Subjonctif w jezyku polskim

[kicior99]

Jakie sa przejawy trybu zyczeniowego (potentialis, subjonctif) w jezyku
polskim poza wyrazem "oby" + perf/imperf?

[zielka]

odpowiedzia na to pytanie jest to, co tez mowisz, moj drogi, gdy czegos chcesz.
I kiedy cudem dostajesz to, to znaczy, ze zostales zrozumiany. Tedy odpowiedzia
jest jezyk codzienny.

klaniam sie

[kicior99]

Ale - prawde mowiac - brakuje mi jakiegos wysmakowanego wyrazenia, Zauwaz ze do
niedawna istnialy formy "co", "coby" o znaczeniu "że", "aby" ktore dystansowaly
mowiacego od danej kwestii a przesuwaly decyzyjnosc na sprawce czynnosci (jak w
niemieckim konjunktiwie)Przyklad - "Powiedziala, co jej maz wyszedl z domu" -
przynajmniej tak to bylo odbierane. Niestety te struktury raza juz nieco swoim
archaizmem. Z drugiej zas strony nasze zdania skutkowe zawieraja pewien
nierzeczywisty czas - imperfect/perfect
"On powiedzial abym rozpisywal sie na tym forum" (i pewnie mial racje...)

[agnieszkaefka]

Subjonctif w polskim widać np. w zdaniu "chcę, żebyś poszedł" (je veux que tu
ailles, partes"). "Poszedł" nie ma nic wspólnego z "ty" (ON poszedł, w dodatku
w czasie przeszłym!). Nie zawsze to się sprawdza i nie jest to żadne naukowe
wytłumaczenie, ale mi pomogło zrozumieć czym jest subjonctif.
pozdro

[kicior99]

rozbierajac te strukture wychodzi - chce ze by poszedles, nastepuje jedynie
przesuniecie koncowki osobowej czasownika na partykule by. Dlatego ten subj.
wygladas mi nieco podejrzanie. Z reszta sie zgadzam w 100 proc.

[norge75]

> rozbierajac te strukture wychodzi - chce ze by poszedles, nastepuje jedynie
> przesuniecie koncowki osobowej czasownika na partykule by. Dlatego ten subj.
> wygladas mi nieco podejrzanie. Z reszta sie zgadzam w 100 proc.

Koncowka osobowa, o ktorej wspominasz, to tak naprawde pozostalosc po
czasowniku posilkowym (auxiliary). Jezyk polski jest wyjatkiem wsrod jezykow
zachodnio- i poludniowoslowianskich, poniewaz wszystkie pozostale maja
czasowniki posilkowe. U nas pozostalo tylko 'by' oraz koncowki wymienione
powyzej. Formalnie sa to klityki, dlatego dosyc swobodnie (ale z
ograniczeniami) doczepiaja sie do innych wyrazow, jednak staja sie coraz mniej
ruchliwe, bo staja sie prawdziwymi suffixami czasownika.

[kicior99]

dzieki za wytlumaczenie. Z auxami zetknalem sie do tej pory tylko w jezykach
germanskich.

[mpsi]

W dodatku partykuła by, jest także z pochodzenia
czasownikiem posiłkowym (forma optatywna od być), w jej
przypadku końcówki osobowe przytwierdzone są na stałe:
byś nie da się rozdzielić na by i -ś!
Pierwotnie odmiana wyglądała tak:
(ja) bych (tak do dzisiaj w czeskim i gwarach podhalańskich)
by, by (nie byś!), bychom/bychmy, byście, bychą/by.
Wraz z kontrakcją do obecnych końcówek osobowych i utratą
czasownikowego charakteru dawnych form czasu
teraźniejszego od być:
jeśm, jeś, jest, jesmy, jeście, są,
nastąpiło też ujednolicenie końcówek formy "by-".

Formy jestem,jesteś... to wynik identycznego ujednolicenia.

Ciekawe, że język polski w tym likwidowaniu czasowników
posiłkowych zatrzymał się "w pół drogi", w
przeciwieństwie do języków wschodniosłowiańskich, które
całkowicie zlikwidowały odmianę czasownika "być".