Nauczanie a czyny

[z2006]

www.mateusz.pl/czytania/20070825.htm
"„Mówią bowiem, ale sami nie czynią. Wiążą ciężary wielkie (...), lecz sami
palcem ruszyć ich nie chcą” – zarzut postawiony przez Jezusa faryzeuszom może
dotyczyć każdego z nas. Łatwo wymagać od innych, szczególnie gdy sprawowana
funkcja do tego upoważnia. Wymagać od siebie, sobie narzucać dyscyplinę – to
dużo trudniejsze. Jednak tylko wtedy człowiek jest wiarygodny, kiedy sam czyni
to, czego wymaga od innych. Dlatego najdoskonalszym wzorem jest dla nas Jezus
Chrystus – nasz Mistrz i Nauczyciel – który jedyny całym swoim życiem
realizował to, czego nauczał."

Anna Lutostańska, „Oremus” sierpień 2001, s. 112

[avchdega-27]

z2006 napisał:

> www.mateusz.pl/czytania/20070825.htm
> "„Mówią bowiem, ale sami nie czynią. Wiążą ciężary wielkie (...), lecz sa
> mi
> palcem ruszyć ich nie chcą” – zarzut postawiony przez Jezusa faryze
> uszom może
> dotyczyć każdego z nas. Łatwo wymagać od innych, szczególnie gdy sprawowana
> funkcja do tego upoważnia. Wymagać od siebie, sobie narzucać dyscyplinę –
> to
> dużo trudniejsze. Jednak tylko wtedy człowiek jest wiarygodny, kiedy sam czyni
> to, czego wymaga od innych. Dlatego najdoskonalszym wzorem jest dla nas Jezus
> Chrystus – nasz Mistrz i Nauczyciel – który jedyny całym swoim życi
> em
> realizował to, czego nauczał."
>
> Anna Lutostańska, „Oremus” sierpień 2001, s. 112

Niestety, nie zgadzam się z tezą, że „człowiek _tylko_ wtedy jest wiarygodny,
kiedy sam czyni to, czego wymaga od innych“.

Jest to jedna z tych „logicznych“ wypowiedzi, które tylko na pozór wydają się
prawidłowe, jak chociażby stwierdzenia typu: „to, czego nie zgubiłem,
posiadam“... Naturalnie nie zgubiłem wielu rzeczy: parowozu, jachtu, zegarka
marki Rollex, ale przecież sam fakt niezgubienia czegoś nie czyni mnie
automatycznie posiadaczem takiej „niezgubionej“ rzeczy:)

Twierdzenie Anny Lutostańskiej o potrzebie uwiarygodnienia, wymaganych od innych
zachowań własnym przykładem jest słuszne, ale jedynie w wypadku, gdy usunie się
zeń ograniczającą partykułę komunikacyjną „tylko“, bo z nią staje się ono po
porostu nieprawdziwe.

Zostańmy może przy zaproponowanym przykładzie „upoważnienia do stawiania wymagań
z racji sprawowanej funkcji“, do czego oczywiście najlepiej nadaje się przykład
niekonsekwentnego chrześcijańskiego duszpasterza.

Czy duchowny, o którym wiemy, że jest pazerny na pieniądze nie jest wiary-godny,
twierdząc, że chciwość jest grzechem? Przecież takie stwierdzenie jest dalej
godne wiary, mimo iż wygłasza je osoba nie wcielająca je w życie! Podobnie jest
zresztą z całym dekalogiem, z wszystkimi zasadami wiary chrześcijańskiej...

Jeszcze drastyczniej sprawa wygląda i innych relacjach społecznych.
Czy cierpiący na otyłość lekarz powinien przestać namawiać ludzi do rosządnego i
zdrowego jedzenia, bo sam się tych zasad nie trzyma? Czy leniwy nauczyciel
powinien przestać zadawać zadania domowe i nie sprawdzać stanu wiedzy swych
uczniów (co z racji jego lenistwa byłoby mu zresztą na rękę), tylko dlatego, że
sam ma problemy z pilnością? Czy zarówno otyły lekarz jak i leniwy nauczyciel
głoszący niestosowane przez samych siebie _prawdziwe_ i _słuszne_ zasady nie są
godni wiary?

Przykłady można mnożyć w nieskończoność.

Tak sobie myślę, że bardzo często słuszne poniekąd apele o uwiartygodnianie
głoszonych nauk (stawianych wymagań) osobistym przykładem (co na pewno zwiększa
szansę ich przyjęcia przez odbiorców), zwłaszcza w dziedzinie etyki i
moralności, wcale nie są powodowane troską o lepszą jakość przekazu, ale mają
zupełnie inne, bardziej – że tak się wyrażę – egoistyczne podłoże.

Kiedy słyszymy bowiem trudny przekaz, który jest coprawda wiarygodny bez względu
na to, kto go głosi, to podświadomie o wiele łatwiej udaje się go nam odrzucić,
kiedy można użyć palca wskazującego do „zdemaskowania“ innych, którzy również
mają z nim trudności, którzy również go odrzucają. Jeśli dodatkowo uda się nasz
„krytyczny“ palec skierować w stronę głoszącego nakazy, to czujemy się jeszcze
lepiej... Zaraz przypominamy sobie powiedzenia typu „lekarzu ulecz się sam“,
albo wręcz odwołujemy się do wersetów z Biblii, które zacytowane zostały na
wstępie cytatu z „Mateusza“, a wszystko po to, aby łatwiej było głoszony nakaz
odrzucić...

A.