naszo synagoga

[szwager_z_laband]

jako ze forum Judaica niy uszanowauo wontku o glywickyj synagodze dowom to
tukej:

Rozebrana Synagoga

Teren dawnej synagogi zburzonej przez hitlerowskich nazistów podczas
tzw. „nocy kryształowej” w 1938 roku stanowi obecnie własność prywatną.
Należy do spółki pod nazwą „I-mag”, z siedzibą przy ul. Jana Pawła II nr 13.

Jej właściciel wystąpił z prośbą o pozwolenie na rozbiórkę pozostałości
podpiwniczenia dawnej synagogi żydowskiej. I otrzymał ją od śląskiego
wojewódzkiego konserwatora zabytków. Decyzja w tej sprawie zapadła w maju br.
w Katowicach. Ale sprawy związane z obiektem leżą już bezpośrednio w
prywatnym zakresie jego opiekunów. Prace rozbiorowe miały zostać
przeprowadzone w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia. Czy
tak się stało? O szczegółach opowiedział nam przedstawiciel spółki „I-mag”: -
Na terenie naszego gruntu znajdował się schron, tzw. „ukrycie”. Był to obiekt
usytuowany w skarpie i przykryty warstwą ziemi o zróżnicowanej grubości”. Za
pozwolenie konserwatora zabytków został przez nas rozebrany. Obecnie trwają
tam prace porządkowe. Jednak nic innego dalej w tej kwestii robić nie
zamierzamy. Do tej pory fragment obiektu usytuowanego w skarpie był pamiątką
po ówczesnym zabytku judaistycznej architektury. W rejonie dzisiejszej ul.
Średniej, Placu Inwalidów Wojennych i ul. Dolnych Wałów, nieopodal kościoła
Wszystkich Świętych, gliwicka Synagoga stanowiła cenny element miejskiego
krajobrazu. Jak podają źródła historyczne, była to tzw. Nowa Synagoga.
Wybudowana przez miejscowego budowlańca w 1861 roku, obok starszego domu
modlitw z 1812 roku, znacznie różniła się znacząco od wcześniejszych budynków
tego typu. – Jej bryła stanowiła istotę wielu przemian charakterystycznych
dla społeczeństwa XIX wieku. Mam na myśli: emancypację, asymilację Żydów i
reformę judaizmu. Te zjawiska otwarły architekturę bożnic na dominujące formy
historyzmu. A co za tym idzie, gliwicka Synagoga wizualnie przypominała
bardziej ewangelicką świątynię. I na tym polegała jej wyjątkowość – jak
podkreśla prof. Ewa Chojecka, wykładowca Instytutu Historii Sztuki. Warto
zatem, by -bez względu na to, co działo się z Synagogą później- pamięć o
pięknym zabytku pozostała w naszym umysłach jak najdłużej.

[szwager_z_laband]

synagoga bou wprowdzie podpolono w nocy krysztauowyj, ale z tego co wia stoua
jeszcze po zakonczyniu wojny. Kto jom zbulou i czymu?

[szwager_z_laband]

In den frühen Morgenstunden holen SS-Männer beim Gleiwitzer Synagogendiener
Gniosko unter Androhung von Gewalt die Schlüssel ab. „Weithin leuchteten die
Flammen, die ganze Stadt war in großer Aufregung“, erinnert sich Erich
Schlesinger. In den Deutschland-Berichten der Sopade berichten die Informanten,
daß zunächst das Kupferdach „fürsorglich“ entfernt worden sei, bevor die SS das
Gebälk mit Benzin begossen und die Synagoge vor vier Uhr in Brand gesetzt
habe. „SS, SA und Hitler-Jugend waren zur Stelle. Polizei aber befand sich nur
in den entfernteren Straßen, um das Publikum fernzuhalten. In Gleiwitz wurde
die Feuerwehr noch vor der Brandlegung eingesetzt, da sich die Synagoge
zwischen verschiedenen Gebäuden befindet, die leicht vom Brand erfaßt werden
konnten, so daß Vorbeugungsmaßnahmen getroffen werden mußten. Der Brand dauerte
zwei Tage.“
„Daß der größere Teil der Wilhelmstraße in jüdischen Händen war, wurde mir erst
bewußt, als ich nach der Kristallnacht mit Erstaunen die Geschäfte mit den
eingeschlagenen Scheiben, der bereits meist geplünderten Ware, dem Pöbel davor
und den scheinheiligen Wachen sah“, berichtet ein damals 14jähriger Schüler. Am
nächsten Tag jubiliert der „Oberschlesische Wanderer“: „Die entschlossene
Abwehr der oberschlesischen Be­völkerung gegen das Judentum kam überall in der
gleichen Weise zum Ausdruck wie auch sonst in Schle­sien. In den drei
Großstädten des Industriebezirks Gleiwitz, Hindenburg und Beuthen gingen die
Synago­gen in der Nacht zum Donnerstag in Flammen auf, die Schaufensterscheiben
sämtlicher jüdischer Geschäfte wurden demonstrativ zerstört und die Waren in
den Geschäften von der empörten Menge durcheinander geworfen, ohne daß es dabei
zu irgendwelchen Plünde­rungen gekommen wäre. (...) In Gleiwitz kam die
Bevölkerung den ganzen Tag über nicht zur Ruhe. Von den frühen Morgenstunden an
drängten sich die Menschen auf der Wilhelmstraße und auf den Gassen rings um
den Ring, in denen jüdische Geschäfte noch am stärksten vertreten sind. Wenn
auch bald die Zufahrtsstraßen zu der brennenden Synagoge durch Polizei
abgesperrt waren, so sah doch noch ein großer Teil der Bevölkerung, wie die
große Kuppel dieses Judentempels, der den Wilhelmplatz seit jeher
verunstaltete, plötzlich einstürzte und die Flammen nur noch verstärkt
emporloderten. Die Feuerwehr war eif­rig bemüht, ein Übergreifen des Brandes auf
die Nach­bargebäude zu verhüten und war noch in den Nachmit­tagsstunden mit dem
Löschen des eigentlichen Brand­herdes beschäftigt. Unmittelbar neben der
Synagoge waren auch die Fensterscheiben des jüdischen Gemein­dehauses
eingeschlagen worden. Jedesmal, wenn ein Jude in Schutzhaft genommen und von SS-
Männem durch die Straßen der Stadt nach dem jüdischen Klub­haus auf der
Kreidelstraße geführt wurde, gab die Bevölkerung laut und deutlich ihrer
Empörung über diese Schmarotzer Ausdruck. Während einige dieser Juden zunächst
versucht hatten, sich frech und aufsäs­sig zu benehmen, änderten die anderen
recht bald in jüdischer Art ihre Taktik und glaubten durch schleimi­ge
Höflichkeit und durch das recht komisch wirkende vergebliche Bemühen, ihre
Plattfüße zu einer militä­risch anmuten sollenden Haltung zusammenzubringen, ihr
Schicksal ändern zu können. Während die Gleiwitzer Juden bereits schön in Reih
und Glied auf ihren Stühl­chen in ihrem Klubhaus saßen, trafen in der grünen
Minna immer neue Vertreter ihrer auserlesenen Rasse aus den Landgemeinden ein.“
Am nächsten Tag werden Schulklassen auf den Ring geführt, die beim „Ausräumen“
der jüdischen Geschäfte zusehen müssen.

[grba]

szwager_z_laband napisał:

> synagoga bou wprowdzie podpolono w nocy krysztauowyj, ale z tego co wia stoua
> jeszcze po zakonczyniu wojny. Kto jom zbulou i czymu?


"W listopadzie 1938 roku fala zniszczenia dosięgła również gliwicką synagogę.
Zachował się, pochodzący z lat 1938/39 projekt placu targowego usytuowanego na
miejscu wyburzonego budynku. Prawdopodobnie już w czasie wojny wbudowano pod
pustym już placykiem schron.”
www.jewishmemory.gliwice.pl/pol_3_3.html

[szwager_z_laband]

projek i podobno - no to sznupej dalyj