anndrzej
25.11.03, 00:47
Słowo „syjonizm” ma swoje źródła w Biblii i pochodzi od wyrazu „Syjon”
często używanego jako synonim Jerozolimy i Ziemi Izraela (Erec Israel).
Syjonizm to ideologia wyrażająca tęsknotę Żydów z całego świata za ich
historyczna ojczyzną – Syjonem, Ziemią Izraela.
Nadzieja powrotu do ojczyzny po raz pierwszy pojawiła się wśród Żydów
wygnanych do Babilonu, około 2500 lat temu – nadzieję, która później stała
się rzeczywistością.
(„Nad rzekami Babilonu – tam siedzieliśmy i płakaliśmy na wspomnienie
Syjonu” Psalm 137:1). A zatem, Syjonizm polityczny, który zjednoczył się w
dziewiętnastym wieku, ani w teorii ani w praktyce nie rozwiązał
kwestii powrotu. Raczej wykorzystał starożytną ideę i współczesny
aktywny ruch i przystosował je tak, aby odpowiadały potrzebom i duchowi
czasu.
Sedno idei syjonistycznej pojawia się w Deklaracji Stworzenia Państwa Izrael
(14 maja 1948), która stwierdza, inter alia, że:
„ Ziemia Izraela była miejscem narodzin Narodu Żydowskiego. Tutaj
kształtowała się jego tożsamość duchowa, religijna i polityczna. Tutaj po
raz pierwszy Żydzi osiągnęli państwowość, stworzyli kulturowe wartości
mające zarówno narodowe, jak i uniwersalne znaczenie i ofiarowali światu
kompletną Księgę Ksiąg.
Lud Izraela został siłą wygnany z własnej ziemi, ale nigdy, podczas całego
okresu wygnania nie stracił nadziei i nie przestał się modlić i wierzyć w
swój powrót do ojczyzny i w odbudowanie w niej
swojej politycznej wolności.”
Fundamenty Syjonizmu
Idea Syjonizmu bazuje na długotrwałym związku pomiędzy Ludem Żydowskim a
jego ziemią, związku, który zaczął się prawie cztery tysiące lat temu, kiedy
Abraham osiedlił się w ziemi Kanaan, później znanej jako Ziemia
Izraela (Erec Israel).
Sednem myśli syjonistycznej jest koncepcja Ziemi Izraela jako historycznego
miejsca narodzin Ludu Żydowskiego i wiara w to, że życie żydowskie
gdziekolwiek indziej jest życiem na wygnaniu. Moses Hess w swojej książce
pod tytułem Rzym i Jerozolima (1844), wyraził tę ideę w następujący sposób:
„Dwa okresy w historii ukształtowały cywilizację żydowską: pierwszy, po
wyzwoleniu z niewoli egipskiej i drugi, po powrocie z
niewoli babilońskiej. Trzeci nadejdzie wraz z wybawieniem z
trzeciego wygnania.”
Przez wieki życia w Diasporze Żydzi wytrwali w silnym i niezwykłym związku
ze swoją historyczną ojczyzną i manifestowali swoją tęsknotę za Syjonem
poprzez rytuały i literaturę.
Podczas gdy Syjonizm wyraża historyczny związek pomiędzy Narodem
Żydowskim a Ziemią Izraela, współczesny Syjonizm nie mógłby
w dziewiętnastym wieku stać się aktywnym ruchem narodowym bez ówczesnego
antysemityzmu poprzedzonego wiekami prześladowań.
Przez wieki Żydzi byli wyrzucani z niemal wszystkich krajów Europy, z
Niemiec, Francji, Portugalii, Hiszpanii, Anglii i Walii. To nagromadzone
doświadczenie miało na nich głęboki wpływ, szczególnie w dziewiętnastym
wieku, kiedy porzucili już nadzieję na zasadniczą zmianę w ich życiu. W
takim otoczeniu wyrośli żydowscy przywódcy, których zwrot w stronę Syjonizmu
był wynikiem jadowitego antysemityzmu w otaczającym ich
społeczeństwie. A zatem Moses Hess, wstrząśnięty „oskarżeniem
krwi” (kiedy Żydzi zostali oskarżeni o użycie krwi dzieci
chrześcijańskich do celów rytualnych – przyp. tłum.) w Damaszku (1844),
został ojcem Syjonizmu politycznego; Leon Pinsker, zszokowany pogromami
(1881 – 1882), które były wynikiem zabójstwa Cara Aleksandra II, objął
przywództwo w ruchu Hibbat Zion; i Teodor Hertzl, który jako dziennikarz w
Paryżu doświadczył okrutnej kampanii antysemickiej związanej ze sprawą
Dreyfus’a (1896), zorganizował Syjonizm w ruch polityczny.
Ruch syjonistyczny postawił sobie za cel rozwiązanie „problemu żydowskiego”,
problemu wiecznej mniejszości, ludzi będących obiektem powtarzających się
pogromów i prześladowań, bezdomnej społeczności,
której odseparowanie podkreślała dodatkowo, niezależna od miejsca
zamieszkania, ciągła dyskryminacja. Syjonizm postanowił rozwiązać tę
sytuację poprzez doprowadzenie do powrotu Żydów do ich historycznej
ojczyzny – Ziemi Izraela.
Historia aliyi (imigracja do Izraela – przyp. tłum.), większość której miała
bezpośredni związek z morderstwami i aktami dyskryminacji skierowanymi
przeciwko Żydom, jest silnym argumentem w rękach syjonistów, gdyż dowodzi,
że państwo żydowskie w Ziemi Izraela z żydowską większością, jest
jedynym rozwiązaniem „problemu żydowskiego”.
Powstanie Syjonizmu Politycznego
Syjonizm polityczny, narodowy żydowski ruch wyzwoleńczy, wyłonił
się w dziewiętnastym wieku w kontekście
liberalnego nacjonalizmu ogarniającego całą Europę.
Syjonizm połączył dwa zasadnicze cele liberalnego nacjonalizmu,
wyzwolenie i zjednoczenie, poprzez dążenie do
uwolnienia Żydów spod wrogo usposobionego i
prześladującego ich obcego panowania oraz odbudowę żydowskiej jedności przez
zgromadzenie żydowskich wygnańców z czterech stron świata w żydowskiej
ojczyźnie.
Powstanie Syjonizmu jako ruchu politycznego było również odpowiedzią na
porażkę, jaką poniosła Haskala, Żydowskie Oświecenie w kwestii
rozwiązania „problemu żydowskiego”. Według doktryny syjonistycznej przyczyną
tej porażki był fakt, iż emancypacja i równość poszczególnych jednostek były
niemożliwe bez emancypacji i równości narodowej, ponieważ problemy narodowe
wymagają „narodowych” rozwiązań. Syjonistycznym „narodowym” rozwiązaniem
było stworzenie państwa żydowskiego z żydowską większością na ziemi
historycznie należącej do Żydów, dając w ten sposób Żydom prawo do samo
decydowania. Syjonizm nie zakładał „normalizacji” żydowskich warunków życia
przeciwnych uniwersalnym celom i wartościom. Walczył o to, aby każdy
człowiek na ziemi miał prawo do własnego domu i argumentował to tym, że
tylko naród niepodległy może stać się równoprawnym członkiem rodziny narodów.
Syjonizm: Ruch pluralistyczny
Chociaż Syjonizm był właściwie ruchem politycznym aspirującym do
sprowadzenia Żydów do ich ojczyzny, wolnej, niepodległej, z własną
państwowością i zapewniającej bezpieczeństwo swoim obywatelom, promował
również odnowienie kultury żydowskiej.
Ważnym elementem tego „przebudzenia” było odrodzenie języka hebrajskiego,
przez długi czas zastrzeżonego wyłącznie dla liturgii i literatury, i
przekształcenie go w żyjący język narodowy, używany w rządzie, armii,
edukacji, nauce, na ulicy i w sklepie.
Jak każdy inny nacjonalizm, Syjonizm był powiązany z innymi ideologiami,
tworząc w rezultacie nowe prądy i nurty. Kombinacja
nacjonalizmu i liberalizmu doprowadziła do narodzin Syjonizmu liberalnego;
scalenie socjalizmu stworzyło Syjonizm socjalistyczny; połączenie Syjonizmu
z głęboką wiarą dało początek Syjonizmowi religijnemu; a wpływ nacjonalizmu
europejskiego zainicjował powstanie prawicowej frakcji nacjonalistycznej.
Bazując na tych informacjach można stwierdzić, iż Syjonizm nie różnił się
zasadniczo od innych ruchów nacjonalistycznych, które także wykształciły
różne liberalne, tradycyjne, socjalistyczne (lewicowe) i konserwatywne
(prawicowe) „przybudówki”.
Syjonizm i arabski nacjonalizm
Większość twórców Syjonizmu wiedziała, że Palestyna (Ziemia Izraela) była
zamieszkana przez ludność arabską (chociaż niektórzy naiwnie mówili o „ziemi
bez narodu dla narodu bez ziemi”). Jednakże niewielu z nich brało pod uwagę,
że obecność Arabów na tym terytorium jest prawdziwą przeszkodą do
zrealizowania idei Syjonizmu. W t
