Parowóz i kolejki

[kotulina]

Mówicie na kolejki "ogonki"?

Hanna Banaszak śpiewa: "kością w gardle ci stałam, a w ogonkach nie chciałam"

www.youtube.com/watch?v=0BMW-onJSqQ
Ja używam tylko słowa "kolejka".

Po czesku "kolej" znaczy "tor"; podobnie jak w polskim słowie "koleina" chodzi tu o rów, rowek a dokładnie o prowadnicę dla kół ("kolej" jest od "koła").

Polskie Koleje Państwowe - przypuszczam, że gdy powstawały, to w ich nazwie również chodziło o tory, ciekawa jest więc zmiana znaczenia słowa "kolej" - tak szybka i tak daleko posunięta.

Z perspektywy początków PKP faktycznie najważniejsza wydaje się organizacja torów (kolei żelaznych), ale już z perspektywy użytkowników ważniejszy wydaje się sam pociąg, on pobudza wyobraźnię, niesie skojarzenia; może dlatego słowo "kolej" z pojęcia "tory" przeszło w rozumienie składu złożonego z lokomotywy i wagonów ustawionych jeden za drugim - w kolejce właśnie.

Zastanawia jednak ta gwałtowna i głęboka zmiana. Może pojęcie "kolej" w rozumieniu toru było zapożyczone z języka czeskiego i dlatego się nie ugruntowało?

-----------
Słownik języka polskiego PWN powszechny zwrot "z kolei" tłumaczy:

1. «następnie»
2. «następując z rzędu»

---------------------

Podobnie było z kołem (rowerem) i pozostałością tego słowa "kolarz".

--------------------------------------------------------------

Słowiański przedrostek "pa-" znaczył "mały" "niby", "para-"

Parowóz to więc wóz jeżdżący po parowie, czyli rowku, czyli torze, czyli kolei.

[stefan4]

kotulina:
> Polskie Koleje Państwowe - przypuszczam, że gdy powstawały,
> to w ich nazwie również chodziło o tory

O tory to chodziło w Rosji, gdzie koleje nazywają się żielieznyje dorogi. U nas chodziło o to, że wagony jadą po kolei, a nie w bezładnej kupie, jak jakieś wojsko czy inni rabusie. Również w kolejce do kasy chodzi o to, że ludzie stoją jeden za drugim, po kolei.

kotulina:
> Podobnie było z kołem (rowerem) i pozostałością tego słowa "kolarz".

Oraz z kolanem

[kotulina]

Niezależnie, że/czy masz rację, to:

stefan4 napisał:

> kotulina:
> > Polskie Koleje Państwowe - przypuszczam, że gdy powstawały,
> > to w ich nazwie również chodziło o tory
>
> O tory to chodziło w Rosji, gdzie koleje nazywają się żielieznyje dorogi
> . U nas chodziło o to, że wagony jadą po kolei, a nie w bezładnej kupie, jak j
> akieś wojsko czy inni rabusie. Również w kolejce do kasy chodzi o to, że ludzi
> e stoją jeden za drugim, po kolei.

Tory... lepiej mi było napisać szyny. Trudno, nie zredaguję już wcześniejszego wpisu.

Po angielsku jest railroads - roads jednak
Po niemiecku Eisenbahnen, gdzie bahn znaczyć może ścieżkę.
Po francusku les chemins de fer - czyli droga.

Czeskie PKP nazywają się "C'eske Drahy, gdzie draha nie znaczy całkiem naszą drogę, tylko bardziej tor. Na zwykłą drogę mówią Czesi "cesta".

W innych językach, jak widać, są drogi, czemu więc u nas miałoby chodzić o porządek ustawienia?

>
> kotulina:
> > Podobnie było z kołem (rowerem) i pozostałością tego słowa "kolarz".
>
> Oraz z kolanem

Porządek ustawienia

[arana]

kotulina napisała:
>
> W innych językach, jak widać, są drogi, czemu więc u nas miałoby chodzić o porządek ustawienia?


Może dlatego, że taka kolej była pod ręką. Wszak jest zaświadczona w języku od początków XVII wieku:
kolej
kolejno
kolejna

No i chyba w tym wypadku lepszym od porządku ustawienia będzie wyrażenie tryb postępowania.

[kotulina]

arana napisała:

>
> No i chyba w tym wypadku lepszym od porządku ustawienia będzie wyrażenie tryb p
> ostępowania.
>
>

A może jednak kolejka pochodzi od koła? Twoja kolej znaczy your turn, czyli twój obrót, co z kołem się kojarzy. Kolejka ligi sportowej to turniej; po czesku kolo znaczy turę.

[stefan4]

kotulina:
> Zastawiałeś się kiedyś, czemu koło - skoro jest takim świetnym
> przemieszczaczem - nie wyewoluowało w przyrodzie jako przemieszczacz?
> Czemu nie ma zwierząt na kołach, tylko jednak nogi niosą robaka i ptaka?

Lem się zastanawiał. Doszedł do wniosku, że to dlatego, że ewolucja działa w malutkich kroczkach i każdy kroczek musi dawać przewagę, inaczej się nie utrwali. A przejścia do koła po samych przewagach nie ma. Sama oś nic nie daje, sama obręcz bez osi również nic.

Kiedyś wierzyłem Lemowi. Ale potem natknąłem się na jakieś pierwotniaki zaopatrzone w wić, która nie jest przyrośnięta do ciała, tylko osadzona tak jakby w łożysku. Odtąd mówię głośno, że nie wiem, dlaczego koła nie wyewulowały.

- Stefan

Ewolucja koła

[arana]

stefan4 napisał:

Odtąd mówię głośno, że nie wiem, dlaczego koła nie wyewulowały.

A co sądzisz o pomyśle, że to przez energożerność?

[stefan4]

arana:
> A co sądzisz o pomyśle, że to przez energożerność?

A dlaczego myślisz, że koła zwiększają energożerność? Jak pieszy przesiądzie się na rower, to z tym samym wysiłkiem co dotąd porusza się jakieś 4 razy prędzej. To by raczej świadczyło o tym, że ruch kołowy wymaga mniejszego wkładu energii. Przynajmniej po równym poziomym podłożu.

Może to jest wyjaśnienie? W naturze jest mało równych poziomych podłoży. Zwierzak, który nie może przeskoczyć przez obalone drzewo, albo użyć dolnej kończyny do kopnięcia napastnika, może mieć przerypane ewolucyjnie...

Cytat o ,,żywych kołach'' Hoene-Wrońskiego jest ciekawy, ale na razie nie potrafię wykapować, o co w tej konstrukcji chodzi. I (jak wielu innym) pachnie mi to projektem perpetuo mobili.

- Stefan

[arana]

stefan4 napisał:

> A dlaczego myślisz, że koła zwiększają energożerność?

To nie ja, to autor artykułu. Sama nie odważyłabym się wyciągać wniosków w dziedzinie, którą znam po łebkach.


> I (jak wielu innym) pachnie mi to projektem perpetuo mobili.

A tu Ci mogę przyklasnąć, bo przecież nie na darmo Hoehne Wroński przysłużył się postaci Baltazara - jak byśmy dziś powiedzieli - oszołoma nauki - z "Poszukiwania absolutu" Balzaka.

[stefan4]

arana:
> Sama nie odważyłabym się wyciągać wniosków w dziedzinie, którą znam
> po łebkach.

Niektóre zewnętrzne objawy skłaniające do podejrzliwości względem wynalazku:
  * łatwiej o peany na jego cześć niż o schemat techniczny; albo też
    rozważania techniczne są wyłącznie bardzo szczegółowe
    (rodzaj blachy, cena łożysk) ciągle bez zasady działania;
  * zapewnienia, że coś zdarzy się na pewno, bez podania źródeł tej
    pewności;
  * lekceważenie praw natury (wszyscy wiedzieli, że się nie da, ale
    przyszedł taki, co nie wiedział i zrobił)

[arana]

stefan4 napisał:

>   * lekceważenie krytyki (niczego nie zamierzam udowadniać, jak nie
>     chcesz, to nie wierz, twoja sprawa).

Dzięki, Stefanie. A pytanie było stąd, że jestem z tych, którzy - jak Molierowski Harpagon - gotowi są zaaresztować samych siebie, byleby zdobyć dowód. W którym to powiedzeniu jest trochę licencji poetyckiej, ale jednak...

[bimota]

PROTOTYP PODOBNO JEST. DAL GO DO OBJECHANIA JAKIMS STUDENCIAKOM I CI STWEIRDZILI, ZE "LEKKO SIE JEDZIE"... HA HA..

FACET JEST NAWIEDZONY I KLEPIE BZDURY...

[kotulina]

stefan4 napisał:

> arana:
> > A co sądzisz o pomyśle, że to przez energożerność?
>
> A dlaczego myślisz, że koła zwiększają energożerność? Jak pieszy przesiądzie s
> ię na rower, to z tym samym wysiłkiem co dotąd porusza się jakieś 4 razy prędze
> j. To by raczej świadczyło o tym, że ruch kołowy wymaga mniejszego wkładu ener
> gii. Przynajmniej po równym poziomym podłożu.
>
> Może to jest wyjaśnienie? W naturze jest mało równych poziomych podłoży. (1) Zwie
> rzak, który nie może przeskoczyć przez obalone drzewo, (2)albo użyć dolnej kończyn
> y do kopnięcia napastnika, może mieć przerypane ewolucyjnie...

1. No właśnie. Ludzie na dziewiczy księżyc wysłali nie "wynóżony" a "podkulony" łunochód.
Z uwagi na brak roślinności powierzchnia Księżyca jest chyba jednak równiejsza od ziemskiej.

2. No właśnie. Ludzie mawiają, że samochód jest lepszy od konia - to takie wrażenie ze świata specjalizacji, ale koń przecież nie urodził się po to, żeby człowieka wozić. Kończyny też mogą pełnić różne funkcje a koła... no fakt, koła rowerowe mogą robić za młocarnię.

kostropaty Księżyc

[stefan4]

kotulina:
> Z uwagi na brak roślinności powierzchnia Księżyca jest chyba jednak równiejsza
> od ziemskiej.

Nie byłem tam, nie widziałem, ale polimeryzowałbym zaciekle z tym przedglądem (bo pogląd to można mieć dopiero po sprawdzeniu).

Na Księżycu nie ma atmosfery i wilgoci, nie ma więc erozji. Jak meteor przydzwoni i połamie skały, to ostre ich krawędzie pozostają ostre po wsze czasy. Na Ziemi albo by je morze wygładziło, albo zamarzająca woda rozsadziła, albo by zwietrzały. Erozja działa krusząco, ale też wygładzająco. Na Księżycu nic takiego nigdy się nie dzieje

[the-great-inuk]

stefan4 poucza: Na Księżycu nie ma atmosfery i wilgoci
========================

Kotulina jest językoznawczynią a nie Lunoznawczynią/Lunatyczką!

Nie można być specem we wszystkich dziedzinach...

Albo, albo...

[kotulina]

the-great-inuk napisała:

> stefan4 poucza: Na Księżycu nie ma atmosfery i wilgoci
> ========================
>
> Kotulina jest językoznawczynią a nie Lunoznawczynią/Lunatyczką!
>
> Nie można być specem we wszystkich dziedzinach...
>
> Albo, albo...

Takie moje przypuszczenie; na Księżycu brakuje atmosfery, która wyrównuje powierzchnię Ziemi, ale brakuje również roślinności, która powierzchnię Ziemi czyni pełną przeszkód, więc może jednak powierzchnia Księżyca jest łatwiejsza do przejazdu na kołach niż duża część naturalnej powierzchni Ziemi. Ale pewnie sama powierzchnia Księżyca też nie jest jednolita.

[the-great-inuk]

kotulina napisała:

> Takie moje przypuszczenie;
==================================



Nu, słusznie.
Tu nawet żaden napęd na 4 kółka nie pomoże!

Ot, co...

Postscriptum

Ale wolność Tomku w swoim domku!
Brazylijczycy uważają, że to ich las i kawałek dalej budują wspaniałą Autostradę de la sol!

O! K! M! Znowu polityka!

[kotulina]

1. No właśnie. Ludzie na dziewiczy księżyc wysłali nie "wynóżony" a "podkulony" łunochód.

Podkólony miało być a nie podkulony. Na forum działa autokorekta?

[bimota]

ale, ze nogi wyewoluowaly, to "wiesz"...

[kotulina]

stefan4 napisał:

> kotulina:
> > Zastawiałeś się kiedyś, czemu koło - skoro jest takim świetnym
> > przemieszczaczem - nie wyewoluowało w przyrodzie jako przemieszczacz?
> > Czemu nie ma zwierząt na kołach, tylko jednak nogi niosą robaka i ptaka?
>
> Lem się zastanawiał. Doszedł do wniosku, że to dlatego, że ewolucja działa w m
> alutkich kroczkach i każdy kroczek musi dawać przewagę, inaczej się nie utrwali
> . A przejścia do koła po samych przewagach nie ma. Sama oś nic nie daje, sama
> obręcz bez osi również nic.
>
> Kiedyś wierzyłem Lemowi. Ale potem natknąłem się na jakieś pierwotniaki zaopat
> rzone w wić, która nie jest przyrośnięta do ciała, tylko osadzona tak jakby w ł
> ożysku. Odtąd mówię głośno, że nie wiem, dlaczego koła nie wyewulowały.
>
> - Stefan
>

Mnie kiedyś przyszło na myśl (to chyba to, o czym pisał Lem), że mimo różnorodności życie na Ziemi jest też schematyczne i jeden z takich schematów przybiera wygląd drzewa liściastego z jego pniem, konarami, gałęziami, gałązkami - tak jak korpus(?), kończyny, palce u człowieka i u żaby; tak jak układ nerwowy, układ krwionośny. Istnienie kół wymagałoby innego schematu. Z drugiej strony te pierwotniaki może temu przeczą.

[bimota]

ALE "PIERWOTNIAKI" NIE MAJA KOL, TYLKO SILNIK

[efedra]

"A lokomotywa to potwór z szalonymi motywami, bo hiszp. loco oznacza wariata. Lokator to szalony mieszkaniec torów kolejowych.
- Stefan"

A może lokomotywa to ktoś kierujący się szalonymi motywami?

[efedra]

Ciekawa jestem, czy prowokujesz wypowiedzi, czy naprawdę myślisz, że "Parowóz to więc wóz jeżdżący po parowie".
Dla mnie, jak chyba dla wszystkich mówiących po polsku, parowóz to wóz jeżdżący z pomocą pary, której kłęby są - czy też były kiedyś - tak charakterystyczną jego cechą.
"Para buch, koła w ruch" - któż tego nie zna?

[kotulina]

efedra napisała:

> Ciekawa jestem, czy prowokujesz wypowiedzi, czy naprawdę myślisz, że "Parowóz t
> o więc wóz jeżdżący po parowie".
> Dla mnie, jak chyba dla wszystkich mówiących po polsku, parowóz to wóz jeżdżący
> z pomocą pary, której kłęby są - czy też były kiedyś - tak charakterystyczną j
> ego cechą.
> "Para buch, koła w ruch" - któż tego nie zna?

Na prawdę tak nie myślę. Wóz jeżdżący po parowie byłby parowowozem a może parówwozem.

[stefan4]

kotulina:
> Wóz jeżdżący po parowie byłby parowowozem a może parówwozem.

Anienie, parówwóz to wóz jeżdżący po parówkach.

- Stefan

[bimota]

a może parówwozem

Z CZASEM BY SIE TO UPROSCILO I ZOSTAL BY PAROWOZ.

[the-great-inuk]

efedra napisała:

>>Para buch, koła w ruch<< - któż tego nie zna?

Kolejność tez jest od koła?...

[acztop]

kotulina napisała:

> Po czesku "kolej" znaczy "tor"; podobnie jak w polskim słowie "koleina" chodzi
> tu o rów, rowek a dokładnie o prowadnicę dla kół ("kolej" jest od "koła").

Kolej to raczej od kolejności. Kolejność tez jest od koła?...