andrzej585858
29.03.10, 20:46
Przywołana została w innym wątku postać św. Cyryla Aleksandryjskiego - postać
niesłychanie barwna, do dzisiaj wzbudzająca kontrowersje. Można o nim pisać
książki, tym bardziej iz spuścizna teologiczna tego Doktora Kościoła - tak,
tak - taki tytuł posiada jest niebagatelna, a drugiej strony był on postacią
do której określenie książę Kościoła pasuje jak najbardziej.
Cyryl byl postacią niezwykle skomplikowaną i trudna do oceny. Nie cofal sie
przed intrygami, manipulowaniem ludźmi i informacjami. Zdolnośc do
przebaczania nie należała do jego cnót. Oskarżano go o posługiwanie się
zasobami pieniężnymi patriarchatu w celu zdobycia sojuszników kręgach
dworskich. Czuł sie dzidzicem tradycji patrairchatu aleksandryjskiego, ktorego
pretensje do odgrywania decydującej roli na Wschodzie i wrogość do biskupa
Konstantynopola dały o sobie znac juz w przeszłości. Był; także bliskim
krewnym biskupa Teofila , który bezwględnie walczył z biskupem Konstantynopola
św. Jane Chryzostomem, doprowadzając do jego zesłania.
Izydor z Peluzjum, egipski mnich tak opisał Cyryla w swoim liście adresowanym
do Cyryla:
"Stronniczość nie ma bystrego wzroku, niechęć zaś wcale nie widzi. Jeśli więc
nie chcesz mieć w oku ropy obu rodzajów, nie wydawaj nie przemyślanych
wyroków, ale sprawy powierz sprawiedliwemu sądowi... Wielu z tych, ktorzy byli
zgromadzeni w Efezie, drwi z Ciebie, zarzucając Ci, że mścisz sie na własnych
wrogach, a nie szukasz prawowiernie tego, co nalezy do Chrystusa".
Cyryl jest jednym ze współautorów tzw. "Zbójectwa efeskiego" związanego z
potepieniem Nestoriusza na soborze w Efezie na ktorym zjawił się wrz z armia
posłusznych mu mnichów. Jednakże byłoby skrajnym nieporozumieniem widzieć w
Cyrylu jedynie polityka, nie przebierającego w środkach, obojętnego na racje
teologiczne. Motywy jego dzialania są o wiele bardziej zlożone. Byl on
człowiekiem autentycznej wiary, teologiem dla ktorego misterium Wcielenia nie
poddawalo się filozoficznym badaniom, pomimo tego że podobnie jak Nestoriusz
ktorego poglądy tak zaciekle zwalczał byl uformowany pod wplywem antycznego
sposobu myslenia, to jednak bardziej odczuwał sposób myślenia ludzi swojej
epoki niż sposob myslenia elit do których tez należał.
Był on wielkim teologiem i mistykiem a jednocześnie księciem Kościoła - mozna
by powiedziec pierwszym do ktorego takie określenie mozna stosować. Byl zdolny
do intryg a nawet zbrodni w imie interesów swego patrairchatu a jednocześnie
czlowiekiem ogromnej pobozności. Ambicja, nawet ta niepohamowana nie wyklucza
wiary. Nie mozna zapominać że jest to człowiek żyjący w epoce w ktorej
metafizyka i sprawy religijne były tożsame z ideami ktorymi kierowali się
zwykli smiertelnicy. Cyniczny, instrumentalny stosunek do wiary byl czyms
niezmiernie rzadki. To dopiero wyksztalci się jako poklosie rewolucji
francuskiej w Europie XIX i XX wieku.
Wbrew pozorom cynizm wtedy nie był częstym zjawiskiem w takim rozumieniu jak
my dzisiaj to pojmujemy.
Przykładem postępowania Cyryla jest właśnie sobór efeski. Cyryl chcąc
zaatakowac biskupa Konstantynopola Nestoriusza ktory niewątpliwie popelnil
błąd teologuczny, wyprzedzil jego dzialania pisząc list do papieza Celestyna i
wiedząc iz papież nie zna greki dołączyl tłumaczenie pism Nestoriusza na
łacinę. Niestety terminologia teologiczna jeżeli chodzi o lacine nie była w
tamtych czasach na tyle bogata aby mogła w pelni oddac subtelności języka
greckiego, a jeszcze doszlo do tego tlumaczenie. W każdym bądź razie na
synodzie w Rzymie przeprowadzono potepienie Nestoriusza a ogloszenie wyroku
powierzono Cyrylowi.
Jednakże ceszarz nie zaufal tak pochopnemu osądzeniu i zarządzil zwolanie
sobory powszechnego na co papiez wyrazil zgodę. Pomimo iż wymagano aby kazda
prowincję reprezentowała na soborze tylko niewielka liczba biskupów Cyryl
przywiózł ich 50 oraz wielu niższych duchownych oraz armie mnichów. W związku
z tym wobec przewagi liczebnej nie podjęto żadnej dyskusji i w dniu 21 czerwca
431 roki Cyryl pomimo protestu 78 biskupów wyznaczył na dzień następny sesje
soborowa na ktorej zaocznie potępiono Nestoriusza. Wyrok potępienia przesłał
Cyryl Nestoriuszowi, adresując list nastepująco: "Do Nestoriusza, nowego Judasza".
Ten krótki fragment z jednej strony pozwala nam odczuć sposób w jaki Cyryl
realizował swoje cele, nie wahając się nawet przed uzyciem siły nieraz
posługując się pochlebstwem. Jak kontrowersyjna była to postać najlepiej
obrazuje list przypisywany Teodoretowi który tak opisuje uczucie ulgi jakie
towarzyszyło Egipcjanom po śmierci Cyryla:
"Nareszcie, nareszcie przeniósł się na drugi świat niegodziwiec. Z jego
odejścia cieszą się żywi, a niewątpliwie zmartwią się umarli" Jest to
niewątpliwie pamflet ale oddaje dobrze namiętności jakie towarzysza tak
niezwykłym postaciom. Jedna namiętność wywołuje zawsze drugą namiętność tylko
o przeciwstawnym znaku.
Newman tak opisał postać Cyryla: - "Z teologicznego punktu widzenia Cyryl jest
wielki. Katolicy wszystkich epok dużo mu zawdzięczają".
Jednak jak pisze Adalbert Hamman w swoich "Portretach Ojców Kościo9ła" Pomimo
iż oddal on Kościołowi wielkie usługi, przysłużyłby mu się jeszcze lepiej, a
może nawet uratował jedność, gdyby posiadał szerokość poglądów potrzebnych do
zestawienia aleksandryjskiego punktu widzenia z antiocheńskim. Spór źle
załatwiony musiał po pewnej przerwie wybuchnąć na nowo. Nestoriusz nie był
schizmatykiem, błądził szukając - ale był antiocheńczykiem który został
biskupem Konstantynopola - a to było coś czego instynkt księcia Kościoła
ścierpieć nie mógł. Człowiek wziął górę nad mistykiem.
A jednocześnie pozostawił po sobie niesłychanie głębokie teksty domawiające
tajemnice Wcielenia oraz Trójcy Świętej a także dzieła egzegetyczne z
najważniejszym komentarzem do św. Jana. oraz słynne Listy Wielkanocne.
Trudno omówić choć pobieżnie tak złożona postać jaka był św. Cyryl. Jest on
ostatnim Ojcem Kościoła który tkwi jeszcze w starożytności a jednocześnie
pierwszym o którym można powiedzieć iż symbolizuje bizantyjski sposób
myślenia w którym religia i państwo wzajemnie się przenika - czego symbolem
stało się pojęcie teokracji bizantyjskiej.
Jeżeli zainteresują kogoś jakieś szczegóły to chętnie do nich się odniosę. W
drugim poście zacytuje jeszcze tekst dotyczący Hypatii
