maly.ksiaze
04.03.03, 14:09
W duchu wątku 'Program dla Jarugi-Nowackiej', w duchu
walki z paskudnymi stereotypami, trochę na uzytek
miłośników 'Studiów Amerykańskich' (pozdrawiam Breskve)
i pod przemożnym wpływem Evok (tłumaczenia!),
specjalnie dla Was, z Ojczyzny Wolnosci (mocno juz
podgryzionej przez warany).
Wyciag z opublikowanej w marcowym The Atlantic listy
slów, zwrotów i stereotypów, skompilowanej na podstawie
wytycznych uzywanych przez wiodace amerykanskie
wydawnictwa edukacyjne i stanowe urzedy. Wytyczne owe
uzywane sa przez autorów, redaktorów i ilustratorów
(oczywiście, w takim samym stopniu przez autorki,
redaktorki i ilustratorki) przy przygotowaniu
podręczników dla uczniów amerykańskich szkól.
Specjalnej uwadze polecam termin handicapism. Zgrabnego
tego neologizmu uzywam w formie oryginalnej dlatego, ze
nie bylem w stanie znalezc odpowiednika w jezyku
polskim. Slowo zbudowane jest na wzór slów rasizm lub
seksizm i oznaczac ma zinstytucjonalizowana
dyskryminacje, kulturowa i inna, skierowana przeciwko
osobom niepelnosprawnym.
* Adam and Eve [Adam i Ewa] (zastepowac przez Ewa i
Adam, dla zademonstrowania, ze mezczyzna nie jest
zwierzchnikiem kobiety)
* Blind leading the blind, the [Z Biblii, Mt 15:14 -
slepiec wiodac slepców] (zakazane jako handicapism)
* Bookworm [mól ksiazkowy] (zakazane jako obrazliwe,
zastepowac przez 'intellectual'.)
* Cassandra (zakazane jako seksistowskie)
* Chief Sitting Bull [Wódz Siedzacy Byk] (zakazane jako
relikt kolonializmu; uzywac "Tatanka Iyotake")
* Confined to a wheelchair [przykuty do wózka]
(zakazane jako obrazliwe; uzywac 'person who is
mobility impaired' [osoba, która ma trudnosci z
poruszaniem sie])
* Craftmanship [rzemioslo] (zakazane jako seksistowskie)
* Devil [diabel] (zakazane)
* Dogma [dogmat] (zakazane jako etnocentryczne; uzywac
'doktryna' lub 'wierzenie')
* East, Eastern [Wschód, Wschodni] (zakazane jako
eurocentryczne)
* Extremist [ekstremista] (zakazane jako etnocetryczne;
uzywac 'believer', 'follower')
* Fairy [wróżka; również jak Fairy Folk - elfy]
(zakazane jako sugerujace homoseksualizm; uzywac elf)
* Fanatic [fanatyk] (patrz Extremist)
* Founding Fathers, the [Ojcowie-Zalozyciele] (zakazane
jako seksistowskie, uzywac "the Founders" [zalozyciele]
lub "the Framers)
* God [Bóg] (zakazane)
* Huts [chaty] (zakazane jako etnocentryczne; uzywac
"male domki")
* Insane [szalony] (zakazane jako obrazliwe; zastepowac
przez "osoba cierpiaca na zaburzenia emocjonalne lub
chorobe psychiczna")
* Jungle [dzungla] (zakazane; uzywac "rain forest" [las
deszczowy - mk.: to jest blad rzeczowy]
* Lame [kulawy] (zakazane jako obrazliwe; zastapic
przez "chodzacy o lasce")
* Little person [mala/niska osoba] (zakazane jako
obrazliwe; uzywac "person of small stature" [osoba
niskiego wzrostu])
* Lumberjack [drwal] (seksistowskie; uzywac "woodcutter")
* Mother Russia [Mateczka Rosja] (zakazane jako
seksistowskie, uzywac "Russia, vast land of rich
harvest" [Rosja, ogromny kraj obfitych zbiorów])
* Ombudsman (zakazane jako seksistowskie)
* One-man band [teatr jednego aktora] (zakazane jako
seksistowskie; zastapic przez "one-person performance"
[teatr jednego aktora ;-)])
* Pagan [poganin] (zakazane)
* Pollyanna (zakazne jako seksistowskie)
* Polo (zakazane jako elitystyczne)
* Regatta [regaty] (zakazane jako elitystyczne)
* Senior citizen (zakazane jako ponizajace)
* Slave [niewolnik] (zastepowac przez "zniewolona osoba")
* Snowman [sniegowy balwan] (zastepowac przez "snow
person")
* Straw man [facecik z patyczków; mk.: potocznie 'cos
udawanego, na niby'] (zakazane jako seksistowskie;
uzywac "unreal issue" "misrepresentation")
* Sufferer of cerebral palsy [cierpiacy na porazenie
mózgowe] (zakazane jako obrazliwe - uzywac "osoba,
która stracila kontrole miesni")
* Tomboy [chlopczyca] (zakazane jako seksistowskie)
* Turning a deaf ear [byc gluchym na cos] (zakazane
jako handicapism)
* Yacht [jacht] (zakazane jako elitystyczne)
Stereotypy, których nalezy unikac w tekstach (znów
tylko wybór):
dziewczeta/kobiety vs. chlopcy/mezczyzni
* kobiety jako nauczycielki, matki, pielegniarki
* kobiety na stanowiskach ukazane jako agresywne,
dominujace
* kobiety jako bardziej opiekuncze od mezczyzn
* mezczyzni uprawiajacy sport, uzywajacy narzedzi
* mezczyzni i chlopcy wieksi i ciezszi od kobiet i
dziewczat
* kobieta jadaca na wozie, podczas gdy mezczyzna idzie
obok (o amerykanskich pionierach)
* chlopcy dobrzy w matematyce
Indianie (Native Americans)
* w tancu
* na wsi
* jako ludzie zyjacy w harmonii z natura
Asian-American (Amerykanie pochodzenia dalekowschodniego)
* jako bardzo inteligentni, znakomici uczniowie
* jako ludzie ambitni
* Chinczycy w zestawieniu z dobrym jedzeniem
... i tak dalej...
Pozdrawiam,
mk.