Slonska Wilijo

IP: *.dip.t-dialin.net 13.12.03, 14:44
Wilijo w Łabyndach

Pyrsk Pierony !

Dzisiej chca sam troszka porozprawiac jak to bouo i jeszcze je u nos w
Łabyndach na Wilijo. Napewno w kożdomu bouo to konsek inaczyj , ale tysz
kożdy znondzie sam cosik co i u niego w doma tak samo abo podobnie
wyglondauo. Przodki cza bouo już pora dni zawczasu chycic sie za sprzontanie
w doma i kole doma. Cza bouo tysz geszynki pokupowac do kożdego i nakupić
wszysko do jedzynia. Kery niy pamiynto tego stonia za karpiym abo mielynia
maku (?) Niykere mieli chlywik, to i huwa abo huwika sie biouo. No ja,
kokot, ynta abo gynś to bouo przeca normalne. Przi inkszych domach chowane
bouy kroliki, to i tukej bouo co na swiynta do jedzynio.

Kupowauo sie tysz szinka, wuszt a niykedy hazoka abo fazana. Te dwa ostatnie
to potym wisiauy za oknym . Bajtle szli z fatrym kupić choinka (chrisbaum) -
ale niy ino kupić, cza bouo tysz wybrac ta nojfajniejszo. Potym fater jom
fajnie nasztynglowou do stojoka a bajtle robiyli fajny szmuk, kery mogli
same wiyszac na choinka razym z lametom, kulkami (bombkami) i inkszymi
fajnymi ozdobami. Downiyj niy bouo lampkow ino sie w takich zielonych,
zrobionych z blachy, "żabkach" przipinauo świyczki na gauynziach od choinki.
Co my jeszcze lubiyli "za bajtla" robić, to bouo czaskanie orzechow. Bouy
one poczebne do moczki i do piernikow. A przi tym "czaskaniu" to my se
zawsze konsek pomaszkyciyli.

Niyszuo tysz zapomniec iść do spowiedzi, coby kożdy na świynta mog iść do
komuni. Piyrszy i możno nojfajniejszy dziyń w kery sie fajrowauo to boua
przeca już ta Wilija (Wigilia - lat. vigilia et vigiliae = czuwać i
czuwanie). Sam se idzie dalyj porozprawiać jak to tyn dziyń we Wilija(o)
wyglondou dalyj. Mama od rana już warzoua i sprzontaua . Warzouo sie moczka,
makowki, kompot ze suszonych flaumow, zupa z karpia (abo ze przetartego
grochu) ze grzankami, kapusta (kiszono) z grochym na maśle i kartofle na
maśle sztamfowane.

Piykuo sie karpia (tysz na maśle). No, tak bouo u nos w doma, ale bouy i
inksze ślonske warianty do wilijnego jedzynia. Niykere jedli ślydzia
(harynka) z kartoflami i śmietanom, a niykere biouy ślonski wuszt. Wszyskego
sam niy byda wymiyniou. Ale jednyj rzeczy niy poradza zapomnieć -
siemiyniotki (!) Przed jedzyniym wszyske byli już pokompane i fajnie
obleczone . Pod tylyrze dowauo sie po grosiku i łuski od karpia , kere kożdy
potym nosiou w portmanyju couki rok na szczyńście . W tyn dziyń sie tysz niy
wolno nerwować abo wadzić. Wszyske muszom od samego rana fajnie pomogać
jedyn drugymu. Przi stole zanim sie siednom do jedzynio , to wszyske cuzamyn
do kupy fajnie rzykajom (na guos) i dzielom sie opuatkym (oublatym) i
życzyniami . Potym siadajom i żodyn niy wstowo, ino najwyżyj mama, coby
cosik prziniyś z kuchni, jak bydzie cza - ale i tego sie uniko. Na stole
stoi jedyn talyrz wiyncyj, kery je do symbolicznego gościa, abo inaczyj do
Ponboczka.

Jak już wszyske se pojedzom to juzaś fajnie sie rzyko i potym bajtle "lecom"
na plac obejrzeć, eli "Dzieciontko juz niy idzie". Kej przidom nazod (mama
ich wouo i godo, co Dzieciontko możno już bouo u nich w doma) to szukajom
geszynkow pod choinkom i wszyske je otwiyrajom. Kożdy cosik zawsze dostowo
co se życzou a do tego i cosik do maszkycynia. Ach, ja cosik mi sie
spomniauo - na stole je krziż i świyczki.

Couki dziyń sie niy oglondo telewizora i niy larmuje. Zaczyno sie z
jedzyniym jak sie pokoże piyrszo gwiozdka na niebie. Potym gospodorz idzie
do chlywika i dowo "gadzinie" i "bydlontkom" resztki ze stola i tysz im tam
cosik zawsze powiy skuli świynta. W doma na koniec wszyske śpiywajom
kolyndy. O dwanostyj w nocy idzie sie na Pasterka. Tysz o dwanostyj w nocy ,
jak kery chciou , to mog iść (ale blank ostrożnie) sprobować posuchać jak
godajom "bydlontka" o tym jak je gospodorz oporzondzou couki rok i inksze
take roztomaite.

No i to by bouo chyba na tela o naszyj ślonskyj Wiliji. Potym to już bouo(do
nos bajtli) z gorki ze świyntami, ze Bożym Narodzyniym. We ślonskich domach
boua i je dalyj jeszcze jedna tradycja. Je przeca naszo ślonsko betlejka
(szopka , żuobek). Kolyndy sie śpiywauo nojczyńściyj, jak sie wszyske
siedli, kole betlejki.We kościele sie szuo tysz obejżeć betlejka. Je jeszcze
jedno piykno tradycja, kero mi sie nojlepiyj podobo - na wilija żodnego, o
kerym sie wiy, niy zostowio sie samego, egal familia abo somsiod, zaproszo
sie go na tyn dziyn do dom. Starouech sie sam wszysko spomnieć, jak zech
cosik zapomniou to mi wyboczcie i sie niy gniywejcie.

A terozki wszyskim życza fajnyj , buogosuawionyj i szczyńśliwyj Wiliji,
colkego Bożego Narodzynia i tysz takego samego Nowego Roku 2002.

Wasz "Szwager"

Pyrsk !
    • Gość: Szwager Re: Slonska Wilijo IP: *.dip.t-dialin.net 13.12.03, 14:46
      Slonsko Wilijo

      Dziyn roz w roku - sniyg na placu.
      Mama w doma warzy, sprzonto.
      Tata stawio nom choinka.
      Bajtle grzeczne, bombki, lampki
      i lameta powiyszajom.
      Wonio moczkom , makówkami.
      W sklepie stojom za karpiami.
      Piyrszo gwiazdka juz na niebie.
      Stól i swiyczk, z karpia luski,
      a dwa grosze pod talyrzym.
      Jedyn talyrz stoi wiyncyj.
      Wszystke fajnie porzykali
      i oblata polomali.
      Z karpia zupa ze grzankami,
      groch z kapustom, karp pieczony,
      kompot ze suszonych sliwków.
      Pod choinkom som geszynki,
      " to Dzieciontko " - tak godajom.
      Na pasterka pospieszajom.
      Tam kolyndy zaspiywajom.
      Nazod do dom, sniyg sie skrzipi.
      Chopcy ciepiom sie kulkami.
      Rano stanom zas rozsmione.
      Dziyn roz w roku - Jezus prziszol
      pobyc trocha z slonzokami.

      Szwager
    • Gość: Szwager Kolynda narodow (1) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 17:07
      Wiyncyj jak sto lot curik spiywano boua tako kantyczka po domach:


      Nużmy bracia pastuszkowie, kompanowie
      Wszyscy razem bieżmy, do Betlejem śpieszmy
      Anieli nam rozkazali, Bysmy Boga oglądali
      Narodzonego.

      Matur mówi: hojze moja do oboja i do picołecki
      Zagram ze Mu wdzięcnie, miło, By sie z nami uciesyło, To Paniątecko.

      Rusin każe: hałyłuja, pomyłuja, Odnych zakłykaty druhych poprachaty, by wsi
      chudko prychodyły, knyszy, pyrochy znosyły, Panu dawały.

      Moskalowi gdy znać dano, nakazano - Kak stupaj batiuszka, rodytsia dytiuszka,
      Druhych braty, zakłykaty - Sołdat braty poprahaty, stupaj w Betleem.

      Litwin z lasa jak kiełbasa, hasa, hasa Przyprawia boćwinę, karmiąc tę
      dziecinę, A kałuchę kraje palcem, Kądluch stawia razem z smalcem, Wojtalis
      kieptas.

      Węgrzyn kusy z olejkami, z kropelkami, Do szopy przybywa,w tór głosu dobywa,
      Legem, legem malatana, Sem prinosim tu dla Pana, Sdrefe olejki.

      Niemiec bieży marsz w te tropy, Do tej szopy, Ach! ach! ach! mein Kinder, in
      sehr grossem Winter, Ist geboren auserkorren, in der Krippe nicht erfroren, In
      Betleem Stall.

      Goral sliwek koszałeczkę i miseczkę wziąwszy z domu masła, pobieżał do Jasła
      Nu Panuszku, przymijże to, Co Ci przynoszę z ochotą, Zda się Tobie

      Slęzak wieprzkow pędzi pare na ofiare; Zostawiwszy trzody, spieszy na te gody;
      Chce wyskoczyc z kąpanami, Lecz nie może przed trzosami, Przed Tem Panięciem

      Holenderczyk gdy przybywa, z sobą wzywa Pobliższe narody, do szopy w zawody:
      Angielczyka i Dunczyka,
      Kicinenig, wart ein wenig, Tuch und Gold ist da.

























      • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (2) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 17:20
        Krakowiaczek hoży, mąody, na te gody Wzioą za pas fujarkę, kaszki drobnej
        miarkę;
        Zakrzesawszy podkąwkami, I brząknęwszy kółeczkami, Skoczno pobieża

        Włoch z daleka nadskakuje , wykrzykuje , Daviod seniore, nostro grand amore,
        Aportasto um belpiasto, Delimoni, macaroni,
        Siderlata erferata, Combelini biszkoptini, Perijod bambini.
        • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (3) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 20:00
          Idą chopy od Szkalmierza, znać z kołnierza;
          Z czarnej pałkami, trzaskają nogami:
          Pasy mają ćwieczkowane,
          Łby guzami obsypane, Snać po jarmarku.

          Lecz nie widac Kujawiana, aby siana
          Przyniósł posłanie, dla tej Dziecinecki:
          Zagram ci Jej wdzięcnie, miło,
          By się z nami uciesyło, To Paniątecko.

          Podlasianin niesie gąskę, siana wiązkę
          Także dla Jezusa. którego ma dusza,
          Z całego serca miłuje,
          Więc też nigdy nie żałuje, Dać Jemu tego.

          Hiszpan słucha, w niebo dmucha, koło ucha,
          Pyta czy w Madrycie, narodzone Dziecię,
          Valgo dios, senior mios,
          Telie geros, kawaleros, Sicero meciu.

          • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (4) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 20:16
            Francuza choć nie proszono, obaczono;
            Mą Diu! co się dzieje, w Betleem jaćnieje?
            Notr Dam święta Panieneczko,
            Witam Twego Jezuseczko, Bą żur a bą dju.

            Cygan bieży z dary swymi, za drugimi,
            Furdyt sołonynka dla Bożyho Synka:
            Dziassa prindi dzia kulina,
            Pereskocyt i dolina, Do Betleemu.
            • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (5) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 20:28
              Także Zydom nakazano i znać dano,
              By Pana witali, do szopy biegali,
              Pokłon Jemu oddawali,
              Mesyasza wyznawali winnym ukłonem.

              Zydzi mówią: skąd Mesyasz? to Pan nie nasz;
              Nie tak on psichodzi, jak w Bublii chodzi;
              My Go czekamy wielkiego,
              Wy Go macie maleńkiego, Winder Dziecątko.
              • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (6) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 20:39
                Łacinnik spieszy hukając i śpiewając:
                Verbum caro factum, nobis coelo datum;
                Atque genti confidenti,
                Et in terra permanenti, Salus aeterna.
                • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (7) IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 20:49
                  A od wschodu trzej Królowie, monarchowie,
                  Do Betleem jadą, ofiary swe kładą;
                  Narodzonego witają,
                  Innym ochoty dodają, By się cieszyli

                  Przyjmijże nas za Twe sługi, na wiek długi,
                  Jako Twych poddanych, Jezu Tobie danych:
                  Przyjmij i to co dajemy,
                  Bo się więcej nie możemy, Czem Ci przysłużyć.
                  • Gość: Szwager Re: Kolynda narodow (ps) IP: *.dip.t-dialin.net 21.12.03, 09:30
                    Tyn tekst je ze ksionzeczki kero prawie sto lot tymu szuo kupic na Anabergu.
                    I co ciekawe wydano je we Krakowie (1911 rok) we drukarni "Prawdy" pod
                    zarządem Józefa Jondry.
                    Titel odniyj je "Kantyczki z nutami" (Zebrał Jan Koszycki, kierownik szkoły
                    ludowej w Krakowie - muzykę przejrzał Feliks Nowowiejski, dyrektor towarzystwa
                    muzyczn. w Krakowie - Wydał X. Melchior Kądzioła, redaktor "Prawdy".

                    Na drugyj stronie stoi tak:

                    Nihil obstat.

                    Ks. Dr. Antoni Bystrzonowski,
                    cenzor ksiąg.

                    W Krakowie, 13. grudnia 1910 r.

                    L. 8827.

                    Pozwalamy drukowac.

                    Z Książęcego-Biskupiego Konsystorza

                    Kraków, dnia 13. grudnia 1910 r.

                    (L.S.)

                    Anatol,
                    biskup sufr. wik. gen.


                    ps

                    som to 507 zajtow ze nutami i suowami.


                    Pyrsk!

                    Szwager
    • stasiek17 Re: Slonska Wilijo 20.12.03, 18:00

      forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=9653981
    • Gość: Szwager Re: Slonska Wilijo IP: *.dip.t-dialin.net 20.12.03, 22:43
      www.schlesien-ahnenforschung.de/Allerlei/Braeuche/osneujahrsbraeuche.html
      • hanys_hans Re: Slonska Wilijo 21.12.03, 14:58
        Czworto s´wiyczka zapoloono.

        schlesien.nwgw.de/adwynt.jpg
        • Gość: Szwager Slonska Wilijo - braune Kackspiele IP: *.dip.t-dialin.net 21.12.03, 15:14
          Geile braune Kackspiele kavia shit angeschissen kotzendes vollgekotzt
          eingekackten
          shitting kotzenden kotzende einscheissen bekotzt zugeschissen eingekackt
          kackspiele stuhlgang
          angekotzt eingeschissen eingekackter eingeschissenen geschissen.
          • hanys_hans Re: Slonska Wilijo - braune Kackspiele 21.12.03, 16:38
            schlesien.nwgw.de/adwynt2.jpg
          • hanys_hans Re: Slonska Wilijo 21.12.03, 16:39
            schlesien.nwgw.de/adwynt2.jpg
          • Gość: IGNOR Re: Slonska Wilijo - braune Kackspiele IP: *.dip.t-dialin.net 21.12.03, 16:41
            • hanys_hans Slonska Wilijo 21.12.03, 16:46
              schlesien.nwgw.de/adwynt.jpg
              schlesien.nwgw.de/adwynt2.jpg
              schlesien.nwgw.de/adwynt3.jpg
              • Gość: Szwager Slonska eingekackto Wilijo IP: *.dip.t-dialin.net 21.12.03, 22:23
                Geile braune Kackspiele kavia shit angeschissen kotzendes vollgekotzt
                eingekackten
                shitting kotzenden kotzende einscheissen bekotzt zugeschissen eingekackt
                kackspiele stuhlgang
                angekotzt eingeschissen eingekackter eingeschissenen geschissen.
    • laband Re: Slonska Wilijo 24.12.03, 03:00
      Gody

      Łod Wilije do Trzech Króli
      Godni święta my święcili.
      Już w Tomasza było kozani
      Połączone z pieśniczkami.
      Jako wiycie "w Tóma siedź w dźma"
      Tóż chłopi drzewo rąbali
      Na nolepe ukłodali.
      Szyli kyrpce na święta.
      Baby zaś i dziewczęta
      Plotły kopyca i prały
      Na płocienku rozwieszały.
      Bielizna pościelowo, płócienne koszule
      Robiły porządki w sieni i stodole.
      Ługe i żółte pioske myły
      Ławki drewniane i stoły.
      A że łod wilije do Trzech Króli
      Nie wolno było trzaskać i bulić
      Mielono w żarnach zboże, bo święto!
      Słomę na sieczkarni ręcznej cięto.
      A 23 grudnia to był Szczodry Dzień
      Nie zamykała się u Gazdy sień.
      Chodzili po prośbie biydocy
      Kaleki abo i kumorniocy.
      Gaździno czym mogła łobdzielała
      A za życzenia zdrowia dostawała.
      We Wilije pieczono chleby
      W piekarszczoku na drzewie z nolepy
      Pote buchty a toczeniki
      Ale dobre były te liczne wypieki.
      Na łostatku jelita wkłodano
      Bydó jeść ich gazdowie rano.
      Swiyczka sie na stole poli.
      Wszyscy sie wyrychtowali.
      Swiyczka mo świycznik z karpiela
      Na ławie jedzenio wiela.
      Łod stołu sie nie łodchodziło
      Bo by sie do roku umrzyło.
      Pod biołó płachte dlo uciechy
      Dowali jabłka, czosnek, łorzechy.
      Jadło sie kapuste z mięse i szpyrkami
      Groch i brędze z pieczkami
      Maęlónkó sie popijało
      "Ojcze nasz" sie porzykało.
      Pod świeczką sie piniądz mości
      By ich było w obfitości.
      Po wieczerzy zaś do chlywa
      Mama, dziecka, służka Jewa.
      Krową sie chlyb podowało
      Czy bydą mówić sie słuchało.
      Dziywki se wróżyły pote
      Po wieczerzy trzęsły płote.
      Posłóchały skąd pies szczeko
      Z tej strony kawaler czeko.
      Rano na jutrznie do kościoła
      Dzwon głośniutko wszystkich wołoł.
      A że ćmisko jeszcze było
      Pochodnią się świeciło.
      Bicie dzwonów, światła blaski
      Łoznajmiały że czas łaski.
      A kto z jutrzni wrócił pirwszy
      Był cały rok zdrowy, czyrstwy.
      Pote chodzili wszędzi połaźnicy
      Pastuszkowie i kolędnicy
      Wszyscy pieknie winszowali
      Za to kolęde szumną dostali.
      Dobre są te "Godni Swięta"
      Każdy z nas ło nich pamięto.
      Na gębach nó uśmiech gości
      Serdecznie witómy gości.
      Bo to święta są pokoju
      Po trudnym całorocznym znoju.

      TAK TO WIDZIAUA WE BESKIDZIE SLONSKIM MARIA SZTURC
    • laband Re: Slonska Wilijo 25.12.03, 15:34
      "Slaskie delicje

      Slaskie dzieciaki z najwieksza niecierpliwoscia czekaly przede wszystkim na
      pojawienie sie na wigilijnym stole wybornego deseru: bozonarodzeniowej moczki -
      rozmoczonego piernika, do ktorego gospodynie wrzucaly czekolade i gore
      bakalii (orzechy, migdaly, rodzynki, figi).

      Do dan zasadniczych nalezaly: siemieniotka, czyli polewka z siemienia
      lnianego, suszone sliwki z fasola, kartofle ze sledziem (odwazne zestawienie),
      suszone sliwki z kasza, gotowana suszona rzepa, fasola "maszczona" olejem,
      zuwka z serem, bombolki i kolacze z serem i sliwkami."

Inne wątki na temat:
Pełna wersja