Styl dworkowy - wnętrza.

[chinique]

Kto wie, jak stylizowano wnętrza "dworków" oraz mieszkań w kamienicach
nawiązujących nostalgiczne do dawnej architektury Polskiej? Czy z racji na
bieżącą dostępność pewnych rodzajów mebli i sprzętów były to po prostu wnętrza
z elementami secesji, art deco, czy później bauhausu, czy też istniało pojęcie
dworkowej aranżacji wnętrz i w ten deseń właściciele zagracali swoje
najbliższe otoczenie?

[jarekzielinski]

Sprawy te szerzej są poruszone w tylko dwóch polskojęzycznych publikacjach,
stosunkowo mało znanych:

1. Rybczyński W.: "Dom. Krótka historia idei". Gdańska-Warszawa 1996,
2. Dybczyńska-Bułyszko A.: "Od kamienicy do wieżowca, 1918-1939", W-wa 2005.
Ta druga pozycja jest na pewno do kupienia w Księgarni Amerykańskiej na Wydz.
Architektury PW (cena 35 zł); pierwszą jeszcze niedawno widziałem w "Prusie".
Przemyślenia w obu książkach zawarte są dla mnie niezwykle ciekawe, m.in. teza
o powszechnej praktyce transplantacji dworskiego stylu życia i odpowiadającej
mu struktury budowania do wnętrza kamienicy i domu w stylu "dworkowym".
Generalizując można powiedzieć, że aż do 1939 tradycja była znacznie silniejsza
od nowych prądów w sztuce. Mówiono, że dzieło sztuki jest z natury rzeczy
awangardowe i rewolucyjne, a dom czy mieszkanie - tradycyjne i konserwatywne. W
ten sposób za funkcjonalistycznymi fasadami kryły się nieomalże staropolskie
wnętrza. Przykład z mojej rodziny: funkcjonalistyczny domek kupiony przez
mojego dziadka na wystawie "Tani Dom Własny" w 1932 r. został
umeblowany "ludwikami" itp. bibelotami. To był powszechny zwyczaj.
Pzdr.

[chinique]

Ciekawa sprawa, dzięki za podpowiedź, spróbuję sięgnąć do wskazanej przez Ciebie
literatury. Tymczasem zerknąłem do tego co było pod ręką (Majewski, Warszawa
nieodbudowana - lata 30-te, rozdział "W bloku, w willi, w kamienicy - czyli
mieszkać w słońcu") i okazuje się, że rzeczywiście, w zasadzie tylko sami
architekci i artyści plastycy robili sobie chaty w modernistycznych klimatach i
sami projektowali tego rodzaju meble. Majewski podaje jeszcze inne źródło, z
którego najprawdopodobniej wziął zdjęcia - (luksusowy) miesięcznik "Arkady",
medium ówczesnego ('30) modernistycznego lansu. Ktoś może wie, czy do pisemko
jest dostępne na mikrofilmach w jakimś warszawskim archiwum?

Arkady

[jarekzielinski]

To kultowa pozycja wszystkich smarkaczy z Architektury PW. Wydaje im się, że
tak było w realu - WRONG!!! - to były urojenia grupy ludzi, którzy
zrealizowali je - znacznie później - w powojennej, zamordowanej Warszawie
(rodzaj nekrofilii); czasopisma są dostępne (jak się do nich nikt akurat nie
modli) - jak wyżej - biblioteka; sygnatura: P.12; w fiszce należy podać
rocznik - 1/1935... itd.

Modernizm po wojnie vs. willa na Chocimskiej.

[chinique]

Rozumiem, że chodzi o bibliotekę Wydziału Architektury PW? Czy to oznacza, że
Arkady np. rocznik 1935 był przygotowany i wydany po wojnie? Ale przecież np.
modernistyczna (zewnątrz i wewnątrz) willa przy Chocimskiej 8/10 istniała
naprawdę przed 1939, co oznaczałoby, że jednak tego rodzaju wnętrza, może
sporadycznie, ale miewały miejsce w przedwojennych mieszkaniach (?)

"Arkady" nie były wydawane po wojnie,

[fima]

ich duch (oczywiście za sprawą Wandy Filipowiczowej) odrodził się w
m.in. "Projekcie", wydawnictwie "Arkady".
Ostatnie "Arkady" to podwójny numer wakacyjny lipiec-sierpień 1939, pisma
takiego już później nie było i nigdy nie będzie. Jednym z moich największych
marzeń jest wejście w posiadanie numeru WRZEŚNIOWEGO, który ponoć gdzieś
istnieje na kliszach, nigdy już nie wydrukowanych.
"Arkady" są tym, co niemal od dziecka ukształtowało moje pojmowanie
architektury i choć trudno mnie nazwać "smarkaczem z architektury" to z
wyjątkową przykrością przeczytałem ironiczne słowa p. Zielińskiego o ich
wiernych młodych (!) czytelnikach. Ale i z niejaką przyjemnością, że nie jest
to tylko mój starczy bzik, jak to miło że młodzi ludzie do nich sięgają - to
chyba dobrze wróży ich drodze zawodowej, hę?

[jarekzielinski]

Oczywiście, że tak, podobnie jak dziś ludzie (zamożni) robili w swoich domach
co chcieli. Niektórzy urządzali "maison moderne". To było lansowane przez prasę
fachową, ale to tak, jakby dziś wierzyć, że nasi rodzice i dziadkowie żyli po
wojnie w swoich "dziuplach" zgodnie z nakazami Ijlicza i Wissarionowicza! A to
przecież można przeczytać w, np., "Stolicy". Czy szanowny Chinique ma swe lokum
umeblowane zgodnie z najnowszymi prądami pokazanymi w - przypuśćmy -
periodyku "Modne Mieszkanie"?!
P.S.: numery "Arkad" są autentycznie przedwojenne, pisali tam głównie ludzie,
którzy postarali się o "oczyszczenie" powojennej Warszawy
z "niepotrzebnych", "burżuazyjnych" niedobitków architektury. Nawiasem mówiąc
projektowali oni najwspanialsze w historii miasta "kapitalistyczne" sklepy na
Marszałkowskiej (lata 1945 - ok. 1949), potem zas chórem wyrzekali się
swoich "błędów i wypaczeń" i ze śpiewem na ustach fundowali nam socjalistyczną
rzeczywistość. Przykładami ideowej konwersji (czytaj: k...stwa) są m.in.:
Bohdan Lachert, Bohdan Pniewski i Stanisław Brukalski. Pzdr. J.

Ażeby się nie kurzyło.

[chinique]

Znalazłem źródła, które podają, że wnętrza secesyjne i art deco zamieniano na
modernistyczne z gołymi ścianami i kilkoma ładnymi mebelkami m.in. dlatego, aby
się nie kurzyło :). Szanowny Chinique nie jest zwolennikiem meblowania w stylu
"Kabaty? Blisko metra!".

[jarekzielinski]

To prawda, wielu tak robiło, ale z pewnością mniejszość, przywiązanie do
tradycji było olbrzymie. Warto jednak zwrócić uwagę na pewien zapomniany
szczegół: mieszkania z XIX i początku XX w. były bardzo ciemne nie ze względu
na układ okien, ale dlatego iż ich ściany pokrywano ciemnymi obiciami lub
malowano w mroczne kolory - aby nie było widać sadzy z pieców i kopcia z
gazowych lamp! Konwencja mieszczańska kazała tłoczyć się rodzinie na codzień w
1-2 pokojach z kuchnią, w pozostałych zaś (np. pięciu) wielkie ilości zakrytych
prześcieradłami mebli oczekiwały na gości. Ot, taka konwencja. Wraz ze zmianą
obyczajów (a szło to bardzo opornie) wnętrza rozjaśniano (elektryczność i
centralne ogrzewanie nie brudziły!), mieszkania "zasiedlano" w całości, a
zbędne meble eliminowano. Tak jednak postępowała głównie elita, kierująca się
nakazami mody.
Inna sprawa to wnętrza sklepów - także tu najszybciej ewoluowały te
najmodniejsze i najdroższe, przy Marszałkowskiej czy Nowym Świecie.
Bezpardonowo niszczono cenny często wystrój dawniejszy i zamawiano super high-
tech u najlepszych óczesnych architektów. Czasami przerabiano tak cały parter
zabytkowej kamienicy, także od zewnątrz, co dziś wzbudzałoby protesty, ale
wtedy było "postępowe". Sklepy mniej znaczne zachowały klimat belle-epoque aż
do 1944 r., a np. na Pradze można je było oglądać jeszcze nie tak dawno. Pzdr.

[allgau]

No taki Nowicki chociażby, jeszcze za okupacji projektował wnętrza sklepowe.
oczywiscie stare pewnie by jednak przetrwały gdyby nie wojna, skoro wiele
przetrwało w Krakowie, podobnie jak wnętrza restauracji, zawsze są
konserwatywni właściiele i takaż stała, tradycyjna klientela. Pamiętajmy, że i
staroświecki sklep Wedla róg Szpitalnej i Góskiego chciano już przed wojna
zmodernizować, ale na szczęście klientela się nie zgodziła i dotrwał do dziś...