Dodaj do ulubionych

parskanie prototalne

31.10.22, 11:15
    ,,— Dla zrównoważenia bilansu energetycznego potrzebujemy atomu!''
Gdyby takie oświadczenie potraktować dosłownie, to potrzeba by nam bardzo niewiele; w dodatku czegoś, czego pełno jest wszędzie wokół. Ale oczywiście mówcy chodziło nie o żaden atom, tylko o technologię rozszczepiania jąder uranu i wychwytywania uwalnianej energii.

Ciekawe, do jakich zjawisk takie skróty (bez)myślowe mogą być zastosowane, a do jakich nie. Na przykład zwolennik wykorzystania energii słonecznej mógłby zaripostować:
    ,,— Ależ nie, obejdziemy się bez atomu, jeśli opanujemy foton!''
a zwolennik wiatraków reklamować poleganie na cząsteczce azotu (stanowiącego, jak wiadomo, ok. 80% wiatru). Jednak takie wypowiedzi byłyby znacznie mniej zrozumiałe niż ten nieszczęsny ,,atom''.

Kiedy taka pars pro toto  jest OK, a kiedy lepiej wypowiadać się precyzyjnie? Znawców słowa poproszę o literkę na ten temat.

- Stefan
Obserwuj wątek
    • horpyna4 Re: parskanie prototalne 01.11.22, 10:56
      Mnie najbardziej razi nazywanie gabarytami śmieci o dużych gabarytach. Chodzi o zniszczone meble, pralki, lodówki itp.

      Często pojawia się to oficjalnie na piśmie w informacjach administracji spółdzielni mieszkaniowych: "gabaryty należy składować...", "gabaryty będą wywożone..." wrrr...
    • al.1 Re: parskanie prototalne 14.11.22, 15:58
      stefan4 napisał:

      > Kiedy taka pars pro toto  jest OK, a kiedy lepiej wypowiadać się precyzyjnie? Znawców słowa poproszę
      > o literkę na ten temat.

      Nie uważam się za znawcę, ale dorzucę słowo, które ostatnio robi karierę. Jest nim elektryk, l.mn. elektryki. Chodzi o jeździwa na prąd. Słowo to w l.p. może budzić w pierwszej chwili konfuzyję. Natomiast w l.m. już nie, bo pierwoznacznością byłoby elektrycy. Suma "sumatrum", wygodniej użyć jednego słowa, niż kilku (auto z napędem/silnikiem elektrycznym).
      • horpyna4 Re: parskanie prototalne 14.11.22, 21:46
        A komplet mebli wypoczynkowych (fotele, kanapa + jakiś stolik) bywa nazywany "wypoczynkiem". Najlepiej to wygląda w ogłoszeniach typu "sprzedam wypoczynek...", jak po raz pierwszy zobaczyłam coś takiego, to długo zastanawiałam się, o co chodzi.
        • kornel-1 Re: parskanie prototalne 14.11.22, 22:20
          horpyna4 napisała:

          > , jak po raz pierwszy zobaczyłam coś takiego, to długo zastanawiałam się, o co chodzi.


          Chyba już podawałem ten przykład, ale wciąż mnie denerwuje: in vitro.
          Czytamy o "czterech podejściach do in vitro", "klinikach in vitro" a nawet o "dzieciach in vitro" (makabryczne, tak jak ogórki kiszone w słoiku)

          Widzę trzy wyjaśnienia skrótu myślowego:
          zapłodnienie metodą in vitro -> zapłodnienie in vitro -> in vitro

          a) in vitro w długim wyrażeniu najbardziej rzuca się w oczy/ucho, czyli najłatwiej zapamiętać
          b) zapłodnienie należy do słów, które należy wymawiać szeptem i/lub pisać nonparelem
          c) oszczędność czasu na pisanie/mówienie

          Kornel
          • horpyna4 Re: parskanie prototalne 14.11.22, 23:05
            Najpierw mówiono "dziecko z próbówki". Najwyraźniej uznano to za nieeleganckie (zresztą całkiem słusznie) i zastąpiono przez "in vitro" ("poczęte" oczywiście w domyśle, bo należy pewne słowa przemilczać, żeby nie gorszyć niewinnej młodzieży).
    • zbyfauch Re: parskanie prototalne 15.11.22, 08:31
      Ponieważ wątek się już rozjechał, dodam robota planetarnego.
      • horpyna4 Re: parskanie prototalne 15.11.22, 11:06
        To ja wrócę do istoty wątku, czyli nazywania wykorzystania energii pochodzącej z rozszczepienia jąder atomowych (reaktor, bomba) słowem "atom".

        Było o jego użyciu w kontekście wykorzystania energii jądrowej w gospodarce, ale dawno temu (lata 60. ubiegłego wieku, kryzys kubański) usłyszałam wierszyk odnoszący się do bomby:

        Rok czterdziesty piąty, lato -
        spadł na Ziemię pierwszy atom.
        Rok siedemdziesiąty zima:
        atom został, Ziemi ni ma.

        Od razu człowiek wyobraża sobie pojedynczy atom na orbicie zamiast Ziemi.

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka