Etymologia slowa Rzym

[nancyboy]

Troche nie na temat, bo z ortografia to ma niewiele wspolnego, ale na forum
"wloskim" ktos zapytal a i ja sam jestem ciekaw.
Przepraszam, ze bez "polskich liter".
Pozdrawiam,
Grzesiek.

[randybvain]

Rōma pochodzi podobno od plemienia etruskiego Rumów i jest nazwą niełacińską,
bo zawiera długie ō pochodzące z ou, które indziej dało długie u. Postać
polska... naprawdę nie wiem. Rōma dałaby w polskim "Ramo" a "Rzym" pochodzi od
Rīmъ. Może pośrednictwo germańskie? Oczywiście nasz Rōmulus, czyli mały Rōmus
był tak zwanym eponimem.

[ja22ek]

Długie łacińskie 'o' na gruncie prasłowiańskim jest zapożyczane jako
długie 'u'. Z kolei długie 'u' wskutek monoftongizacji 'au' i powstania
kolejnego długiego 'u' zmienia miejsce artykulacji i przechodzi w 'y'
(prawdopodobnie stadium pośtednim jest dyftong 'ьj'). Końcowym etapem
rozwoju 'y' u Słowian południowych jest 'i'. Powstała w ten sposób forma 'Rim'
w języku polskim przekształca się w 'Rzym'.

Pozdrawiam
Jazzek

[pyckal]

ja22ek napisał:

> Długie łacińskie 'o' na gruncie prasłowiańskim jest zapożyczane jako
> długie 'u'. Z kolei długie 'u' wskutek monoftongizacji 'au' i powstania
> kolejnego długiego 'u' zmienia miejsce artykulacji i przechodzi w 'y'
> (prawdopodobnie stadium pośtednim jest dyftong 'ьj'). Końcowym etapem
> rozwoju 'y' u Słowian południowych jest 'i'. Powstała w ten sposób
forma 'Rim'
> w języku polskim przekształca się w 'Rzym'.
>
> Pozdrawiam
> Jazzek

Czysta szarlataneria.
Myślę, że jedyną odmianą odmianą etymologii zasługującej na szacunek jest
etymologia uprawiana dla żartu (np. Mickiewiczowski "smętarz").
Co do Rzymu - to stawiam na "żimołost'", czyli rosyjski wiciokrzew (znakomicie
kojarzy się z Vitalią - kolejną bzdurą, podaną w tym wątku). Wiciokrzew to
zielsko gęsto porastające całą Etrurię. Botanik pewnie powie, że to gówno
prawda, ale właśnie o to w całej UCZONEJ etymologii chodzi.

[ja22ek]

pyckal napisał:

> Czysta szarlataneria.

:) Ale każde ogniwo tego łańcucha można prześledzić na autentycznych
przykładach...

> Myślę, że jedyną odmianą odmianą etymologii zasługującej na szacunek

Na szczęście to nie była etymologia tylko przemiany fonetyczne...

J.

[boraczek]

> Długie łacińskie 'o' na gruncie prasłowiańskim jest zapożyczane jako
> długie 'u'. Z kolei długie 'u' wskutek monoftongizacji 'au' i powstania
> kolejnego długiego 'u' zmienia miejsce artykulacji i przechodzi w 'y'
> (prawdopodobnie stadium pośtednim jest dyftong '?j').

Tu mam wątpliwość. Gdyby w prasłowiańskim było długie 'u', to przesłoby w 'y' i w języku scs. mielibyśmy 'Rym6' (6 = jer miękki). A tymczasem mamy 'Rim6' albo 'Rum6'. Jak to się stało?

[ja22ek]

Długie 'u' tzw. pierwsze najpierw straciło zaokrąglenie, następnie powędrowało
w kierunku 'i'. Nie wiem dokładnie, czy powstanie osobnych fonemów 'i'/'y' u
Słowian północnych jest efektem późniejszego rozpadu 'i', czy może na tym
terenie to 'u' powędrowało od razu do 'y'. W każdym razie przejście łacińskiego
długiego 'u' i napiętego (po-długiego) 'o' w 'i' poświadczone jest na wielu
przykładach południowosłowiańskich - w tym nazw miejscowych. Dlatego Rim6, a
nie Rum6 ani Rym6.

Pozdrawiam
Jazzek

Dzieje długiego U

[boraczek]

> Długie 'u' tzw. pierwsze najpierw straciło zaokrąglenie, następnie powędrowało
> w kierunku 'i'. Nie wiem dokładnie, czy powstanie osobnych fonemów 'i'/'y' u
> Słowian północnych jest efektem późniejszego rozpadu 'i', czy może na tym
> terenie to 'u' powędrowało od razu do 'y'.

Z tego co wiem, wczesnoprasłowiańskie długie U po zaniku opozycji samogłosek długich i krótkich przeszło w Y. Na przykład sUnus > sYn7 (7 = jer twardy). To Y pojawiło się już w późnym języku prasłowiańskim i istniało w momencie zapisania języka scs. W języku scs. mamy dwa odrębne fonemy: |i| oraz |y| (para minimalna: biti "bić" vs. byti "być"). Dopiero później w wielu językach słowiańskich Y przeszło w I. Nie wiem, kiedy stało się to w językach południowosłowiańskich, w czeskim dopiero pod koniec średniowiecza (dlatego rozróżnienie pozostało w pisowni). Zatem jeżeli w j. prasłowiańskim w słowie "Rzym" było długie U, to w scs. powinno w tym miejscu być Y. A tymczasem jest I albo U. Więc coś się tu nie zgadza. Trzeba by to wyjaśnić.

[ja22ek]

Zajrzałem do jeszcze innego źródła. Otóż w drodze od długiego 'u' do 'y'
zakłada się następujące etapy: u: => wu => wi => 7j => y. ('w' = 'u'
niezgłoskotwórcze, '7' = jer twardy). Etap 'wi' można zaobserwować na zmianie
romańskiej nazwy miejscowej Udine w słoweński Vidin. Etap '7j' jest wprost
zapisany w alfabecie cyrylickim. Z kolei przejście romańskiego 'o' napiętego
w 'i' widać w nazwie miejscowej Bononia => Bnin.
Skądinąd wiadomo, że utożsamienie 'i' i 'y' u Chorwatów zaszło nie później niż
w XII wieku. Ponieważ takie procesy nie zachodzą błyskawicznie, prawdopodobnie
zmiana 'u:' w 'i' dotknęła najpierw 1. nazw miejscowych 2. gwar słoweńskich i
chorwackich. I chyba dlatego już Rim, a jeszcze byti w scs.

Pozdrawiam
Jazzek

Głagolica

[boraczek]

> Zajrzałem do jeszcze innego źródła. Otóż w drodze od długiego 'u' do 'y'
> zakłada się następujące etapy: u: => wu => wi => 7j => y. ('w' = 'u
> '
> niezgłoskotwórcze, '7' = jer twardy). Etap 'wi' można zaobserwować na zmianie
> romańskiej nazwy miejscowej Udine w słoweński Vidin. Etap '7j' jest wprost
> zapisany w alfabecie cyrylickim.

Dodam, że w głagolickim też. Co by wskazywało na to, że w momencie zapisania języka scs. (poł. IX wieku) Słowianie macedońscy byli na etapie '7j'.

[gran.it]

A jak moglibyscie wyjasnic pochodzenie nazwy Wlochy ?

Pozdrawiam

Gran.it

[nancyboy]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=374&w=4899737&a=4899737

[randybvain]

Około 500 p.n.e nazywano ją Vitalia, od vitulus - cielę, byczek.

[stefan4]

randybvain:
> Około 500 p.n.e nazywano ją Vitalia, od vitulus - cielę, byczek.

Czy to dlatego, że starożytni Rzymianie byli tacy młodzi (umierali wcześnie),
czy tacy jurni?

- Stefan

[randybvain]

Bo paśli krówki i byczki:P
Ale równie dobrze może to być od jakiegoś eponima Vitalusa, który rządził
plemieniem italskim napotkanym przez Greków podczas ich ekspansji na Półwysep
Apeniński.

[boraczek]

> randybvain:
> > Około 500 p.n.e nazywano ją Vitalia, od vitulus - cielę, byczek.
>
> Czy to dlatego, że starożytni Rzymianie byli tacy młodzi (umierali wcześnie),
> czy tacy jurni?

Około 500 p.n.e. Rzymianie byli w Italii jeszcze tylko małym podrzędnym plemieniem, któremu dopiero co udało się zrzucić panowanie Etrusków. Także to nie od nich nazwa, nawet jeśli byli jurni (albo używając alfabetu etruskiego robili byki).

[stefan4]

boraczek:
> Także to nie od nich nazwa, nawet jeśli byli jurni (albo używając alfabetu
> etruskiego robili byki).

Masz na myśli, że vitellos fecierunt kiedy niezgrabnie dukali po etrusku?

- Stefan

O tempora! O mores!

[boraczek]

Mniej więcej to mam na myśli. Ale czegóż innego można się było spodziewać po plemieniu, w którym przy pożegnaniu wypowiadało się prostackie, wręcz chamskie "walę" ?

[stefan4]

boraczek:
> Ale czegóż innego można się było spodziewać po plemieniu, w którym przy
> pożegnaniu wypowiadało się prostackie, wręcz chamskie "walę" ?

A kiedy my im opowiadamy to lub owo, to oni myślą, że robimy sobie z nich jaja.

- Stefan