powstanie 1944 na Slowacji

[utrat]

czy ktos ma moze jakies dokladne informacje o tym wydarzeniu??? dzieki!

[marekggg]

wybuchlo 21.8 1944 w Banskiej Bystrzycy, i byl to dokladnie taki sam blad jak
wiele podobnych akcji. O ile do 1944 na slowacji prawie nie bylo zadnych
zolnierzy niemieckich, to jakis duren komunistyczny wymyslil ze trzeba. Na
skutek potem wymordowano obywateli kilku wiosek i zstaly zrownane z ziemia.

Walki toczyly sie glownie na obszarach tatr niskich oraz wieliej fatry. W
Zvolenie mozesz zobaczyc pociag opancerzony ktorym tam jezdzili. Nie mialo ono
jakiegos wielkiego zasiegu ani znaczenia strategicznego.

Albo cie interesuje cos bardziej konkretne

[utrat]

dzieki!

slyszalem jednak, ze powstanie rozpoczelo sie tuz po decyzji o uzyciu
slowackich wojsk przeciwko polsce. ile w tym prawdy?

[marekggg]

hmmm - nie jestem hystorikiem, ale moge zapytac kolegow. W kazdym razie,
slowacja na tej calej wojnie wiecej stracila niz zyskala.
1. starcila czesc wschodnia -kiedys byla granica z ukraina
2. polacy tez sie nie pieprzyli - po 15 marca a wlasciwie 14 marca, tez sobie
cos tam od slowakow wzieli :)
z tego co ja pamietam ze szkoly - nie weim czy cos specjalnego sie wydarzylo i
kogo to bykl pomysl. ale podejrzewam ze jakichs czerwonych z moskwy

[utrat]

moglbys popytac, jesliby sie dalo :)
dzieki za dotychczasowa pomoc!

[clickkey]

Słowackie Powstanie Narodowe (Slovenské národné povstanie) było chyba
najbardziej kosztownym (i ostatecznie nieudanym) przedsięwzięciem podjętym
przez czechosłowacki ruch oporu podczas II wojny światowej. W czasach władzy
komunistycznej, tak jak Powstanie Praskie z maja 1945 roku, było ono
bezkrytycznie przedstawiane jako jeszcze jedna wspaniała operacja (zainicjowana
oczywiście przez komunistów) w walce przeciw faszystom. Jednak żadnego z
wydarzeń w burzliwych dziejach Europy Środkowej nie da się ocenić
jednoznacznie, a Słowackie Powstanie Narodowe jest na swój sposób tak
kontrowersyjne, jak tragiczne Powstanie Warszawskie.

Podczas gdy Hitler w latach 1938-1939 zajmował zachodnią część Czechosłowacji,
Słowacy pod kierownictwem ks. Tiso i jego Katolickiej Partii Ludowej założyli
pierwsze w historii niepodległe państwo słowackie. Choć był to cel, który
popierało wielu Słowaków, wkrótce okazało się, że Tiso uzależniony jest od
swoich zwolenników w rządzie, czyli faszystowskich Oddziałów Hlinki, i że
Słowacja stała się po prostu marionetkowym państwem Hitlera. Świadomi tego
Słowacy zaczęli dezerterować z armii i przyłączać się do partyzantów w górach,
do 1944 roku działalność partyzancka i akcje sabotażowe bardzo się nasiliły.
Właśnie w tym momencie na polecenie londyńskiego rządu emigracyjnego Słowacji
podpułkownik Jan Golian miał przygotować powstanie narodowe zbiegające się w
czasie z przybyciem oddziałów Armii Radzieckiej.

Latem 1944 roku Zgromadziły się one po polsko-ukraińskiej stronie Karpat,
masowo przerzucając żołnierzy do oddziałów partyzanckich i przygotowując się do
oswobodzenia Słowacji. W tym czasie, w Bańskiej Bystrzycy, Golian uruchomił
tajny sztab wojskowy i rozpoczął formowanie oddziałów partyzanckich ze
zbiegłych więźniów i dezerterów z armii. Jednak góry, będąc doskonałym
schronieniem dla partyzantów, niezbyt dobrze sprzyjały nawiązaniu łączności. W
rezultacie powstanie rozpoczęło się przedwcześnie, a przyczyną jego wybuchu
była raczej pomyłka niż jakikolwiek plan.

Dnia 24 sierpnia 1944 roku w Marunie radzieccy partyzanci schwytali i
rozstrzelali niemieckiego attache wojskowego w Bukareszcie - generała Otto oraz
osoby mu towarzyszące. Był to najbardziej ryzykowny i otwarcie agresywny krok,
po którym Hitler natychmiast Wysłał na Słowację 5 dywizji SS, 2 dywizje
Wehrmachtu oraz wiele innych oddziałów niemieckich. Ponieważ nie było już
możliwości odwrotu, radio partyzanckie w Bańskiej Bystrzycy ogłosiło wybuch
powstania w dniu 29 sierpnia, powołano Radę Narodową Słowacji, składającą się
mniej więcej po połowie z komunistów i z demokratów.

Pomimo radzieckich zapewnień o udzieleniu pomocy wojskowej walczącym,
sojusznicy uczynili tylko kilka nieznacznych gestów. Podobnie jak w Warszawie,
powstanie nie przyspieszyło oczekiwanej ofensywy wojsk radzieckich. Władze
radzieckie doskonale zdawały sobie sprawę, jakie racje polityczne kryją się za
tym nagłym zrywem - dążenie do wywalczenia samodzielnie suwerennego państwa
słowackiego. Dodatkowym powodem bierności, a nawet wrogości sojuszników był
fakt, iż powstanie to zorganizowane było głównie przez Londyn. Na korzyść
Rosjan można dodać, że ich zaplecze wojskowe było już znacznie osłabione, zaś
przejście przez Karpaty nie było łatwym zadaniem. W rezultacie zdobycie
Przełęczy Dukielskiej i dotarcie do Svidnika, pierwszego większego wyzwolonego
miasta kosztowało życie około 80 tysięcy żołnierzy i zajęło ponad dwa miesiące.
Barbarzyństwem była natomiast odmowa strony radzieckiej w sprawie użycia przez
armie zachodnie radzieckich baz lotniczych do urządzania zrzutów niezbędnego
sprzętu wojskowego dla Słowacji. Słowacy, pozbawieni pomocy aliantów walczyli
przez prawie dwa miesiące — do 28 października, kiedy to hitlerowcy zdobyli
Bańską Bystrzycę. Mimo rozbicia wielu niemieckich dywizji, powstanie to okazało
się bardzo krwawą ofiarą. Niemieckie akcje odwetowe ciągnęły się miesiącami, a
całe wioski potraktowano tak jak czeskie Lidice lub nawet gorzej, gdyż w tym
wypadku nie oszczędzano również kobiet i dzieci. Mimo iż już w październiku
Rosjanie zaczęli naprawdę wyzwalać kraj, w powstaniu i po jego klęsce zginęło
ponad 30 tysięcy Słowaków.
Źródło: Ceperski przewodnik po Tatrach.