-owa

[piotrpanek]

Witam
Ja już mam tylko wyrywkowe wspomnienia, co do pewnych zjawisk językowych w
gwarach, więc pytam się specjalistów i tych, którzy posługują się prawdziwą
gwarą na co dzień.
Ostatnio dowiedziałem się w czeskim jest różnica w końcówkach odpowiadających
naszej -owa. Otóż kiedy jest to przyrostek dzierżawczy "Novakova maminka", to
jest to końcówka -ova (krótkie a), a kiedy jest to końcówka kobiecego
nazwiska "Novakova' - żena Novaka" - to jest to końcówka -ova' (długie a).
Czy coś analogicznego występuje w polskich gwarach? Tzn., czy jest tak, że
jest "NowokowA krowa", ale "NowokowA baba", to "pani NowokowO"?
Mnie już się wszystko pomieszało i równie dobrze brzmi mi "pani Nowokowo",
jak i "pani Nowokowa"...

No i jeszcze dalej (na to już nie mam przykładów z czeszczyzny), czy np. w
przypadku nazwiska "Niezgoda", jest "niezgodzinA krowa", ale "pani
Niezgodzino"? Tu szczerze mówiąc, ma wręcz odwrotne odczucia (pomijając to,
że też się pcha końcówka -owa/-owo zamiast -ina/-ino) - prędzej bym
powidział "a tam stoi staro Niezgodzina, a za niom pasie sie niezgodzino
krowa".

Zupełnie zaś nie czuję opcji "kowolska robota" kontra "pani Kowolsko",
obydwie dla mnie byłyby "kowolsko".

Z tym że jak już wspomnialem na początku, jestem zupełnie oderwany od żywej
gwary i moje intuicje są praktycznie bezwartościowe...

[laband]

U nos we Laband bouo by na zicher Nowakowo i Niyzgodzino, tysz kej sie
godo "nowakowo baba" i chociosz idzie ponsc niy ino "o Niyzgody po szolka soli"
ale i Niyzgodziny po szklonka soli. Ale moge byc kajsik indziyj ize sie powiy o
babie od Niyzgody i Nowaczce, tak to juz je ze tymi mianami we Slonsku.

[piotrpanek]

laband napisał:

> U nos we Laband bouo by na zicher Nowakowo i Niyzgodzino, tysz kej sie
> godo "nowakowo baba" i chociosz idzie ponsc niy ino "o Niyzgody po szolka
soli"


No, ale mi najbardzij chodzi o to, czy je jakoź różnica między "Nowakowo
kobita", a "Nowakowo/Nowakowa(?) krowa" - czyli: czy nazwisko mo inno końcówke
nisz "przymiotnik" (tj. postadź dzirżawczo rzeczownika) tag, jag je f czeskim.
Bo mi wydaje sie, że Czesi se tak sami wymyślili, a nie, że to ostało s czasóf
prasłowiańskich, jacy sie f standardowym polskim ujednoliciło do -owa.

[laband]

he,he, jak widac u nos wielkyj roznicy miyndzy nowakowom krowom i nowakowom
babom (we godce) niyma.

[piotrpanek]

laband napisał:

> he,he, jak widac u nos wielkyj roznicy miyndzy nowakowom krowom i nowakowom
> babom (we godce) niyma.

Mi tysz sie tag widziało. Znaczy - Czesi to se niedowno wymyślili.

[vasermon]

> Bo mi wydaje sie, że Czesi se tak sami wymyślili, a nie, że to ostało s
czasóf
> prasłowiańskich, jacy sie f standardowym polskim ujednoliciło do -owa.

To Polacy sobie wymyślili usunąć końcówkę rozróżniającą.

[ungur]

Na Powislu tak mowia.
'Nowokowooooo'-tak zalosnie i przeciagle.
Tez i do mezczyzny sie zwracaja'Nowooook'.
Niezgodzina,Bulecyna-tam bardzo czeste.
Pod Radomiem predzej Niezgoda,Niezgody(kobita).
Forma 'Nowaczka' u nas chyba nie wystepuje ,moze sporadycznie.
Ta koncowka zwiazana jest predzej z czynnosciami lub miejscem pochodzenia...

[pijany_rumcajs]

ja Ci to wyjasnie po polsku, bo tak bedzie prosciej niz w gwarze: pochodze z
Podbeskidzia i znam gware goralska,a w niej jest cos takiego, co sie fachowo
nazywa stosunki partonimiczne, czyli, ze cos do kogos nalezy z sufiksem"owa"
lub "ina', np. soltysowa chalupa,Ewina(lub Ewcyna) kopka itp. Tlumaczy sie to:
chalupa soltysa, kopaczka Ewy, w domysle nalezaca do,sposob myslenia jest
podobny do jezyka czeskiego, ale podbeskidzka gwara goralska obfituje w
zapozyczenia czeskie, w gwarze slaskiej chyba tez wystepuje to zjawiskoZkolei
na zone, np. Karola mowilo sie i mowi: Karolowa itd.

[vasermon]

sposob myslenia jest
> podobny do jezyka czeskiego, ale podbeskidzka gwara goralska obfituje w
> zapozyczenia czeskie, w gwarze slaskiej chyba tez wystepuje to zjawisko

A czy Podbeskidzie to jakaś nowa kategoria entograficzna? To przecież zwykła
gwara cieszyńska, należąca do grupy dialektów śląskich.

[piotrpanek]

pijany_rumcajs napisała:

> ja Ci to wyjasnie po polsku, bo tak bedzie prosciej niz w gwarze: pochodze z
> Podbeskidzia i znam gware goralska,a w niej jest cos takiego, co sie fachowo
> nazywa stosunki partonimiczne, czyli, ze cos do kogos nalezy z sufiksem"owa"
> lub "ina', np. soltysowa chalupa,Ewina(lub Ewcyna) kopka itp.

To akurod wiem. Myślołem, że to widadź w mojim liście...


> Tlumaczy sie to:
> chalupa soltysa, kopaczka Ewy, w domysle nalezaca do,sposob myslenia jest
> podobny do jezyka czeskiego

No włośnie, nie do końca. Czesi twierdzo, że "Novakova" to coś cołkiem jinnego
niż "Novakova'". "-ova'" je przyrostkiem występującym jacy w nazwiskah, a "-ova"
je normalnym przyrostkiem dzirżawczym (jag w naszym "Nowokowo krowa" albo
"Psałterz Dawidów".)

[ciupazka]

U nos tyz sie podobnie daje końcówke "-owa ", abo do przydomkow, abo do
nazwisk hale o krótkim brzmieniu , na tyn przykłod: Matusowa dziewka, Gutowa
rola( ziymia), Spyrcorzowa baba.

[piotrpanek]

ciupazka napisała:

> U nos tyz sie podobnie daje końcówke "-owa ", abo do przydomkow, abo do
> nazwisk hale o krótkim brzmieniu , na tyn przykłod: Matusowa dziewka, Gutowa
>
> rola( ziymia), Spyrcorzowa baba.

Znaczy - ni ma (w wymowie końcówki w mianowniku) różnicy między Matusowom (jako
żonom Matusa) a Matusowom jako zaimkiem np. Matusowom chałupom? To znaczy więdz,
że po rozdziale języka Prapolskiego od Praczeskiego albo Czesi wprowadzili to
rozróżnienie późnij, chodź go w prasłowiańskim nie było, albo myźmy je późnij
zgubili.

[jacklosi]

Jestem tu pierwszy raz, ale nie pierwszy raz widzę, jak Polacy nie rozumieją
komunikatów sformułowanych po polsku (mimo że w gwarze). Żadna z wypowiedzi nie
świadczyła bowiem o zrozumieniu Twojego pytania.
Dla mnie problem wygląda tak: Nie ma powodu, żeby pierwotnie Nowakowa baba
miała różnić się czymkolwiek od Nowakowej chałupy, bo i jedno, i drugie,
należało do Nowaka i było przymiotnikiem dzierżawczym. Rozróżnienie (jeśli
takie jest rzeczywiście) musiało nastąpić później, kiedy to Nowakowa przestała
być przymiotnikiem, a zaczęła być nazwiskiem. Być może Czechom przyszło to tym
szybciej, że końcówka -owa jest tam zdecydowanie szerzej stosowana, niż u nas,
szczególnie do nazwisk, i rozróżnienie między panią Nowakową a Nowakową krową
stało się przydatne.
A propos słonia: czy nowakowa chałupa pisze się dużą literą?

[piotrpanek]

jacklosi napisał:

> Jestem tu pierwszy raz, ale nie pierwszy raz widzę, jak Polacy nie rozumieją
> komunikatów sformułowanych po polsku (mimo że w gwarze). Żadna z wypowiedzi nie
>
> świadczyła bowiem o zrozumieniu Twojego pytania.





> A propos słonia: czy nowakowa chałupa pisze się dużą literą?

Podaje na to, że wielgom: tak piszo w słowniku:
slowniki.pwn.pl/zasady/629387_1.html

[vasermon]

No i jeszcze dalej (na to już nie mam przykładów z czeszczyzny), czy np. w
> przypadku nazwiska "Niezgoda", jest "niezgodzinA krowa", ale "pani
> Niezgodzino"? Tu szczerze mówiąc, ma wręcz odwrotne odczucia (pomijając to,
> że też się pcha końcówka -owa/-owo zamiast -ina/-ino) - prędzej bym
> powidział "a tam stoi staro Niezgodzina, a za niom pasie sie niezgodzino
> krowa".

Ja bym powiedział, że "Niezgodzino" to imię żony Niezgody. Natomiast krowa może
spokojnie pozostać Niezgodowo.