Gość: ABC
IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
06.09.14, 20:03
Badania lekarskie i psychologiczne kierowców
Dobry stan zdrowia stanowi warunek, jaki stawia też wykonywanie zawodu kierowcy, który – z uwagi na bardzo specyficzne warunki pracy – musi posiadać określone predyspozycje, odpowiednio reagować w sytuacjach drogowych i wykazywać dużą odporność na stres. Badania lekarskie i psychologiczne są jednym z elementów uzyskania statusu zawodowego kierowcy, ale również każdy kandydat do prawa jazdy musi uzyskać zaświadczenie o stanie zdrowia pozwalającym na prowadzenie pojazdów i przedstawić przed przystąpieniem do egzaminu. Rodzaj badań, osoby uprawnione do ich wykonywania, formę zaświadczeń oraz zakres testów określają stosowne przepisy. Na szczególną uwagę zasługuje nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 roku, obowiązujące od 20 lipca 2014 roku (Dz. U. poz. 937).
Podstawa prawna badań lekarskich dla kierowców
Wykonywanie konkretnych badań lekarskich regulują określone dokumenty, które mają charakter ogólny, obejmując wszystkich starających się o uzyskanie prawa jazdy, jego odnowienie po odebraniu w wyniku różnych okoliczności, albo charakter szczegółowy – dotyczący konkretnych sytuacji czy konkretnych grup kierowców (np. zawodowych).
Do podstawowych dokumentów w tym zakresie zalicza się:
• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
Art. 11. 1. Prawo jazdy jest wydawane osobie, która: (…) 2) uzyskała orzeczenie:
a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,
b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem — nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;
Rozdział 12 tejże ustawy określa szczegółowe warunki przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych dla zawodowych kierowców oraz dla starających się o prawo jazdy po raz pierwszy i o jego przywrócenie.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy
• USTAWA z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. (Dz. U. z dnia 30 października 2001) z późniejszymi zmianami, tekst jednolity z 2013 r. (Dz.U. 2013 poz. 1414)
Art. 39j. 1. Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
• Kodeks Pracy
Art. 211 Przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W szczególności pracownik jest obowiązany:
(…)poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich,
• Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006, Nr 235, poz. 1701
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215 z późn. zm.),
Badania dla kandydatów na prawo jazdy
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami zezwala na wydanie prawa jazdy osobie, która poddała się badaniu lekarskiemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Art. 75). Badanie lekarskie przeprowadza się na wniosek kandydata z niewielkimi, określonymi ustawą wyjątkami. Oznacza to, że kandydat zobowiązany jest do samodzielnego odbycia takich badań, które może przeprowadzić lekarz z uprawnieniami wymienionymi w przypadku badań kierowców zawodowych. W praktyce spotkania z lekarzem organizowane są przez szkoły nauki jazdy w ramach opłaty za szkolenie. Samodzielne badanie oznacza ustalony przepisami koszt 200zł. Art. 76 ustawy określa również kategorie i rodzaje pojazdów, których prowadzenie wymaga odbycia takich badań.
Terminy badań kierowców zawodowych
Wspomniana w części wstępnej artykułu Ustawa o transporcie drogowym poza narzuceniem samego ich obowiązku określa także terminy, w jakich kolejne badanie powinno być powtórzone oraz osoby, które do ich wykonywania są uprawnione. Pierwsze badanie lekarskie w przypadku przyszłych kierowców zawodowych, starających się o świadectwo kwalifikacji wstępnej, jest wykonywane przed terminem jego wydania. Podobne zasady stosuje się przy szkoleniach okresowych kierowców, jednak po ukończeniu pierwszego szkolenia okresowego) przed dniem uzyskania wpisu do prawa jazdy (Art. 3 ust. 3 Ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006, Nr 235, poz. 1701). Kolejne badania przeprowadzane są zgodnie z Art. 39j tego dokumentu:
4. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są przeprowadzane:
1) do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat — co 5 lat;
2) po ukończeniu przez kierowcę 60. roku życia — co 30 miesięcy.
Badania może przeprowadzić każdy lekarz z minimum 5-letnim stażem, niekarany, który posiada odpowiednie uprawnienia określone w Kodeksie pracy oraz w Ustawie o kierujących pojazdami (rozdz. 12) i jest wpisany do ewidencji uprawnionych lekarzy prowadzonej przez marszałka województwa.
Art. 77. 1. Lekarzem uprawnionym do przeprowadzania badań lekarskich, zwanym dalej „uprawnionym lekarzem”, jest osoba łącznie spełniająca następujące wymagania:
(…) 3) posiadająca:
a) specjalizację w zakresie medycyny transportu lub medycyny pracy albo
b) inną specjalizację i dodatkowe szkolenie określone w przepisach wydanych na podstawie art. 81 ust. 1;(…)
Badania kierowców starających się o kwalifikację wstępną
Art. 39k Ustawy o transporcie drogowym wskazuje na konieczność wykonania testów psychologicznych (psychotechnicznych), mających na celu stwierdzenie braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zakres badań reguluje Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11.09.2007 r. Dz.U.07.178.1264 badanie przeprowadza się na podstawie skierowania od przewoźnika drogowego i powinno ono przyjąć formę określoną załącznikiem do tej ustawy. Jest to bardzo ważne, ponieważ samo orzeczenie lekarskie może nie obejmować wszystkich niezbędnych informacji składających się na wymagania formalne i nadających uprawnienia kierowcy. Przewoźnik, który na podstawie takiego orzeczenia dopuszcza kierowcę do pracy ponosi odpowiedzialność prawną włącznie z utratą licencji i karą pozbawienia wolności. Przewoźnik jest też zobowiązany do pokrycia kosztów badań lekarskich i psychologicznych kierowcy oraz do prowadzenia dokumentacji w tym zakresie.
Nowelizacja Ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 235 poz. 1701) wprowadziła też zmiany dotyczące wpisów przeprowadzonych badań lekarskich i psychotechnicznych do prawa jazdy. Za brak aktualnego wpisu grozi mandat w wysokości 500 zł.
Testy psychologiczne
Obowiązujące od 20 lipca 2014 roku Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 937) wprowadza bardzo szczegółowe uwarunkowania dotyczące obowiązkowych badań psychologicznych, jakim co pięć lat muszą się poddawać zawodowi kierowcy. Zgodnie z dokumentem badania mają na celu ustalenie czy są lub nie ma przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Psychotesty muszą przechodzić posiadacze prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E lub posiadające uprawnienia do kierowania tramwajem. Poddaje się im także kierowców, którzy prowadzili po alkoholu, przekroczyli liczbę 24 punktów karnych lub wcześniej otrzymali psychologiczną weryfikację negatywną. Rozporządzenie określa też szczegółowo sposób i warunki przeprowadzenia badań formę zaświadczenia wystawianego po ich odbyciu oraz warunki i ośrodki medyczne, w których można przeprowadzić badanie ponowne.
Testy psychologiczne odbywają się w oparciu o „Metodykę badań psychologicznych kierowców” i zależnie od zdolności i
