Solaris

[ignatz]

FIlm jest niesamowity, polecam go mimo zakończenia :-) Jest nieholyłucki i po prostu wart obejrzenia.

[Gość: KoziK]

Dla mnie SUPER film - jak ktos lubi filmy fizoloficzne o tresci
egzystencialnej .... ;-P

[Gość: ten_no]

Dla mnie film niestety byl slabiutki. Nie siegnal nawet do 1/10 glebi ani Lema ani Tarkowskiego. U Lema jest b. ciekawy filozoficznie problem, a wlasciwie dwa:

1. Co ludzka moralnosc znaczy wobec otchlani Kosmosu,

2. Czy ludzka swiadomosc jest zdeterminowana fizycznie (a wiec czy kopiujac organizm atom po atomie mozna stworzyc swiadoma istote).

U Tarkowskiego jest pytanie czy majac dana jeszcze jedna szanse mozemy cos w zyciu poprawic. Innymi slowy, czy pokuta jest istotna czy nie. Troche jak "Zbrodnia i kara".

U Soderbergha jest tylko wzieta najzewnetrzniejsza warstewka tych problemow: zabawa w ciuciubabke pt. "kto jest kopia a kto oryginalem" (bylo to juz sfilmowane 10,000 razy), idotyczny hollywoodzki romans (posluchajcie dialogu w ksiegarni - czy tak rozmawiaja normalni zakochani ludzie? Nie, tak pisza dialogi normalni scenarzysci w Los Angeles), idotyczny pseudo-happy-end. Posluchajcie dialogow np. u Bergmana albo Kieslowskiego - nie ma w ogole porownania zadnego, sorry.

Solaris - nudny romans w kosmosie

[Gość: Kagan]

Nudny romans w kosmosie - Recenzja filmu “Solaris” Steven’a Soderbergh’a i
James’a Cameron’a
Idąc 27 lutego roku 2003 na australijską premierę hollywoodzkiej wersji
“Solaris” starałem się jak mogłem, aby nie przynieść ze sobą na salę kinową
żadnych uprzedzeń. Wynikało to z faktu, iż nie tylko znałem wcześniejsze
recenzje tego fimu, ale też znam dość dobrze twórczość tych obu filmowców.
Reżyser Steven Soderbergh jest znany głównie z “Sex, Lies, and Videotape”,
filmu, powiedzmy sobie to szczerze, nudnawego i pretensjonalnego. Jednakże
największy zawód sprawił mi producent “Solaris”, James Cameron (trzeba
pamiętać, że w USA to producent, a nie reżyser, jest prawnie autorem filmu).
Cameron jest znany z takich produkcji jak “The Terminator”, “Terminator 2”,
“Aliens” (“Obcy”), “The Abyss” (“Głębia”) czy wreszcie “Titanic”.
Sądząc po
tym ostanim filmie, można było się spodziewać, iż “Solaris” zostanie
sprowadzone de facto do wątku miłosnego (dość ważnego w powieści Lema, choć
zdecydowanie w niej drugoplanowego). Niestety, “Solaris” Steven’a
Soderbergh’a i James’a Cameron’a to coś znacznie gorszego niż “love story in
space” (“romans w przestrzeni kosmicznej”), to jest po prostu nudne,
rozwlekłe i pretensjonalne pseudo-romansidło, grane w sztucznym, teatralnym
stylu przez marnych aktorów: George’a Clooney’a (Krisa Kelvina) i Nataszę
McElhone (Rhey’ę, właściwie Harey, o czym będzie mowa później),i na dodatek
źle wyreżyserowany i nienajlepiej zmontowany (liczne dłużyzny, nic nie
wnoszące nawet do nastroju filmu).

Według Soderbergh’a “Solaris” to `a combination of “2001” and “Last Tango In
Paris"’ (`kombinacja “2001” i “Ostatniego tanga w Paryżu”’). Dla mnie to zaś
raczej marne naśladownictwo arcydzieła Kubrick’a, w stylu owego, jakże
przereklamowanego, a tak naprawdę, to równie nudnego jak “Solaris”,
“Ostaniego tanga”. W filmie “Solaris” właściwie nic się nie dzieje. George
Clooney pokazuje w nim conajmniej dwa razy swoją pupę, co bynajmniej nie
ratuje filmu. Sceny miłosne są zbyt odważne, aby film był bez ograniczeń
wiekowych, ale zbyt mało odważne, aby zaciekawić właściwie kogokolwiek. Z
filozoficznego przesłania powieści Lema właściwie nic nie ocalało: kiedy
zaczyna się ciekawa dyskusja na temat Boga, i nawet wspomniana jest opinia
papieża, fonia zostaje natychmiast wyciszona, aby - broń Boże - nie zmusić
widzów do myślenia… Jednym z powodów, iż filozoficzna głębia powieści została
zgubiona przez Soderbergh’a i Cameron’a jest fakt, iż scenariusz został
napisany przez Soderbergh’a na podstawie marnego tłumaczenia tej powieści na
angielski (Joanna Kilmartin i Steve Cox przetłumaczyli “Solaris”, na dodatek
dość niechlujnie, nie z polskiego, a z francuskiego tłumaczenia, stąd owe,
jedyne dotąd, angielskie tłumaczenie powieści Lema, zawiera mnóstwo błędów i
przeinaczeń, w tym nawet nazwisk bohaterów).

Jak już wspomniałem, dwójka głownych bohaterów gra w sztucznym, teatralnym
stylu. Zamiast dialogów mamy deklamacje, zamiast gry aktorskiej jeno jej
nędzne namiastki (przykładowo. scena “rezurekcji” Rhei-Harey, jest
niezamierzonie komiczna z powodu fatalnego aktorstwa Nataszy McElhone). Voila
Davis jest niezła w roli czarnoskórej uczonej, doktora Gordona – sęk w tym,
iż jest to postać nieistniejąca w powieści Lema. Została ona wyraźnie
wprowadzona “na siłę” przez Soderbergh’a , aby film był politycznie poprawny
(o ile dobrze pamiętam, to w powieści Lema występuje murzynka, ale jest ona
tworem planety “Solaris”, i nie jest naukowcem, a prześladowcą jednego z
wyraźnie bialych uczonych z załogi stacji). Ulrich Tukur jest również dośc
dobry w roli Gibariana, a własciwie jego “ducha” (Gibarian popełnia
samobójstwo tuż przed przylotem Kelvina), ale jest to rola wyraźnie drugo-,
jak nie trzecio-planowa. Jeremy Davis jako Snow (Snaut) jest nieco lepszy niż
Clooney czy McElhone, ale to przenież nie jest żaden powód do dumy…

Od aktorstwa Clooney’a i McElhone chyba jeszcze gorsza jest reżyseria
Soderbergh’a. Film po prostu się rozłazi, brak mu tempa, napięcia a przede
wszystkim owego nastroju tajemniczej grozy, która uderza praktycznie z każdej
strony powieści Lema czy też jest wyraźnie obecna w pamiętnej ekranizacji
Tarkowskiego z roku 1972. Soderbergh starał sie naśladować Kubrick’a, stąd
początek i zakończenie “Solaris” jest marną kopią “2001”. Brak funduszy na
efekty specjalne rozłożył zaś ten film do końca. Wnętrze stacji i urządzenia
znajdujące się w niej są na poziomie końca XX wieku i początku XXI, zaś
techologia podróży kosmicznych o jakieś conajmniej 100 lat w przyszłość.
Nieszczęściem Soderberg’a jest to, iż jego film ukazał sie po takich filmach
jak “Minority Report” (“Raport mniejszości) Spielberg’a (według opowiadania
Philip’a K. Dick’a), czy też niedawnych adaptacjach dzieł H.G. Wells’a (jego
“Niewidzialnegp człowieka” i “Maszyny czasu”). Stąd oczekiwania publiczności
są obecnie wysokie, i nikogo już nie sa w stanie zadowolić efekty specjalne
na pozoomie “Milczącej gwiazdy” (“Astronauci’) Maetzig’a (1960) czy też
“Testu pilota Pirxa” Piestraka (1979), a znacznie gorsze (szczególnie, jeśli
wziąć pod uwagę upływ ponad 30 lat), niż w radzieckiej ekranizacji “Solaris’
z roku 1972.

Miłośnikom science fiction czy też historii miłosnych zdecydowanie odradzam
“Solaris” Soderbergh’a, chyba, iż chcą się zanudzić na śmierć - na senasie w
kinie “Southland Village Cinema” na przedmieściu Melbourne, który zaczął się
27 lutego 2003 roku 2003 o godzinie 10:35 rano, tylko ja i osoba mi
towarzysząca (ta ostania przez grzeczność) wytwaliśmy do końca… Polecam
natomiast ten film studentom sztuki filmowej (aby zobaczyli, jak się się nie
powinno kręcić filmów), oraz miłośnikom zdecydowanie złych, szmirowatych
filmów, szczególnie z gatunku “science fiction i fantasy”, do którego to,
niewiadomo czemu, zakwalifikowano ten zdecydowanie nieudany romans
Soderbergh’a i Cameron’a, marny romans, który nie tylko nie dorasta do pięt
klasie powieści Lema, ale jest o kilka klas gorszy niż klasyczna ekranizacja
Tarkowskiego z roku 1972. Jako iż Lem był wyraźnie niezadowolony z wersji
Tarkowskiego, jestem niezmiernie ciekawy, co sądzi on o “dziele” Soderbergh’a
i Cameron’a. Obawiam się tylko, iż milionowe honorarium, które dostał on za
prawa do sfilmowania “Solaris” zostało wypłacone nie tylko pod warunkiem, iż
nie bedzie się on wtrącał do filmowania tej powieści, ale tez, iż nie będzie
on publicznie wyrażać negatywnych opinii o fiasku “dzieła” Soderbergh’a i
Cameron’a…

[Gość: Marecki]

Solaris – orbitalny szpital przemienienia.

Steven Soderbergh poszedł w kierunku, którego nikt się nie
spodziewał, a już najmniej sam Lem. To, co widzimy na ekranie,
to zapis naszych masek, póz i psychoz, a nie popis efektów
specjalnych. Dzięki takiej koncepcji powstał obraz o wiele
ciekawszy, niż dosłowna wizualizacja książki, której większość
się spodziewała (Ja też). Mamy tu do czynienia z poetycką
impresją a nie mierną adaptacją jak Raport Mniejszości lub
Wehikuł Czasu. Soderbergh określił swój film jako
połączenie „Odysei Kosmicznej 2001” z „Ostatnim Tangiem w
Paryżu”. Lem skomentował to prosto - Co ma piernik do wiatraka?
(...) Nie chciałem redukować treści książki do obrazów samego
tylko człowieka. Dlatego zatytułowałem książkę „Solaris” a
nie „Love in Outer Space”. Podzielałem opinię Lema do momentu, w
którym ujrzałem pierwsze sceny filmu. Okazało się bowiem, że
piernik ma, i to dużo do wiatraka. To nie Love Story czy
Thriller lecz doskonała psychodrama. I mimo że „historia z
alkowy” zastąpiła tu problem kontaktu z nieludzkim, to oglądając
między wierszami, czuć ducha powieści. Doskonała jest także
muzyka, określona jako mieszanka Ambient i Psychedelic.
Przypomina ona dosłownie: zbiór dźwięków i szumów i to odróżnia
ją od typowej muzyki jaką można spotkać w większości filmów.
Cliff Martinez (autor ścieżki) nie brzmi jak Ligeti czy
Stockhauzen, ale pasuje idealnie. Sfera dźwięku – dam za to
głowę – jest odpowiednikiem owej milczącej obecności oceanu,
przepełniającej stację Lema

Soderbergh zbliżył się swym dziełem do klasyki. Do czystej,
traktującej widza z powagą klasyki, a nie do infantylnej,
zgrabnie opowiedzianej, przezroczystej fabułki. Jak to określa
Piotr Zawojski - nie pozwala nam zapomnieć czym może być kino, a
czym dziś tak rzadko bywa. Głębokim, metafizycznym przeżyciem.
Zgodność obrazu z literackim pierwowzorem polega tu nie na
sfilmowanej akcji, lecz na przełożeniu pozornie
nieprzekładalnych sekwencji prozy na język samych obrazów i
dźwięków. Obserwujemy szereg doskonałych, długich sekwencji bez
ani jednego słowa, czasem są to obrazy, czasem złożone sceny.
Film przybiera tu formę zbliżoną do struktur pamięci. Specyfika
ich odbioru nie polega na o b e j r z e n i u, lecz na o b c o
w a n i u z materiałem podsuniętym, zaproponowanym widzowi. Jak
Kris, który w książce Lema uczył się niemego dialogu z otchłanią
oceanu, tak MY musimy nauczyć się odbierać obrazy, które podsuwa
nam reżyser. Odkrywać znaczenia, relacje, nawiązania - jednak
ten wymóg czyni obecną wersję Solaris, tak jak i poprzednią -
filmem nie dla wszystkich.

Tarkowski w swojej wersji z 1972 roku, opisał dramat człowieka i
dramat poznania poprzez pryzmat własnych wspomnień, domu
rodzinnego i kultury wschodniej (obecnej w symbolice),
Amerykanin podszedł prościej, eksponując historię miłosną.
Jednak relacje bohaterów nie są tak proste i wchodząc
głębiej :) w temat, dostrzegamy niemoc człowieka także wobec
samego siebie. Czym są bowiem obrazy które obserwujemy? Za
Lemem: „to, czegośmy chcieli: kontakt z inną cywilizacją. Mamy
go, ten kontakt! Wyolbrzymiona jak pod mikroskopem nasza własna,
monstrualna brzydota, nasze błazeństwo i wstyd !!!

Według producenta Jamesa Camerona – Soderbergh pokazuje lustra –
czyli to, że w każdym z nas jest trochę dziwki, trochę z poety i
trochę skur... Uważacie że Lem nie pisał o niczym
takim? „Oczekiwałem czegoś. Czego? jej powrotu? Jak mogłem?
Każdy z nas wie, że jest istotą materialną podległą prawom
fizjologii i fizyki i że siła wszystkich razem wziętych naszych
uczuć, nie może walczyć z tymi prawami, może ich tylko
nienawidzić”. I dalej: „finis vitae sed non amoris” jest
kłamstwem. Ale to kłamstwo jest tylko daremne, nie śmieszne. To
jest – jak twierdzi – o miłości romantycznej, nie kopulacyjnej.
Soderbergh pokazał w swoim filmie obie strony: sentymentalizm
ale i gorzkie rozpoznanie, czym naprawdę jest miłość. Nie dbając
przy tym, czy bohaterowie chcą ukryć swoje wnętrze w
zaryglowanych kabinach - jak to czynią u Lema. Pokazał ich z
pozycji „Full Frontal” (Wszystko na wierzchu), wywalając całą tę
ohydę, która w nich siedzi. Uczynił temat ludzkiej psychiki i
miłości obiektem innych dociekań, niż widzimy to choćby
w „Pianistce” lub u Almodovara w „Porozmawiaj z nią”. I choć
sceptycyzm Lema zastępują tu słowa „And love shall have no
dominion” z wiersza Dylana Thomasa, to słyszymy także głos
martwego Gibariana: Nie potrzeba nam innych światów, potrzeba
nam luster.

Film zaskoczy nawet tych, którzy dobrze znają książkę. I nie
tylko układem fabuły, co przede wszystkim formą. Opowieść ma
eliptyczną konstrukcję i wraca w pewnym sensie do punktu
wyjścia. (Ulubiony motyw Tykwera czy Kieślowskiego). Pytania
zostały postawione, czegoś doświadczyliśmy, lecz nie uzyskaliśmy
jednoznacznej odpowiedzi. To rzadki przypadek, kiedy f o r m a
w tak dużym stopniu staje się elementem dopełniającym treść.
Jeśli nie równoprawnym. Lem w swojej książce wyszedł od idei
kontaktu z nieludzkim - Soderbergh pokazał brak kontaktu między
ludźmi samymi. To on definiuje charakter montażowy. Dlatego
historia jest fragmentaryczna, rwana, miejscami niejasna. Stad
też wszystkie głosy krytyczne o braku spójności i beznadziejnym
montażu. Jednak Flashbacki, sekwencyjność scen i rwany montaż –
to także obraz naszych myśli, obraz „wysepek pamięci”, trudno
więc wymagać od nich spójności. A „cała opowieść, jest być może
tylko chwilą wspomnień bohatera i jednocześnie nieskończonym w
swych możliwościach momentem ludzkiego umysłu, w którym może się
zawrzeć cały dramat życia...” Ten dramat, to także obraz coraz
silniejszych zaburzeń psychicznych, które obserwujemy niemal od
pierwszych scen. Począwszy od Ziemi gdzie mamy stereotyp:
problem tożsamości i zagubienia (zajęcia w grupie
integracyjnej), poprzez stany depresyjne (Gibarian) aż po stany
urojeniowe (Gordon) i psychotyczne (Snow). Mamy pełny objazd.
Lem recytował w książce przejawy form Oceanu, Soderbergh
recytuje i pokazuje (niemal klinicznie) objawy psychicznych
zaburzeń (zwłaszcza Snow – doskonały Jeremy Davies). I właśnie
one są jednym z objawów l u d z k i e j n i e m o c y. Nie
wiemy do końca kim jesteśmy i jakie tajemnice kryje nasz umysł.

Kris opuścił Ziemską klinikę, aby - zgodnie z Lemem - trafić do
niej z powrotem. Zimne, syntetyczne wnętrza Stacji przywodzą na
myśl szpital. Salę operacyjną. Białe światła, lśniące
chromowane przyrządy, chirurgiczne kitle załogantów. Przybyli
badać a sami stali się obiektem badań. Ich sylwetki wtapiają się
w tło, w samą stację. Jakby stawali się jej częścią. Parodią
zimnego, analitycznego skalpela nauki. To posłannicy ludzkości?
Rycerze świętego Kontaktu? Z czym? Sam człowiek stał się tu dla
drugiego jedynie „obiektem”: Gordon - sama sobie stawia
diagnozę, recytując objawy. Snow - po genialnie zagranym końcowy
monologu, stapia się z obrazem swego „urojonego Boga”. Kris -
sięga po sto tabletek aspiryny i butelkę bułgarskiego wina. Po
tym, w trzewiach stacji rodzi się obłęd. A Rheya? Po prostu
znika... znika... znika... To, co niesie ze sobą stacja
Prometeusz, to nie prawdziwy blask...

A wiec kim jestem? Marionetką. A ty nie? Ale jak wszystkie
marionetki, nadal sądzisz że jesteś człowiekiem. I śnisz swój
sen marionetek. Być człowiekiem! (...) Czego chce od nas
Solaris? Dlaczego od razu uważasz że czegoś chce? Jeśli będziesz
nad tym rozmyślał, w końcu dojdziesz do wniosku, że... jeśli
tutaj zostaniesz, umrzesz. Bo nie ma odpowiedzi. Są tylko wybory.

Film Soderbergha pozostaje wierny książce,

[Gość: Misio]

Ales sie wysilil. To Twoj tekst, czy Copy&Paste (wtedy
wypada podac zrodlo)?

Ale mniejsza o to. Nie wiem, co o tym filmie moze sadzic
ktos kto nie czytal ksiazki i/lub nie widzial filmu
Tarkowskiego. Ja czytalem i widzialem (i to akurat
tydzien przed ogladaniem amerykanskiego niewiadomoczego).
I musze powiedziec, ze amerykanski Solaris to niestety
straszny knot.

Przede wszystkim dokladnie nie wiadomo o co chodzi i
dlaczego goscie sa czyms tak dziwnym i niepokojacym. Poza
tym glupawe zmiany (np. chlopiec zamiast wielkiej
murzynki), ktore powoduja, ze postepowanie bohaterow jest
bezsensowne i trudno znalezc dla niego uzasadnienie
(samobojstwo Gibariana). Podmiana Snauta przez goscia tez
niczemu nie sluzy i jest takim smiesznym wygibaskiem. Nie
ma praktycznie nic o oceanie i w zwiazku z tym nie
wiadomo o co chodzi. Zakonczenie jest po prostu debilne z
absolutnie koniecznym w ameryce happy endem (troche
dziwnym co prawda, ale zawsze) przyprawionym spotkaniem
Krisa z dzieckiem. Co to niby mialo byc? Porozumienie z
oceanem?

Poza tym nie bylo zle. Przyzwoita muzyka i calkiem niezla
scenografia.