Speckomisja

[yanga]

Ile można bić głową w mur? Dlaczego prezenterom telewizyjnym nikt
nie zwróci uwagi? I to samo jest w radiu, nawet w Dwójce! A może to
już tylko mnie (i jeszcze jedną koleżankę) razi?

[markus.kembi]

To taki rusycyzm. To znaczy niezupełnie, ale chodzi mi o to, że Rosjanie lubią
takie skrótowce. Na paczce papierosów kiedyś przeczytałem ostrzeżenie "Minzdrowu
Rosji".

[vtec_z]

Ta forma - choć obca mowie polskiej - przynajmniej jest zrozumiała.
Gorzej z tekstami angielskojęzycznymi (głównie technicznymi, z
którymi sporo pracuję) nasyconymi w stopniu często niewyobrażalnym
skrótowcami czyli akronimami. Tutaj bez specyficznego słownika jak
bez pół litra - nicziewo nie razbieriosz (przepraszam tych, co
rosyjskiego nie trawią...)

[kazeta.pl55]

markus.kembi napisał:

> To taki rusycyzm.

Raczej praktycyzm. Przecież zamiast wypowiedzieć dwa wyrazy: "specjalna komisja"
powiesz "speckomisja" i gotowe. Jest krócej, szybciej, + mniejsze zuzycie
energii. Ortodoksi językowi nie mają szans powstrzymać nieuchronnego procesu
ekonomizacji języka. Nasz dziadek z sąsiedztwa zakochany w swym starym
telewizorze za skarby nie chciał nowego na pilot, ale musiał, bo stary mu się
zepsłu i nie było specmechanika do jego naprawy. Teraz kiedy go choroba
unieruchomiła to chwali sobie nowy aparat ze zdalną obsługą.
Co jeszcze? Takie słowa złożone to nie wynalazek ostatnich lat, przypomnę znane
nam od dawna: glebogryzarka, sexmisja, chłoporobotnik, klubokawiarnia,
menopauza, samochód.
Pozdr.

[stefan4]

kazeta.pl55:
> Takie słowa złożone to nie wynalazek ostatnich lat, przypomnę znane
> nam od dawna: glebogryzarka, sexmisja, chłoporobotnik,
> klubokawiarnia, menopauza, samochód.

Zważ, że żadne z tych słów nie jest zrostem przymiotnika z rzeczownikiem. Może
właśnie dlatego nie rażą?

W języku polskim istnieją rodzime sposoby tworzenia zrostów. Nawet, jeśli nigdy
nie słyszałeś słowa ,,wiatrodeszcz'' albo ,,fotelołóżko'', to powinieneś je
zrozumieć i nie powinny Cię razić jako obce (najwyżej jako niecodzienne).

,,Speckomisja'' jest inna. Mnie się wydaje podobnie skonstruowana jak
,,ładziewczyna'' (zamiast ,,ładna dziewczyna'') albo ,,osobociąg'' (zamiast
,,osobowy pociąg''). W klasycznej polszczyźnie przymiotnika nie należy dolepiać
do rzeczownika.

Ale zasady też nie są święte. Popularność ,,autogazu'' czy ,,speckomisji'' może
świadczyć o tym, że właśnie się zmieniają.

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/oswiadczenie_antylustracyjne.html

[kazeta.pl55]

stefan4 napisał:

> Zważ, że żadne z tych słów nie jest zrostem przymiotnika z rzeczownikiem. >
Może właśnie dlatego nie rażą?

No nie! Jednych rażą, innych nie. Może tych co nie rażą są w mniejszości, ale te
proporcje moga się zmieniać.
Natomiast co do zroślaków również typu: przymiotnik + rzeczownik, to tak na oko
widzę ich mniej, ale na peno jest ich trochę. Sporo znajdziesz w branży
naukowo-technicznej. Nie chce mi się szukać, jednach z tych co pod ręką:
poli+węglan
mono+sacharydy
mikro+elementy
styro+pian
super+kwas.

> W języku polskim istnieją rodzime sposoby tworzenia zrostów. Nawet, jeśli
nigdy nie słyszałeś słowa ,,wiatrodeszcz'' albo ,,fotelołóżko'', to powinieneś
je zrozumieć i nie powinny Cię razić jako obce (najwyżej jako niecodzienne).

Nie lubię jak mi ktoś wmawia, co powinno mnie razić, a co nie. Poza tym, rażenie
w języku to kwestia gustu, a o tym się nie dyskutuje. Nie piszę tego złośliwie,
a tylko by również inni zrozumieli, że żyjemy w społeczeństwie wolnych ludzi, i
jednemu ma prawo się podobać jąkający się właściciel GW, a drugiemu sepleniący
v-szef PO.

> ,,Speckomisja'' jest inna. Mnie się wydaje podobnie skonstruowana jak
> ,,ładziewczyna'' (zamiast ,,ładna dziewczyna'') albo ,,osobociąg'' (zamiast
> ,,osobowy pociąg''). W klasycznej polszczyźnie przymiotnika nie należy
dolepiać do rzeczownika.

Jaki przepis mówi o tej zasadzie?

> Ale zasady też nie są święte. Popularność ,,autogazu'' czy ,,speckomisji''
może świadczyć o tym, że właśnie się zmieniają.

Zasady, to moim zdaniem zbytni eufemizm, raczej myślisz o przyzwyczajeniu. Fakt,
dla większości z nas przyzwyczajenia są ważniejsze od zasad.
Pozdr.

[stefan4]

kazeta.pl55:
> Natomiast co do zroślaków również typu: przymiotnik + rzeczownik,
> to tak na oko widzę ich mniej, ale na peno jest ich trochę [...]:
> poli+węglan
> mono+sacharydy
> mikro+elementy
> styro+pian
> super+kwas.

Żaden z tych przedrostków nie jest polskim przymiotnikiem. Przypominam, że
przymiotnik jest odmienną częścią mowy.

kazeta.pl55:
> Poza tym, rażenie w języku to kwestia gustu, a o tym się nie
> dyskutuje.

Rażenie pojedynczej jednostki jest nieważne. Rażenie większości rodzimych
mówców jest już czynnikiem kształtującym język. Ale jeśli nie chcesz o tym
dyskutować, to fiat voluntas tua.

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/oswiadczenie_antylustracyjne.html

[kazeta.pl55]

stefan4 napisał:

> Żaden z tych przedrostków nie jest polskim przymiotnikiem. > Przypominam, że
przymiotnik jest odmienną częścią mowy.

A ja przypominam, że na mój nos, przedrostek "spec" też jest w polszczyznie
zaimportowany [latein. --> (deutsch, russ.)].
Musisz jakoś zawsze coś wymyśleć, ale niekiedy sam na siebie haczyk zakładasz.

> Rażenie pojedynczej jednostki jest nieważne. Rażenie większości rodzimych
mówców jest już czynnikiem kształtującym język.

Zgoda, że większość decyduje. Potencjalni prekursorzy są zawsze w mniejszości,
ale kiedy już stają się nimi, zmieniają świat!

> Ale jeśli nie chcesz o tym dyskutować, to fiat voluntas tua.

Czemu, fajna dyskusja.
Pozdr.

[kazeta.pl55]

stefan4 napisał:

> Żaden z tych przedrostków nie jest polskim przymiotnikiem. Przypominam, że
> przymiotnik jest odmienną częścią mowy.

Tu masz mieszankę zroślaków, którą udało mi sie wyszukać w miedzyczasie. Może
posród nich znajdziesz i te z przymiotnikiem (lub qusiprzymiotnikiem) na poczatku:
białogłowa
przeciwprostokatna
Wielkanoc
moczymorda
ślepowron
lekkoduch
wielkolud
mięśniolot
autostrada
małolat
rękoczyn
rękodzieło
półbut
kociokwik
pasibrzuch

Oczywiście, można to skomentować, że to wyjatki.

[kaj.ka]

Nie zgadzam się z tym praktycyzmem. Speckomisję można też
rozszyfrować jako komisję złożoną ze speców czyli specjalistów. Poza
tym spec komisja to nie jest komisja specjalna, lecz komisja do
spraw organow specjalnych państwa.
Jest rzeczywiście typowy rusycyzm: część zrostu pochodząca od
przymiotnika stoi przed częścią odrzeczownikową według szyku
rosyjskiego. Po rewolucji wyroiło się wiele takich zrostów: narkom,
komsomoł, partorg, gorsowiet, ispołkom, kołchoz, sowchoz. Po wojnie
wiele tych zrostów zagniezdziło się w języku polskim. Szczególnie
podatne na ich przejmowanie, a także tworzenie rodzimych, były kręgi
partyjne i wojskowe. Speckomisja jest reliktem tamtego czasu.

[hajota]

To ja jestem tą koleżanką, którą też razi. Podobnie jak "specsłużby". Doznaję
poza tym dziwnego wrażenia dysonansu, kiedy tymi ewidentnymi rusycyzmami i
reliktami minionej epoki posługują się młodzi prawicowi dziennikarze. Że też im
przez gardło przechodzi.

[ja22ek]

Nie można nie doceniać wkładu, jaki w propagowanie speców
przeróżnych wniosła Gazeta Wyborcza. To głównie jej dziennikarze
rozpowszechniali specsłużby, specustawy, speckomisje, a także
gimbusy. Czym mnie zresztą niepomiernie drażnili (i nadal drażnią).
A co gorsze, nie tylko rozpowszechniali, ale i rozpowszechnili.

[yanga]

No niestety masz rację. Telewizji już prawie nie oglądam, ale Dwójki
radiowej czasem słucham. I oni też tak mówią.