinki, należącej przed wojną do Henryka Doktorowicza. Mniej liczne getto zlokalizowane było w drugiej cegielni Henryka Doktorowicza - Henryków ( w czasie okupacji niemieckiej należącej administracyjnie do Marek) a obecnie w granicach Gminy Zielonka. Trzecie najmniej liczne getto - (lub obóz przejściowy) było na terenie Drewnicy w piwnicach domu przy ul. Budkiewicza. Żydzi przetrzymywani na Budkiewicza byli wykorzystywani do prac melioracyjnych na terenie Zawodzia. Brak jest jednak informacji, czy było to miejsce gdzie przetrzymywano tylko samych mężczyzn do przymusowych prac, czy były tam całe rodziny żydowskie. Na terenie Gminy Marki w Pustelniku I znajdował się duży obóz pracy przymusowej przy Kruczku (Jez. Czarne) zwanym również Czarniakiem lub Czarnym Stawem, w którym przy kopaniu i suszeniu torfu byli przymusowo zatrudniani Żydzi z gett w Osinkach i Henrykowie. Prace w torfiarni wykonywane były dla firmy "Torf Drewnica" która pozostawała w niemieckim zarządzie. Po likwidacji gett na terenie Gminy Marki w 1942 r. w torfiarni Niemcy zorganizowali obóz pracy przymusowej dla Polaków. Pozostałości po torfiarni są do dzisiaj dobrze zachowane, w postaci ogromnego wyrobiska. Znajduje się ono po lewej stronie, kierując się od starej części cmentarza w Zielonce w stronę miejsca rozstrzelania 30 lipca 1944 r. mieszkańców Marek i Zielonki - upamiętnionego Pomnikiem na Kruczku.
W niedalekiej odległości od Drewnicy znajdował się na Zaciszu duży, przeznaczony dla ponad 1000 osób obóz pracy przymusowej dla Polaków nie oddających kontyngentów na czas ( czasami błędnie podawany, jako obóz pracy przymusowej na Targówku). Przymusowi polscy robotnicy zatrudnieni byli m. in. przy pracach melioracyjnych na Targówku, Elsnerowie...

[salazar24]

Witam,
Swojego czasu interesowałem się historią Ząbek. Kiedy nadarzała się ku temu okazja starałem się rozmawiać z osobami starszymi, które mieszkały dłużej ns terenie Ząbek. Raz spotkałem człowieka, który twierdził, że niemcy spalili żywcem dużą grupę ludzi zamykając ich uprzednio w jakimś dużym budynku/fabryce. Było to ponoć na Zaciszu, gdzieś przy Łodygowej. Relata refero.

[paweltadeusz1962]

Na terenie obecnych Ząbek miały miejsce w czasie drugiej wojny światowej co najmniej dwie takie sytuacje. Pierwsza dotyczyła spalenia w Drewnicy członków rodziny Konopków, a druga spalenia na terenie Ząbek rodziny Melaków. Obie akcje przeprowadzono w 1944 r. i skierowane były przeciwko członkom GL. W obu domach znajdowały się potężne magazyny broni. U Melaków dodatkowo bimbrownia, z dużym zapasem gotowego już samogonu. Prawdopodobnie zajęcie się alkoholu było przyczyną pożaru, choć nie wykluczam celowego podpalenia przez żandarmerię niemiecką. Żyje jeszcze w Zielonce w Domu Spokojnej Starości przy ul. Poniatowskiego świadek drugiej z wymienionych przez mnie akcji. O spaleniu w budynku dużej fabryki na Zaciszu przy Łodygowej, prawdę mówiąc nigdy nie słyszałem, Nie wykluczam jednak, iż do takiej również mogło dojść.

[kama2201]

Przed 1989 rokiem w Ząbkach była ulica Melaków(obecnie Skorupki).Czy to była ulica na cześć tych Melaków?W internecie nie można nic znaleźć na ten temat.Są inni politycy o tym samym nazwisku(współcześni).PozdKM.

[sibeliuss]

Dokładnie nazwa brzmiała "Braci Melaków", co było o tyle dziwne, że poza nimi zginął ich ojciec i szwagier Jan Morka (on też był patronem obecnej ulicy Rychlickiego w Drewnicy).
Ofiary obu pożarów spoczywają w zbiorowej mogile na końcu kwatery 9 pod ogromnym drzewem na tyłach kwatery żołnierskiej. Pod wieczór wrzucę zdjęcie płyty nagrobnej. Sama zbronia jest też opisana w książce o historii PPR Warszawa Prawa Podmiejska.

[etam2.0]

sibeliuss napisał: "on też był patronem obecnej ulicy Rychlickiego w Drewnicy"

Chodzi o ulicę Józefa Rychlińskiego? ("ńs" zamiast "c")

[sibeliuss]

Dokładnie tak :)

[miras_60]

Wg mojej pamięci, to ul. Jana Morki nosi obecnie nazwę ul. Szpitalnej. Prowadziła wzdłuż muru aż do Marek za ul. Kochanowskiego i Graniczną. Ul. Rychlińskiego jest chyba bez zmian (?)

[jacuo]

ul. Rychlińskiego taką nazwę nosiła zawsze - to wszak założyciel Szpitala Drewnica
ulica Jana Morki to obecna ulica Szpitalna ( wzdluż muru Drewnicy )
ulica Braci Melaków to ulica ks. Skorupki
ulica Konopki - to ulica kard. Wyszyńskiego
Melakowie, Morka, Konopka byli czlonkami PPR, według legend - miejscowym "elementem"

[etam2.0]

jacuo napisał: "ul. Rychlińskiego taką nazwę nosiła zawsze - to wszak założyciel Szpitala Drewnica"

Współzałożyciel i wieloletni dyrektor szpitala to dr Karol Rychliński, natomiast ulica jest Józefa Rychlińskiego (na niektórych mapach błędnie jest Karol) - no właśnie, tak przy okazji: kim był Józef Rychliński?

[paweltadeusz1962]

Powojenna ulica "Braci Melaków" wcześniej nosiła nazwę "ks. Skorupki". Obecna nazwa to tylko powrót do tradycji. Po II wojnie nazwa ulicy przez komunistów została szybko zmieniona, dotychczasowy patron wszak walczył z komunistami ... Nowymi patronami zostali ząbkowscy komuniści - "Bracia Melakowie" , którzy zginęli męczeńską śmiercią w domu położonym przy tej drodze.
Współcześni politycy noszący to nazwisko, pochodzą z Kawęczyna ...

[sibeliuss]

Grobowiec
Grobowiec

[piotrsson]

czy znasz jakąś bliższą lokalizację gdzie stał ówczesny dom w którym zginęli?

[paweltadeusz1962]

Dom w którym zginęli Melakowie, znajdował się w okolicy powojennego punktu sprzedaży akumulatorów.

[salazar24]

Przepraszam za delikatny off-topic, ale widzą jak przenikliwe umysły się tu zebrały, muszę wykorzystać okazję i zadać nurtujące nie dwa pytania:
1) Czy słyszał ktoś legendę o czołgu, który spoczywa w bagnie za pomnikiem pomordowanych harcerzy w Zielonce?
2) W Ząbkach swojego czasu żyła rodzina Ronikierów - to fakt. Niektóre ich budynki podobno posiadały podziemne kondygnacje - tunele, które je łączyły. Prawda, czy mit?

[paweltadeusz1962]

1/ Legendę o utopionym czołgu w bagnie, za pomnikiem pomordowanych 9 cywilnych mieszkańców Zielonki ( w tym 6 harcerzy) między legendy należy włożyć. Obszar ten był już wielokrotnie przeczesywany przez licznych poszukiwaczy z wykrywaczami metalu...
2/ Na terenie Ząbek były dwa budynki należące do hr. Ronikiera : Pałac - zlokalizowany w okolicach ul. Piłsudskiego i Westerplatte, oraz Willa - przy Al. Wyzwolenia. Oba budynki posiadały co najwyżej kanalizację podziemną...