"Sklepy komercyjne"

[sibeliuss]

Pamiętacie to cudo?

[yanga]

Peewnie... Ale miały krótki żywot, bo one zaczęły świecić pustkami.
O ile pamiętam, ich likwidacja była jednym z postulatów
sierpniowych? Swoją drogą - samo określenie "sklep komercyjny" budzi
śmiech.

[luccio1]

Zarówno nazwa, jak i sama idea zostały skopiowane ze Związku
Radzieckiego wczesnych lat 30. -
to właśnie tam w tym czasie "kommierczeskije magaziny" sprzedawały
po cenach znacznie wyższych towary, które w sklepach "normalnych"
były dostępne po cenach "państwowych" - za to wyłącznie na różnego
rodzaju talony.
W ten sposób zamierzano ściągnąć z rynku część tzw. "nawisu
inflacyjnego", tj. pieniądza nie znajdującego pokrycia w towarze
obecnym na rynku. Z założenia tylko w tych sklepach (albo na placach
targowych, albo też jakkolwiek inaczej, np. nabywając mięso
wprost "od baby") mogliby się zaopatrywać w żywność ludzie pracujący
nie "na państwowym", bez stosownego stempelka w dowodzie osobistym -
i w związku z tym wypłacani poza strukturami oficjalnymi. Na te
tylko sklepy byliby też "skazani" turyści zagraniczni, gdyby
zechcieli - zamiast jeść w restauracjach - przyrządzać sobie samym
posiłki.
Te "sklepy komercyjne", które pamiętam z Polski, powstały wraz z
wprowadzeniem w r. 1976 kartek na cukier - sprzedawany na kartki po
10,50 - był w sklepach komercyjnych bez ograniczeń, ale po 26 zł za
1 kg. Gdzieś tak od 1977-78 r. w sklepach "komercyjnych" pojawiło
się mięso i wędliny - początkowo były to asortymenty lepiej
przetworzone, np. różnego rodzaju kiełbasy podsuszane - w krótkim
jednak czasie te same ochłapy, co w sklepach "zwykłych", tyle że do
dostania tylko tam i to po odpowiednio wyższej cenie komercyjnej.
W Krakowie jeden z takich sklepów był w ścisłym centrum: na rogu
Szewskiej i Jagiellońskiej (po parzystej stronie Szewskiej - dom
bodajże nr 10)
[NB: obecnie w ścisłym centrum w obrębie Plant sklepów spożywczych
prawie nie ma - na tym miejscu, co za PRL, został tylko spożywczy
PSS "Społem" na Pl. Szczepańskim; uchowały się dwa sklepy
sprywatyzowane na Szpitalnej oraz "odrodził się" jeden ze sklepów na
Grodzkiej - w sieci "Kefirek"].
Jak pamiętamy, przeniesienie z dniem 1 VII 1980 większości
oficjalnie dostępnego mięsa do sklepów komercyjnych, co równało się
podwyżce cen mięsa bez nazywania rzeczy po imieniu, uruchomiło fałę
strajków. Te z "lubelskiego lipca" udało się jeszcze wygasić
rzucając ludziom pieniądze, z gdańskim sierpniem już tak łatwo nie
poszło...
Od wiosny-lata 1981, od kiedy wszystkie podstawowe dobra objęto
reglamentacją, sklepy komercyjne zaczęły znikać.

[hajota]

A jakże, pamiętamy. Bywał też "schab komercyjny" w zwykłych sklepach.
A ja pamiętam jeszcze inne kuriozum czasów minionych, mianowicie sklep mięsny
dla korpusu dyplomatycznego w Warszawie (nie wiem, czy w innych miastach też
były). Mieścił się na rogu Mokotowskiej i Koszykowej, a później na Baczyńskiego,
na tyłach Nowego Światu. W tym drugim miejscu pamiętają o tradycji, bo dziś jest
tam sklep spożywczy o nazwie "Dyplomatka".

"Sklepy agencyjne"

[luccio1]

Pojawiły się na przełomie 1978/79 r. Prowadzone były nadal przez WSS
Społem, PAH (Państwowa Agencja Handlowa - było coś takiego zamiast
istniejącego wcześniej MHD) czy inne twory państwowo-
pseudospółdzielcze.
Różnica polegała na tym, że kierownik funkcjonował względem
właściciela sklepu jako dzierżawca: miał większą swobodę w nabywaniu
towaru (w tych sklepach po raz pierwszy spotkały się, obecne
dotychczas tylko w sklepach czysto prywatnych cukierki produkowane
przez firmy półrzemieślnicze, jajka prosto ze wsi - z towarami
właściwymi dotychczas tylko sklepom "państwowym", jak sól,
cukier...; jeśli agent prowadził alkohol, nad stoiskiem wisiała
tabliczka z napisem "Cesja PONAL" [Przedsiębiorstwo Obrotu Napojami
ALkoholowymi, wyodrębnione z Polmosu, czyli Monopolu]);
mógł też - co było istotną zmianą także dla tzw. "krajobrazu
miejskiego" - umieścić własne nazwisko na szyldzie. Efekt bywał
komiczno-żałosny: "Artykuły Spożywcze - mgr inż. X.Y." ...

Butiki

[luccio1]

Pojawiły się równocześnie ze "sklepami agencyjnymi". Nazwa od początku była
ograniczona do branży odzieżowej - z dodatkiem kosmetyków, środków czystości itp.
Na szyldach nazwa występowała albo w wersji oryginalnej: BOUTIQUE, albo w
spolszczonej: BUTIK.

Wierszyk

[luccio1]

Pamiętam w związku ze sklepami komercyjnymi wierszyk:

Kto Ty jesteś?
- Komercjuszek!
Jaki znak Twój?
- Mały brzuszek!
Gdzie jest mięsko?
- W obcym kraju!
W jakim kraju?
- Ja nie znaju!

brzuszek był, zdaje się, PUSTY, a nie mały :D:D:D

[karolina_w_gazecie]

Piosenka

[luccio1]

Przeróbka piosenki znanej na przełomie lat 70./80.:

Wsiąść do tramwaju byle jakiego,
Nie dbać na mięso z komercyjnego,
Ściskając w ręku bilet na cukier
Patrzeć, jak Gierek ma wszystko w d...