CNO

[lajkonik521]

Zgrałem się do cna.
Pomijam już dolegliwość finansową tego stanu rzeczy, ale skąd to "cno"???
Bo nie mogę spać....
Moze ktoś podpowie?

Lajkonix
panta rei - wszystko w płynie

[lira_korbowa]

Niestety, nie podpowiem - poszukiwania dały rezultat mierny: "do cna" = "do
szczętu".
Co to jest "szczęt"?

[mika_p]

Zapewne forma podstawowa od zdrobniałego szczątka.
Czyli resztki

Co to jest "szczęt"?

[skarbek-mm]

Szczęt podobno pochodzi od "zniszczyć z czędem". Czędo to dziecko (XV-XVIw.)
Tak to wyjaśniono w "Język polski" z serii "A to Polska właśnie".
Bardzo mi się to czędo podoba w swym podobieństwie do Kind i child,
indoeuropejskie korzenie?

Pozdrawiam

Skarbek

[lajkonik521]

skarbek-mm napisała:

> Szczęt podobno pochodzi od "zniszczyć z czędem". Czędo to dziecko (XV-XVIw.)
> Tak to wyjaśniono w "Język polski" z serii "A to Polska właśnie".
> Bardzo mi się to czędo podoba w swym podobieństwie do Kind i child,
> indoeuropejskie korzenie?
>
> Pozdrawiam

No właśnie. I to jeszcze podobne do "Żebyś szczezł", tzn. to nie do ciebie brat,
tylko daje przykład takiego podobieństwa i może pokrewieństwa.


> Skarbek

Czym sie brat,

Lajkonix
panta rei - wszystko w płynie

[randybvain]

cno to forma nijaka przymiotnika cny=czysty. Cnota to czystosc.

[lajkonik521]

randybvain napisał:

> cno to forma nijaka przymiotnika cny=czysty. Cnota to czystosc.

Dzięks, brat. To przemówiło do mnie w szczerym zrozumieniu tematu.

Tylko jakoś potem to cno przeszło w zalety, nie? Człowiek cnót wszelakich...



Lajkonix
panta rei - wszystko w płynie

PS. A jakbym jeszcze miał podobne wątpliwości, to nie wkurzysz się brat, jak
zapytam? Bo wiesz, bez wątpliwości, zawsze latwiej umierać, nie?

do cna

[kaj.ka]

Wiąze to raczej ze słowem "ckno" od cknić:
"... czasem ckno mi sie robi, ckno na duszy..."
Chodzi tu o poczucie pustki, braku czegoś, o tęsknotę.
Forma "do cna" jest uproszczeniem fonetycznym wyrażenia "do ckna". W każdym
razie nie bardzo mi sie kojarzy ze zródłosłowem cnoty, chyba że cnotą jest
zgranie sie do cna czyli na golca.

[lajkonik521]

kaj.ka napisał:

> Wiąze to raczej ze słowem "ckno" od cknić:
> "... czasem ckno mi sie robi, ckno na duszy..."
> Chodzi tu o poczucie pustki, braku czegoś, o tęsknotę.
> Forma "do cna" jest uproszczeniem fonetycznym wyrażenia "do ckna". W każdym
> razie nie bardzo mi sie kojarzy ze zródłosłowem cnoty, chyba że cnotą jest
> zgranie sie do cna czyli na golca.

Chcesz mi siostra wmówić, ze ja z ckliwości niby puściłem ten szmalec? Wybacz,
siostra, ale coś mi się to wszystko kupy nie trzyma. Bardziej mnie przekonuje
zacny obywatel randybvain - zacny czyli przearcynajczystszy, choć nie goły.
Lajkonix
panta rei wszystko w płynie

[pam75]

Przepisuję ze Słownika Mitów i Tradycji Wł. Kopalińskiego:
"Do cna - całkowicie, bez reszty, zupełnie, doszczętnie;etymologia niepewna, może
z pierwotnego do kna - od st.pol. kień,kien, D.kna 'pień,kłoda'(wyciąć w pień
'zupełnie , do szczętu')"

[zettrzy]

hipoteza o cnie jako cnocie ma jakas tam podpore w fakcie ze zgrywamy sie
rowniez "do czysta", czyli byloby to wyrazenie autoironiczne
ale szczerze mowiac odbieram "do cna" jako wyrazenie typu "zbic z pantalyku", no
bo w koncu co to jest pantalyk? ale wyrazenie jako takie jest zrozumiale bez
wzgledu na to czy znamy znaczenie poszczegolnych slow czy nie

innymi slowy, calosc to cos wiecej niz suma czesci skladowych

[pam75]

Takich związków frazeologicznych, których znaczenie jest powszechnie znane, ale
nie znane znaczenie ich słów skladowych jest jeszcze kilka, np,kłasc na
karb,pije na umór, jest z kims na bakier, do syta, bez liku, do rozpuku, nie bez
kozery, zażyć z mańki, to nie są przelewki.Większośc tych zwiazkow ma
udokumentowane pochodzenie, ale nie znane powszechnie, co nie przeszkadza w ich
prawidłowym stosowaniu. Jednak "do cna", ani "zbić z pantałyku" nie doczekały
się pewnej etymologii.

[lajkonik521]

O kurcze... To jednak nie podejrzewałem że sprawa nie jest taka prosta.
Dzięks bracia i siostry, za komentarze. Zawsze to łatwiej bedzie gadać, nie?

Lajkonix
panta rei - wszystko w płynie

[randybvain]

Kopalinski znal sie na etymologii jak ja na pilce noznej.

[flyap]

randybvain napisał:
> Kopalinski znal sie na etymologii jak ja na pilce noznej.
Jakoś udało mu sie wydać kilka słowników - czyżbyś pretendował do arbitrażu w
piłce nożnej? W etymologii jakos o Tobie mało słychać.

[piscina]

To, że ktos wydał kilka czegoś, jeszcze nie swiadczy o kompetencjach tego kogoś,
może raczej o jego kontaktach z wydawnictwem. Kopalińskiemu mam do zarzucenia
powierzchowne, płytkie sięganie w etymologię. Bardzo często natykałam się u
niego na taką sytuację, że etymologia słowa kończy się na francuskim, a
tymczasem słowo to przeszło do francuskiego np. z greki przez łacinę.
Ilość nie zawsze przechodzi w jakość.

[randybvain]

ckliwy to dawniej tskliwy, ten, ktory teskni za kims (ę) jest nowszym
wynalazkiem w tym wyrazie