latarnick
19.02.10, 04:04
som dwie zorty kotow : koczki i kocury
www.echoslonska.com/0310/BogdanDzierzawa_AlbiniKleopatra.htm
W kożdym gospodarstwie na wsi, kożdy szanujący sie pampoń, trzimie
kota. Małe dziecka już wiedzom, że som dwie zorty kotow : koczki i
kocury. Koczki to te robotniejsze, a kocury? –lepij niy
godać.Cołkimi dniami sie poradzom lynić. Leżom se wysztrekowane na
wiyszce, abo na leżance na zegłowku swinyte w kłymbek. Ku wieczoru
sie dziepiyro z chałupy wynoszom i cołko noc sie smykajom, koczkom
pod łoknami mrauczom i wielki „kacynjamer” wyśpiywujom. Zolycyni i
haje miyndzy sobom, to jejich niejwiynkszo robota.
Tam kaj som koty, nigdy myszy tyż niy brakuje. Czamu tak jest?, bo
koty te myszy cichtujom. Ludzie myślom, że jak w chałupie jest kot,
to im myszy po komorkach niy szkłodzom i chleba ani wyndzonki niy
zeżyrajom. Koty sie juzaś takie maszketne zrobiyły, że zamiast myszy
chytać, same wolom wyndzonka zeżrić, mlykym popoić i na myszy
swalić. Ludzie se ich tak sami zbestwili. Co nojlepszego pod pysk im
cisnom, a potym chalatajom, jak pecynek chleba w komorce bez
ojszczotki łostanie.
Jak kot chyci mysz na polu, abo w stodole, to jom żywo dudom
prziniesie i puszczo jom potym w pywnicy, na gorze, abo w kuchni pod
leżankom. Byda jom mioł na potym – myśli kot – jak mi ludzie nic
lepszego niy dajom do zmaszkecynio. Kataćtam ludzie niy dajom, za
dużo im dowajom. Myszy sie tak przez to spanoszyły, że po cołkim
gospodarstwie sie roztopyrczajom i kocom sie jak najynte, kaj
popadnie. Pod delinom, w leżance, w szranku i starych filcokach. To
nima nic do śmiychu; roz jednego parobka, kery se chcioł guminioki
łobuć i trefiył na gniozdo z młodymi, o mało krymfy niy wziyny.
Wszyndy sie łoklane myszy wciskajom.
Tak tyż było kedyś u Kasperczykow w Rudziczce. Mieli łoni wielki
gospodarstwo; pora krów i koni, a krom tego chowali wieprzki,
gynsi,kury i dużo inkszyj gadziny.
Mieli tyż łoni kocura kerymu „Albin”godali. Niczego mu u nich niy
brakowało, czuł sie jak u „ Ponboczka za piecym”– jak to godajom.
Zdało mu sie, że jest nojważniyjszy z cołkij gowiedzi na
gospodarstwie. Tak tyż sie zdało jednyj staryj przemądrzałyj myszy,
kero rządziyła wszystkimi myszami.
Kocur „Albin” był taki spasiony i zgniyły, że myszy sie śniego nic a
nic niy robiyły. Niyroz mu lotały na wyścigi pod samym nosym. Kocur
ani niy dyrgnył, yno lyniwie za nimi łoczami wodziył, tak choby im w
tych wyścigach syndziowoł. Ta najstarszo była już tak zbestwiono, że
na spaniu „Albinowi” szkuty z fonsa pougryzała i gniozdo, kere pod
delinom miała, nimi se wymościyła. Wszystkie myszy i skuli tego
zowiściyły. W nocy, jak „Albin” był na zolytach u somsiadow, to
dziepiyro miały raj te myszy. Rostoliczne breweryje se robiyły i
wymyślały nojprzedziwniyjsze bawiynie. Było by tak długo jeszcze
twało, keby niy jedne zdarzyni. Nojmłodszo cera od gospodorza ,
Zofijka, kero już ze szkoły wyszła, prziniosła se książka z
biblijotyki i czytała jom jak zawsze na leżance w kuchni. Była tak
fest przemynczono, bo musiała przi skludzaniu pomogać, że yno pora
szkartek przeczytała i usnyła przi tym. Książka i z rynki wypadła i
wleciała pod leżanka, kaj cołko noc przeleżala. „Albina” niy było w
doma, toż myszy juzaś nowo graczka miały. Śleciały sie wszystkie z
cołkigo gospodarstwa. Kożdo była ciekawo, co tyż tam w pojszczotku
jest napisane? Jednak żodno czytać niy poradziyła, krom tyj
nojstarszyj. Nauczyła sie czytać doś downo tymu. Było to wtedy jak
gospodorzowi w tym samym miejscu gazeta śleciała, a łona prawie nowe
gniozdo pod delinom robiyła. Szrotowała ta gazeta i literki przi tym
łykała aże sie nauczyła czytać. Zarozki tyż ta Zofijczyna książka
łotwarła i zaczła głośno czytać myszom, kere obstompiyły jom
nałokoło. Co konszczek przeczytała to ugryzła i na kupka ciepała. To
mi sie na gniozdo przido! –prawiła. Była to książka o jakijś tam
Kleopatrze, kero sie w oślim mlyku kompała, żeby wiecznie młodo być.
Od dzisioj mi bydziecie „Kleopatra” godać! Jutro sie tyż okompia!
Ale niy w mlyku, yno w czymś lepszym! – kludziyła ta przemądrzałka.
W pywnicy stoji pełno maśniczka śmietonki, tam sie okompia!
Wszystkie myszy zaroz zaczły piszczeć z uciechy, że tyż bydom miały
swoja królowa „Kleopatra”, yno jeszcze ważniejszo, bo przeca w
śmietonce sie bydzie kompać.
Jak staro mysz pedziała, tak tyz zrobiyła. Z samego rana poszła do
pywnice z cołkom chormijom mysij bandy, tam kaj stoła maśniczka .
Wskoczyła wezgiernie na nia, dżwigła korluszko i do śmietonki
wskoczyła. Myszy zaroz: hura! niych żyje „Kleopatra”!
Niy twała ta uciecha długo, ktoś zaczon ślazować po schodach do
pywnice. Myszy zaroz zaczły piszczeć: Wyłaź „Kleopatro”! Gdoś idzie
do pywnice! – i gibko sie po kątach pochowały. Była to Kasperczyno,
kero prawie po ta maśniczka szła, żeby masła nadziałać.
„Kleopatra” była tako niebowziynto przez te kompani, że ani nic niy
słyszała i uciyc niy zdążyła. Ani sie niy spodzioła, jak sie w
kuchni znojdła przi piecu. Jak gospodyni poszła po ryczka do lauby,
to szprytno”Kleopatra” fuk z maśniczki, cołko śmietonkom oblepiono,
prosto na "Albina". Kocur tam prawie społ po zolytach, ale sie zaroz
łobudziył. Chocioż niy był głodny, ale mysz w śmietonce; tego
jeszcze niy próbowoł. Drabko jom capnył pazurami i nim Kasperczyczka
prziszła z ryczkom, rozdraszczył miło „Kleopatra” i z wielkim
smakiym schrustoł.
Tak to już jest, jak sie komu „Kokocigo mlyka” zachce!
Z ksionżki Bogdana Dzierżawy "Z biegiem Rudy"
