czwarte przykazanie

[korniz]

czcij ojca swego i matkę swoją ABY CI SIE DOBRZE DZIALO I ABYS DLUGO
ZYL NA ZIEMI.
Tak się zastanawiam aby ci się dobrze działo-czyli powodziło a jak
się komus nie powodzi to znaczy ze pyskuje rodzicom itp?Jak się ma
te przykazanie do tego że komuś się powodzi ma wszystko tzn ze
zawsze był posłuszny?Sięgam pamięciom co złego zrobiłam że teraz
muszę się liczyć z każdym groszem.Moze to ze po śmierci teścia
teściowa chciała przygarnąć swojego syna (mojego męża) żeby był na
jej posyłki a ja się zbuntowałam i teraz mam za swoje ???No właśnie
jak to jest?

[11.jula]

Nie powiem ci, sama mam tu mnóstow wątpliwości. Bardzo trudno jest
czcić rodziców, od których zaznało się dużo krzywdy

[malwa200]

chyba chodzi o zwykły szacunek, np. wyrozumiałość gdy starsi rodzice
miewają zaniki pamieci, bywają uciążliwi itp. myslę, że Bóg chce
abyśmy nie odpłacali im tym samym (jeśli doznaliśmy od nich krzywdy)
i nawet w takich przypadkach mieli do nich cierpliwość w miarę
naszych mośliwości oczywiście

[verdana]

Moja córka, z wykladów o Biblii, chyba świderkowny, ale nie ręćzę,
przyniosla interpretację mało wzniosłą, ale mozliwą.
Chodzi o spadek. Bedziesz czcił rodziców - dostaniesz shcedę, będzie
Ci sie dobrze działo. Nie będziesz - dobrami podzieli się
rodzeństwo.
Pewnie, ze są tu także inne elementy, ale w przykazaniu nacisk jest
jednak na dobro dziecka, nie rodzica.

[wiesia140]

to nie do końca tak znalazłam dwie interpretacje
zobaczcie:
www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TD/czwarte_slowo_x.html
nie wykluczają się wzajemnie , ale uzupełniają
i druga www.teologia.pl/m_k/prz-05.htm#aa

[malwa200]

ba...zeby to się u mnie otwierało...

[wiesia140]

Źródło: Przewodnik Katolicki
Michał Gryczyński
Czwarte słowo DEKALOGU
DZIESIĘĆ SŁÓW BOGA


Przykazanie Boże: „Czcij ojca swego i matkę swoją" jest pierwszym słowem
Dekalogu z drugiej kamiennej tablicy, którą Mojżesz otrzymał na górze Synaj.
Skoro otwiera ją przykazanie dotyczące naszych relacji rodzinnych, to wymownie
świadczy, jaka jest ranga rodziny w Bożym planie zbawienia.

O ile trzy pierwsze przykazania określają stosunek człowieka wobec Boga, o tyle
kolejne zawierają wskazania dotyczące relacji z innymi ludźmi w porządku miłości.
Gdy zapomina się o rodzicach

Żal patrzeć na panią Tosię! Co niedziela tkwi w hospicjum przez kilka godzin z
nosem przy szybie. Wstaje wówczas o świcie, rano idzie na Mszę św., aby zaraz po
śniadaniu stanąć w oknie. Można ją tam zobaczyć aż do zmroku, kiedy z pochyloną
głową - przygarbiona bardziej niż zwykle - powraca do swojego pokoju. Siada
wtedy w milczeniu na łóżku, dyskretnie ociera łzy z wilgotnych oczu i ciężko
wzdycha. Nagabywana przez innych przyznała się w końcu, po co tak długo tkwi w
oknie: wypatruje swoich trojga dzieci. Tak się dzieje od śmierci męża, gdy
znalazła się w hospicjum; do tej pory żadne z nich nie znalazło czasu, aby do
niej przyjechać.

Czy przyjdzie kiedyś taki dzień, że któreś z nich przypomni sobie o istnieniu
matki? Nawet Wigilię Bożego Narodzenia i święta Wielkiejnocy musiała spędzić w
hospicjum. Czuje się nikomu niepotrzebna, choć nie obwinia ani Kasi, ani Marysi,
ani Bogdana. Dobrze ich rozumie, bo życie jest trudne, a oni są tacy
zapracowani; każde z nich ma własną rodzinę, którą trzeba utrzymać. Choć łudzi
się już od dłuższego czasu, że może chociaż jedno z nich znajdzie wreszcie
trochę czasu, aby ją odwiedzić? Tak bardzo pragnęłaby zobaczyć swoje wnuki;
mogłaby się przecież nimi zająć...
Rodzina, Naród, Ojczyzna

Adresatem czwartego przykazania są nie tylko dzieci, wezwane do okazywania
szacunku rodzicom, dziadkom i przodkom. Jak poucza Katechizm (2199):
„Przykazanie to wskazuje i obejmuje obowiązki rodziców, opiekunów, nauczycieli,
przełożonych, urzędników państwowych, rządzących, wszystkich tych, którzy
sprawują władzę nad drugim człowiekiem lub nad wspólnotą osób". Czwarte
przykazanie określa więc nasze relacje nie tylko z tymi, z którymi łączą nas
więzy krwi, ale również ze społeczeństwem, narodem i Ojczyzną.

Rodzice mają obowiązek zadbać o dobro doczesne oraz wychowanie religijne i
moralne dzieci, ale w tym dziele powinny ich wesprzeć - dla dobra ogólnego -
struktury państwowe. Analogicznie przełożeni, mocą swego urzędu, mają dbać o
podwładnych, którzy są im winni szacunek i posłuszeństwo; w Kościele relacje te
obejmują władzę, od papieża przez biskupa po własnego proboszcza.

Należy jednak pamiętać o słowach Chrystusa: „Kto kocha ojca lub matkę bardziej
niż Mnie, nie jest Mnie godzien. I kto kocha syna lub córkę bardziej niż Mnie,
nie jest Mnie godzien". Mamy bardziej słuchać Boga niż ludzi, dlatego nakaz
posłuszeństwa wobec rodziców, przełożonych czy władzy państwowej nie ma
charakteru bezwzględnego. Jeśli ich polecenia naruszają ład moralny - kiedy np.
matka namawia córkę do aborcji, przełożony podwładnego do oszustwa, a władza
państwowa obywatela do ludobójstwa - to naszym obowiązkiem jest stanowcza odmowa.
Piętnaście lat później

W 1991 r., w swej wędrówce po śladach Dekalogu, Jan Paweł II zatrzymał się 3
czerwca-podczas Mszy św. odprawionej na lotnisku w podkieleckim Masłowie - na
czwartym przykazaniu Bożym. Przypominał, że Odkupienie świata dokonuje się
najpierw poprzez rodzinę, która powinna być silna Bogiem i zabezpieczać
podstawowe dobro wspólnoty ludzkiej.

Ojciec Święty mówił, że Chrystus przywrócił prawdę o ojcostwie Boga, które jest
oparciem dla miłości małżeńskiej i rodzicielskiej. Odchodząc od wcześniej
przygotowanego tekstu, wskazał na przejawy kryzysu polskiej rodziny, wspominając
m.in. o konieczności zmiany stosunku do dziecka poczętego, jako bezcennego daru
Boga i wyrazu miłości między małżonkami. Dziecko nigdy nie może być dla rodziny
intruzem: „Świat zmieniłby się w koszmar, gdyby małżonkowie znajdujący się w
trudnościach materialnych widzieli w swoim poczętym dziecku tylko ciężar i
zagrożenie dla swojej stabilizacji; gdyby z kolei małżonkowie dobrze sytuowani
widzieli w dziecku niepotrzebny, a kosztowny dodatek życiowy. Znaczyłoby to
bowiem, że miłość już się nie liczy w ludzkim życiu. Znaczyłoby to, że zupełnie
zapomniana została wielka godność człowieka, jego prawdziwe powołanie i jego
ostateczne przeznaczenie".

Ileż dramatyzmu miało papieskie napomnienie, owo bezkompromisowe wołanie:
„Chciałbym tu zapytać tych wszystkich, którzy za tę moralność małżeńską,
rodzinną mają odpowiedzialność, tych wszystkich: czy wolno lekkomyślnie narażać
polskie rodziny na dalsze zniszczenie? Nie można tutaj mówić o wolności
człowieka, bo to jest wolność, która zniewala. Tak, trzeba wychowania do
wolności, trzeba dojrzałej wolności. Tylko na takiej może się opierać
społeczeństwo, naród, wszystkie dziedziny jego życia, ale nie można stwarzać
fikcji wolności, która rzekomo człowieka wyzwala, a właściwie go zniewala i
znieprawia. Z tego trzeba zrobić rachunek sumienia u progu III Rzeczypospolitej!
«Oto matka moja i moi bracia».

Może dlatego mówię tak, jak mówię, ponieważ to jest moja matka, ta ziemia! To
jest moja matka, ta Ojczyzna! To są moi bracia i siostry! I zrozumcie, wy
wszyscy, którzy lekkomyślnie podchodzicie do tych spraw, zrozumcie, że te sprawy
nie mogą mnie nie obchodzić, nie mogą mnie nie boleć! Was też powinny boleć!
Łatwo jest zniszczyć, trudniej odbudować. Zbyt długo niszczono! Trzeba
intensywnie odbudowywać! Nie można dalej lekkomyślnie niszczyć!
W trosce o polską rodzinę

„...) Słowa czwartego przykazania skierowane są do dzieci, do synów i córek.
Mówią: «Czcij ojca i matkę». Z równą siłą jednak odnoszą się do rodziców:
«Pamiętaj, abyś prawdziwie zasługiwał na tę cześć». Bądź godny imienia ojca!
Bądź godna imienia matki! (...) ...kryzys nie ominął rodziny, nie ominął on,
niestety, polskiej rodziny! Powoduje tyle obrazy Boga, jest przyczyną wielu
nieszczęść i zła. Dlatego jest przedmiotem szczególnej wrażliwości i szczególnej
troski Kościoła. Za cyframi wszak, za analizami i opisami stoi tu zawsze żywy
człowiek, tragedia jego serca, jego życia, tragedia jego powołania. Rozwody...
wysoka liczba rozwodów. Trwałe skłócenie i konflikty w wielu rodzinach, a także
długotrwałe rozstania na skutek wyjazdu jednego z małżonków za granicę. Prócz
tego coraz częściej dochodzi też do zamykania się rodziny wyłącznie wokół
własnych spraw, do jakiejś niezdolności otwarcia się na innych, na sprawy
drugiego człowieka czy innej rodziny. Co więcej, zanika czasem prawdziwa więź
wewnątrz samej rodziny: brakuje niekiedy głębszej miłości nawet między rodzicami
i dziećmi czy też wśród rodzeństwa. A ileż rodzin choruje i cierpi na skutek
nadużywania alkoholu przez niektórych swoich członków. (...) Kiedy małżonkowie
starają się o to, ażeby samych siebie składać sobie wzajemnie w darze,
kształtują w sobie w ten sposób prawidłowe postawy rodzicielskie. Przecież w
wychowaniu dziecka chodzi nie tylko o to, żeby się dla niego poświęcać. Chodzi o
to, żeby się poświęcać w sposób mądry - tak, aby wychować je do prawdziwej
miłości. Do prawdziwej miłości wychowuje się także wymagając, ale tylko miłując,
można wymagać. Można wymagać, wymagając od siebie. (...)».
Jan Paweł II, Kielce-Masłowo, 3 czerwca 1991 r.

to z opoki, drugie jest bardzo długie więc będę musiała podzielić

[wiesia140]

CZWARTE PRZYKAZANIE DEKALOGU

„Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg
twój, da tobie” (Wj 20,12).

Wprowadzenie

Rodzina jest szczególnym darem Bożym, w niej bowiem może się właściwie
kształtować i rozwijać poczęte życie. W rodzinie ma się formować i doskonalić
miłość do Boga i miłość wzajemna wszystkich jej członków.

Czwarte przykazanie stoi na straży miłości rodzinnej. Przypomina o obowiązku
czczenia rodziców i miłowania ich przez dzieci. Mówi też o obowiązku kochania
dzieci przez rodziców oraz okazywaniu sobie przez wszystkich miłości wzajemnej.

Rodziną w szerszym znaczeniu jest również Kościół, ojczyzna i cała ludzkość.
Chrześcijanin ma zatem troszczyć się o rozwój i umocnienie Kościoła. Powinien
też wypełniać swoje obowiązki wobec ojczyzny i, według swoich możliwości,
troszczyć się o los wszystkich ludzi zamieszkujących naszą planetę.

A. RODZINA DAREM BOGA I SZKOŁĄ ŻYCIA

Bóg chce, aby człowiek kształtował się i rozwijał w rodzinie i dzięki rodzinie.
„Aby nie być zawsze złym bratem, a któregoś dnia cudzołożnym współmałżonkiem,
trzeba nauczyć od najwcześniejszych lat życia szacunku wobec rodziny: organizmu
najmniejszego i największego na świecie. Jest on najmniejszy w porównaniu z
organizmem miasta, regionu, państwa, kontynentu. Jest też największy, bo
najstarszy, bo ustanowiony przez Boga. Gdy nie istniało jeszcze pojęcie
ojczyzny, kraju, już żywe i aktywne było jądro rodziny, źródło dla pokoleń i
ras, małe królestwo, w którym mąż jest królem, kobieta – królową, a dzieci –
podwładnymi. Czy jakieś królestwo może przetrwać, jeśli pomiędzy zamieszkującymi
je istnieje podział i nieprzyjaźń? Nie może przetrwać. I naprawdę rodzina nie
utrzyma się bez posłuszeństwa, szacunku, oszczędności, dobrej woli, zamiłowania
do pracy, uczucia.” (M. Valtorta, Poemat Boga-Człowieka, Księga druga 89,
Katowice 1997, wyd. Vox Domini)

Rodzina ma być wspólnotą odradzającą się w miłości, społecznością, w której
króluje Bóg. Powinna być wspólnotą, w której kształtuje się Królestwo Boże.
Rodziny, dzięki ustawicznemu wysiłkowi ich członków, powinny przekształcać się
we wspólnoty, w których panuje porządek Królestwa Bożego, czyli: sprawiedliwość,
miłość, pokój, dobroć.

Czwarte przykazanie przypomina nam o miłości rodzinnej, która ma być
pielęgnowana i rozwijana. Święta Rodzina stanowi doskonały przykład miłości i
prawdziwej wspólnoty. Kochani i szanowani w rodzinie powinni być rodzice i
dzieci. Kochany ma być współmałżonek i współmałżonka, a także wszyscy krewni.
Rozważmy dokładniej problem szacunku i miłości w rodzinie.

B. SZACUNEK I MIŁOŚĆ DZIECI WZGLĘDEM RODZICÓW

Czwarte przykazanie mówi o konieczności okazywania miłości rodzicom przez dzieci.

1. Potrzeba otaczania rodziców czcią i miłością

Przez rodziców Bóg obsypuje nas wyjątkowymi darami: przez nich dał nam życie i
przygotował nas do samodzielnego życia. Dlatego przykazanie Boże mówi: „Czcij
ojca swego i matkę swoją”.

«Cześć zakłada posłuszeństwo prawdziwe, miłość niezawodną, pełen ufności
szacunek. Cześć łączy się również z pełną szacunku bojaźnią, która nie wyklucza
zaufania, ale i nie pozwala nam traktować osób starszych, jak gdyby były
niewolnikami i istotami niższymi. Trzeba je czcić, gdyż – po Bogu – nasi ojcowie
i matki przekazali nam życie i przyszli nam z pomocą we wszystkich potrzebach
materialnych. Byli pierwszymi nauczycielami i przyjaciółmi małej istoty, która
przyszła na świat.

Mówi się: 'Niech Bóg ci błogosławi'. Mówi się: 'dziękuję' komuś, kto podnosi
przedmiot, który upadł lub kto nam daje kawałek chleba. A czyż nie powiemy z
miłością: 'Niech Bóg ci błogosławi' i 'dziękuję' tym, którzy wyczerpują się przy
pracy, by nas nasycić, utkać odzienie i utrzymać je w czystości; tym którzy
wstają, by czuwać nad naszym snem; którzy odmawiają sobie spoczynku, by nas
pielęgnować, dają nam posłanie na własnej piersi w [chwilach] naszego
najbardziej bolesnego zmęczenia?

To są nasi nauczyciele. Nauczyciela boimy się i szanujemy go. Ale nauczyciel
zajmuje się nami wtedy, gdy już wiemy o tym, co niezbędne w odniesieniu do
zachowania, do wyżywienia i wypowiadania rzeczy podstawowych, a opuszcza nas,
gdy najtwardsza życiowa nauka, to znaczy nauka życia, jest jeszcze przed nami. I
to [właśnie] ojciec i matka przygotowują nas najpierw do szkoły, a potem – do życia.

To są nasi przyjaciele. Jakiż przyjaciel może być większym przyjacielem niż
ojciec? Która przyjaciółka jest większą przyjaciółką niż matka? Czy możecie się
ich lękać? Czy możecie powiedzieć: „On mnie zdradził, ona mnie zdradziła”? A
jednak niemądry młody człowiek i niemądra młoda dziewczyna biorą sobie za
przyjaciół obcych. Zamykają serca na ojca i matkę i wypaczają swego ducha i
serce przez związki nieostrożne, aby nie powiedzieć – pełne winy z powodu łez
ojca i matki: łez, które płyną jak krople roztopionego ołowiu na serce ich
bliskich. Te łzy jednak – powiadam wam – nie padają w proch i w zapomnienie. Bóg
je zbiera i liczy. Męczeństwo zdeptanego ojca zostanie wynagrodzone przez Pana.
Męczarnie, zadawane ojcu przez syna, nie zostaną zapomniane, nawet jeśli ojciec
i matka – w pełnej boleści miłości – błagają litości Bożej wobec ich grzesznego
syna.” (M. Valtorta, Poemat Boga-Człowieka, Księga druga 89, Katowice 1997, wyd.
Vox Domini)

Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina daną przez Boga obietnicę nagrody za
okazywanie czci rodzicom. „Zachowywanie czwartego przykazania łączy się z
nagrodą: "Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan,
Bóg twój, da tobie" (Wj 20, 12; Pwt 5, 16). Poszanowanie tego przykazania
zapewnia, wraz z owocami duchowymi, doczesne owoce pokoju i pomyślności.
Natomiast niezachowywanie go przynosi wielkie szkody wspólnotom i osobom
ludzkim. (KKK 2200)

Nie tylko ziemską nagrodę otrzymają dzieci za okazywanie czci i miłości swoim
rodzicom. Czeka je dodatkowo nagroda wieczna. „Zostało powiedziane: „Czcij ojca
swego i matkę swoją, jeśli chcesz długo żyć na ziemi”. A Ja dorzucam: „i
wiecznie w Niebie”. Zbyt lekką byłoby karą żyć krótko na ziemi za uchybienia
wobec rodziców! Tamto życie nie jest wymysłem. Tam zostaniemy wynagrodzeni lub
ukarani według życia, które prowadziliśmy na ziemi. Kto uchybia swemu ojcu,
uchybia Bogu, gdyż Bóg dał na korzyść ojca przykazanie miłości. Kto zatem go nie
kocha, ten grzeszy. Przez to traci on więcej niż tylko życie materialne: [traci]
prawdziwe życie, o którym wam mówiłem. Idzie na spotkanie śmierci. Już jest
martwy, bo jego dusza jest w niełasce u Pana. Ma już w sobie zbrodnię, rani
bowiem miłość najświętszą po miłości do Boga. Nosi w sobie zarodki przyszłych
cudzołóstw, gdyż nikczemny syn staje się przewrotnym małżonkiem. Posiada w sobie
skłonności do zła społecznego, gdyż ze złego dziecka wyrasta przyszły złodziej,
zabójca groźny i gwałtowny, zimny lichwiarz, zwodzący rozpustnik, cynik,
korzystający z przyjemności życia, istota odpychająca, zdradzająca ojczyznę,
przyjaciół, dzieci, współmałżonka, wszystkich. Czy możecie szanować i ufać
komuś, kto nie zawahał się zdradzić miłości matki i zakpił z siwych włosów
ojca?”» (M. Valtorta, Poemat Boga-Człowieka, Księga druga 89, Katowice 1997,
wyd. Vox Domini)

2. Trudności młodzieży w okresie dojrzewania

Dojrzewająca młodzież może mieć wiele trudności z okazywaniem szacunku, miłości
i posłuszeństwa rodzicom. Powodem tego mogą być różne trudności związane z
silnym idealizmem i drażliwością charakterystyczną dla okresu dojrzewania. U
młodych ludzi rodzi się szlachetne pragnienie zbudowania idealnego świata,
lepszego niż ten, w którym żyją. Żywe pragnienie świata doskonałego rodzi jednak
wielki krytycyzm wobec wszystkich jego braków obserwowanych na każdym kroku.

To wyostrzone dostrzeganie różn

[wiesia140]

Modlitwa

Jezu, który, chociaż byłeś Bogiem, okazywałeś posłuszeństwo, szacunek i miłość
Maryi, Twojej Matce, oraz św. Józefowi, naucz nas szacunku do rodziców oraz
prawdziwej miłości do nich. Nie dozwól, abyśmy widzieli w nich tylko wady,
pomijając ich liczne zalety i wiele wyrazów miłości, jakie nam w życiu okazali.
Chroń nas przed lekceważeniem ich doświadczenia. Ulecz nas z poczucia wyższości,
które przeszkadza nam uznać czyjąś wielkość i utrudnia przyjmowanie dobrych rad
dawanych z miłości. Pomóż nam zrozumieć, że możemy się mylić i potrzebujemy rad,
pomocy i wskazówek doświadczonych ludzi.

Dziękujemy Ci, Panie, za rodziców, przez których dałeś nam życie. Daj im nagrodę
za wszystkie chwile, które nam poświęcili, za wszystkie trudy związane z naszym
wychowaniem, za ich nie przespane noce i poniesione dla nas wyrzeczenia, za
przykład ich bezinteresownej miłości. Udziel im, Panie, wiecznej nagrody za to,
że współpracowali z Tobą. Amen.

C. MIŁOŚĆ RODZICÓW DO DZIECI

Czwarte przykazanie Boże przypomina nie tylko o zobowiązaniach dzieci wobec
rodziców, ale również o obowiązkach tych ostatnich wobec swego potomstwa. Te
obowiązki przypomina fragment książki Poemat Boga-Człowieka: „Biada grzesznym
dzieciom! Ale biada również winnym rodzicom! Działajcie tak, aby wasze dzieci
nie mogły was krytykować ani was naśladować w złu. Dajcie się kochać dzięki
miłości okazywanej wraz ze sprawiedliwością i miłosierdziem. Bóg jest
Miłosierdziem. Rodzice, będący zaraz po Bogu, niech będą miłosierni. Bądźcie
przykładem i umocnieniem waszych dzieci. Bądźcie ich pokojem i ich
przewodnikami. Bądźcie ich pierwszą miłością. Matka jest zawsze pierwszym
obrazem małżonki, którą będziecie mieć. Ojciec ma dla swych młodych córek
oblicze, o którym marzą dla swego małżonka. Sprawcie, by wasi synowie i córki
wybierali w sposób mądry przyszłych współmałżonków – myśląc o swej matce i o
swym ojcu – i pragnąc w nich tego, co znajduje się w ich ojcu, w ich matce:
prawdziwej cnoty.” (M. Valtorta, Poemat Boga-Człowieka, Księga druga 89,
Katowice 1997, wyd. Vox Domini)

Powołanie Boże do miłości rodzicielskiej zobowiązuje do przekazywania życia, do
jego ochrony oraz do rozwijania go i doskonalenia przez wychowywanie i otaczanie
opieką narodzonego dziecka.

1. Przekazywanie życia

Stwórca pragnie włączyć rodziców w swoje dzieło powoływania do istnienia
człowieka. To On bowiem stwarza nieśmiertelną duszę każdego dziecka, któremu
rodzice dają ciało. Działanie rodziców w dziedzinie prokreacji i wychowania jest
odbiciem stwórczego dzieła Ojca. (por. KKK 2205)

Powołanie rodziców do współdziałania ze Stwórcą nakłada obowiązek prowadzenia
ciągłego dialogu z Bogiem, wymaga ustawicznego zastanawiania się nad Jego wolą
odnoszącą się do ich rodziny.

Małżonkowie mogą jednak zrezygnować ze współpracy z Bogiem i nie chcieć
przekazywać życia. Swoje ograniczanie liczby dzieci najczęściej tłumaczą brakiem
odpowiednich warunków. Prawdziwa przyczyna ograniczania potomstwa tkwi jednak
zazwyczaj w czymś innym: w braku zaufania Bogu i w egoizmie rodziców.

Kiedy nie ma ufności pokładanej w Bogu, w Jego miłości, potędze, w Jego
opatrzności, wtedy rodzi się lęk przed posiadaniem dziecka. Rodzicom wydaje się
wówczas, że nie zapewnią dziecku warunków koniecznych do życia i pełnego rozwoju.

Egoistyczne skłonności rodziców, np. ich chciwość może sprawiać, że nie chcą się
oni z nikim dzielić ani swoim szczęściem, ani tym, co sami już zdobyli. Czasami
powodem wyrzekania się dzieci może być pycha nie zezwalająca na to, by dla nich
zrezygnować z kariery zawodowej. Ta sama wada może sprawić, że ktoś wyklucza
większą liczbę dzieci, ponieważ nie chce się narazić na drwiny otoczenia, które
wyśmiewa rodziny wielodzietne.

Innym powodem wyrzekania się potomstwa może być chęć wygodnego życia,
przyzwyczajenie do komfortu, dobrego jedzenia, picia, przyjemności erotycznych i
rozrywek. Lenistwo nie znosi żadnego trudu ani poświęcenia – także tego, którego
bez wątpienia wymaga wielodzietna rodzina.

Niechęć do posiadania dzieci może się zrodzić z zazdrości, która nie dopuszcza
myśli, by można poziomem życia odbiegać od bogatych sąsiadów posiadających
wielki majątek i żyjących w luksusach.

2. Troska o dzieci i ich wychowanie

Rodzice mają nie tylko dać życie dziecku, lecz również je wychować. Tego wymaga
prawdziwa miłość. W wychowaniu mają oni zwrócić szczególną uwagę na formowanie
wiary, miłości i życia religijnego swoich dzieci. O tym obowiązku przypomina
rodzicom Katechizm Kościoła Katolickiego.

„Przez łaskę sakramentu małżeństwa rodzice otrzymali zadanie i przywilej
ewangelizowania swoich dzieci. Możliwie jak najwcześniej powinni wprowadzać
swoje dzieci w tajemnice wiary, której są dla nich "pierwszymi zwiastunami"
(Sobór Watykański II, konst. Lumen gentium, 11; KPK, kan. 1246, § 1). Od
wczesnego dzieciństwa powinni włączać je w życie Kościoła. Rodzinny styl życia
może rozwijać zdolność do miłości, która na całe życie pozostanie autentycznym
początkiem i podporą żywej wiary.” (KKK 2225)

„Rodzice powinni rozpocząć wychowanie do wiary od wczesnego dzieciństwa. Zaczyna
się ono już wtedy, gdy członkowie rodziny pomagają sobie wzrastać w wierze przez
świadectwo życia chrześcijańskiego zgodnego z Ewangelią. Katecheza rodzinna
poprzedza i ubogaca pozostałe formy nauczania wiary i towarzyszy im. Zadaniem
rodziców jest nauczyć swoje dzieci modlitwy oraz pomóc im odkryć powołanie jako
dzieci Bożych (Por. Sobór Watykański II, konst. Lumen gentium, 11).” (KKK 2226)

3. Przyczyny niewłaściwego wychowywania dzieci

Miłość do dzieci może jednak ulec silnemu osłabieniu wskutek różnorodnych wad
posiadanych przez rodziców. Wady te mogą spowodować popełnianie różnych błędów
wychowawczych. Oto kilka przykładów.

Pyszni rodzice stawiają swoim dzieciom przesadne wymagania. Chcą bowiem szczycić
się przed innymi ich inteligencją, umiejętnościami itp. Ta sama wada powoduje,
że niektórzy wyznaczają dla swoich dzieci zawody cieszące się wielkim uznaniem
społecznym, choć nie mają one żadnych uzdolnień do ich wykonywania. Próżna
matka, chcąc przechwalać się swoim dzieckiem, kupuje mu drogie ubranka,
wyprodukowane przez firmy uznawane za najlepsze. Skąpi rodzice natomiast nie
kupią nic dla swojego dziecka.

Istnieją rodzice, którzy na wszystko pozwalają swoim dzieciom. Różne są powody
takiej postawy. Czasami przyczyną pobłażliwości jest przemęczenie różnymi
koniecznymi zajęciami lub tymi, które narzuciła rodzicom chęć gromadzenia
zbędnych bogactw lub ambicja, np. osiągnięcia sukcesów naukowych.

Inną przyczyną zezwalania dziecku na wszystko może być silne pragnienie
rodziców, żeby dziecko ich kochało i nie miało o nic żalu. Spragnieni uczuć
dziecka rodzice nie mają odwagi niczego od niego wymagać ani się mu sprzeciwić.
Tacy rodzice często kupują dziecku wszystko i niczego od niego nie wymagają. Ta
pozorna miłość jest jednak egoistyczną troską o siebie.

Czasami pragnienie miłości i uczucia dziecka łączy się z zazdrością i wtedy np.
matka pyta ciągle je, kogo bardziej kocha: ją czy ojca.

Istnieją rodzice uważający swoje dzieci za własność podobną do majątku, który
tylko do nich należy. Tacy rodzice nie potrafią się pogodzić z faktem, że każde
dziecko należy przede wszystkim do Boga, który jest jego Ojcem bardziej niż
rodzice, gdyż to On stworzył jego nieśmiertelną duszę. Traktowanie dzieci jak
swojej własności ujawnia się między innymi w tym, że rodzice sprzeciwiają się,
aby ich dziecko mogło odejść od nich zawierając małżeństwo lub idąc do klasztoru
albo decydując się na kapłaństwo.

Skłonność do gniewu rodziców może łatwo przekształcić się w okrucieństwo wobec
dziecka. Wada ta skłania do wyładowywania swej złości na dziecku lub do
stosowania zbyt surowych kar.

Lenistwo, pogoń za rozrywkami, przyjemnościami, nadmierne życie towarzyskie i
zamiłowanie do różnyc

[wiesia140]

Modlitwa

Jezu, wzorze miłości, naucz nas tak kochać Ciebie oraz ludzi, aby dzieci mogły
nas bez zastrzeżeń naśladować. Niech nasze życie będzie dla nich wzorem, jak
postępować, aby osiągnąć wieczne zbawienie. Amen

D. MIŁOŚĆ WZAJEMNA MAŁŻONKÓW

Kolejnym zobowiązaniem wypływającym z czwartego przykazania Bożego jest miłość
małżeńska. Rodzice mają się doskonalić i uświęcać nie tylko przez miłość do
dzieci, ale także przez okazywanie sobie wzajemnie miłości. Przez nią stale
pogłębia się wspólnota małżeńska i rodzinna.

Miłość ludzka musi jednak być stale umacniana i doskonalona przez miłość Bożą.
Dokonuje się to wtedy, gdy małżonkowie i rodzice spotykają się z Bogiem-Miłością
w sakramentach, szczególnie w sakramencie pojednania i w Komunii św. Miłość
wzrasta też dzięki każdemu bezinteresownemu czynowi oraz wtedy, gdy usuwamy ze
swego życia osłabiające ją wady.

1. Zagrożenia miłości małżeńskiej

Wady człowieka mają wpływ na wszystkie dziedziny jego życia, również na miłość
między małżonkami. Mogą one doprowadzić do osłabienia jej lub do całkowitego
zniszczenia, a tym samym spowodować zrujnowanie i rozpad życia małżeńskiego.
Zastanówmy się nad tym, jak niektóre grzechy główne wpływają na wzajemne relacje
między małżonkami.

Uparte trzymanie się swojego zdania, bez umiejętności rozważenia argumentacji
współmałżonka, rodzi wiele niesnasek i kłótnie. Szczególnie pycha prowadzi
małżonków do nieustępliwości w różnych sprawach. Może np. wywołać kłótnię o to,
co dziecko powinno robić w danym momencie, np. odrabiać zadania czy też iść
bawić się z kolegami.

Ta sama wada sprawia, że jeden ze współmałżonków chce górować nad drugim i
podporządkowywać go sobie lub nawet poniżać, np. z powodu mniejszego
wykształcenia. Brak miłości połączony z pychą może skłaniać do traktowania
współmałżonka jak służącego, zobowiązanego do wyświadczania różnych usług.
Podporządkowywanie sobie, wykorzystywanie, a zwłaszcza poniżanie, rodzi we
współmałżonku poczucie krzywdy, rozżalenie i rozgoryczenie.

Próżność może się czasem ujawnić w małżeństwie w formie niechęci do wykonywania
niektórych prac domowych, np. zmywania naczyń, sprzątania – czynności uznanych
np. za „niegodne mężczyzny”.

Również chęć przypodobania się i imponowania innym może stać się powodem kłótni,
zaniku miłości a nawet rozpadu małżeństwa, np. próżność żony, która lubi zwracać
na siebie uwagę swoim wyglądem i ubiorem, może być powodem stałych pretensji do
męża o jego zbyt mały zarobek. Podobne pretensje mogą być wywołane również przez
zazdroszczenie np. drogiego ubioru i biżuterii jakiejś koleżance.

Chciwość – skłaniająca do pracy bez wypoczynku – może wywołać przemęczenie i
związaną z nim drażliwość, która sprzyja kłótniom. Ta sama chciwość staje się
nieraz powodem niszczenia atmosfery rodzinnej przez ustawiczne i nieuzasadnione
oskarżanie współmałżonka o „rozrzutność”.

Jedność małżeńska może wiele ucierpieć wskutek zazdrości, gdy np. ktoś posądza
żonę o zdradę, bo uśmiechnęła się do kogoś lub odwiedziła w szpitalu chorego
znajomego.

Bardzo często więzy miłości małżeńskiej są niszczone przez niewłaściwe
współżycie seksualne, które nie wypływa z miłości, lecz z pożądania, np. przez
współżycie, któremu nie towarzyszy delikatność, szacunek do drugiej osoby,
poszanowanie jej sumienia, prawa Bożego i naturalnego.

Wiele szkód wyrządza życiu małżeńskiemu i rodzinnemu alkoholizm. Czasem również
nadmierne przywiązanie do jedzenia może niszczyć oparte na miłości życie
rodzinne, np. gdy mąż ma stale pretensje do żony za to, że – jego zdaniem – źle
gotuje, że nie przyrządza mu jego ulubionych potraw.

Nieraz lenistwo niszczy życie małżeńskie i rodzinne, np. wtedy, gdy ktoś –
zamiast zajmować się domem – spędza wiele czasu na próżnych rozmowach z
sąsiadami; gdy ktoś nie pomoże pracującej zawodowo współmałżonce w prowadzeniu
domu, tłumacząc swój brak miłości i lenistwo zmęczeniem po pracy.

2. Sposoby ratowania i rozwijania miłości małżeńskiej

Miłość w małżeństwie wystawiona jest na różne niebezpieczeństwa. Każda wada może
ją osłabiać i niszczyć. Złe przyzwyczajenia mogą stawać się przyczyną kłótni,
poniżania drugiego, dokuczania i lekceważenia, mogą skłaniać do zadawania
drugiemu cierpienia.

Ponieważ miłość małżeńska i rodzinna jest ciągle zagrożona, dlatego trzeba ją
umacniać potężną miłością dawaną przez Boga. Nieraz dla uleczenia z jakiejś
choroby potrzebna jest transfuzja krwi. Przetacza się więc krew daną przez
kogoś, aby przywrócić choremu zdrowie. Coś podobnego konieczne jest na
płaszczyźnie duchowej. Trzeba leczyć i wzmacniać miłość, która ulega osłabieniu,
wyczerpuje się i „choruje” z powodu grzechów. Tej nadprzyrodzonej transfuzji
dokonuje Chrystus, który wlewa w nas swoją miłość. Dzięki niej miłość małżeńska
może doznawać stałego uzdrawiania, umacniania i nie jest skazana na śmierć,
czyli na zupełny zanik.

Trzeba więc spotykać się z Dawcą Miłości – z Chrystusem. On przychodzi w Komunii
św. do tych, którzy chcą Go przyjąć. On zbliża się do nas jako słowo Boże, które
należy rozważać i wcielać w życie. Spotkaniem z Chrystusem umacniającym naszą
miłość jest też każda modlitwa. Dlatego – jak przypomina Katechizm Kościoła
Katolickiego – codzienna modlitwa i czytanie słowa Bożego umacniają miłość.
(por. KKK 2205)

Do niszczenia życia rodzinnego, a często także do rozpadu małżeństwa, przyczynia
się narastające ustawicznie poczucie niechęci i żalu do współmałżonka. Ono
skłania do kłótni i do dokuczania mu. Aby chronić małżeństwo od rozpadu, trzeba
robić wszystko, aby rodzący się żal i pretensje do drugiego nie zniszczyły miłości.

Przede wszystkim trzeba krytycznie patrzeć na samego siebie i zastanawiać się,
czy nasze rozgoryczenie i odczuwanie zawodu – o które łatwo obwinia się
współmałżonka – nie rodzi się przypadkiem z naszych nadmiernych oczekiwań, z
naszego poczucia wielkości, z przewrażliwienia na punkcie własnej osoby, z
domagania się przesadnej czci, szacunku, podziwu; czy nie rodzi się z zazdrości
lub chciwości żądającej od drugiej osoby ciągłego zaspakajania tylko naszych
potrzeb.

Zdarza się, że nasze niewłaściwe zachowanie jest dla drugiego przykre i wywołuje
jego gniew, staje się powodem kłótni i awantur. Trzeba więc zastanawiać się nad
tym, w jakiej mierze my sami – naszymi złymi przyzwyczajeniami i wadami – możemy
prowokować drugiego do zachowań, które odbieramy potem jako niemiłe, przykre,
krzywdzące. Należy stale zastanawiać się nad tym, jak współmałżonek nas odbiera,
co w nas jest dla niego miłe, a co – przykre. Musimy wiedzieć, jakie nasze wady
najbardziej denerwują współmałżonka i powinniśmy je w sobie zwalczać. Praca nad
swoimi wadami może skłonić współmałżonka do zwalczania swoich niedoskonałości.
Wytykanie zaś błędów drugiemu pobudza go zazwyczaj do wytykania nam naszych wad.

Aby stale pogłębiać miłość ważne jest dostrzeganie dobrych stron współmałżonka,
a nie tylko jego ułomności i wad. Konieczne jest stałe przebaczanie doznanych
krzywd – tak jak Bóg nam przebacza nasze grzechy – i wyraźne ujawnianie, że się
naprawdę przebaczyło. Trzeba wracać we wspomnieniach do tego, co w małżeństwie
było najlepsze, aby nie zagasło poczucie wdzięczności za doznane dobro od
współmałżonka.

Do wzrostu miłości przyczynia się okazywanie życzliwości, serdeczności i dobroci
a także wynagradzanie za każdą krzywdę, wyrządzoną drugiemu nawet nieświadomie.
Dobrocią należy naprawiać krzywdy, które wyrządzają rodzinie różne sprzeczki i
kłótnie. Życzliwe słowo, drobny prezent, okazanie serdeczności, słowo
przeproszenia może odrodzić na nowo miłość, osłabioną przez kłótnie,
zdenerwowanie i dni milczenia z powodu obrażenia się na drugiego. Dobroć,
życzliwość, serdeczność zaciera przykre uczucia, które mogą we współmałżonku
rodzić nasze wady, słabości i

[wiesia140]

Modlitwa

Chryste, który miłujesz swoją Oblubienicę, Kościół! Naucz mnie prawdziwie
kochać mojego współmałżonka. Pomóż mi odkrywać w nim Twoją obecność. Obdarz mnie
wielkim szacunkiem do męża (żony). Jezu, który w każdym potrafiłeś doszukiwać
się dobra, naucz mnie dostrzegać to, co jest najlepsze i najpiękniejsze w
osobie, której przysięgałem miłość i wierność aż do końca życia.

Wzmocnij, Panie, moją miłość i troskę o współmałżonka. Pomóż mi, Zbawicielu,
uwolnić się z egoistycznych wad, zwłaszcza z pychy. Chroń mnie przed domaganiem
się nadmiernego szacunku dla siebie. Pomóż mi nie koncentrować się na sobie,
lecz na osobach, za które jestem odpowiedzialny, aby umieć im skutecznie pomagać.

Pouczaj mnie, jak mam mojemu współmałżonkowi okazywać szacunek, cześć,
miłość, uczucia, serdeczność, jak troszczyć się o jego szczęście, rozwój i
wieczne zbawienie.

Pomóż mi odkryć, Panie, jaka moja wada czyni mnie najbardziej drażliwym,
pretensjonalnym, wymagającym, nienasyconym; jaka wada staje się najczęstszą
przyczyną wybuchów gniewu, rodzi niezadowolenie, skłania do kłótni; jaka moja
wada najbardziej drażni mojego współmałżonka. Udziel mi tyle sił, bym chętnie
wyzbywał się tych form egoizmu, które najbardziej niszczą życie małżeńskie.

Daj mi tyle pokornej miłości, abym potrafił zdobyć się na słowo
przeproszenia, kiedy przez niewłaściwe zachowanie sprawiłem drugiemu ból. Pomóż
mi wynagradzać życzliwością, serdecznością, dobrym słowem każdą przykrość,
cierpkie słowo i zatruwanie życia współmałżonkowi. Naucz mnie rozumieć, zamiast
szukać i domagać się zrozumienia.

Naucz mnie, Wszechmogący Panie, ustawicznie zamieniać na czyny słowa, które
kiedyś wypowiedziałem, składając przysięgę małżeńską: „Ślubuję ci miłość,
wierność oraz że cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż, Panie Boże w
Trójcy wszechmogący. Amen.”

F. ZOBOWIĄZANIA WOBEC OJCZYZNY I CAŁEJ RODZINY LUDZKIEJ

Społeczność państwowa, w której żyje człowiek, a także cała ludzkość jest
jego wielką rodziną. Powinien on o niej pamiętać i spełniać zobowiązania, jakie
nakłada sprawiedliwość, miłość i miłosierdzie społeczne. To zobowiązanie
przypomina Katechizm Kościoła Katolickiego, pouczając: „Obywatele mają obowiązek
przyczyniać się wraz z władzami cywilnymi do dobra społeczeństwa w duchu prawdy,
sprawiedliwości, solidarności i wolności. Miłość ojczyzny i służba dla niej
wynikają z obowiązku wdzięczności i porządku miłości. Podporządkowanie
prawowitej władzy i służba na rzecz dobra wspólnego wymagają od obywateli
wypełniania ich zadań w życiu wspólnoty politycznej” (KKK 2239). Troska o
współobywateli przejawia się między innymi w uczciwym płaceniu podatków.

Wobec społeczeństwa i władz społecznych chrześcijanin powinien kierować się
zasadami: "Oddajcie... Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do
Boga" (Mt 22,21). "Trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi" (Dz 5,29). (por. KKK
2242). Oznacza to, że należy przestrzegać słusznych praw i poleceń władz. Jeśli
jednak nakazują one coś sprzecznego z przykazaniami Bożymi, nie wolno spełniać
wydanych rozporządzeń.

Troska o całą rodzinę ludzką winna się przejawiać między innymi przez
udzielanie różnorakiej pomocy krajom biednym, dotkniętym klęskami, wojnami itp.
„Narody bogate są obowiązane przyjmować, o ile to możliwe, obcokrajowców
poszukujących bezpieczeństwa i środków do życia, których nie mogą znaleźć w
kraju rodzinnym.” (KKK 2241) Los drugiego człowieka nie może nam być obojętny,
bo każdy jest naszym bratem ze względu na posiadanie tego samego Ojca, Stwórcy
jego nieśmiertelnej duszy.

Również połączona z ofiarą modlitwa za wszystkich ludzi i za rządzących, aby
właściwie wypełnili powierzone im zadania, wyraża troskę o dobro wspólne.

Streszczenie

Czwarte przykazanie Boże nakazuje dzieciom okazywanie czci rodzicom. Stoi
ono na straży miłości będącej fundamentem życia rodzinnego. Szacunek i miłość do
rodziców ma być odpowiedzią na ich miłość okazywaną dzieciom. Ta miłość
rodzicielska jest również obowiązkiem przypomnianym przez czwarte przykazanie.

Naszą rodziną jest również Kościół i ojczyzna i cała ludzkość. I o tę
rodzinę winniśmy się troszczyć.

Troska o Kościół przejawia się umacnianiu go i rozszerzaniu na cały świat.
Czynimy to przez uświęcanie siebie, życie sakramentalne, przez apostolstwo.
Czwarte przykazanie przypomina również o obowiązkach każdego człowieka wobec
ojczyzny i całej ludzkości, która jest dla niego rodziną w szerszym znaczeniu.