margala
18.10.02, 15:36
W dzisiejszym (18.10.2002) na 14 stronie "Życia Warszawy" znalazłem artykuł
(niestety doś krótki) pt: "Tajna droga cara Mikołaja" o tunelu łaczącym
Cytadelę z -nieistniejącym dziś- fortem Haukego. Obecnie tunel jest w złym
stanie i oficjalnie nie jest dostepny. Dziennikarka "ŻW" weszła do niego wraz
z człowiekiem z Towarzzystwa Przyjaciół Fortyfikacji przez wejcie na placu
budowy metra na Placu Inwalidów.
Chętnie się dowiem czegoś więcej na temat tej budowli.
Poniżej kopiuję tekst artykułu:
"Tajna droga cara Mikołaja
Po co w XIX w. pod pl. Inwalidów wydrążono długi na 300 m tunel? Czy
rzeczywiście 140 lat temu jeździły nim wozy zaprzężone w konie? Specjalnie
dla naszych Czytelników uchylamy rąbka carskiej tajemnicy. Przechodząc przez
pl. Inwalidów, nie zdajemy sobie sprawy, że zaledwie kilka metrów pod naszymi
stopami znajduje się sekretny tunel, zbudowany w latach 60. XIX w.
Jego wlot znajduje się na stokach Cytadeli nieopodal al. Wojska Polskiego. Na
eksplorację tunelu wybieramy się wraz ze społecznikami z Towarzystwa
Przyjaciół Fortyfikacji. Niestety, wejście dość głęboko zapadło się w ziemię,
a niedawno zostało jeszcze zamurowane na polecenie władz Żoliborza. Do
wnętrza zaglądamy przez niewielki, zakratowany otwór w murze. Światło naszej
latarki pełza po łukowatym ceglanym sklepieniu, a potem ginie gdzieś w
oddali. Do czego mógł służyć zagadkowy tunel? - Korytarz łączył zbudowaną na
rozkaz cara Mikołaja I warszawską Cytadelę z nieistniejącym już dziś fortem
Haukego - wyjaśnia Stefan Fuglewicz, wiceprezes TPF. - Przewożono nim
żywność, działa czy amunicję z jednego obiektu do drugiego. W razie oblężenia
twierdzy przejście miało zapewnić sprawną komunikację między obiektami. Jeśli
wierzyć pogłoskom, tunelem jeździły furmanki zaprzężone w konie. Nie byłoby w
tym nic dziwnego. Tunel ma 3 m wysokości i tyle samo szerokości. - Z
powodzeniem mogłaby tam wjechać ciężarówka - śmieje się nasz przewodnik. -
Mogłaby, gdyby korytarz nie był zasypany ziemią, w kilku miejscach nawet pod
sam strop. Aby wejść do tunelu, przechodzimy aż na pl. Inwalidów, gdzie
jeszcze w latach 20. ubiegłego wieku stał fort Haukego. Dziś trwa tam budowa
wentylatorni metra. Wejście do carskiego korytarza znajduje się właśnie na
placu budowy. Jest to zwyczajny dół w ziemi przykryty kilkoma deskami. Po
chybotliwej drabinie schodzimy na jego dno. - Mamy tu zniszczony w czasie
budowy kanału ciepłowniczego strop korytarza - mówi Stefan Fuglewicz. -
Odsłonięto go przy okazji budowy metra. Do niedawna tunel był zalany wodą,
która spłynęła na skutek prac. Robotnicy znajdowali tu przeróżne pamiątki z
czasów carskich, np. kule armatnie czy butelki. Część korytarza wiodąca w
stronę Cytedeli jest zasypana prawie do trzech czwartych wysokości. Przez
niewielki otwór wczołgujemy się do środka. Zgięci w pół brniemy w głąb
korytarza po grząskiej ziemi. XIX- -wieczne sklepienie zachowało się tu w
zupełnie dobrym stanie. Raz po raz słyszymy przejeżdżające nad naszymi
głowami tramwaje. W przedwojennej Warszawie na temat Cytadeli i jej podziemi
krążyło mnóstwo plotek. Opowiadano np. o znajdowanych w fosie twierdzy i jej
korytarzach ciałach straconych bez wyroku więźniów. Słyszało się także
relacje świadków, którzy twierdzili, że wszystkie forty były połączone z
Cytadelą podziemnymi korytarzami. Jeden z nich miał biec pod dnem Wisły, a
inny aż do twierdzy w Modlinie. Nie wiadomo także, czy tunel pod pl.
Inwalidów rzeczywiście kończył się przy forcie Haukego. Pogłoski mówią bowiem
także o tym, że ciągnie się dalej. Możliwe, że do zachowanych a nieodkrytych
jeszcze podziemi dawnego fortu. A może jeszcze dalej? Forteczne korytarze nie
zostały przecież dokładnie zbadane do dziś. Po przejściu kilkudziesięciu
metrów musimy wracać. Zwały ziemi sięgają bowiem już pod sam strop,
uniemożliwiając dalszą wędrówkę. - Chcielibyśmy, aby w przyszłości tunel
został oczyszczony i udostępniony zwiedzającym -przyznaje Stefan Fuglewicz. -
Ale do tego jeszcze daleko.
JOANNA TOMCZAK" (www.zw.com.pl/apps/informacje/warszawa/tekst.jsp?
place=zw_warszawa_list_articles&news_id=4108)
