robert_c
03.10.06, 02:05
AUTOSTRADY
Państwo straciło miliardy
Ponad 22 miliardy złotych Skarb Państwa dopłaci do budowy i zarządzania autostradami prywatnym spółkom - wynika z raportu NIK, do którego dotarły "Rz" i Radio Zet
Mowa o autostradzie A2 pomiędzy Świeckiem a Koninem budowanej przez Autostradę Wielkopolską SA oraz o odcinku autostrady A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem, na budowę i zarządzanie którym koncesję otrzymał Stalexport SA.
Zgodnie z umowami koncesyjnymi z oboma firmami rząd gwarantuje im zysk. Dopłaca spółkom, jeżeli ruch na odcinkach jest zbyt mały, by zarządzanie nimi było opłacalne. Najwyższa Izba Kontroli zaleciła więc zbadanie, czy możliwe jest rozwiązanie umów koncesyjnych i na jakich warunkach lub czy można je renegocjować tak, by państwo nie musiało więcej do tych autostrad dopłacać. By w przyszłości uniknąć podobnych błędów, Ministerstwo Transportu zorganizowało Polski Kongres Drogowy, na którym spotkać się mają, by wymienić doświadczenia, eksperci z licznych dziedzin związani z budową i eksploatacją dróg. Pierwsze tego typu wydarzenie w powojennej Polsce ma odbyć się od 4 do 6 października.
Obie umowy zawarto we wrześniu 1997 r. Aneksy do nich, które jeszcze bardziej pogorszyły sytuację Skarbu Państwa, zostały podpisane w październiku 2005 r. To właśnie je skontrolowała NIK. Stwierdziła, że urzędnicy działali nierzetelnie, niegospodarnie i naruszyli prawo. W wyniku tych aneksów jeszcze więcej pieniędzy z Krajowego Funduszu Drogowego, zamiast być przeznaczonych na dalszą budowę dróg i utrzymanie istniejących, przechodzi do kasy firm prywatnych. Chodzi o to, że państwo wypłaca z Krajowego Funduszu Drogowego pieniądze za przejazd autostradą samochodów ciężarowych o masie powyżej 3,5 tony. Jeżeli strona publiczna zdecyduje się na rezygnację lub zmianę zasad rekompensowania tych opłat, będzie musiała obu firmom wypłacić wysokie odszkodowania. Obejmują one zarówno poniesione już przez koncesjonariuszy koszty, jak i planowane zyski. W przypadku Stalexportu do 2027 r., a w przypadku Autostrady Wielkopolskiej do 2037 r. W sumie mowa o ponad 22,13 mld złotych.
Co ciekawe minister infrastruktury podpisał z Autostradą Wielkopolską aneks na warunkach mniej korzystnych niż te, które ustaliły firmy doradcze i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Udało się im bowiem m.in. wynegocjować, że ryzyko braku zysku pozostanie po stronie prywatnej firmy. Dostało się jednak również i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. M.in. za to, że dopuściła do wzrostu opłat za przejazdy autostradą. W przypadku A2 aż o 100 proc. Nastąpiło to bowiem jeszcze przed wejściem w życie ustawy, która przewiduje, iż od samochodów o masie powyżej 3,5 tony zarządcy autostrady opłat nie pobierają. Otrzymują natomiast za nie zwrot z Krajowego Funduszu Drogowego. Koszt podwyżek opłat obciążył więc państwo. W konsekwencji aż 86 proc. pieniędzy wpływających do KFD przekazywane było koncesjonariuszom.
NIK sprawdziła też, jak Stalexport SA wywiązuje się z umowy zawartej ze Skarbem Państwa. Stwierdziła, że mimo, iż umowa została podpisana w 1997 r., do tej pory firma nie wywiązała się z zawartych w niej postanowień. Wyremontowała zaledwie dziewięć z 53 mostów i wybudowała jedynie dziewięć z 16 przejazdów awaryjnych. Autostrada więc nie spełnia wymogów autostrady płatnej, mimo to od 2000 r. za przejazd nią kierowcy muszą płacić. Do nielegalnego pobierania pieniędzy dopuścił minister transportu i gospodarki morskiej. Za niedopilnowanie, by firma przeprowadziła wszystkie prace objęte umową, NIK zganiła generalnego dyrektora DKiA. Wytknęła mu również, że źle kontrolował stronę finansową całego przedsięwzięcia. Pozwalał bowiem Stalexportowi na prowadzenie rozliczeń finansowych niezgodnie z umową i prawem. Rzeczywiste przychody netto spółki za przejazdy i dzierżawy majątku autostradowego określone przez firmę na 383,4 mln zł, są zdaniem NIK zaniżone o co najmniej 20,6 mln zł. Tyle od maja 1998 r. do lipca 2004 r. stracił Skarb Państwa. NIK skierowała więc do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a do ministra transportu wystąpiła z wnioskiem, by rozważył, czy cofnięcie przyznanej koncesji nie przyniesie budżetowi państwa więcej szkody,
AGNIESZKA STEFAŃSKA
Wnioski NIK są miażdżące
Opinia
Jerzy Polaczek, minister transportu
Umowy podpisane z prywatnymi firmami generują kilkudziesięcioletnie wydatki, dlatego też rząd nie ma zamiaru prowadzić więcej inwestycji drogowych w takiej formie. Zdrowy rozsądek każe nam podzielić planowane inwestycje na takie, które będą opłacalne w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego i można powierzyć je prywatnym firmom, oraz na takie, które rząd powinien zrealizować sam. Problemem, który odziedziczyliśmy po poprzednikach, jest brak projektów drogowych w realizacji. Pierwsze nowe inwestycje rozpoczną się jednak już pod koniec tego lub na początku przyszłego roku.
Drogi nie za państwowe pieniądze
Komentarz
Z raportu NIK wynika, że nieudolność urzędników, którzy zawarli niekorzystne umowy z prywatnymi firmami budującymi i zarządzającymi autostradami, naraziła państwo na miliardowe straty. Tak się składa, że raport Izby został przygotowany na kilka dni przed Polskim Kongresem Drogowym, podczas którego eksperci będą zastanawiać się m.in. , jak skutecznie finansować w przyszłości budowę dróg. Oby tylko nikomu nie przyszło na myśl, by tymi kosztami obciążyć wyłącznie państwo. Powinny do tego służyć przede wszystkim prywatne pieniądze. A urzędnicy muszą tylko zawierać z firmami jasne i korzystne umowy, by nie powtórzyć dotychczasowych wpadek. Łukasz Korycki
www.rzeczpospolita.pl/gazeta/wydanie_061002/ekonomia/ekonomia_a_2.html
