jezyny

[laband]

brombele - brombery - jezyny - ostranzyny

[piotrpanek]

dziady, ostrężyny, ostręga (źródło:
piotrpanek.fm.interia.pl/regionalizmy.htm )

[piotrpanek]

piotrpanek napisał:


>piotrpanek.fm.interia.pl/regionalizmy.htm
Ungurze, tabela została powiększona o nową kolumnę. Sprawdź, czy jest jak trzeba
(literówki, błędy w interpretacji itp.)


Aha, rzeczony "kasztan", to nie drzewo, tylko rodzaj ciastka, czyli po
warszawsku "bajaderka"...

Do Piotrpanka

[ungur]

Dziękuję za opublikowanie naszej radomskiej wymowy

Troszkę można jeszcze dodać i zmienić:

atut(kolor)-trąf(trąfel)
bańka(na mleko)-bańka(duża),kanka(mała)
błyska się-błyska/łyska,jaśnieje,niebo miga
butelka-butelka,flaszka(flaszka jest tak samo częsta jak butelka)
chmura-chmura,chamera(czarna,burzowa)/chmurzyć się
daszek czapki-daszek,kaszkiet
dni,postaci,śmieci,wsi,zapowiedzi-ts.-dnie,postacie,śmiecie,wsie,zapowiedzi(ja
mówię:dni,postacie,śmiecie,wsie,zapowiedzi)
figura,kapliczka-figura,kapliczka
kaszanka-kaszanka
kultywator-sprężynówka(dawniej tylko tak),kultywator
kum,kuma-kum,kuma
kiszone ogórki-kiszone,skisłe,kwaszone
łobuz-łobuz,bandzior(taki rozrabiaka to będzie:łobuziak,huncwot)
osikowy,osinowy-osikowy,osinowy
pada śnieg-sypie,wali,śnieży(śnieg wtedy 'kurzy' gdy wieje wiatr-zawiuwa
śniegiem)
palto-palto(na małe mówi się 'paltocik')
patrzył,lubił,swędział-patrzoł,lubioł,swyndzioł
jest tam pełno czegoś-je tam/o moc/pełno
piernat-spodek(nie wiem co to jest 'piernat'?-pod szklankę to 'spodek')
smoczek-mamka,smoczek,monio
zsiadłe mleko-zsiadłe,skisłe(rzadziej),kwaśne(rzadziej)

Pozdrawiam

[ungur]

Jeśli chodzi o karty to po naszemu jest tak:

kolor(rodzaj karty)
czerwień-czerwienie(zbić 'czerwieniem')
dzwonek-dzwonki
wino/winko-winami
żołądź/żołędź,żołędzie,żołędzia,korona(?)-żołędźiami,żołądźmi(można
np.zbić'żołędzią' lub 'żołądziem')

ważność karty:
jedynka
dwójka
trójka
czwórka
piątka
szóstka
siódemka
ósemka
dzwiewiątka
dziesiątka
jopek,dupek,bubek,walek,waluś
dama,damka,damucha(żartobliwie 'baba','babka','babucha'-rzadko)
król,królik,korona(?)(żartobliwie'chłop',chłopek'-rzadko)
as,asior,asisko

atut-trąfel,trąf,tryumf,trumfel,kolor,atut.


Jeśli chodzi o pole to znam setki określeń z nim związanych.
W przypadku jego końców to będzie(najpopularniejsze)tak:
koniec
kraj(kraje)
kraniec(krańce,krańca,krańj)
kres(kresa)
skraj(skraje)
ostatek
początek
schyłek

pełnia
krój
granica(grań)
krawędzia
zasięg
zręb
bronie
bok
brzeg
strona
szeroczyzna(szeroczyna)
dłużyzna(dłużyna)
odległość
dal
obrzeżenie
zagrodzenie(zagroda) itd.

POZDRAWIAM

[piotrpanek]

ungur napisał:


>
> Troszkę można jeszcze dodać i zmienić:


Okej. Jag znajde czas, to uzupełnie...

[ungur]

Nie ma sprawy

POZDRAWIAM

[nacelowniku]

piernaty to pierzyna, bety, posciel, ale tak raczej negatywnie

[piotrpanek]

nacelowniku napisała:

> piernaty to pierzyna, bety, posciel, ale tak raczej negatywnie

Bydź może. Hasło to je napisane na czorno, co znaczy, że je jacy przekopiowołem
s tyj słynnyj tabeli z lot czterdziestych (chyba) i som ni mom nidz do dodania,
czy skomentowania.
Swojom drogom, to mie "piernat" kojarzy się archaicznie z czymź micyjnym,
luksusowym - takom pierzynom, ale bogatszom. Ale so to skojarzenia jacy z
literatury, a nie mowy godanyj.

[ungur]

A w radomskiem tak:

1.Adam-Jadam(czasem)
2.agrafka-agrafka(ogrowko)
3.andrus-nie mam pojęcia co to jest?
4.atut-trefl
5.autobus-pekaes,autobus(na wsiach częściej 'pekaes')
6.bajaderka-?-chodzi o drzewo 'kasztan'?
7.balia-u nas 'balia ' to taki tok,coś dużego w czym jest woda-nie naczynie,a
mniejsza to będzie 'wanna','wanienka'
8.baranina-baranina
9.bękart-znajduch,najduch,bachor,podrzutek
10.biedronka-biedronka,też'boża krówka'('boża krówko leć do nieba i przynieś
nam kawałek chleba')
11.blacharz-blochorz
12.bliny-bliny,racuszki
13.bławatek,chaber-chaber,rzadziej bławatek
14.bombki-bombki
15.bratek-bratek
16.bronować-wlec,włoczyć,bronować(na Powiślu Kozienickim też:zawlec
pole,zawłóczyć itp.)
17.brukiew-brukwia,brukiew
18.butelka-butelka,flaszka('flaszka' oznacza raczej 'butelkę wódki')
19.centymetr-centymetr,centymeter
20.chlewik-chliwek,chlewik
21.chmura,chmurzyć się-t.s. ale częściej chyba'zanosi się na deszcz','ale się
zaciąga'
22.chrzestni-kumy,chrześni(krzestni)('prosi się w kumy')
23.chytry'sprytny'-chytry'skąpy'
24.ciasto(pieczone)-placek,ciasto(też i Powiśle)
25.cierpki-cierpki,kwaśny
26.cukier puder-cukier puder
27.(czarne) jagody-jagody
28.czerstwy chleb'stary'-czerstwy chleb 'stary'(ale 'czerstwy na gębie'-
zdrowy;'czerstwy'-oznacza,że ktoś jest'przymulony,tj.nieobyty)
29.czubajka kania-kania
30.czubek(na choinkę)-czubek,szczyt
31.czyściejszy,gęściejszy-czystszy,gęstszy,czaem też i częściejszy,gęściejszy
32.ćwiartka masła-kostka
33.daszek(czapki)-daszek
34.dla,z powodu czegoś-za to że;bez to;z takiej przyczyny;dlatego że,z powodu
35.dobra(jest!)-dobra!dobra je!(jeszcze 'dobra nasza!)
36.dom handlowy-handlowy
37.doniczka-doniczka,wazonik('wazonik'to raczej naczynie na kwiaty
np.imieninowe)
38.dorożka-dorożka
39.drożdże-drożdże
40.drożówka-drożdżówka
41.drzazga,drewienko-drzazga(jak np.wejdzie komuś w skórę),draska(np.na pudełku
zapałek),trzaska(?),szczapa,szczapka((o 'drewienku' to nigdy nie słyszałem)
42.dupa-dupa
43.działać-działać
44.dziesiątka-dyszka,dycha,dziesiątka,dziesiątak
45.dżins-dżins
46.eternit-eternit(ytyrnit)
47.(ta)fałda-(ta)fałda
48.fasola-fasola,groch('groch' jest inny niż 'fasola')
49.furtka-furtka
50.galaretka z nóżek-galaretka z nóżek
51.gajowy-gajowy
52.(ta)gardziel-(ta) gardziel ale u nas mówi się raczej '(ten)gardzioł'
53.góra(do wieszania)-góra,strych
54.grono(profesorskie)-grono,koło
55.gryka-tatarka,gryka(na Powiślu to raczej tylko'tatarka')
56.gumka do ścierania-gumka do ścierania
57.Heniek,Henryk-Heniek(Hyniek),Hyndryk
58.ile-ile,czasem 'wiela/e'('wiele muszę dać za te buty'?)
59.indyczka-indyczka(jendycko)
60.jest-je,jezd,jest(czasem zamiast 'jesteście' słyszę'jedeźda')...

[ungur]

61.jagody-chyba niekiedy(?)'jegody'
62.jeżyny-jażyny(dawniej ja mówiłem tylko 'jażyny'),jeżyny;może też i 'dziady'
bo jak ktoś wejdzie w gęstwę to się mówi'wlazł w dziady' albo 'dziadami' to są
takie 'jeżyny polne'(?)-kwaśne i małe
63.bronowanie-włóka,włoczyć,włókować,wlec itp.(w całym radomskiem)
64.Kajówna,Kajówny,Kajównę-tak samo oraz Kajówna,Kajównej,Kajówną(na Powiślu
tego nie słyszałem:Kajównicha,Kajównichy,Kajównichę)
65.inseminator-insyminotur,seminator
66.kalosz-gumiak,gumowiec(na Powiślu też;u chłopów nigdy nie słyszałem 'załóż
kalosze' tylko 'gumowce' albo 'gumiaki')
67.kapcie-ciapy,kapcie
68.kartka z bloczka-bloczek
69.kartofle-kartofle,zimnioki(na Powiślu chyba częściej mówią 'ziemniaki')
70.kasza gryczna-kasaza tatarczana(matka mi powiedziała,że 'teraz dopiero mówi
się gryczana,dawniej była tylko tatarczana')
71.kasza manna-kasza manna lub 'kaszka maszka'
72.katedra-katedra(może 'kośćiół farny'? bo w Radomi mówi się idę do 'katedry'
albo 'fary,farnego')
73.katar-katar
74.keks-keks
75.kiedy-kiej,wkiej,kiedy,wkiedy(obecnie rzado kto mówi 'kiej')
76.klamerki do bielizny-spinacze
77.kluska,frytka,chrupka,rodzynka,skwarka-klusek,frytka,chrupka,rodzynka,skwarek
(na Powiślu jak i u nas)
78.kluski-koluski(nie wiem czy 'pyzy' są u nas kluskami?)
79.kładka-kładka
80.kłuję ,kłujesz-kolę,kolesz,kłuję,kłujesz
81.koleina,koleiny-koleina,koleiny,kolej,koleje(czasem)
82.kombajn-kombajn
83.kopaczka,koparka-kopaczka,koparka
84.korki(elektryczne)-korki
85.korkociąg,grajcarek-korkociąg(pierwsze słyszę'grajcarek')
86.kotlet siekany-kotlet
87.koźlarz-kozak(i na Powiślu też tylko 'kozok';nigdy nie słyszałem żeby kto
powiedział 'koźlarz')
88.kraniec-skraj,kraj,koniec(np.'na końcu pola','w końcu pola')
89.krasula-czerwona krowa
90.krewny-krewniak,krewny
91.kromka-kromka,pajda(dawniej częściej 'pajda')
92.kum,kuma-kum,kuma albo ojciec chrzestny i matka chrzestna('być proszonym w
kumy')
93.kurczaki,prosiaki-różnie
(kury:1.małe:pisklęta,pisklaki2.większe:kurczęta,kurczątka3.kurczaki raczej już
mocno podrośnięte,przy czym chodzi bardziej o kogutki bo kurki na ogół
są 'kokoszkami'...świnie:1.małe:prosięta,prosiaczki-na Powiślu też
prośnięta,prośniaczki2.duże częściej' prosiaki' z tym że przeważnie mówi
się 'prosię' a nie 'prosiak')
94.kurki-kurki albo 'kuraki'
95.kwaszone ogórki-kiszone ogórki,rzadko 'kwaszone'(na Powiślu jak u nas ale
częściej 'kwaszone' niż 'kiszone')
96.kwiaciarnia-kwiaciarnia,kwieciarnia(rzadko)
97.leń-lyńj
98.latarnia,latarka-lampa,lampka(dawniej tylko tak,obecnie
częściej'latarnia'.latarka')
99.listonosz-listonosz
100.łaciaty,łaciata krowa-graniasty,graniasta krowa,rzadziej:łaciaty,łaciata
krowa(najpopularniejszym imieniem krowim była'granicha'-na Powiślu też)
101.łobuz,łajdak-łobuz,łajdak,podlec
102.łoskot,hałas-łoskot,hałas
103.łyżka wazowa-chochla
104.duża łyżka-warząchwia,warząchiew
105.(ten)magiel-(ten) magiel
106.markować(po nocy)-nie znam(raczej 'włóczyć się po nocy')
107.maselnica-masielnica,maślnica,maślniczka
108.mdłości,mdlić(kogoś)-nudności,nudzić,mdłości('mdlić kogoś 'to nie ale 'mdli
mnie na twój widok'-bardzo częste)
109.mądrzejszy-mędrszy,mądrzejszy(są słowa:'mędrek' i 'mądrala'oraz 'mędrkować'
i 'mądrzyć się')
110.metr,filtr,wiatr,Piotr,litr-meter,filter,wiater,Pioter(rzadko),liter
111.męty,osad-męty,chachmęcie,osad,zawiesina
112.miech-miech
113.miejsce(wolne)-plac,miejsce
114.miesięczny(bilet)-miesięczny
115.miska(duża)-miednica('miska' jest mała-służy także jako talerz)
116.mrówka-mrówka,mrówica(?)('mrówica' chyba oznacza dużą mrówę-czerwoną-
b.rzadko to słyszałem w dzieciństwie)
117.na dwór(wyjść)-na dwór
118.na dworze-na dworzu,na dworze
119.nalać(komuś zupy w garnku)-nalać
120.napalić w piecu-napalić w piecu lub 'rozpalić w piecu','przepalić w piecu'

[ungur]

121.napoleonka-napoleonka
122.na polu-w polu(robi się w polu),na polu(bardzo rzadko)(na Powiślu jak u nas)
123.nawet się nie spodziewasz-ani się nie spodziewasz(na Powiślu też)
124.obierki-obierki,łupiny
125.obierać ziemniaki-obierać ziemniaki ale można czasem usłyszeć
też'oskrobałaś ziemniaki?'
126.obsadka-obsadka
127.odechciało mi się-odechciało mi się,odniechciało mi się(rzadko)
128.odwilż-odwilż
129.okazało-okazało,pokazało
130.okienko(wolna godzina)-okienko
131.okrasa,okraszać-okrasić,omaścić(rzadko i oznacza że dużo tłuszczu jest,bo
gdy trochę to tylko 'okrasić')
132.opłaca się bardziej-lepi się opłaci(lepi się na tym wychodzi)
133.ordynator-odynatur
134.pęcherze(na nogach)-bąble
135.pieszo-na piechty(w Oblesie dawniej powszechne),na piechotę,pieszkom,pieszo
136.piernat-nie znam
137.piersi-cycki,cyce,cycochy
138.piła tarczowa-piła
139.pisak-mazak,flamaster('pisak' oznacza wszystko co nadaje się do
pisania:długopis,mazak,ołówek)
140.platforma(konna)-platforma(mówią tak czasem na przyczepę ciągnikową ale
jeśli konna to będzie 'wóz')
141.pleć(ja pielę)-plyć,plewić,pielać('plewi się ogródek' a 'ply' pole;na
Powiślu mówią chyba tylko 'pielić');jest też taki konny płużek('pielac') którym
się 'pielacuje'międzyrzędzia-czyli odchwaszcza
142.plotka-baja('a co bedziesz mi tu baje opowiadoł?'),plota
143.pluskiewki-pineski(nigdy nie słyszałem o 'pluskiewkach')
144.płytki-płytki,niegłymboki
145.płaski(talerz)-płaski talerz,płytki talerz
146.pobrudzić się jedzeniem(płynnym)-zalać się(np.zupą),zabrudzić
147.podomka,szlafrok-szlafrok,łach(chodzi się 'w łachu' czyli czymś skąpym)
148.poduszka-poduszka,zagłówek,jasiek(taka mała poduszeczka)
149.podwórze-podwyrze
150.pogrzebacz,haczyk-pogrzebacz,haczyk
151.pokrzywy-pokrzywy
152.południe-południe(połednie)
153.(ta)poręcz-(ta)poręcz.(ta)poręcza
154.półbuty-pubóty,półbuty
155.prosiak-prosię,prosiak('prosię' częściej,'prosiak' raczej pogardliwie lub
gdy ktoś chwali)
156.przylepka,piętka-przylepka,piętka
157.pudełko do butów-pudełko od(do) butów
158.purchawka-purchawa,purchawka
159.robak-robak(czasem chyba też i 'chrobak')
160.ropieć-ropieć,obierać,gnić(częste'ale mnie ten palec obiera'-na Powiślu
zwłaszcza)
161.rosnąć-róść,rosnąć
162.rosa-rosa
163.rów-rów
164.rygi(podkładka linowa)-nie wiem
165.rzep-dziad,rzep
166.samochód osobowy-taksówka,samochód
167.sklep-sklep
168.słaby'lekko chory'-słaby'cierpiący'(lekko chory to będzie'letko słaby')
169.smoczek-smoczek,monio
170.spacerowy,wyjściowy(garnitur)-wyjściowy,wyjściówka(o 'spacerowym' nigdy nie
słyszałem)
171.spiżarnia-śpiżarka,komora(dawniej częściej 'komora')
172.spodnie-spodnie,portki(te oznaczają takie zwykłe do chodzenia koło
domu,spodnie są 'wyjściowe')
173.stalówka-stalówka
174.starczy-starczy,wystarczy
175.strumyk-rzeczka,strumyk,potok('ale potok wody leci'-po deszczu)
176.supeł(ek)-supeł
177.sweter-swetr
178.szafka nocna-szafka(nie wiem co to 'szafka nocna'?)
179.słota,szaruga-plucha,leja,szaruga('słota' chyba czasem na Powiślu,u nas
bardzo rzadko)
180.szczaw-ściaw(śćow)

*jeżyny-mówią często na nie 'inżyny'

[ungur]

181.szlaban-szlaban
182.sznurowadła-sznurówki,sznurowadła
183.szybki/szybko-chybki/chybaj,bystry/bystro,prędki/prędko(prętkus),szybki
184.sznycel-kotlet
185.szpadel-sztychówka,szpadel(na Powiślu tylko 'szpadel')
186.szpik-szpik
187.śmieli się-śmioli się,śmieli się
188.ście,śmy-ście,śta,wa i wiele innych(śtka,mka,wka)
189.śmigus dyngus-śmingus dyngus
190.świeża słonina-świeża słonina
191.taca-taca
192.taksówka-samochód,taksówka,auto
193.targ-targ(targowica,targowisko-miejsce gdzie odbywa się targ)
194.tarka-tarka
195.tatarak-tatarak
196.temperówka-strugaczka,temperówka
197.tłok,ścisk-tłok,ścisk,ciżba('ciżba ludzi')
198.toboły-toboły
199.torebki-torebki
200.trefl-żołą(ę)dź,trefel
201.twaróg-twarog
202.tylko-ino,tyko,tylko
203.tym mniej-tym niemniej(?),im mniej(?)
204.ukąsić-uciąć,ukąsić(muchy-tną,gryzą;osy-też kąsają)
205.ulewa-luja,ulewa
206.umarł-zmarł(zmarło mu się),umarł(umarło mu się)
207.upomnienie-upomnienie,napomnienie
208.usiąść-siąść,siadnąć,usiąść,klapnąć
209.walet-jopek
210.wafel-wafel
211.watolina-watolina
212.wędliniarnia-masarnia(rzeźnia),sklep z wędlinami(wędliny)
213.wiadro,kubeł-wiadro(wiedro?),kubło(rzadko 'kubeł' i 'kubełek')
214.wieczerza wigilijna-wigilyjum,wigilia,wigilyjo
215.woda sodowa-woda sodowa,sodówka
216.wózek(obity deskami)-paka,wózek
217.(ta)wsypa-(ta) wsypa,(ten)wsyp
218.wyprzedaż,przecena-wysprzedaż,przecena
219.zachodzić w ciążę-zachodzić w ciążę
220.zajrzeć-zajrzeć,zaglądnąć
221.zakładać (buty,sweter)-wkładać,ubierać,zakładać(na Powiślu
przeważnie'ubierz ')
222.zakładać buty-obuwać,wzuwać,wkładać,zakładać(na Powiślu chyba tylko 'obuj'
i 'wzuj')
223.zaniedbany-zaniedbany,zapuszczony
224.zdun-zdun
225.zapalić-zapalić,zaświecić
226.zapamiętać-zapamiętać(zapamiętać sobie)
227.zarośla-zarośla,gęstwa(gęstwina),chaszcze
228.zatemperować-zastrugać
229.zeszyt,kajet-zeszyt,kajet
230.znaleźć-naleźć,najść(znajść),zdybać(w znaczeniu 'przyłapać')
231.zsiadłe mleko-zsiadłe(zsiadnięte)mleko,kwaśne(skwaśniałe)(rzadko)
232.zszedł,zlazł-zeszedł,zlazł(zlazioł?)
233.źrebię-źrebię,źróbek
234.żytni-żytni

O zwierzętach
-------------

1.zwierzęcie(kurczęcie,cielęcie,jagnięcie,prosięcie,bydlęcie)-zwierzęta domowe
2.bydlęcie-dotyczy bydła ale też i ogółu zwierząt domowych
3.gad,gadzina-dotyczy bydła i bardzo rzadko ktoś tak powie

Małe:prosię(prosiątko,prosięcie)
Średnie:prosię(prosięcie)
Duże:prosiak,prosię

Małe:prosięta(prosiątka,prosięcia,prosiaczki;na
Powiślu:prośnięta,prośniaczki,prośniaki)
Średnie:prosięta(prosięcia),prosiaki
Duże:prosiaki,prosięta

[dialektolog]

i czernice, i dziady...

[szwager_z_laband]

kole Odrowonza i Nieklania (niydleko Skarzyska-Kamiennej) na jagody(mom na
mysli te czorne co sie je we lesie zbiyro)tysz godali czernice. Ale na solonki
tak niy godali!

[metal_fish]

CZERNICE - na sądeczyźnie

Jarzyny

[oblas]

W dziecinstwie mowilem 'jażyny'...Jeszczek i tera sporo tak gada...

[a_gneskka]

Czernice to czarne jagody, borówka czarna (Vaccinium myrtillus). Jeżyny to
dziady (lubelskie).

Jagodzina

[oblas]

'jagodzina'-krzew jagody(Jarosławice koło Wolanowa)
(u nas często się tak mówi z końcówką na 'ina')