Legendarne postaci Zakopanego

[Gość: Rumcajs]

Dzis rzecz o slawnym Pimku - czyli Jozefie Fedorowiczu.

raven.tatrynet.pl/cgi-bin/tp/wza.pl?rok=03&nr=tp38&dzial=01&nazwa_a=01a104n3803.html

[Gość: Ciupazka]

To tak? Ino link dać, to nojłatwiyj! A reśta niek dumo, co na to? He?

[Gość: Rumcajs]

Jeszcze o JOZEFIE FEDOROWICZU - PIMKU (1893-1963)

Meteorolog, aktor, zapalony brydzysta, czlowiek o ogromnym uroku osobistym i
poczuciu humoru byl jedna z najbarwniejszych i najsypatyczniejszych postaci
zakopianskiego krajobrazu lat miedzywojennych. Pochodzil z ziemianskiej rodziny
z Bialorusi. Jak trafil pod Tatry - nie wiadomo. Osiadl w Zakopanem w 1922 r.,
zamieszkal na III pietrze Muzeum Tatrzanskiego obejmujac po Borysie Wigiljewie
kierownictwo stacji meteorologicznej. Na stanowisku tym krolowal nieprzerwanie
przez 40 lat. Mimo, ze ukladane przezen prognozy pogody byly nieraz zrodlem
nieustannych dowcipow braci zakopianskiej, co ciekawe - byly regularnie
aktualizowane, precyzyjne i - sie sprawdzaly, "...dzieki czemu Jozio przez lata
chodzil w aureoli czarodzieja-planetnika". Tak wspomina o nim Jerzy
Mlodziejowski (geograf, taternik, kompozytor, krajoznawca, wielki
przyjaciel "Pimka"). W latach dwudziestych J.Fedorowicz byl wspolzalozycielem i
jednym z glownych aktorow Teatru Formistycznego, do czego zreszta mial
szczegolne predyspozycje, gdyz przebywajac w czasie I wojny swiatowej w Rosji
przeszedl przeszkolenie aktorskie w Ufie. Powrociwszy do Polski zamierzal
podjac stala prace w teatrze, lecz w koncu wybral zawod meteorologa, takze
uprzednio opanowany w Rosji. Do grona jego przyjaciol nalezeli Kornel
Makuszynski i Rafal Malczewski, Karol Szymanowski i Juliusz Zborowski -
owczesny dyrektor Muzeum Tatrzanskiego. Gabinet Pimka obwieszony byl
fantastycznymi portretami reki jego przyjaciela Witkacego, przedstawiajacymi
rozne odmiany twarzy meteorologa. Zawsze szarmancki wzgledem pan, czarujacy
przezabawnym akcentem "wiljen`skim" do smierci nosil sie w stylu mlodopolskim:
fantastycznie rozwiany wlos, peleryna i nieodlaczny czarny satynowy fontaz pod
broda. Jozef Fedorowicz spoczywa na Peksowym Brzyzku. Grob jego zdobi drewniany
pomnik wykonany w pracowni Wladyslawa Hasiora. Od 22 wrzesnia 2003 Stacja
Hydrologiczno-Meteorologiczna w Zakopanem bedzie miala swojego patrona - Jozefa
Fedorowicza. I bardzo dobrze - od dawna Mu sie to nalezalo!

[ciupazka]

Dobrze, ześ to napisoł, bo wzorce młodym som potrzebne, hale jesce kieby
nase dzieci i młodzież wiyncyj cytali i umieli wykorzystać dlo sobie
te dodatnie wartości patrzęcy na nik, to dopiyro byłoby z korzyściom i
dlo nik i dlo nos syćkik. Marzynio...? Moze nie...

[Gość: Rumcajs]

Takes sie po mnie przejechala za tego linka, ze MUSIALEM... ;o)))

[Gość: Ciupazka]

I tak trzeba, bo po czasie linki się nie otwierają...

[Gość: Rumcajs]

Najpiękniejszy kwiat Podhala

Wszystko zaczęło się od "Sarabandy op.5" Jarosława Iwaszkiewicza... Tak Yaśmina
Strzelecka rozpoczyna swoją opowieść o jednej z bardziej intrygujących postaci
Zakopanego, dziś prawie zapomnianej, Helenie Roj Kozłowskiej - muzie
Szymanowskiego, przyjaciółce domu Iwaszkiewiczów, kobiecie o niezwykłej duszy,
urodzie i inteligencji. Książka "Najpiękniejszy kwiat Podhala" ukaże się
wkrótce nakładem Wydawnictwa Miniatura. Ta historia tylko z pozoru jest kolejną
zwyczajną biografią. Już sam początek zdradza, że do czynienia będziemy mieć z
czymś niepoślednim. Kto bowiem wie, że znany pisarz Jarosław Iwaszkiewicz
komponował sarabandy? Prawdopodobnie tak niewielu, jak niewielu pamięta w
Zakopanem o Helenie Roj Kozłowskiej Rytardowej. A przecież od jej śmierci
upłynęło tylko 48 lat. Kim była? Góralką, aktorką, tancerką, malarką, pisarką,
etnografem, piękną kobietą, żoną i matką. To wiele, jak na zaledwie 56 lat
życia. Na świat przyszła 16 kwietnia 1899 roku na Rojach nad Cichą Wodą. Jej
rodzice - Agnieszka z Obrochtów i Jan Gąsienica Roj "Jośnik" - mieli jeszcze
siedmioro dzieci. W domu Jana częstym gościem był Tetmajer. Helena ukończyła
czteroklasową szkołę ludową. Nie wiemy, jaką była uczennicą, ale z pewnością
inteligencją przerastała swoje rówieśnice. Już jako trzynastoletnia
dziewczynka, zafascynowana teatrem wystawiła w słynnym wówczas hotelu "Za
Strugiem", wspólnie z rówieśnikami z Rojów, pierwszą sztukę - "Kopciuszek".
Sześć lat później wystawia kolejną, już napisaną przez siebie sztukę "Jak
carownice pasowłay Janosika na zbójnika". Recenzentem spektaklu wystawionego w
sali "Sokoła" jest Kornel Makuszyński. Młoda Helena wkracza w zakopiańskie
życie pełne rautów, spotkań, dyskusji, teatru, sztuki, wreszcie gór. Fascynuje,
rozkochuje i jest podziwiana także za to co robi i to przez nie byle kogo.
Mówią o niej Stryjeńscy, Iwaszkiewicz, Witkacy, Malczewski, Zborowski. Trudno
się zresztą dziwić, bo w swojej pracy wychodzi poza zwykły, jakbyśmy dziś
powiedzieli folklor. Tworzy z przekonaniem o ponadlokalnym znaczeniu kultury
Podhala. Chce ją pokazywać nie tylko w opłotkach, ale i w świecie. W 1923 roku
wychodzi za mąż za Mieczysława Antoniego "Rytarda" - literata. Ich ślub staje
się wydarzeniem na miarę "Wesela" Wyspiańskiego, o którym pisze warszawski
Kurier Informacyjny i Telegraficzny. Drużbami byli m.in. Witkacy, Szymanowski,
Stryjeńscy, August Zamoyski, gośćmi Iwaszkiewiczowie, Pawlikowscy... I tak
właściwie dopiero zaczyna się historia życia młodej Heleny Rojówny opisana
przez Yaśminę Strzelecką, która trafiła na jej ślad przez przypadek, grając na
Stawisku (gdzie Rojówna byłą częstym gościem) sarabandę Iwaszkiewicza. Yaśmina
Strzelecka jest bowiem przede wszystkim pianistką, a potem dopiero publicystką
związaną nie tylko z prasą warszawską, ale i Tygodnikiem Podhalańskim. Życie
swoje też dzieli między Warszawę i Zakopane, z którym związana jest rodzinnie -
przez swoją prababkę Jadwigę Roj Bukowianową - i emocjonalnie. Praca nad
książką zabrała jej blisko dziesięć lat. Pamiętam, jak przychodziła do redakcji
entuzjastycznie opowiadając o odnalezieniu kolejnych śladów Rojówny - zdjęć,
listów, pamiątek, szczątków prasowych. Było to tyleż mozolne, co pasjonujące.
Taka też jest książka. Rzetelna historycznie i pełna uczucia. Dzięki temu
otrzymujemy nie tylko biografię wybitnej kobiety, ale obraz życia środowiska
artystyczno-literackiego lat międzywojennych i powojennych, tej szczególnej
zakopiańsko-warszawskiej mieszanki, która dzisiaj jest już legendą. Godna
uznania jest też warstwa ilustracyjna książki, bardzo bogata i starannie
dobrana. Zgromadzone zdjęcia, szczególnie dla zakopiańczyków, mogą być miłą
niespodzianką. Promocja książki "Najpiękniejszy kwiat Podhala" odbędzie się w
Galerii Politechniki Krakowskiej "Stara Polana" 18 października o godzinie 17.

Anna Zadziorko
Gazeta Podhalanska

[roomtsays]

Warto dodac, ze w sobotnim spotkaniu z ksiazka "Najpiekniejszy kwiat Podhala"
Yasminy Strzeleckiej udzial wezma Jozef Piton, Zespol im.Bartusia Obrochty
i "dziecyska" Tadeusza Szostaka Berdy z Bukowiny.

A tak przy okazji - sam Bartus Obrochta(1850?-1926), przewodnik tatrzanski i
jeden z najlepszych muzykantow goralskich zaproszony kiedys przez Karola
Szymanowskiego na koncert w "Czerwonym Krzyzu", po wysluchaniu koncertu
powiedzial do slawnego kompozytora:
- Panie Symanoski, wy tez cosi takiego mocie w uchu, cosi inkse jako jo, ale
tyz dobre!

[roomtsays]

Dziś rzecz o Tytusie Chałubińskim (1820-1889)

4.XI.2003r. minęlo 114 lat od śmierci "króla Tatr". Ma On swoją ulicę w
Zakopanem - między Rondem i ul.Witkiewicza; nota bene nazwę nadano jej jeszcze
za życia Doktora. Jego imię nosi Muzeum Tatrzańskie, szpital, sanatorium
przeciwgruźlicze, swoją przełęcz w Tatrach - Wrota Chałubińskiego między
Ciemnosmreczyńską Turnią i Szpiglasowym W. W świecie roślin tatrzańskich jest
skrzyp Chałubińskiego oraz gatunki bruzdnic - Peridinium Chalubinskii i
Chalubinskia tatrica.
Kim był? Urodzony w Radomiu, studiował na Akademii Medyczno-Chirurgicznej w
Wilnie, którą musiał opuścić po dwóch latach studiów z powodu zamknięcia
uczelni przez rząd carski. Przeniósł sie do Dorpatu gdzie pogłębiał wiedzę
studiując botanikę, chemię, medycynę, matematykę, geografię, psychologię,
historię filozofii. Dyplom doktora medycyny i chirurgii zdobył na wydziale
lekarskim w Wurzburgu po czym powrócil do Polski gdzie po nostryfikacji dyplomu
podjął praktykę lekarską w Szpitalu Ewangelickim w Warszawie, a po roku został
jego naczelnym lekarzem. W latach 1854-1871 jako profesor zwyczajny wykładał na
katedrze patologii i terapii w świeżo założonej Akademii Medyczno-Chirurgicznej
w Warszawie oraz na wydziale lekarskim Szkoły Głównej Warszawskiej. W 2 lata po
przekształceniu Szkoły Głównej na uniwersytet rosyjski Chałubiński musiał
ustąpić z katedry. Powód? Nie chce wykładać po rosyjsku.
(cdn)

[ciupazka]

Rumcajs do roboty, bo nie skońcyłeś!