Dodaj do ulubionych

Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego

13.12.02, 18:12
Gdzie mieścił się I Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego, poszukuje w
miarę dokładnych informacji co do położenia tego szpital, jak również jego
historii.
Pozdr. I.
Obserwuj wątek
    • fima Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 16.12.02, 11:50
      Sądzę, że chodzi o gmach na rogu Nowowiejskiej i Alei Niepodległości, po wojnie
      zajęty przez urzędy wojskowe na swoje biura.
      • ryszard.maczewski Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 16.12.02, 14:16
        fima napisała:

        > Sądzę, że chodzi o gmach na rogu Nowowiejskiej i Alei Niepodległości, po
        > wojnie zajęty przez urzędy wojskowe na swoje biura.

        Tak - to ten gmach - jest jednak jedno wielkie "ale":

        Centralny Szpital Wojskowy w II RP mieścił się w Zamku Ujazdowskim. I to od
        wieku XVIII, gdyż zamek został podarowany wojsku na potrzeby szpitala przez
        króla Stasia. Sam zamek został znacznie rozbudowany o nowe skrzydła, a na całym
        terenie aż po ulicę Piękną powstały pawilony szpitalne - kilka z nich (chyba
        trzy) istnieją po dziś dzień - dwa przy aleji łączącej zamek z placem na
        Rozdrożu, a jeden niedaleko Pięknej w otoczeniu domków fińskich.

        Po likwidacji lotniska, a także po przeniesieniu wyścigów konnych na Służewiec,
        rozpoczęto projektowanie reprezentacyjnej dzielnicy na Polach Mokotowskich.
        Miały się tu znaleźć siedziby ministerstw, uczelni, świątynia Opatrzności
        Bożej - a wszystko miała spinać reprezentacyjna aleja im. Marszałka
        Piłsudskiego zaczynająca się na zamku Ujazdowskim i biegnąca przez środek Pola.
        Wszystko pięknie, ale szpital wojskowy na końcu takiej reprezentacyjnej aleji
        nie bardzo pasował, więc rozpoczęto budowę nowego gmachu szpitala - właśnie
        tego wielkiego budynku na rogu Nowowiejskiej i obecnej Niepodległości. Budynek
        prawdopodobnie nie został ukończony do wybuchu wojny - prawdopodobnie mury
        stały w 100% ale okna np. jeszcze nie zostały zamontowane.

        I to tyle co wiem na temat. (PS: podziękowania dla Szymona za
        systematyczne "lekcje" z historii wojskowego budownictwa w II RP :-)
        • stalusek Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 16.12.02, 23:01

          >
          > Wszystko pięknie, ale szpital wojskowy na końcu takiej reprezentacyjnej aleji
          > nie bardzo pasował, więc rozpoczęto budowę nowego gmachu szpitala - właśnie
          > tego wielkiego budynku na rogu Nowowiejskiej i obecnej Niepodległości.
          Budynek
          > prawdopodobnie nie został ukończony do wybuchu wojny - prawdopodobnie mury
          > stały w 100% ale okna np. jeszcze nie zostały zamontowane.


          Rysiu,
          napisałeś, że był nie ukończony, a tutaj jest link
          www.stalus.iq.pl/show.php/idc/22/ida/339
          do mojej strony. gdzie stoi on w całej okazałości.
          A niestety też nie wiem gdzie dokładnie stał ten szpital (kiedyś ktoś mówił, że
          pomiędzy pl. Zawiciela a Al. Ujazdowskimi przy noprojektowanej Alei
          Piłsudskiego, ale ta informacja jest bardzo niepotwierdzona.
          Pozdr.
          Paweł Stala (stalus)
          www.stalus.iq.pl/show.php
          • ryszard.maczewski Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 16.12.02, 23:59
            stalusek napisał:

            > napisałeś, że był nie ukończony, a tutaj jest link
            > <a
            ref="http://www.stalus.iq.pl/show.php/idc/22/ida/339"target="_blank">www.stalus.
            iq.pl/show.php/idc/22/ida/339</a>
            > do mojej strony. gdzie stoi on w całej okazałości.
            > A niestety też nie wiem gdzie dokładnie stał ten szpital (kiedyś ktoś mówił,
            że pomiędzy pl. Zawiciela a Al. Ujazdowskimi przy noprojektowanej Alei
            > Piłsudskiego, ale ta informacja jest bardzo niepotwierdzona

            Poszperałem w materiałach i wygląda na to, że temat nie jest taki prosty jak mi
            się wydawało.
            Budynek na Twojej pocztówce chyba ciągle istnieje i ma adres Nowowiejska 27 - a
            zdjęcie jest wykonane wg mnie od strony toru wyścigów konnych.
            Kasprzycki w pierwszym tomie Korzeni pisze (str.176) "Między torem wyścigów
            konnych a ulicą Topolową mieścił się rosyjski szpital wojskowy", a na str
            177 "Taką samą rolę w medycynie wojskowej II RP odgrywał rozbudowany w pobliżu
            [Pola Mokotowskiego] kompleks szpitalny. Uwieńczeniem tej tradycji było
            wzniesienie na krótko przed 1939 rokiem potężnego Szpitala im. Marszałka
            Piłsudskiego w narożniku ulicy Nowowiejskiej i alei Niepodległości"

            Na pocztówce prawdopodobnie jest rosyjski szpital wojskowy wchodzący w kompleks
            Koszar Litewskiego Pułku Piechoty. Architektonicznie przypomina on trochę
            Szpital Dzieciątka Jezus przy Lindleya - więc prawdopodobnie powstał w tym
            samym okresie - czyli około przełomu wieków.

            Być może imieniem Marszałka objęto zarówno nowy gmach przy Niepodległości jak i
            stare budynki przy Nowowiejskiej? Ale to są tylko i wyłącznie moje
            przypuszczenia - może ktoś ma pomysł jak to wszystko zebrać w jedną spójną
            całość?
            • masstah Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 17.12.02, 17:06
              Zupełnie nie jestem ekspertem od zabytków i historii Warszawy, ale że znam
              okolicę nieźle to się wypowiem. Moim zdaniem również na zdjęciu jest obecny
              Szpital Psychiatryczny AM na Nowowiejskiej, najprawdopodobniej tak jak mówi
              przedpiśca sfotografowany od strony dzisiejszej Filtrowej (czyli od strony
              przedwojennych wyścigów). A jeśli to ten budynek, to z tego co wiem i z tego na
              co wygląda, jest on sporo starszy niż 1939 rok.
            • sqh Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 18.12.02, 09:03
              Spróbuję zebrać wszystko, ale rozpocznę od uściślenia wypowiedzi Ryszarda:
              Zamek Ujazdowski, po przekazaniu na cele wojskowe w 1784, służył do 1794 za
              koszary regimentowi Gwardii Pieszej Litewskiej. Szpitalem wojskowym stał się
              chyba dopiero w 1809. Chyba - bo nie wiem, jak wykorzystywali go Prusacy. Być
              może w ogóle go nie wykorzystywali, bo po szturmie Warszawy jedynymi koszarami
              jako-tako zdatnymi do użytku były Koszary Mirowskie - reszta garnizonu
              stacjonowała (przynajmniej z początku) w wynajętych budynkach.

              Zespół koszarowy wokół Zamku rozbudowali Rosjanie, wznosząc dom podoficerski w
              1834, pawilon oddziału wewnętrznego i dom oficerski w 1855, pawilon oddziału
              psychiatrycznego w 1878 oraz około 1890 resztę pawilonów i gmach Komendy
              Szpitala.

              W czasie okupacji niemieckiej urządzono tu najpierw Szpital Forteczny nr 3
              (1915), a następnie w 1917 całość przekazano Legionom Polskim.

              Chyba już od 1918 funkcjonował tu Główny Wojskowy Szpital Ujazdowski, którego
              filie mieściły się na ul. Pokornej (oddział zakaźny, chyba w pozostałościach
              Koszar Mikołajewskich, dawnym Cuchthauzie) i Zakroczymskiej 6 (oddział skórno-
              weneryczny i okulistyczny, w Koszarach Sapieżyńskich, dawniej słynnego 4. pułku
              piechoty liniowej). W 1922 całość przemianowano na 1. Szpital Okręgowy im.
              Józefa Piłsudskiego, będący głównym szpitalem wojskowym w I Okręgu Korpusu. Od
              1919 dysponował on również zespołem budynków przy Nowowiejskiej 27, 29 i 31
              (upamiętniała to tablica pamiątkowa, obecnie skuta) ale nie wiem, jakie
              oddziały szpitala tam się mieściły. I to chyba właśnie jeden z tych budynków
              widać na zdjęciu na stronie Pawła.

              W 1922 powołano również Wojskową Szkołę Sanitarną, która koegzystowała z 1. SO.
              18 VI 1925 przemianowano ją na Oficerską Szkołę Sanitarną; w jej skład włączono
              Szpital Szkolny (600 łóżek) na Ujazdowie. Cały zaś 1. SO (1400 łóżek)
              przeniesiono wówczas na Nowowiejską (podlegały mu filie na Pokornej i
              Zakroczymskiej). W 1930 OSS przeorganizowano i przemianowano na Centrum
              Wyszkolenia Sanitarnego, kształcące oficerów i podoficerów Służby Zdrowia WP.

              Tu dodam, że kadry zawodowe Szpitali Okręgowych były zwane batalionami
              sanitarnymi i ich zadaniem było m. in. szkolenie szeregowych sanitarnych służby
              zasadniczej; na ich barkach spoczywał również główny ciężar mobilizacyjny w
              wypadku zagrożenia wojennego. Resztki koszar 1. bsan znajdują się przy ul.
              Powązkowskiej 44.

              W 1936 rozpoczęto budowę nowego gmachu szpitalnego przy ul. Topolowej, burząc
              kilka budynków porosyjskich. Planowano tam przenieść 1. SO (cały?), ale
              prawdopodobnie także Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. Zamek Ujazdowski, zgodnie
              z planem urządzenia dzielnicy im. Józefa Piłsudskiego, miało bowiem zająć
              Muzeum Wojska, zaś pawilony szpitalne zamierzano wyburzyć.

              Gmachu nie ukończono do wybuchu wojny, od 1939 stacjonowały w nim wojska
              niemieckie, zaś po Powstaniu, wypalony i zdewastowany gmach stanowił kryjówkę
              dla "warszawskich Robinsonów" - ukrywał się tu m. in. Władysław Szpilman.

              W 1945 gmach przejęło MON, zatrudniając przy odbudowie jeńców niemieckich. Do
              dzisiaj znajduje się tam kilkanaście agend tego Ministerstwa. Stare gmachy też
              pozostają w rękach wojska, oprócz szpitala psychiatrycznego, przekazanego w
              latach ’60 miastu.

              Obiecuję, że bardziej szczegółowe informacje (i ilustracje) dotyczące gmachu z
              1936 podeślę na dniach na stronę Ryszarda.
              • ryszard.maczewski Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 18.12.02, 10:46
                sqh napisał:

                > Spróbuję zebrać wszystko, ale rozpocznę od uściślenia wypowiedzi Ryszarda:

                Tak jak sądziłem - sprawa okazała się dużo bardziej skomplikowana niż
                sądziłem :-)

                Dadam tylko drobne sprostowanie:

                > [...] Główny Wojskowy Szpital Ujazdowski, którego
                > filie mieściły się na ul. Pokornej (oddział zakaźny, chyba w pozostałościach
                > Koszar Mikołajewskich, dawnym Cuchthauzie)

                Na Pokornej wojsko zajęło budynek dawnego szpitala żydowskiego
                www.misie.waw.pl/warszawa//right_strony/pokorna_szpital.htm
                • sqh Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 18.12.02, 13:36
                  ryszard.maczewski napisał:

                  > > [...] Główny Wojskowy Szpital Ujazdowski, którego
                  > > filie mieściły się na ul. Pokornej (oddział zakaźny, chyba w pozostałościa
                  > ch
                  > > Koszar Mikołajewskich, dawnym Cuchthauzie)
                  >
                  > Na Pokornej wojsko zajęło budynek dawnego szpitala żydowskiego

                  Dzięki! Też mi to nie pasowało, bo z dostępnych mi źródeł wynikało zgodnie, że
                  Koszary Mikołajewskie rozebrano całkowicie podczas rozbudowy pierścienia fortów
                  wokół Cytadeli i bocznic Dworca Gdańskiego.
    • sqh Re: Szpital Okręgowy im. Marszałka Piłsudskiego 06.03.03, 12:39
      Dwa tygodnie temu na Zamku Ujazdowskim otwarto wreszcie stałą wystawę dotyczącą
      historii Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. Na razie składają się na nią głównie
      reprodukcje archiwalnych fotografii, ale jest też trochę pamiątek osobistych
      kadry CWS, a także nieco sprzętu sanitarnego i medycznego z okresu
      międzywojennego (przyczym maska przeciwgazowa jest tradycyjnie pomylona z
      gazową).

      W czwartki wstęp za darmo, przy okazji można obejrzeć sobie "sztukę"
      współczesną :-)

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka