Czy pojęcie narodu to przeżytek?

[otryt]

Witam! Jak uważacie, czy pojęcie narodu należy odesłać już do lamusa
historii? Czy świadomość narodowa jest tylko źródłem konfliktów, i
nie niesie ze sobą nic pozytywnego? A może przeciwnie: naród to
ważna wspólnota państwowotwórcza, nośnik tradycji, kultury, języka?
Ważny element tożsamości człowieka i przynależności?

Dziś coraz częściej podważa się sens istnienia narodów. Ostatnio
coraz bardziej za to modne staje się pojęcie małej ojczyzny, które
jest przeciwstawiane pojęciu dużej Ojczyzny. Lansuje się patriotyzm
lokalny, heimaty i regionalizmy, ożywia się dawne języki gwarowe,
prawie już wymarłe. W ostatnim czasie z różnych miejsc dochodziły
do mnie podobne głosy przeciwko samej idei istnienia narodów.
Jednym z takich głosów były wypowiedzi Maadzik3 na naszym forum.


forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=16182&w=60865028&a=78739578

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=16182&w=60865028&a=61086284

Jakie jest Wasze zdanie w tej sprawie? Co mówicie swoim dzieciom?

[luccio1]

W Polsce nie da się wyrzucić pojęcia "naród".
Budowanie na "małych ojczyznach" w kraju przesiedleńców oraz dzieci i wnuków
przesiedleńców jest drogą do nikąd.

[otryt]

Dramaturg, który próbuje zaistnieć (2 sztuki w prowincjonalnych
teatrach) na swoim blogu przekonuje, że narody powinny przestać
istnieć. Powołuje się na autorytet Fryderyka Nietschego, że za 100
lat wszystkie narody zaczną zanikać. Wtórują mu jego czytelnicy.

[luccio1]

Kraków. Zdawać by się mogło - miasto, którego nie tknęła wojna, komuna itd. itp.
A jednak z początkiem lat 50. zaledwie 1/3 populacji mieszkała tam, gdzie we
wrześniu 1939 - i jeszcze mniej miało do dyspozycji tylko dla siebie całość
przedwojennego mieszkania.
Jeszcze w r. 2004 oglądałem w pierwszym domu rodzinnym szafki kuchenne
wmontowane na stałe w ściany (pozbawione jednego kąta prostego) jeszcze w r.
1956 przez Tatę według jego własnego projektu. W tzw. "międzyczasie" dom poszedł
do gruntownego remontu - a zatem najpewniej nie ma już na miejscu nic z tego.
No więc jest tak, jak gdyby dom przestał istnieć. Nawet nie ma do czego wracać.
A chodzi o Kraków...

[luccio1]

Przykład z Wrocławia - do czego może prowadzić budowanie na siłę identyfikacji z
"małą ojczyzną":

Hala Ludowa.
Przywrócono jej nazwę: "Hala Stulecia" (w oryginale niemieckim:
"Hundertjahrshalle").
"Hala Stulecia" - ale stulecia czego???!!!
Ano - oddano ją do użytku jako uniwersalną halę wystawową w r. 1913.
Jak raz w stulecie roku 1813: w stulecie apelu króla pruskiego Fryderyka
Wilhelma III do swego narodu: "Los von den französischen Sklavenketten" ("precz
z kajdanami niewoli francuskiej").
Oni świętowali wyzwolenie spod tyranii Napoleona - oni nazywali go i nazywają
zbrodniarzem wojennym...

My mamy w drugiej strofie Hymnu:
"...dał nam przykład Bonaparte
jak zwyciężać mamy!"

My czcimy takiego człowieka, który w październiku 1813 r. pod Lipskiem powiedział:
"Bóg powierzył mi honor Polaków - Bogu jednemu go oddam!"

Ten Człowiek był wówczas po przeciwnej stronie frontu niż Fryderyk Wilhelm (w
końcu: nasz zaborca!) i jego wrocławscy poddani.
A kiedy, po wielu kłopotach, oddano sto lat później, w r. 1913, do użytku w
Warszawie "III Most" u wylotu Alej Jerozolimskich, zaczęto go wówczas - też w
stulecie - nazywać spontanicznie "Mostem Poniatowskiego"...

[otryt]

Nie wiedziałem, że Hala Ludowa zmieniła nazwę. Może dlatego, że
wiązało się to z wpisaniem jej na Listę Światowego Dziedzictwa
UNESCO? Może były naciski z zewnątrz, aby zmienić tę nazwę? Pamiętam
jak rok temu Polska próbowała zmienić nazwę obozu koncentracyjnego
Auschwitz, który też jest na tej Liście. Chodziło o dodanie
słowa "niemiecki", by ograniczyć stosowanie w świecie
wprowadzającego w błąd sformułowania „polskie obozy
koncentracyjne”. Były duże przeszkody ze strony pewnych
międzynarodowych środowisk. W końcu po licznych zabiegach
dyplomatycznych się udało. A może chodziło o wyrugowanie
słowa „Ludowa” kojarzącego się z PRL? Czy niechęć do PRL może
usprawiedliwić taką zamianę? Hala ma swoją stronę internetową. Jej
historia zaczyna się w 1948 roku, nie licząc biografii architekta,
który ją projektował. W żaden sposób nie tłumaczy się, co oznacza
nowa nazwa.

Myślę, że nazwy są bardzo ważne, bo kształtują świadomość nie
wiedzieć kiedy. Podczas wycieczki szkolnej do Krakowa w 1973 roku
bardzo polubiłem mieszkańców tego miasta. Dla nastolatka
najważniejsza w Krakowie była wtedy wystawa aktu, żaden tam Wawel.
Mieściła się przy ulicy o bardzo komunistycznej nazwie. Trzy razy
szukając wystawy pytałem ludzi i wymieniałem tę brzydką nazwę i trzy
razy krakowiacy uprzejmie mnie informowali, aby tę ulicę nazywać
Starowiślną.

Inny przykład trochę śmieszny. Jakaś polska firma robi całkiem
smaczne matiasy śledziowe o nazwie "Bismarck". Jadłem kiedyś u
kogoś. Dla mnie ta nazwa jest tak obrzydliwa, że z własnej woli nie
kupię tych matiasów. Bismarck źle mi się kojarzy.

[isma]

otryt napisał:

Dla nastolatka
> najważniejsza w Krakowie była wtedy wystawa aktu, żaden tam Wawel.

))))))))))))))


> Mieściła się przy ulicy o bardzo komunistycznej nazwie. Trzy razy
> szukając wystawy pytałem ludzi i wymieniałem tę brzydką nazwę i
trzy
> razy krakowiacy uprzejmie mnie informowali, aby tę ulicę nazywać
> Starowiślną.

Krakowianie, nie krakowiacy!
A nazwa byla faktycznie oblesna.


> Inny przykład trochę śmieszny. Jakaś polska firma robi całkiem
> smaczne matiasy śledziowe o nazwie "Bismarck". Jadłem kiedyś u
> kogoś. Dla mnie ta nazwa jest tak obrzydliwa, że z własnej woli
nie
> kupię tych matiasów. Bismarck źle mi się kojarzy.

To ja opowiem anegdotke, moze Ci sie wizerunek sledzia a'la Bismarck
(to jest w gastronomii tradycyjna nazwa sledzi w zalewie korzennej -
skadinad zelazny kanclerz byl wielbicielem sledzi - wiec to nie
pomysl firmy Lisner) poprawi.

No wiec, pewien Iraelita zaczal sprzedawac sledzie a'la Hitler (w
odroznieniu od powszechnie wystepujacych w asortymencie sledzi a'la
Bismarck). Nikt nie mogl zgadnac tajemnicy receptury. Wreszcie
kreatywny Izraelita wyjasnil: biore sledzie a'la Bismarck, wyimam z
nich mozg, rozdziawiam im pyski, i sledzie a'la Hitler gotowe!

Zainspirowales mnie do dania kolacyjnego. Ide nabyc matjasy.

[mader1]

Szcżeściara, że u Ciebie chcą jeść śledzie. U nas w domu tylko ja
jem śledzie. I jeszcze mamy. Ale żadnej dziś nie będzie ))
Krysia jest w Krakowie, ciekawe co zapamięta z tej wycieczki.
Na razie mówiła o Wyspaińskim i Janczarskim.

[otryt]

isma napisała:

>Krakowianie, nie krakowiacy!

Wahałem się między tymi dwoma nazwami, wybrałem niewłaściwie

>Zainspirowales mnie do dania kolacyjnego. Ide nabyc matjasy

Nie poczekasz do piątku? Uśmiałem się przy tej anegdocie.)) A za
co tam w Małopolsce lubicie cesarza Franciszka Józefa? Starzec z
bokobrodami w mundurze na butelce wody mineralnej. Tej wody też nie
kupuję. Czy jest sens dobre skojarzenia gaszenia pragnienia łączyć z
tą postacią, której jedyną zaletą jest to, że był trochę lepszy od
Bismarcka i lżej trzymał za mordę?

[isma]

Otrycie, nie tyle ja poczekam, co te matjasy wlasnie poczekaja do
piatku. One musza jeszcze zdazyc sie nacieszyc zalewa )).

O starcach (z bokobrodami) nalezy sie opowiesc osobna. Ale za jakis
czas, bo ide skontrolowac (Sanepid!) nieletnia, ktora produkuje
ciastka migdalowe.

Hala Ludowa

[luccio1]

Janusz Czerwiński, "Wrocław i okolice. Przewodnik", Warszawa 1976,
s. 114:

Hala Ludowa, ul. Wróblewskiego.
[...]
Została zbudowana w l. 1912-13 wg proj. Maxa Berga dla upamiętnienia stulecia
zwycięstwa nad Napoleonem (stąd też d. nazwa - Hala Stulecia).
Jest jedną z największych tego typu budowli w Europie i jedną z pierwszych w
świecie gigantycznych konstrukcji żelbetonowych.
[...]
Przed Halą oryginalna stalowa, 44 t wagi i 96 m wys., iglica (proj. S. Hempel,
1948) - jeden z symboli wielkiej Wystawy Ziem Odzyskanych...".

[mader1]

Ja jestem moher, więc nikogo nie powinno dziwić, że pojęcie narodu,
to dla mnie nie przeżytek.
Zresztą... o jakiej malej ojczyznie z moim przypadku możemy mówić ?
To duże miasto... tu mieszkali moi rodzice, dziadkowie,a dopiero
pradziadowie gdzieś na Ukrainie (?) - papiery poginęły, popaliły się
w czasie wojny, potem nie wolno było mówić, bo klasa była wroga,
więc o korzeniach " milczało się"...
Duże miasto, w którym co chwilę coś się zmienia, ogromna większość
mieszkańców jest przyjezdna
Pamiętam miejsce, gdzie mieszkałam po urodzeniu, do 4 roku życia...
Park, kolorowa fontanna i mała kamieniczka " przycupnięta' na końcu
spadzistej ulicy, którą jeździły trolejbusy, a potem tramwaje. Zanim
byłam nastolatką nie było już tej kamieniczki z drewnianymi,
wydeptanymi schodkami... Pokazywałam ostatnio mężowi resztki stopni
po dawnej estradzie z tego parku. Na tych, już wtedy
nadszarpniętych schodkach, budowałyśmy z koleżanką w wyobraźni
pałace.
Potem było następne mieszkanie w pieknej kamienicy w Śródmieściu...
Jak bardzo brakowało mi parku, kolorowej fontanny, schodków i
koleżanki... Naprzeciwko nowych, pięknych i wielkich okien, była
Politechnika... Siadywałam na parapecie z książką w ręku, poparując
czasem na salę, w której odbywały się wykłady.
Chodziłam z psem ( ratlerkiem ))) po pięknych zabytkowych
stopniach wysoko - aż na trzecie piętro. Przebiegałam szybko przez
przygnębiające podwórko- studnię.Zaglądałam do bajecznych w tych
komunistycznych czasach skleików modystek i krawcowych. O....
szukałysmy z koleżaknkami pięknych, ukwieconych podwórek i każde
zapisywałysmy w zeszyciku
Tego domu też już nie ma.
Placyk, który wydawał się zieloną wyspą, wygląda teraz jak nędzny
ogryzek zieleni. Tylko gmach Politechniki został...
Trzecie miejsce... dom, do którego juz nie potrafiłam się
przywiązać... I czwarte... w nowym osiedlu, już razem z mężem -
miejsce, które tylko chwilowo mogło być naszym domem...
Mała ojczyzna... Moja mała ojczyzna jest bardzo duża. Pełna
nieznajomych ludzi, którzy stają się czasem przyjaciółmi.
Stąd wzruszam się na słowo naród, czytam dzieciakom o jego
historii...
Inaczej byłabym bezdomna.

[franula]

Mader mogę pozgadywać? górnośląska? wrońskiego? myśliwicka?

[mader1]

zgaduj dalej
park ciągle jest. W pewnym momencie murek z tyłu podwórka
zburzono... Brałam rano ciastko i wchodziłam wprost w zieleń,
łaziłam ścieżkami...Sama, mała dziewczynka w starym, dzikim parku.
Wiosną mama brała mnie za rękę, w drugą kocyk i wystarczyło zrobić
parę kroków przez bardzo ruchliwą, ale wąską jezdnię, żeby znaleźć
się nad stawikiem. Hmmm... łapałam małe , urocze żabki na łyżeczkę i
przenosiłam je do wody Kijanki zostawiała w spokoju, raz tylko
wpuściłam je do słoika z wodą, ale zaraz zdechły. Pomyslałam, że
tęskniły za mamusią i nie robiła tego więcej. Karmiłam za to kaczki
swoim drugim śnadaniem

[franula]

ale te okolice czy mam eksplorować inne dzielnice?
może być Rozbrat, Szara, Fabryczna? A może Jazdów?

[mader1]

ależ Ty bardzo bliska jesteś i byłaś
napiszę jeszcze, że kiedyś patrzyłam z lekką odrazą na szalet
publiczny, który był nieopodal naszej kamienicy, własnie na
obrzeżach w parku.
Od jakiegoś czasu jest w nim, tfu , na jego miejscu jedna z lepszych
klinik weterynaryjnych )))

[franula]

no to może Książęca, dalej nie znam tych nazw ulic a trafiam bo ja
też tam dzieicństwo spędzałam. mieszkałam do 3 r.ż a potem babcia
mieszkała i do podstawówki tam chodziłam i przedszkola. No proszę. A
teraz się na Żelaznej mijamy no ale już niedługo bo się
wyprowadzam.

[mader1]

na Książęcej ))), zgadłaś.
A koło Żelaznej dawno nie mieszkam, tylko jeszcze szkoła i
przedszkole jest w pobliżu

[franula]

wiem miałam na mysli mijanie się w okoliach skzoły

Duża i mała Ojczyzna

[otryt]

Maadzik3 napisała:

I dlatego pisałam że nie rozumiem idei narodu,
to pojęcie dzieli a ja lubię gdy ludzie skupiają się na tym co łączy.
Wszędzie są ludzie dobrzy i źli, mądrzy i głupi, podzielający nasze
poglądy i im przeciwni (a w obu tych grupach mądrzy i głupi, w obu
fanatycy i umiarkowani). A każdy z nich jest moim bliźnim.

Patriotka przyznaje nie jestem wiec nic nie przekazuje.
Historia mnie pasjonuje, ale nie w kontekscie chwalebnych czynow
narodu, a zwiazkow przyczynowo-skutkowych, zmieniajacych sie
spoleczenstw, wplywu pewnych zjawisk i wydarzen na dzieje. Wiec
historia powszechna (bo historii jedengo odosobnionego kraju w
oderwaniu od innych nie da sie opowiedziec).

Natomiast narod w ksztalcie jaki nadal temu
pojeciu wiek XIX jest dla mnie abstrakcja. Czlonkowie tej samej
rodziny czesto wywodzili sie z roznych srodowisk, mieli inny
pierwszy jezyk, czasem inna wiare i... byli z tego samego terenu,
zaden wielki import. Panstwa byly multikulturalne, granice sie
zmienialy, gdy historia ostro brala zakrety to zarowno granice
przekraczaly ludzi jak i ludzie granice. Znacznie wiec bardziej
przemawia do mnie termin "spoleczenstwo" i "obywatelstwo"
niz "narod" i "narodowosc". Wlasnej nie potrafie okreslic.

***************

Zaciekawiły mnie bardzo wpisy Magdy. Są w jakiś sposób odwrotne moim
poglądom, jest w nich jednak jakaś racja. Osobiście znacznie
bardziej cenię swoją polskość niż przynależność do jakichś małych
ojczyzn. I co ciekawe podobne argumenty mogę przytoczyć na
udowodnienie odwrotnej tezy. Wędrując kiedyś po Orawie, krainie,
która mnie urzekła, nie tylko pięknem krajobrazu, ale pięknem
tamtejszych ludzi i ich wzajemnych relacji, uczciwości, przyjaznego
nastawienia do przybyszów, religijności. Jabłonka. Zubrzyca.
Zdziwiły mnie napisy dwujęzyczne na sklepach, urzędach. To były
jeszcze czasy PRL. W rozmowie wszyscy podkreślali, że nie są ani
Polakami ani Słowakami, lecz Orawianami. Myślę, że na terenach
przygranicznych często tak bywa. Slązacy, Kaszubi, Górale żyjący od
wieku na danych terenach, gdzie nieustannie zmieniały się granice i
nazwy państw, gdzie przeróżne ideologie przychodziły z zewnątrz
zakłócając jedynie spokój ich mieszkańców, każąc opowiedzieć się
zdecydowanie po którejś z walczących stron. Stwierdzenie: jestem
Góralem, Kaszubem, Ślązakiem, Orawiakiem chroniło w jakiś sposób
przed wikłaniem się w obcy konflikt. To były czasy, gdy ludzie nie
wędrowali daleko, żony lub męża szukali sobie najwyżej w sąsiedniej
wsi. A więc wszyscy byli swoi, wyznawali takie same zwyczaje,
obrzędy, religijność, kulturę. Określanie się jako Polak lub Niemiec
mogło stać się źródłem poważnych kłopotów.

Moja biografia jest skrajnie inna. W wyniku powojennych migracji na
jednym terenie znaleźli się zarówno dawni mieszkańcy tych ziem:
Kaszubi, jak i repatrianci ze wschodnich Kresów. Zazwyczaj i tak nie
mieszali się ze sobą, małżeństwa były tylko w obrębie tych
zamkniętych dosyć we własnych kręgach grup. Moi rodzice byli pod tym
względem wyjątkiem. Jedno pochodziło z pogranicza polsko-
niemieckiego, drugie z pogranicza polsko-rosyjskiego. Dziadkowie
urodzili się w czasie, gdy nie było Polski, byli poddanymi cara
Mikołaja II i cesarza Wilhelma II. Zwyczaje, kultura, język,
kulinaria – to wszystko dzieliło i rozsadzało rodzinę. Łączyła
polskość, która była wspólna i dla tych ze Wschodu i dla tych z
Zachodu. Sam dokładnie wyrugowałem ze swojego języka wszelkie
regionalizmy, które jednak doskonale znałem i rozumiałem. Nie
chciałem tego, bo stanowiło to zarzewie konfliktu. Radio i telewizja
ogólnopolska, szkoła, literatura, kultura masowa ujednolicała język,
zwyczaj. Odbierałem to jako zjawisko ze wszech miar pozytywne.
Również całe 20 lecie międzywojenne i tamtejsze rządy usilnie
pracowały nad tym, aby Polska sklejona w 1918 roku z trzech kawałków
stała się w miarę jednolitym krajem, zintegrowanym, bez zbyt dużych
różnic na Polskę A i Polskę B. To było bardzo ważne zadanie. Po 1945
roku upowszechnienie mediów ten proces przyspieszyło. U mnie Polska
była tym co łączyła, regionalizmy zaś dzieliły.

I nagle po 1989 roku zapanowała miłość do tego co regionalne,
zaczęto nagle wskrzeszać języki na wpół już wymarłe, którymi
posługiwali się już tylko starzy ludzie. Nie mogę zrozumieć tego, że
język kaszubski stał się nagle językiem obowiązkowym w szkołach na
danym terenie. Choć rozumiem ten język, bo moja babcia się nim
posługiwała, nie popieram tego zjawiska. Nagle pojawiło się
zainteresowanie małymi ojczyznami. Za wzór zaczęto nam pokazywać
niemieckie heimaty, tłumaczyć, że dla człowieka są ważniejsze niż
duża Ojczyzna. Nagle pojawiło się mnóstwo tendencji odśrodkowych w
całej Europie. Jugosławia się rozpadła na małe kawałki i wciąż się
dzieli. Czechosłowacja się rozpadła. W Polsce autonomię próbują co
jakiś czas odzyskać Śląsk lub Kaszuby. Próby te stale są ponawiane.
Jedynym państwem, które się powiększyło i zjednoczyło są Niemcy.

Reasumując, myślę, ze mogą to być sprawy bardzo indywidualnie
odczuwane. Dla mnie jakimś wzorem jest Jan Paweł II. Były i Wadowice
jako mała ojczyzna, była też Polska jako duża Ojczyzna. W swoich
homiliach wiele razy drążył wątki historyczne. Był i św. Wojciech,
św Stanisław, św. Jadwiga. Paweł Włodkowic i jego słowa, że Polska
to jest wielki dąb, którego korzeniem jest Chrystus. To wszystko
jest naszym dziedzictwem.

Dlaczego przeciwstawia się sobie małą i dużą Ojczyznę? Te dwie
przynależności wcale nie są ze sobą sprzeczne a próbuje się nam to
wmówić.

[isma]

otryt napisał:

Nagle pojawiło się
> zainteresowanie małymi ojczyznami. Za wzór zaczęto nam pokazywać
> niemieckie heimaty, tłumaczyć, że dla człowieka są ważniejsze niż
> duża Ojczyzna.

Nie wiem, czy wazniejsze, ja to odbieram wlasnie jako dazenie do
rownowagi, jak podparcie ramienia, ktore za komuny probowano
amputowac (wlasnie w imie "wyrownywania szans", niwelowania roznic
miedzy Polska A i B). To troche tak, jak w ZSRR byl tylko "czlowiek
radziecki", nie bylo zadnych tam Ukraincow czy Bialorusinow (jesli
byli, to tylko w sensie administracyjnym, zamieszkania w konkretnej
republice, a nie tozsamosci), a juz nie daj Boze Polakow.

A na marginesie, refleksja: lustrowalam dzisiaj rano, w zwiazku ze
zblizajacym sie sezonem procesyjnym, stan zachowania tzw. "stroju
krakowskiego" mojej corki. Stroj byl robiony na zamowienie, bo taki
jak chcelismy (o czym ponizej) w powszechnej sprzedazy w wersji dla
dzieci nie wystepuje.

Nie wiem czy wiecie, ze nie ma jednolitego "stroju krakowskiego".
Jeszcze sto lat temu mozna bylo - m.in. po barwach spodnicy, po
naszytych na niej poziomo tasiemkach, ale przede wszystkim po
rodzaju gorsetu - rozpoznac, z ktorej wsi podkrakowskiej panna
pochodzi. Np. panny z Tynca mialy zawsze gorsety ciemnoturkusowe
(zazwyczaj gorsety sa czarne, rzadziej w kolorze czerwonego wina
albo ciemnozielone), a bronowiczanki odznaczaly sie tym - nigdzie
indziej w okolicach Krakowa nie bylo takich gorsetow - ze stroj
obszywano koralami (a nie cekinami) i czerwonymi chwostami z nici.
O, tak mniej wiecej wyglada gorset bronowicki:
zdjecia.swistak.pl/03/216/3216756_1_t.jpg
Za komuny zrobiono z tego, co bylo zywe, wymowne, znaczace - nieme
muzeum folkloru, kolorowa Cepelie. Stroj krakowski to stroj
krakowski, bez roznicy. I, jak sobie tak patrze na te procesje w
Bronowicach, to mysle, ze moze szkoda, ze to juz tylko kostium, jak
w teatrze...

[mama_kasia]

Jestem Polką i rzeczywiście to jest dla mnie ważne. Ale
potrzebuję też tej małej Ojczyzny. Utożsamiam się z Kaszubami,
bo tam się urodziłam, tam mieszka część rodziny, tam jeździłam
na wakacje... Lubię podkreślać, że stamtąd pochodzę, bo to jest
takie realne, nazwane miejsce z tradycjami. Jednak chcę
się też czuć "u siebie" tutaj, gdzie mieszkam. Oswajam więc sobie
to miejsce. Robię zdjęcia z okolic, wyszukuję ciekawostki, oglądam
stare mapy, oglądam okolicę, wędruję po niej. Mam w sobie
potrzebę "nazywania" miejsc, w których jestem i to w każdej skali.
Tu, gdzie mieszkam, zostaliśmy sztucznie przeniesieni. Mam
tutaj tylko najbliższą rodzinę. I takich osób w moim mieście jest
dużo. Potrzeba czasu, abyśmy poczuli się u siebie, aby to było
nasze(!) miasto. To nie jest łatwe.
I jeszcze jedna refleksja. Osiąść i poczuć się "na miejscu"
pomaga mi świadomość, że tu osadził mnie Bóg i tu pewnie mam
coś do wypełnienia.

[alex05012000]

ja myślę, że nie, w każdym razie dla mnie funkcjonuje...jestem
przede wszystkim Polką,
co do małych ojczyzn to myślę, że rozróżnić należy ludzi którzy
pochodzą z małej miejscowości, wsi, z jakiego regionu, gdzie żyją
dziadkowie, inna dalsza rodzina i wtedy jest sie z czym
utożsamiać... jeżdżą tam na wakacje, wracają do korzeni,
od tych co urodzili i wychowali sie w wielkim mieście, rodzice też z
tego wielkiego miasta albo z okolic, ale krewnych już na "wsi" nie
ma, nie ma gdzie jeżdzić i gdzie wracać... wtedy jest pewien problem
z tą tzw małą ojczyzną, ja np nie mam takowej, urodziłam się w wwie,
ale tego brzydkiego molocha (z całym szacunkiem) nie traktuję jako
jakiejkolwiek ojczyzny... owszem lubię swoją dzielnicę, jest ładna,
fukncjonalna i przyjemnie sie tam mieszka i z różnych względów sie
stad nie wyniosę nigdy ale do "ojczyźnianej pieśni" daleko... .
Kaszuby i nadmorskie klimaty uwielbiam, a ponieważ jeżdże tam latem
od lat prawie 40 to zaczyna mi sie wydawać,z ę tam jest moja mała
ojczyzna, choć z tym regionem moi przodkowie niczego wspólnego nie
mieli... taka ojczyzna zastępcza...

[otryt]

alex05012000 napisała:

>co do małych ojczyzn to myślę, że rozróżnić należy ludzi którzy
>pochodzą z małej miejscowości, wsi, z jakiego regionu, gdzie żyją
>dziadkowie, inna dalsza rodzina i wtedy jest sie z czym
>utożsamiać...

Czuję się przede wszystkim Polakiem. Do małych ojczyzn zaliczam: 1)
miasto, w którym się urodziłem, 2) miasto, które wybrałem, w którym
urodziły się moje dzieci. 3,4) Miasta, gdzie mieszkały moje babcie
czyli miejsca wakacji z dzieciństwa. To teren środkowego i
wschodniego Wybrzeża, Kaszub, nadmorskich plaż, jezior i lasów. W
dalszej kolejności sięgam myślą do miejsca urodzenia rodziców i
teściów, bo duch tamtych ziem ich jakoś naznaczył.

W innym wpisie narzekałem, że Bismarck wciska się do naszych domów
razem ze śledziami. Zdałem sobie jednak sprawę, że w jakiś sposób
należy on do mojej małej ojczyzny. On również sobie upodobał
pomorskie , odludne lasy. Tu była jego letnia rezydencja, tu spędził
ostatnie lata życia, tu jest cmentarz jego psich pupilów. W kościele
w Kołczygłowach koło Bytowa brał ślub Otto von Bismarck. Żoną jego
została Joanna von Puttkamer. Pozostały tam groby tego rodu. 107
lat później moi rodzice pobierali się w tym samym kościele. To do
jego dawniejszych posiadłości trafiła z falą repatriantów w 1945
roku rodzina mojego ojca i tu pierwsze lata małżeństwa spędzili moi
rodzice. Czy może lepiej o tym nie wiedzieć, nie afiszować się z
taką historią? Władze PRL tak chyba uważały, bo w Warcinie, gdzie
była jego letnia rezydencja postawiły pomnik ...Marii Konopnickiej.
Czytam historię mojego kościoła parafialnego w Gdańsku. Tu w 1934
roku brał ślub gauleiter Albert Forster – przywódca NSDAP w Gdańsku.
W uroczystości kościelnej brał udział Rudolf Hess. Kilka dni
wcześniej świadkiem na ślubie cywilnym w Berlinie był Adolf Hitler.

Historia z małej ojczyzny - 1

[otryt]

Miasto mojego urodzenia na środkowym wybrzeżu to dla mnie ważne
miejsce na ziemi. Tu chodziłem do podstawówki i liceum. Wciąż
mieszka tu moja rodzina i przyjaciele. Miasto wyrosło u podnóża Góry
Chełmskiej. Z górą tą wiążę się wiele moich wspomnień. W Piśmie
Świętym na różnych górach dokonują się najważniejsze rzeczy. Jest
wiele gór w Polsce i na świecie, które są nazywane świętymi lub
bywają czczone jako święte. Tak było również tutaj. Najpierw na
Górze Chełmskiej był sprawowany kult pogański, później katolicki,
potem protestancki, wreszcie ateizm czasów PRL i znów katolicyzm.
Przez całe dzieciństwo i młodość wiedziałem tylko, że Góra Chełmska
była miejscem starożytnego kultu pogańskiego, gdzie składano hołd
Światowitowi i Perunowi, których posążki stały w centrum gontyny,
czyli pogańskiej świątyni. Nawet w latach 80-tych zbudowano tam
skansen archeologiczny, w którym eksponowano pogańskie wykopaliska,
bogato opisując na planszach starożytne zwyczaje na Górze
Chełmskiej. W takiej świadomości żyłem przez całe lata. Ani słówkiem
nikt nie pisnął, że od XII do XVI wieku było tam centrum
pielgrzymkowe, sanktuarium chrześcijańskie, że zjeżdżali tutaj
pątnicy z całej Europy a moje miasto rozwinęło się zarabiając na
obsłudze ruchu pątniczego. Nie było o tym w oficjalnie wydawanych
historiach miasta, nie uczono tego w szkołach. Chrześcijańska
historia miasta została skazana na zapomnienie. Podobnie jak w
preambule do odrzuconej w kilku krajach Konstytucji Europejskiej
wspomina się jedynie o dziedzictwie starożytnej Grecji, Rzymu i
Rewolucji Francuskiej, ani słowem nie wspominając o chrześcijańskich
korzeniach Europy. Dziś na szczycie Góry Chełmskiej znajduje się
malutka urocza kapliczka z obrazem Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej,
którą opiekują się siostry należące do ruchu szensztackiego. Matka
Boża na tym obrazie odznacza się niezwykłą urodą. Na żadnym ze
znanych mi obrazów nie wygląda tak pięknie. W 1991 roku odwiedził to
miejsce Jan Paweł II, uświęcając je niejako swoją obecnością. Nowi
pielgrzymi uświęcają to miejsce swoją modlitwą, zmieniają oblicze
tej ziemi. Zmienia się na lepsze genius loci czyli duch władający
lub opiekujący się danym miejscem. A miejsca te mają często bardzo
skomplikowaną i nie zawsze wesołą historię. Góra Chełmska była celem
niedzielnych spacerów z rodzicami, gdy byliśmy mali. Gdy byłem w
liceum oprowadzałem po tym terenie wycieczki z mojej szkoły. Tu
chodziłem na grzyby z przyjacielem. Tu wyruszyłem na długie,
samotne, kilkunastokilometrowe wędrówki, gdy było mi źle. Znałem tu
każdy leśny dukt i ścieżkę.

[pawlinka]

Góra Chełska i okolice to teraz, od kilku lat, nasze miejsce wypraw
wakacyjnych

[otryt]

Szmat drogi pielgrzymowałaś, Pawlinko. Jan Paweł II w 1991 tak
mówił o tej górze i historii tych ziem, gdy tam był:

"Drodzy synowie i córki tej ziemi nad Bałtykiem. Nieraz wespół z
waszym biskupem patrzycie w stronę Góry Chełmskiej, która jest
niewielkim nadmorskim wzniesieniem, ale uwydatnia się na tle
rozległej pomorskiej równiny.
Czy słowa Boga wypowiedziane na Synaju nie odezwały się dalekim
echem również tu, na tej górze? Kiedyś dalecy przodkowie, którzy
tutaj żyli nad Bałtykiem, nie znali Boga żywego i prawdziwego.
Szukali Go niejako “po omacku” (Act. 17, 27) w pierwotnych kultach i
ofiarach. A kiedy przyszedł czas, że Słowo Boże znalazło tutaj
miejsce, w Kołobrzegu za czasów Bolesława Chrobrego, po niewielu
latach pierwszy biskup Reinbern został wygnany - i stare wróciło na
kilka jeszcze pokoleń. Dopiero misjonarz - biskup Otto z Bambergu
utrwalił chrześcijaństwo nad Bałtykiem i na całym zachodnim Pomorzu."

Ciekawy jestem, jakie elementy dziedzictwa mojej małej ojczyzny
uznał za ważne nasz papież. 1) góra Synaj 2) Reinbern - pierwszy
biskup z Kołobrzegu (1000-1007) 3) Otto z Bambergu 4) Przodkowie,
którzy szukali Boga "po omacku" w pierwotnych kultach i ofiarach.

A więc nie ma Bismarcka, którego pamięć przywołuje dziś wiele gmin
pomorskich i zachodniopomorskich, którzy liczą że przyciągną w ten
sposób turystów lub sponsorów albo inwestorów z Niemiec. A więc nie
ma przywoływania pamięci zwycięstwa pruskiego nad Francuzami z 1813
roku (Wrocław), na co zwrócił uwagę Łukasz. Za pieniądze sprzedają
swoją pamięć, swoją wersję historii.
Jest przypomnienie o skarbie Dekalogu, który dostali nasi przodkowie
na innej, ale podobnej górze. Jest przypomnienie pierwszego biskupa
Kołobrzegu, podczas gdy drugi był jego przyjacielem a mnie osobiście
bierzmował. Wspomniana jest prawie tysiącletnia wyrwa w historii
tego biskupstwa. Jest niemiecki biskup Otto, któremu udało się
skutecznie i trwale ewangelizować te ziemie. I jest wreszcie lud
pogański, który po swojemu szukał Boga. Prawda przypomniana w
syntetycznym skrócie. Religia jako najważniejszy element naszej
tożsamości. Jednocześnie prawda, która nikogo nie uraża i do
wszystkich odnosi się z szacunkiem i miłością, nawet do pogańskiego
ludu, którego materialne ślady przetrwały do naszych czasów.

Z tekstu, który napisałem o mojej małej ojczyźnie między wierszami
wycieka żal, ze przez całe lata byłem oszukiwany, nawet muzeum
pogaństwa zrobione u schyłku PRL na Górze Chełmskiej było
materialnym dowodem kłamstwa, bo zasłaniało prawdę o sanktuarium, do
którego pielgrzymowano z całej Europy. Kłamała czerwona szkoła, do
której chodziłem. Dom naznaczony był konfliktem. Gdy odkrywałem
kolejne kłamstwa, odsuwałem się od moje małej ojczyzny, odrzucałem
tę część mojej historii. Papież, przywracając prawdę przywrócił mi
jednocześnie moją małą ojczyznę. A właściwie zapoczątkował proces
przywracania. W innym miejscu Madzik słusznie napisała, że
dochodzenie do polskości może być też długim procesem.

Niestety kłamstwo nie jest tylko domeną komunizmu. Było zawsze i
wszędzie w dziejach ludzkości, aby udowodnić prawa do ziem, majątku,
swojej racji. Jakub okłamał swojego ojca Izaaka, aby podstępem
wyłudzić pierworództwo. Kain mówił, ze nie wie, co stało się z jego
bratem.

Może by warto pod tym kątem przeanalizować homilie JPII z jego
pielgrzymek po Polsce?

Historia z małej ojczyzny - 2

[otryt]

Na wiosnę odbyłem z bratem podróż w krainę dzieciństwa do Białowąsu,
gdzieś pomiędzy Tychowem a Połczynem. Tylko lekko trzeba zboczyć z
głównej trasy. Mając 6 i 7 lat byliśmy tu po raz pierwszy na
koloniach letnich, które mieściły się z zabytkowym pałacu, dawniej
należącym do rodziny niemieckich grafów a w tamtym czasie należącym
do PGR. Jako szkraby łaziliśmy po okolicznym ponurym lesie. Wszędzie
walały się kości zwierząt z pobliskiej rzeźni a zdarzały się również
ludzkie szczątki. Później zauważyliśmy, że ludzkie kości zostały
przez kogoś wywleczone ze zdewastowanej krypty w zrujnowanym małym
kościółku na wzgórzu. Dziś czytam, że majątek należał do okrutnej
rodziny von Glasenappów włącznie z kryptami w kościółku i niedaleko
parku pałacowego. Pracownicy PGR w czasie alkoholowych libacji
zakładali się czasem, że przyniosą zwłoki małego dziecka z krypty.
Później brakowało im odwagi, aby zanieść je z powrotem na miejsce.
Woleli je porzucić w lesie. Niedaleko płynęła rzeka Parsęta, w
której kąpaliśmy się. Jednak co pięć dni każda grupa kolonistów
schodziła do głębokiej niczym lochy piwnicy pałacowej, aby przez
kilka godzin obierać ziemniaki dla całej kolonii. Miałem wrażenie,
że w tej piwnicy straszy. Okazało się potem, że okrutny właściciel
porwał jakąś urodziwą mniszkę ze Słupska, chciał aby zerwała śluby
zakonne i została jego. Gdy się nie zgodziła zasztyletował ją w
gniewie i zamurował w podziemiach. Od tego czasu regularnie trzęsą
się mury starego pałacu. Na obiad, jak łatwo się domyślić, jedliśmy
ziemniaki w połowie tylko obrane. Dziś pałac ma nowego właściciela,
znacznie zyskał na wyglądzie. Wypiękniał park ze swoim olbrzymim 700-
letnim dębem. Kościółek odbudowano. Pojawił się nawet
zrekonstruowany dzwon z niemieckimi napisami, wykonany dawniej w
Szczecinku z nazwiskiem dawnego fundatora i mistrza ludwisarskiego.
Terenu pilnował olbrzymi pies. Jednak ciekawość silniejsza była od
strachu. Przeskoczyliśmy kamienny niewysoki murek i chodziliśmy po
swoich śladach sprzed 40 lat. Okazało się, że dziecięca pamięć nic
nie zmyśliła. Las nadal był ponury, ciemny i liściasty. Przy pustej
krypcie obok parku w lesie stanął wielki drewniany krzyż, którego
dawniej nie było. Ktoś litościwy pozostawił dawno już wygaszone
znicze. Tu pochowani byli ostatni właściciele rodzina von Rittberg,
którzy mieszkali tu do 1945 roku. Popegeerowska wieś za to wygląda
jeszcze bardziej ponuro niż wtedy. Zaniedbane domy i dziurawy asfalt
tworzą smutny widok.

Historia z małej ojczyzny - 3

[otryt]

Połczyn Zdrój. Cały czas tu przyjeżdżałem i przyjeżdżam. Miasteczko
żyjące głównie z uzdrowiska. Dawniej posiadało specyficzny klimat.
Jego mieszkańcy to głównie repatrianci polscy z Kresów Wschodnich.
Na ulicach pobrzmiewała melodyjna gwara mieszkańców. Jak w filmie o
Kargulach i Pawlakach. Młodzi najczęściej wyjeżdżali stąd i już tu
nie wracali. Do Szczecina, Poznania, Gdańska lub Koszalina.
Szczególnie dziewczyny stąd wyjeżdżały. Młodzi mężczyźni, którym nie
udało się dostać do szkół wiedli tu nędzny żywot, szczególnie w
czasach bezrobocia. Dużo pili, bardzo młodo umierali. Na miejscowym
cmentarzu dużo jest mogił 20-, 30- lub 40-latków. Poznałem kiedyś
Aleksandra Jurewicza, który do Połczyna przyjechał z drugą falą
repatriacji w 1956 roku. Później przeniósł się na studia do Gdańska
i dziś jest uznanym pisarzem i poetą. Najbardziej znaną jego książką
jest "Lida" . To miasto, gdzie się urodził, niedaleko Grodna. Za t ę
książkę dostał prestiżową nagrodę od Czesława Miłosza. Miał chyba
tylko 4 lata, gdy opuszczał miejsce swojego urodzenia. Sądząc po
książce, to miejsce jest bardzo ważne dla niego przez cały czas.
Jako dziecko wiele godzin przesiedziałem w połczyńskim kościele przy
rynku. Z tego powodu wakacje u dziadków traciły trochę ze swojego
blasku. Dziadkowie, ludzie bardzo religijni, zmuszali mnie i brata,
do codziennego udziału w nabożeństwach, a w niedziele musieliśmy być
w kościele dwa razy: na mszy i na nabożeństwie. Mam kolegę, który z
tego powodu na stałe odszedł od Kościoła. Największą atrakcją
Połczyna jest piękny park zdrojowy, składający się m.in. z parku
francuskiego, któremu ręka człowieka nadała geometryczne kształty
oraz parku angielskiego, gdzie sama natura miała najwięcej do
powiedzenia. W amfiteatrze były powtórki z Festiwalu Piosenki
Żołnierskiej z Kołobrzegu a czasem przyjeżdżały inne zespoły i
kabarety. Tutejsze uzdrowisko leczy głównie choroby kobiece,
korzystając z bogatych zasobów solanki i borowiny. Najdalej położnym
sanatorium, już poza granicami Połczyna jest "Sanatorium Borkowo",
które zasłynęło niechlubnie realizowanym tutaj w czasie wojny
ponurym programem hitlerowskim tworzenia czystej rasy aryjskiej. To
między innymi tutaj przyjeżdżali na wypoczynek wyselekcjonowani
esesmani i wspólnie z wyselekcjonowanymi, samotnymi kobietami
spełniali patriotyczny obowiązek, przysparzając Rzeszy najczystszych
rasowo nowych obywateli.

[mader1]

Otrycie, jestem pod wrażeniem

[otryt]

Mader, Twoja opowieść mnie zainspirowała))

[alex05012000]

otryt napisał,: "Czuję się przede wszystkim Polakiem. Do małych
ojczyzn zaliczam: 1) miasto, w którym się urodziłem, 2) miasto,
które wybrałem, w którym urodziły się moje dzieci. 3,4) Miasta,
gdzie mieszkały moje babcie czyli miejsca wakacji z dzieciństwa. To
teren środkowego i wschodniego Wybrzeża, Kaszub, nadmorskich plaż,
jezior i lasów..." ....
i fajnie, extra, super... tylko, ze u mnie małe ojczyzny 1, 2, 3 i
praktycznie 4 to WARSZAWA i tylko Warszawa .... wakacje z
dzieciństwa nigdy nie były u babć i dziadków, bo nie było gdzie
jechać, jedni mieszkali w wwie, a drudzy niedaleko - czasami
jeździłam do tego miasteczka ale to też nie były babci ani dziadka
rodzinne strony... jakaś dalsza rodzina gdzieś tam była, ale
nieczęste kontakty nie sprzyjały przywiązaniu do jakiejś konkretnej
ziemi, wsi, regionu...
Ja, to chciałam tylko napisac, moze nieudolnie, że naprawdę ciężko
utożsamiać się z wielkim, brudnym, brzydkim, wiecznie rozkopanym i
zakorkowanym miastem z betonu jako ojczyzną... co innego malownicza
wieś Górki Wschodnie pod Kocuniem Małym [nazwy zmyślone]..... żałuję
czasami, ze nie mam takich wspomnień, korzeni, jakiejś jabłoni w
sadzie prababci...
p.s. anegdota: 12 czy 13 letnie dziecko miasta wysłano z krową na
łąkę, krowa była przywiązana do palika, ale ja sie panicznie jej
bałam i przesiedziałam bez ruchu parę godzin....

Warszawa

[otryt]

alex05012000 napisała:

>i fajnie, extra, super... tylko, ze u mnie małe ojczyzny 1, 2, 3 i
>praktycznie 4 to WARSZAWA i tylko Warszawa ...

No co Ty, Alex. Przecież o Warszawie można bez końca. Ja bym nawet
umieścił Warszawę na 5 miejscu, ale góry by się na mnie obraziły.

>Ja, to chciałam tylko napisac, moze nieudolnie, że naprawdę ciężko
>utożsamiać się z wielkim, brudnym, brzydkim, wiecznie rozkopanym i
>zakorkowanym miastem z betonu jako ojczyzną

Mieszkałem kiedyś w warszawskim akademiku przez cały miesiąc. To
były lata 70-te. Postanowiłem kupić sobie coś na kolację. Nie
znałem jeszcze wtedy bazaru Różyckiego. Zapragnąłem świeżego ogórka.
Chodzę tak i chodzę pomiędzy straganami a wszędzie te ogórki jakieś
mało świeże. W końcu trafił się taki, co ładne ogórki miał z przodu
obok klienta a brzydkie dalej obok sprzedawcy. Wybrałem jakiś ładny
i podaję sprzedawcy a on tego odkłada i mówi, że najpierw musi
sprzedać te co ma koło siebie. Chwyta najbardziej żółtego ogórka i
idzie z nim na zaplecze, aby z dala od oczu klienta go zważyć.
Zdumiony sytuacją bez słowa odszedłem, godząc się z tym, że będę
jednak co innego jadł na kolację. Facet przychodzi w końcu ze
zważonym żółtym ogórasem i widzi, że mu klient czyli ja odszedł.
Szybko przeskanował tłum bystrym wzrokiem i dojrzał mnie w oddali.
Rzucił ogórka na stragan, zacisnął pięści i zaczął biec w moim
kierunku. Na szczęście jego żona, która była w pobliżu zatrzymała
jego porywczość. On tylko jeszcze wygrażał mi z daleka pięściami.
Taki obraz Warszawy pozostał mi na długie lata. Nie dałem się
namówić na to, aby tam zamieszkać. Zdanie o Warszawie zmieniłem
dopiero 20 lat później.

[mader1]

A ja - nietypowo, no nietypowo, więc możecie na mnie pokrzyczeć -
lubię Warszawę ))))
Napisałam już wspomnienia z Książęcej Mieszkanko było baaardzo
malutkie i niewygodne, rodzice mieszkali kątem u dziadków - też Alex
nie miałam gdzie jeździć do dziadków )))) - ale otoczenie było
super Prawie codziennie widziałam przez siatkę samoloty - tak,
tak z Muzeum Wojska Polskiego. Kładkami od nas można bylo dojść aż
do Łazienek. Znam tyle miłych zakątków w tych parkach...Kamienne
ławeczki, ścieżki do schodzenia tuż obok schodów, moje ulubione
Muzeum Ziemi. Wszystko to odkrywałam sama )))
Niedaleko było kino letnie - tam nie chodziłam - ale... obok
sprzedawali lody w takie kanapki - między wafelkami ))
A do Kościoła chodziłam na Plac Trzech Krzyży. Było tam zawsze jasno
i optymistycznie. Należałam do bielanek i byłam chyba najmłodszą z
nich )) Procesje to było wydarzenie dla małych nóżek...
Potem obserwowałam tę Politechnikę - aż dziw, że się tam nie
wybrałam )))Pięknie dekorowali salę na coroczny bal.Nauczyłam się
Śródmieścia. Naprzeciwko był złobek i widziałam popłakujące dzieci z
mamami...
A tato po pracy , gdy tylko miał dobry nastrój, dawał nam pieniądze
na lody z Hortexu - nieopodal, ze wspaniałymi bakaliami. To były
najlepsze lody i mieliśmy je ( z młodszym bratem) tuż obok.
Po drodze mijaliśmy duuużą księgarnię. Uwielbiałam ją. Długie minuty
stałam i oglądałam każdą z książek. Dalej był sklep z materiałami.
Taka barwna plama na tle szarej rzeczywistości.I... prywatne sklepy.
Bluzki sukieneczki wyglądały w nich inaczej, zupełnie inaczej.
Kosztowały majątek. Rękawiczki z krokodylej skórki.... Hala na
Koszykach. Mnóstwo pięknych kamienic, z zamykanymi na noc bramami. I
kino , Polonia, co niedziela chodziłam tam na poranki - to wtedy gdy
urodził się brat, tato zabierał mnie tam zamiast do Kościoła - w
ramach odzwyczajania odeń )))
Nowa parafia nie zobaczyła już Mader- bielanki .....
Dolinka Szwajcarska.
Park Ujazdowski, gdzie chodziliśmy rzadko, ale za to wtedy
wspinaliśmy się na magiczny wodospad, przechodziliśmy wiele razy po
kamieniach " potoczek".
A jak byłam nastolatką, miałam dla odmiany bernardyna.....
uwielbiałam wziąć go na smycz i łazić nocą, wieczorem po ulicach,
oglądać oświetlone wystawy, czuć ciepło bijące od ścian i
chodników...szuakałam latarń gazowych, najładniejszych zaułków.
Potem takimi wycieczkami zaraziłam moją mamę, gdy miała już nerwicę.
Codziennie przemierzałyśmy kilometry....Pomogło to w leczeniu.
No ale masz rację, Alex.
Co roku wyjeżdżaliśmy na miesiac do domków nad jeziorem, niedaleko,
ale jednak to była wieś. Tam powietrze inaczej pachniało.
A teraz....
Uczę sie małej ojczyzny rodziny mojego męża. Uczę się wsi.
Moje dzieci będą oprócz Warszawy miały taki kąt, skąd pochodzi
dziadek i pradziadek i prapradziadek. Gdzie pole i las jest " nasze"
od pokoleń.....
Ale.... jak zostajemy na weekend w Warszawie staram się pokazac im
to, co lubię w Warszawie ))))
Są bardzo zdziwieni, co też jeszcze kryje się w jej zaułkach.
No ale choć ją lubię, trudno ją nazwać " małą ojczyzną". Trzeba mieć
nadzieję, że tych wszystkich ludzi, którzy mnie mijają, ten cały
tłum z różnych miast, wsi, miasteczek, coś lączy ))

[mader1]

niedawno zabrałam Średnią zaraz po szkole i pokazywałam jej ulice, po których
chodziłam.Zaledwie fragment. Wąskie, śródmiejskie ulice i uliczki. Podobało się
bardzo )))))) Natomiast zatroskała się o wszystkie hodowane w tym rejonie psy
- gdzież one chodzą na spacery ?

[maadzik3]

Czuje sie niejako wywolana do tablicy)) Ale w pozytywnym sensie. Sprobuje
rozwinac moja mysl z innego watku.
Czasem smiejemy sie z mezem ze gdyby dzis Kopernik spojrzal na kwestie narodowe
nic by z tego nie zrozumial)) Pojecie narodu uksztaltowalo sie pozno - glownie
w XIX wieku i to zasadniczo w gornych warstwach spolecznych. Oczywiscie ze
zalazki tej mysli byly duzo starsze i prosze nie dowodzic ze zupelnie nie mam
racji - wiem o nich, ale dla wiekszosci ludzi zupelnie inne przynaleznosci i
wspolnoty byly tymi wg ktorych sie okreslali.
Wielkie wojny konca XIX i obie najwieksze - XX-wieczne ugruntowaly pojecie
narodow, ale w skrajnie negatywnym dla mnie sensie. W Polsce czesto patrzy sie
na to przez pryzmat obrony swojej ojczyzny w sposob pozytywny, ale nawet w
naszym kraju skonsolidowanie wokol idei narodowych przed wojna i w pewnym
zakresie po niej nioslo czesto ludzkie dramaty, a byly kraje pod tym wzgledem
bardziej poszkodowane. Byly kwestie wysiedlen i przesiedlen (czasem
dobrowolnych, czasem przymusowych), bylo odmawianie ludziom prawa do
samookreslania zgodnie z odczuciami bo udawano ze pewnych okolicznosci nigdy nie
bylo. Dotyczylo to nie tylko Polski, calej Europy. Niemniej na polskim
przykladzie uwazam ze wlasnie pojecie praw narodu do jakiejs ziemi zaowocowalo
agresja na zaolzie, gdy przez moment dzialalismy jak sojusznik Hitlera. Czesi
wczesniej przetrzymywali transporty broni w czasie wojny polsko-bolszewickiej.
Jedni i drudzy dzialali przeciw interesom swojego kraju w imie idei narodowych.
Swoisty paradoks, prawda? I gdy delegacja czeska w 38 r.- tuz pzeed Monachium -
proponowala Polsce za darmo 2.000 samolotow, ktorych dramatycznie
potrzebowalismy (a zamowione we Francji przed wrzesniem 39 nie dotarly) - Polacy
odmowili, bo nie chcieli draznic Hitlera i nie chcieli brac od Czechow. To nasze
podworko.
Z moich osobistych doswiadczen - to jak z tymi Orawiakami wzmiankowanymi troche
wyzej. Jestem Ślązaczką. W rodzinie, tak z 2 pokolenia wstecz, byly osoby ktore
w plebiscycie opowiedzialy sie po obu stronach, ale zachwytu nie budzilo ani
zwierzchnictwo Niemiec, ani Polski - jedno i drugie nioslo okreslone problemy.
Byli powstancy Slascy i byly osoby, dla ktorych niemiecki byl pierwszym jezykiem
(bo dwujezyczni byli chyba wszyscy). Los terenow przygranicznych... Ale po
wojnie okazalo sie ze ewangelicy to zdaniem Polakow Niemcy (w tym np pastor
Bursche ktory zginal jako zwolennik Polski), ze nie wolno mowic gwara, uczyc sie
niemieckiego, ze zmieniaja na sile metryki (i moj dziadek i moja mama i jej brat
maja przymusowo zmienione imiona, dziadek rowniez nazwisko, bo... byly za malo
polskie). Ze ludzie byli wywozeni z maszynami jak ich czesci, bo... podobno byli
Niemcami, a oni np. dzialali w podziemiu polskim. Jezeli usiluje sie wykorzenic
w ludziach ich poczucie przynaleznosci, zniszczyc ich tozsamosc odbicie bywa
silne. I tak po Europie silnych XX-wiecznych nacjonalizmow swietuja heimaty. Po
Franco ktory zakazal uzywania katalonskiego i mowienia o Katalonii tendencje
separatystyczne sa tam mocne. To taka reakcja.
Mysle ze w niczym nie przeszkadza okreslanie sie przez narod, przez heimat lub
zupelnie bez tych kategorii. Jednak gdy sie chce na sile ktores wyrugowac, a
ktoras uczynic centralna i jedyna znaczaca otrzymuje sie klopoty.Dlatego jestem
przeczulona na punkcie nacjonalizmow. Powoduja konflikty i podzialy usilujac
szufladkowac wszystkich, a tak sie nie da. Jezeli w ramach obywatelstwa i
spoleczenstwa polskiego pozwolimy Lemkom byc Lemkami, Orawianom - Orawianami,
Niemcom - Niemcami, Mazurom - Mazurami itp. otrzymamy element panstwowotworczy,
prospoleczny. Ostatecznie to gdanscy, w wiekszosci niemieckojezyczni mieszczanie
byli przez wieki sprzymierzencami korony, w tym w sporach z Brandenburgia i
Prusami. Jesli zafundujemy ludziom akcje Wisla, zaprzeczymy ich korzeniom i
kazemy sie na sile identyfikowac, efekt nie bedzie najlepszy.
Przyklad dosc wspolczesny niezrozumienia pewnych odrebnosci i tworzenia na tym
tle konfliktu i podzialu to slynny "dziadek w Wehrmachcie". Przytocze anegdote
(prawdziwa) jak to pod Monte Cassino zolnierze amerykanscy i niemieccy dogadali
sie w gwarze slaskiej (bo stamtad akurat byli) o pojmaniu oddzialu niemieckiego
do niewoli. Paradoks? Historia jest ich pelna, wiec proste szufladkowanie bywa
tragedia w praktycznym zastosowaniu - tu Polak, tu Niemiec (swoj i obcy), tu
Szkot, tu Anglik, tu Irlandczyk, tu Hiszpan, tu Katalonczyk. A gdzie czlowiek,
blizni, sasiad?

[rycerzowa]

Otrycie, nie należy mylić Ojczyzny (tej dużej, świętej, przez największe O) z narodem.
Ojczyzna to mój kraj, to wspólnota losów ludzi ten kraj zamieszkujących, historii i kultury.
Pojęcie narodu zaś łączy się z "etnicznością", i dla wielu brzmi złowrogo.
Rozpad kilku krajów europejskich miał za swą przyczynę ideę narodu właśnie.
Jakoś tak jest, że tam, gdzie o naród chodzi, leje się krew.

Mała ojczyzna to wspólnota lokalna, najbliższa, i nie trzeba jej przeciwstawiać tej dużej Ojczyźnie, bo się wszak w niej mieści.

Ludzie szukają tego, co łączy.
Miło mi podczas wędrówek po kraju spotkać poznaniaka.
Gdy kiedyś gdzieś w Skandynawii usłyszałam swojskie k... mać,nie mogłam powstrzymać okrzyku radości, że objawił mi się oto rodak ukochany.
A w ubiegłym roku, na krańcu świata, w Yosemite, spotkaliśmy wycieczkę Niemców. Wzruszeni i uradowani, uściskaliśmy się, po "somsiedzku".

Różne definicje narodu

[otryt]

rycerzowa napisała:

>Otrycie, nie należy mylić Ojczyzny (tej dużej, świętej, przez
>największe O) z narodem.
>Ojczyzna to mój kraj, to wspólnota losów ludzi ten kraj
>zamieszkujących, historii i kultury.
>Pojęcie narodu zaś łączy się z "etnicznością", i dla wielu brzmi
>złowrogo.
>Rozpad kilku krajów europejskich miał za swą przyczynę ideę narodu
>właśnie.
>Jakoś tak jest, że tam, gdzie o naród chodzi, leje się krew.


Rycerzowo, nieporozumienie wynika z tego, że jest wiele definicji
narodu. Francuska: jako twór polityczny oparty na wspólnym
przeżywaniu historii i kultury. Niemiecka: jako zbiorowość połączona
więzami etnicznymi. Polakom bliżej do tej koncepcji francuskiej.
Przy takim rozumieniu pojęcia "Ojczyzna" i "naród" są bliskoznaczne.
Pierwsza i Druga Rzeczpospolita była domem dla wielu kultur i grup
etnicznych. Tu znajdowali azyl uciekinierzy z innych krajów Europy.
To koncepcja "etniczna" zwyrodniała do postaci, że "świat jest areną
walki narodów i tylko najsilniejsi mają prawo do przetrwania". Te
błędy XIX-wiecznych filozofów zaowocowały nieszczęściami w XX wieku.

O francuskiej koncepcji narodu pisze w swoim eseju Ewa Bieńkowska.
Jest to recenzja książki francuskiego myśliciela Alaina
Finkielkrauta "Co to jest Francja?". O wielu tezach z tego artykułu
chciałbym porozmawiać. Np. o systemie edukacji. Zamieszczam link i
streszczenie artukułu. Pozdrawiam.


www.dziennik.pl/dziennik/europa/article162953/Klopoty_z_narodem.html



"Kto sformułował najbardziej inspirującą definicję narodu? XIX-
wieczny francuski historyk i filozof Ernest Renan. W sławnym
wykładzie "Co to jest naród?" mówił o narodowej przynależności jako
codziennym plebiscycie, jako wspólnym pamiętaniu i zapominaniu
pewnych rzeczy. Przez lata Francuzi opisywali swoją wspólnotę
narodową w ten właśnie sposób - nie jako zbiorowość połączoną
więzami etnicznymi, lecz twór polityczny oparty na wspólnym
przeżywaniu historii. Dziś coraz częściej ten sposób widzenia
Francji jako narodu bywa kwestionowany. Bo czy ma sens mówienie o
wspólnocie pamięci w kraju, gdzie miliony imigrantów nie czują
żadnego związku z jego przeszłością? A nawet po prostu jej nie
znają... Tym problemom z francuskością poświęcona jest wydana w
ubiegłym roku książka wybitnego filozofa Alaina Finkielkrauta pod
znamiennym, nawiązującym do Renana tytułem "Co to jest Francja?". To
zapis jego rozmów z najważniejszymi współczesnymi francuskimi
intelektualistami. O książce pisze dziś na naszych łamach Ewa
Bieńkowska. Diagnozy Finkielkrauta i jego rozmówców są dość
pesymistyczne. Rozmycie się pojęcia narodu jako wspólnoty pamięci ma
katastrofalne skutki dla demokracji. Ta ostatnia wymaga bowiem
minimalnego choćby poczucia zakorzenienia. Tam, gdzie świadomie
podważa się pojęcie wspólnej przeszłości, nie sposób takiego
poczucia od nikogo wymagać. Bez narodu traktowanego jako polityczna
wspólnota demokracja traci grunt pod nogami - twierdzi Finkielkraut.
A prawa człowieka stają się powoli pustym dźwiękiem."

Narod: sila czy rownowaga

[isma]

O, z Finkielkrauta (ktorego uwielbiam() wypisze Wam wieczorem.

A na razie, dla zaostrzenia apetytu, fragment blogowej notki Malgosi
Frankiewicz, o Langwedocji. Troche obok tematu, ale moze wcale nie:

"Dejós ma fenèstra
I a un auselon
Tota la nuèch canta,
Canta sa cançon

Se canta, que cante,
Canta pas per ieu,
Canta per ma mia
Qu’es al luènh de ieu.

[Za moim oknem ptaszyna śpiewa całą noc, śpiewa swoją pieśń. I
śpiewa, niech śpiewa. Nie dla mnie ta pieśń. To dla mojej miłości,
która jest daleko.]

Tak brzmi początek hymnu Oksytanii, historycznej krainy, która
obejmuje południową Francję z Langwedocją i Prowansją, Monako,
skrawek Włoch i Katalonii. Autorem pieśni jest Gaston III Febus
(1331 – 1391), hrabia Foix i Bearn. Piękne wykonanie całości utworu
znajduje się w Internecie pod adresem:

www.youtube.com/watch?v=gF01VE9yqlY

Jak można mieć tak niepoważny hymn – bez żadnych sztandarów, idących
na wojnę bohaterów, króla, ludu, wspólnej walki lub budowania, ale
za to ze skowronkiem, który śpiewa pełne tęsknoty miłosne pieśni?
Lecz właśnie takim duchowym klimatem zafascynowała się Simone Weil,
która w 1942 roku, w samym środku straszliwej wojny napisała
szkic “Na czym polega płynące z Langwedocji natchnienie”.

Langwedocja to nie tylko kraj stęsknionych skowronków, ale także
katarów i albigensów. Niektórzy historycy wysuwają hipotezę, że
gdyby tego wyjątkowego ośrodka średniowiecznej kultury nie
zrujnowała krucjata przeciw albigensom (1209 – 1229), renesans
mógłby narodzić się znacznie wcześniej i właśnie tam. Owa
zainicjowana przez Kościół katolicki krucjata zapisała się w
historii wyjątkowym nawet na tamte czasy okrucieństwem.

Weil pisała: “Być może na początku XIII wieku chrześcijaństwo
musiało dokonać wyboru. Wybrało źle. Wybrało zło. To zło przyniosło
owoce i w tym złu tkwimy”.

Jedno z najważniejszych dla myśli Weil pojęć to siła,
obejmująca “wszystko, co jest cielesne i wszystko, co jest
spełeczne”. Weil była zafascynowana Grecją i Langwedocją, ponieważ
obydwie te kultury wiedziały, czym jest siła i odrzucały ją.

Weil pisała: “Znać siłę to, uznając ją za prawie absolutnie
wszechwładną na tym świecie, odrzucać ją z niesmakiem i pogardą. Owa
pogarda to inne oblicze współczucia dla wszystkiego, co jest
narażone na zranienie przez siłę”.

Weil szukała uparcie nie potęgi i siły, lecz równowagi, możliwej do
osiągnięcia tylko dzięki miłości, która jako jedyna na tym świecie
nie jest narażona na zetknięcie z siłą. “To nadprzyrodzona miłość w
swojej prawdzie zmierza prosto ku Bogu, schodzi ponownie prosto w
dół, zjednoczona z miłością, którą Bóg obdarza swoje stworzenie,
bezpośrednio lub pośrednio zwraca się zawsze ku czemuś boskiemu”. O
takiej miłości, a nie o pożądaniu śpiewały skowronki w pieśniach
trubadurów. Zadaniem i zaletą poezji jest bowiem osiągnięcie
punktu, “w którym ból i radość dzięki swojej czystości stają się
jednym i tym samym”.

Tekst Weil o Langwedocji stawia kilka trudnych pytań:
Jak próbujemy odczytywać własną tradycję? Czy w ogóle poszukujemy w
niej głębszych wartości? A jeżeli nawet tak czynimy, to czy nie
pociąga nas w niej raczej siła, niż równowaga?
Co zostało do dzisiaj z tamtego dokonanego w XIII wieku wyboru
Kościoła? Czy naprawdę nie ma już trzeciej drogi między herezją i
duchowym totalitaryzmem?
Co dla nas dzisiaj znaczy równowaga, o której pisała Weil? Czy w
ogóle cokolwiek znaczy?

Pozwólmy mówić Simone Weil! Se canta, que cante…"

tezeusz.pl/blog/?p=709

[maadzik3]

Ismo, piekne

Równowaga między fundamentalizmem a relatywizmem

[otryt]

Ismo, piękne słowa Simone Weil. Równowaga, o której mowa wymaga
jednak wielkiego wysiłku umysłowego, a na to stać naprawdę niewielu
ludzi. W naszej dyskusji o narodzie też chodzi o równowagę, czyli
rozsądne podejście do narodu. Postawa, że naród jest wszystkim lub
naród jest niczym to dwie skrajności, które walczą ze sobą i
podtrzymują przy życiu drugą skrajność podsycając się wzajemnie.
Trafiłem na ciekawy artykuł Petera L. Bergera - amerykańskiego
socjologa religii i kultury. Opisuje on fundamentalizm i relatywizm,
jako dwie skrajne reakcje na nowe sytuacje, jakie pojawiają się w
dziejach. Człowiek lubi skomplikowane problemy upraszczać i
przedstawiać w postaci uproszczonej teorii dziejów. Są dwie wersje
uproszczone: a) fundamentalistyczna b) relatywistyczna.
Poniżej link do artykułu i streszczenie.


www.dziennik.pl/dziennik/europa/article158717/Zasada_watpliwosci.html


"Zjawisko zwane nowoczesnością ma wiele twarzy, ale dwie z nich są
najważniejsze. Pierwsza to obietnica nieograniczonych możliwości
rozwoju człowieka wyzwolonego z tradycyjnych hierarchii. Druga to
lęk i zagubienie w świecie, gdzie nie obowiązują już żadne pewniki.
W praktyce lęk potrafi być tak dojmujący, że perspektywa wolności
czy postępu blednie. Relatywizm i fundamentalizm są dwoma
lekarstwami na lęk przed nowoczesnością. Relatywiści doprowadzają
obietnicę wolności do absurdu, obwieszczając zanik wszelkich
trwałych zasad i kryteriów. Fundamentaliści z kolei przedstawiają
wizję powrotu do błogosławionej pewności tradycyjnych zasad i
hierarchii. Żadna z tych opcji - twierdzi Peter Berger, znany
socjolog religii - nie jest ani dobra, ani możliwa do zrealizowania
dla współczesnego człowieka. Spory moralne nie mogą obyć się bez
pewnych zasad i kryteriów. Z kolei głoszony przez fundamentalistów
powrót do tradycji jest jedynie iluzją. Nowoczesność nie ma bowiem
wstecznego biegu, a fundamentalizm może być jedynie ideologią nowej
pewności, fałszywie podającej się za autentyczną tradycję. Oba
sposoby myślenia wyrządzają wedle Bergera sporo szkód publicznemu
dyskursowi, wpędzając się nawzajem w jałowy klincz. By z niego
wyjść, potrzebna jest trzecia droga - stanowisko, które nie
rezygnując z pewnych zasad i kryteriów, będzie jednak bardzo
ostrożnie podchodzić do ich praktycznego stosowania. Ta nowa etyka
odpowiedzialności powinna mieć podstawowe zasady: wątpliwość i
pokorę wobec niezmiernej komplikacji ludzkich losów."

Finkielkraut cz. 1

[isma]

Ten fragment z "Aniolow i ludzi" Finkielkrauta czyta sie u nas w
domu tym osobom, ktore mimo obszernych wyajsnien slubnego nie sa w
stanie sie polapac w skomplikowanej kwestii jego narodowosci:

"Umenesi de Bonnanda maja za sasiadow nieprzyjaznych im Nipposow de
Pommede. Nibbonisi de Bonnaris dogaduja sie - juz to z Nipposami de
Pommede, juz to z Rijabononsami de Carabule - by wspolnie zagrozic
Umenosom de Baonnanda, oczywiscie sprzymierzywszy sie wczensije z
Bitulesami do Rotrarque lub zneutralizowawszy chwilowo, w drodze
potajemnej umowy, Rijobettesow de Biliguette, ktorzy trzymaja strone
Kolvitesow de Beulet, strzegacych z kolei kraju Umenesow de Bonanda
oraz polnocnej czesci "terytorium" Nipposow do Pommede, powyzej
kraju Prochusow d'Osteboule.
Sytuacja nie zawsze oczywiscie przedstawiala sie rownie prosto,
poniewaz sami Umenesi de Bonnanda przechodzili przez cztery okresy,
bedac kolejno: Dohommedesami de Bonnanda, Odobommedesami de
Bonnanda, Orodomedesami de Bonnanda i wreszcie Dovoboddeemonedesami
de Bonnanda."

i dalej komentuje Finkielkraut:
"Jasnosc nie wytrzymuje w efekcie naporu imion wlasnych. Zostaje
zniszczona przez ich nieustanne pietrzenie, zdolnosc tworzenia coraz
to mniejszych odgalezien, cala te skomplikowana choreografie
zagrozen i sojuszy, przez wybujala egzotyke ich brzmienia, ktora
bierze sie z kombinacji dzwieku tam-tamu (Umenes de Bonnanda) z
reminiscencjami bretonskimi (Rijobettes de Biliguette). Glos
Oswiecenia ginie w zgielku pustych dzwiekow, jakiego dostarczaja nam
nieustannie nowe imiona pisane duza litera.

Sekret naszej sytuacji politycznej polega, zdaniem Michaux, na tym,
ze nie jest ona polityczna, ale onomastyczna. Gra idzie o jakas
ciasna tozsamosc, nie zas o doktryny, zasady czy programy. To, co
uniwersalne, ustepuje miejsca temu, co szczegolne, to, co tworcze -
temu, co powszechne, chwalebna zrozumialosc sensu zostaje wyparta
przez calkowicie przypadkowy rozgardiasz. Stawkami w wojenie,
bedacej przedmiotem tej opowiesci, sa wylacznie etykietki; roznice w
nazewnictwie zastepuja roznice zdan i spory o wartosci; wszystkim
wlada echolalia, nie zas - ideologia. Tam gdzie inni, z cala powaga,
staraja sie wyraznie rozgraniczyc sprzeczne znaczenia, Michaux
odkrywa zabawny misz-masz chaootycznych i niemozliwych do
rozroznienia nazw. Zadna filozofia nie jest w stanie nadac sensu
absolutnej dowolnosci tych bytow ani dostarczyc metafizycznego
uzasadnienia idei balaganu w historii. Ludzie ktorzy bez przerwy sie
kloca i szukaja sprzeczki, sa istotami jalowymi, zamknietymi w swoim
idiotyzmie, w zbiorowym absurdzie, jednym slowem - istnieja dla
samego istniena, bez zadnego celu i racji."

Stoliczek, albo Johannes Mayer/Jean Améry

[isma]

A to moj ulubiony fragment - m.in. o tym, jak bardzo nasza tozsamosc
jest ufundowana na slowach, na jezyku, na komuni-kacji:

"W 1942 roku, czyli dwa lata po wyjezdzie z okupowanej Francji do
stanow Zjednoczonych, dziewiec lat zas po swojej ucieczce do Francji
z hitlerowskich Niemiec, Hannah Arendt tak oto wyraza, w pierwszej
osobie liczby mnogiej, straszne i z chwili na chwile coraz
banalniejsze doswiadczenie wygnancow: "Utracilismy swoje miejsce
rodzinne, czyli wszystko to, co jest bliskie czlowiekowi na codzien.
Utracilismy swoja prace i zawod, czyli potwierdzenie, ze na cos
jestesmy w tym swiecie uzyteczni. Utracilismy nasz jezyk rodzinny,
czyli nasze naturalne reakcje, prostote gestow i spontaniczna
ekspresje naszych uczuc. Zostawilismy rodzicow za murami gett w
Polsce, nasi najlepsi przyjaciele zostali zas zamordowani w obozach
koncentracyjnych, co oznacza, ze nasze prywatne zycie zostalo
rozbite".

Trzy dziesieciolecia pozniej inny wygnaniec, Jean Améry, daje nam
podobny opis spolecznosci tych, ktorzy zostali spolecznosci
pozbawieni. Czyni to w znakomitych rozwazaniach zatytulowanych "W
jakiej mierze potrzebujemy ziemi rodzinnej"? w 1939 roku Jean Améry
nazywal sie jeszcze Johannes Mayer i mieszkal w Wiedniu. Poniewaz
byl Zydem, musial uciekac z Austrii. Po dlugiej podrozy, odbywanej
nocami, przemytniczym szlakiem, dotarl do Amsterdamu. Bedac w
rownie ciezkim polozeniu co Arendt, sprowadzony dotego samego
bezosobowego i bezradnego "my" i w sposob jeszcze bardziej tragicnzy
niz ona - gdyz nie dane mu bylo uniknac deportacji - dzielacy los
widmowej gromady "rycerzy Bez Ziemi, o smetnej posturze i
napietnowanych przeklenstwem", Améry zapytuje o sens
nostalgii: "Czymze wiec byla tesknota za krajem u tych, ktorych
Trzecia Rzesza skazala na banicje z powodu ich pogladow politycnzych
albo drzewa genealogicznego?" I odpowiada natychmiast bez
oslonek: "Moja tesknota za krajem, nasze tesknota za krajem - byla
alienacja naszego wlasnego "ja".

Inaczej mowiac, jest to nie tyle tesknota za krajem, ale za wlasna
tozsamoscia. Wyrazenie "nie byc u siebie" zyskuje podwojny niejako
sens. "Bylem czlowiekiem, ktory nie mogl dluzej mowic "my", mowilem
wiec z przyzwyczajenia "ja", choc nie czulem sie juz w pelni soba".
Nie byc u siebie oznacza zatem dla niego: nie byc soba.

Pozbawiony tego, co oczywiste i pewne, rozumie teraz, ze nawet
najbardziej prozaiczne przedmioty codziennego uzytku nie sprowadzaja
sie jedynie do swojej funkcji i ze na przekor triumfujacemu w
naszych czasach racjonalizmowi, aby pozostac ludzmi musimy "zyc
posrod rzeczy, ktore opowiadaja nam swoje historie". Swiat
pozbawiony wszelkich fetyszy, podporzadkowany calkowicie mysleniu w
kategoriach uzytecnzosci, nie jest prawdziwy. To samo bolesne
uczucie braku powoduje, ze jezyk ojczysty wydaje sie wygnancowi nie
tylko jezykiem dominujacym, ile jedynym, KTORY WYRAZA SAMEGO
MOWIACEGO, i dzieki temu wolny jest od wszelkiej manipulacji: "STOL
nigdy nie bedzie tym samym, co der Tisch, najwyzej mozna sie przy
nim najesc".

Ta nieuchwytna, ale niezwykle istotna roznica miedzy dwoma slowami
na oznaczenie tej samej rzeczy dotyczy rowniez tych wygnanych,
ktorym sie udalo, jak tego dowodzi historia dwoch niemieckiech
emigrantow, spotykajacych sie po wielu latach pobytu w Nowym
Jorku. "Jestes szczesliwy?" - pyta jeden. "Jestem szczesliwy -
odpowiada drugi - aber glücklich bin ich nicht..." Jestem
szczesliwy, ale szczesliwy nie jetsem - w tym przewrotnym jezykowo
dowcipie uajwnia sie osobliwa strona naszego zycia. Czymze ono ejst,
zapytuje Améry, gdy pozbawic je tego, co z natury
nieprzetlumaczalne?"

[otryt]

Dzięki Ismo. Proszę o jeszcze.

Świetne są te nazwy własne. Gdy napotykam coś takiego w książkach
pojawia się odruch niechęci. Zazwyczaj rzucam taką książkę w kąt.
Podobnie, gdy słyszę o skomplikowanych koligacjach. Odbieram to jako
coś nieistotnego, w czym lubuje się opowiadający. Czuję, że
potrzebna jest brzytwa Ockhama, aby obciąć co zbędne. Musi istnieć
jakieś ważne jądro w tożsamości a otaczamy się śmieciami.

Czasem wchodzę do mieszkań, które są jak muzeum. Każdy przedmiot ma
niezwykłą wartość dla jego właściciela, jak relikwia. Potem widzę,
co dzieje się po śmierci tej osoby. Nowy właściciel zazwyczaj
podstawia kontener na śmieci i prosto z okna wyrzuca to wszystko
specjalną rurą. Taki jest koniec rozgardiaszu, o którym pisze
Finkielkraut.

>To, co uniwersalne, ustepuje miejsca temu, co szczegolne,

Ten fragment najbardziej mi się podobał. Uniwersalny wydał mi się
język polski, szczególna - gwara.

Dobranoc

[maadzik3]

Ale to wspolne przezywanie historii to tez historia (na gruncie francuskim)
pogromow zydowskich, przesladowan hugenotow, wojen domowych w XVI i XVIII wieku,
wystawienia oddzialu SS w czasie wojny i wyslania swoich zydowskich
wspolobywateli do Auschwitz oraz przepasci pomiedzy ruchem oporu i
kolaboracyjnym rzadem. Czesc z tego jest juz bardzo stara historia, ale
swiadkowie badz ofiary innych epizodow wciaz zyja, wciaz boli... Jesli omowimy
to, wysluchamy ich, "przerobimy" - OK. Jesli w imie bycia nieskalanie jednolitym
narodem sprobujemy zamiesc pod dywan to nam sie ta piekna wspolnota kruszy, bo
mamy gro ludzi ktorzy czuja ze dla idei poswiecono nie tylko ich ale nawet
wieksza wiedze o procesach historycznych najbolesniej ich w zyciu dotykajacych.
Zawsze problem maja nurty ze sie tak wyraze - boczne. Im bardziej konsoliduje
sie nurt glowny tym wiekszy problem maja te nurty boczne. Druga Rzeczpospolita
byla krajem ktory jak na 20 lat istnienia (a w niektorych miejscach mniej) mial
ogromny potencjal rozwojowy, dobre zarzadzanie, ciekawe pomysly i wspaniala
mlodziez. Mial tez dyskryminowane mniejszosci, religie panstwowa, stanal na
progu wojny domowej bo buncie chlopskim w 37 r. i mial Bereze Kartuska (ze o
wygnaniu na emigracje i osadzeniu potem w wiezieniu Korfantego nie wspomne).
Trzeba mowic o jednym i o drugim. Jezeli osobom ktore z roznych przyczyn
lezacych po stronie panstwa (nawet gdy jego rozmach doceniali i wpelni czuli sie
jego obywatelami) doznaly krzywd sprobujemy zatkac usta w imie czucia sie piekna
wspolnota to stracimy te grupy i osoby. Historia bywa bolesna w kazdym miejscu
na swiecie (bo jest dluga, a ludzie nie anioly), ale jesli sie jej nie rozliczy
tylko pouprawia radosny nacjonalizmj i manipulowanie faktami to wtedy wlasnie
gruntuje sie poczucie krzywdy i obcosci u ludzi ktorzy kiedys byli czlonkami tej
wspolnoty. A pojecie tradycyjnego narodu i nacjonalizmy bardzo temu sprzyjaja.

Naród a nacjonalizm

[otryt]

maadzik3 napisała:

>Ale to wspolne przezywanie historii to tez historia (na gruncie
>francuskim)pogromow zydowskich, przesladowan hugenotow, wojen
>domowych w XVI i XVIII wieku,
>wystawienia oddzialu SS w czasie wojny i wyslania swoich zydowskich
>wspolobywateli do Auschwitz oraz przepasci pomiedzy ruchem oporu i
>kolaboracyjnym rzadem.

Istnienie każdej bez wyjątku wspólnoty, nie tylko narodu, wiąże się
z konfliktami. Wewnątrz wspólnoty oraz zewnętrzne z innymi
wspólnotami. Weźmy choćby najmniejszą wspólnotę, jaką jest rodzina.
Ważna jest prawda i prawdziwie chrześcijańskie podejście. Nie można
z tego nigdy rezygnować. Niestety, gdy zwycięża logika walki prawda
i miłość schodzą na dalszy plan. A nienawiść wtedy posiana i zło
trwa przez pokolenia.

Czasem historia wrzuca ludzi w nowe sytuacje, z którymi nie potrafią
sobie poradzić. Tak było w XIX wieku, kiedy następowało gwałtowne
uprzemysłowienie. Ludzie przenosili się ze wsi do miast. Zanikały
tradycyjne wiejskie więzi wspólnotowe, zaś miasto nie dawało
możliwości tworzenia autentycznych wspólnot. Wtedy odwołano się do
idei narodu, która w naturalny sposób miała rekompensować tę stratę.

Zło wynika z istnienia nacjonalizmów, a nie z istnienia narodów.
Nacjonalizm rozumiem jako przedkładanie interesów własnego narodu
nad interesami innych narodów. Nacjonalizm głosił pogląd, że tylko
najsilniejsi mają prawo do istnienia.

>Jesli omowimy to, wysluchamy ich, "przerobimy" - OK.

Z Janem Pawłem II przerabialiśmy przez 27 lat jego pontyfikatu
olbrzymie obszary historii. Począwszy od Cyryla i Metodego i jeszcze
wcześniej, poprzez haniebny proceder handlu niewolnikami i ich wywóz
z Afryki do Ameryki, Auschwitz, Solidarność a skończywszy na wojnie
w Iraku. Uczył nas, że prawda nas wyzwoli i abyśmy się nie lękali
tej prawdy, którą odkrywać należy razem z Chrystusem, a nie wbrew
Niemu. JP2 to wielki przewodnik w tych sprawach. Pielgrzymek było
ponad 100, w każdej omawiana była historia jakiegoś kraju a przy
okazji historie ludzi, którzy zachowywali się w sposób wzorcowy w
trudnej sytuacji. Tych wynosił na ołtarze, aby stanowili dla nas
przykład. To co inni przez wieki zapętlali i psuli w historii,
doprowadzali do rozłamów, poprzez swój grzech. On to wszystko
naprawiał, łagodził skutki, otwierał nową perspektywę. Sięgajmy do
jego tekstów.

>Zawsze problem maja nurty ze sie tak wyraze - boczne. Im bardziej
>konsoliduje sie nurt glowny tym wiekszy problem maja te nurty
>boczne.

To prawda. Jednak Druga Rzeczpospolita była państwem słabym,
sklejonym z trzech niespójnych części. Potrzeba integracji w jeden
silny organizm państwowy była dziejową koniecznością. Ruchy
odśrodkowe bardzo w tym przeszkadzały. Nie zaprzeczysz chyba
istnieniu piątej kolumny organizowanej przez sąsiadów, która te
ruchy separatystyczne podsycała. Tak było i na Śląsku i na
Kaszubach. Mój dziadek należał do Polskiego Związku Zachodniego – to
organizacja będąca następczynią związku założonego przez Korfantego.
Działała głównie na Śląsku, Pomorzu, w Wielkopolsce. Dziadek był
nauczycielem wiejskim na Kaszubach. Choć wyrósł na kaszubskiej ziemi
nie mówił po kaszubsku, bo polskość była sprawą nadrzędną. Tak
uczono na Pomorzu. Bycie członkiem PZZ znaczyło w 1939 roku wyrok
śmierci. Sąsiedzi dokładnie poinformowali Gestapo, kto działał na
rzecz polskości Pomorza. Już w pierwszym miesiącu rozstrzelana
została znaczna część polskiej inteligencji na Pomorzu, księża,
nauczyciele, urzędnicy. Piaśnica. Szpęgawsk. Stuthoff. Po wybuchu
wojny nastąpiły masowe wywózki do Generalnej Guberni, tych
wszystkich, którzy nie wyrzekli się swojej polskości. Na terenie
Kaszub w latach wojny można było mówić po kaszubsku, ale po polsku
już nie.


>A pojecie tradycyjnego narodu i nacjonalizmy bardzo temu sprzyjaja.

Nie należy wrzucać do jednego worka, jednym tchem, pojęcia narodu i
nacjonalizmu.

Pozdrawiam serdecznie

[maadzik3]

Masz sporo racji, a na pewno w tym ze narod i nacjonalizm to rozdzielne pojecia.
Stad tez przyznajac ze pojecie narodu jest mi obce (tzn. emocjonalnie puste) nie
uwazam go - w przeciwienstwie do nacjonalizmu - za cos zlego. Absolutnie.
Niemniej w swej wypowiedzi o Kaszubach przytoczyles dokladnie to z czym wielu
ludzi nie moze sie uporac. Twoj dziadek nie mowil po kaszubsku bo polskosc byla
wazniejsza. Jesli to zaakceptowal, przyjal jako swiadomy wybor - OK. Ale wielu
ludziom na Slasku, Kaszubach, Mazurach zabraniano juz w latach powojennych
mowienia gwara, wykorzeniano (mniej lub bardziej ze wspolnot lokalnych). A i w
czasie wojny robili to Niemcy - w druga strone. Tymczasem te wspolnoty lokalne,
sasiedzkie, wyznaniowe, parafialne sa szalenie wazne i zwykle blizsze niz
pojecie narodu. Wielu ludzi deklarowalo ze sa np. Slazakami (Kaszubami) a ani
Niemcami ani Polakami. Byc moze gdyby dac im czas po jakims czasie
zdeklarowaliby sie jako Polacy. Wiekszosc mojej rodziny ciazyla w tym kierunku,
ale przede wszystkim czuli sie Slazakami. Proby zmuszenia ich do deklarowania
polskosci na pierwszym miejscu (niemieckosci tez) wywolywaly niechec do danego
panstwa. Procesow spolecznych i historycznych nie da sie skrajnie i sztucznie
przyspieszyc. A to probowano robic gdy po 17 latach w Polsce (od 22 do 39 r.) i
wojnie rugowano slaskosc bardzo czesto drastycznie. Ludzie potraktowali to jako
zamach na wspolnote ktora znali i z ktora naprawde sie identyfikowali, i to ich
odepchnelo. Mozna czuc sie Kaszubem, Slazakiem, Mazurem i Polakiem. I wielu tak
czulo. Jednak jesli po wejsciu wladz polskich, kompletnie w regionie nie
zorientowanych okazywalo sie ze albo wyrzekiemy sie wspolnoty lokalnej towrzonej
przez stulecia albo uznaja ze nie jestesmy Polakami sprzeciw byl potezny.
Wiec moze powiem tak: narod OK, dobrowolnie, dla tych ktorzy czuja i przede
wszystkim bez "zaliczania" do niego. Najgorzej gdy inni decyduja czy ktos moze
byc Niemcem, Polakiem, Francuzem nie biorac pod uwage tego czy ktos sie nim
czuje (a to robiono, odmawiajac przynaleznosci do narodu goracym patriotom a
"zapisujac" do niego etnicznie czystych i emocjonalnie obojetnych). No i bez
nacjonalizmu i odsadzania od czci i wiary tych ktorzy do narodu sie nie
poczuwaja. Tylko czy to sie uda?

[otryt]

No i doszliśmy do pełnej zgody w tej niezwykle skomplikowanej
materii. Przyznam, że niewielu to rozumie, nawet Gdańszczanie,
którzy teoretycznie powinni znać historię tych ziem. Gdy pochodzą z
innych stron to niekoniecznie to znają. Jeszcze mniej rozumieją to w
innych częściach kraju. Dlatego nawet mówiąc prawdę, ale wyrwaną z
kontekstu historycznego, przekazujemy fałszywy obraz. Tak było w
słynnej sprawie dziadka z Wermachtu, o której wspomniałaś w innym
miejscu. Jacek Kurski cynicznie zagrał, licząc słusznie, że
większość Polaków nie zrozumie całej złożoności problemu i odbierze
to w taki sposób, jakby Warszawiak zapisał się do Wermachtu.
Identycznej manipulacji dokonuje Jan Tomasz Gross w swoich
książkach. Mieszkaniec USA albo Zachodu kompletnie nie zrozumie
złożoności problemu. Jedynym efektem będzie utrwalenie szkodzących
Polsce stereotypów.

>Byc moze gdyby dac im czas po jakims czasie zdeklarowaliby sie jako
>Polacy. Wiekszosc mojej rodziny ciazyla w tym kierunku,
>ale przede wszystkim czuli sie Slazakami.

Idąc tropem myśli Finkielkrauta „naród jest jak osoba” – nie da się
na siłę zmusić do miłości, przynależności do wspólnoty.
Przyspieszanie, przynaglanie przyniesie odwrotny skutek. Znam
przypadek, gdy polskość była atrakcyjna. Rodzina mojej żony, dawniej
austriacka w XIX wieku spolonizowała się. Wtedy wszyscy żyli w
jednym państwie cesarza Franciszka Józefa. XIX wiek wydał chyba
najwięcej wybitnych Polaków a naród cierpiący pod butem zaborcy
wzniósł się na wyżyny. Takich narodów było więcej. Olśniewali swoją
kulturą i pracowitością. Pokazało się piękno i całe bogactwo małych
narodów. Narodziła się wówczas koncepcja o samostanowieniu się
narodów. Jednym z jej orędowników był prezydent amerykański Wilson.
To także dzięki m.in. temu Polska w 1918 odzyskała niepodległość.
Podobnie bez sensu jest nawracanie siłą na jakąś religię.

Dziś przy okazji sprawy Tybetu słyszy się opinie, że doktryna
Wilsona jest już nieaktualna. Liczą się tylko duzi i silni, tak jak
było w XIX wieku. Wtedy na mapie Europy było mało państw. Różne
zniewolone narody żyły wewnątrz tych dużych państw. Z kolei te duże
bardzo silnie ze sobą rywalizowały. Ta rywalizacja doprowadziła w
efekcie do dwóch wojen światowych. Dziś tworzy się podobny układ
sił, jak w XIX wieku, z tą jedynie różnicą, że główni aktorzy się
trochę zmienili. A rywalizacja objęła cały glob.

[luccio1]

otryt napisał:
> Tam, gdzie świadomie
> podważa się pojęcie wspólnej przeszłości, nie sposób takiego
> poczucia od nikogo wymagać.

Ależ w przypadku np. Wrocławia mamy do czynienia z wciskaniem na
siłę identyfikacji z przeszłością zupełnie obcą: Niemców niegdyś tam
mieszkających - aby tą droga dojść pokrętnie do rzekomo lepszej
identyfikacji z "bliższą Ojczyzną" rozumianą jako ziemia, miasto...
To jest droga do nikąd!

[verdana]

Primo - Bismarck to jeden z prekursorów państwa opiekuńczego, twórca
ubezpieczeń spolecznych, w tym rent i emerytur, za co mu cześć i
chwała.
Secundo - nie mylmy przywiązania do narodu z nacjonalizmem.
Tertio - przywiazanie do narodu jest sprawą uczuć, calkowicie
irracjonalną i nie jest samo w sobie ani chwalebne ani niechwalebne.
Niektorzy kochają nade wszystko rodzinę, a inni wolą przyjaciół.
No cóż - jako osoba z rodziny, ktora miała szanse wyjechać w roku
1945, 1948, 1956, 1968 (wtedy to władze nawet usilnie zachęcały),
1982 (wtedy ambasador austriacki przyslal posłańca z wiadomościa, ze
czeka na moją rodzine w Austrii absolutnie wszystko, jako na
potomków (adopcyjnych) Otto Bauera) i została mimo to - uwazam,
ze poczucie przynależnosci narodowej mam niezwykle silne.
Szkoda, ze w wielu wypadkach bez wzajemnosci.

[rycerzowa]

otryt napisał:

>Polakom bliżej do tej koncepcji francuskiej.

Obawiam się, że nie.
A co z kopaniem w ludzkich genealogiach do siódmego pokolenia?
Aby wykluczyć z narodu?
Nie w czynach, w genealogiach!

[otryt]

rycerzowa napisała:

>A co z kopaniem w ludzkich genealogiach do siódmego pokolenia?
>Aby wykluczyć z narodu?
>Nie w czynach, w genealogiach!

Ja myślę, że większość kopie w swoich genealogiach z próżności.
Lepiej być z pochodzenia szlachcicem niż chłopem. W razie czego za
pieniądze można kupić sobie herb. Czasem zdarzają się tacy, co
szukają w czyichś genealogiach. Znasz taki naród, gdzie nie ma
głupków? Bo ja takiego nie znam, wszędzie się znajdzie taki
margines. Nie jestem za tym, aby rozdmuchiwać na cały świat każdy
głupi napis, jaki zobaczymy na stadionie czy na płocie za
śmietnikiem.

[verdana]

Nie w stwoich genealogiach się kopie! W cudzych - zeby powiedzieć,
ze posiadanie niewlasciego dziadka wyklucza z narodu raz na zawsze.
Głupkowie sa wszedzie - ale tylko w Polsce ten typ mentalnosci moga
równiez reprezentować osoby z wladz państwowych i niestety -
koscielnych. Tzn. może nie tylko w Polsce - ale w Polsce w
przerażająco duzym procencie.

[luccio1]

Moja najmniejsza Ojczyzna to mój dom. W sensie najściślejszym jest to mój pokój:
tutaj wiem o wszystkim, co gdzie jest, tu jest spuścizna pracy naukowej Mamy,
Taty i moja własna z czasów "przedkomputerowych", zapakowana do dokładnie
poopisywanych teczek. Tutaj znam historię każdego jednego sprzętu. Niektóre mają
tyle lat, co ja, albo i więcej, a zatem istnieją w moim życiu "od zawsze".
Idąc cokolwiek dalej, mogę powiedzieć to samo o innych pokojach w mieszkaniu.

Dalej - mam już Wielką Ojczyznę: wszystko to, co składa się na tradycję polską.

Znałem Lwowian, którzy jeszcze w latach 60.-70. mieszkali w Krakowie na
zapakowanych skrzynkach, tak jak je przywieźli kiedy ich wyrzucali. Na tych
skrzynkach umarli.
Oni mieli tylko Wielką Ojczyznę - tę najmniejszą zabrano im gwałtem, nieraz nie
pozwalając umyślnie zabrać ze sobą nawet zdjęć...

[rycerzowa]

luccio1 napisał:
>
> Znałem Lwowian, którzy jeszcze w latach 60.-70. mieszkali w Krakowie na
> zapakowanych skrzynkach, tak jak je przywieźli kiedy ich wyrzucali. Na tych
> skrzynkach umarli.
> Oni mieli tylko Wielką Ojczyznę -

Oni chyba się czuli ludźmi bez Ojczyzny, bo zaiste, trudno sobie wyobrazić, by ktoś, czyje serce "bije po polsku", tak bardzo obco czuł się w Krakowie.
Czyli po to, by odczuwać więź z Ojczyzną przez duże "O", trzeba mieć swoją małą ojczyznę, swoje miasto, swój region, swoje lokalne sprawy.

Przykład tych Lwowian pokazuje , jak rzeczywiście pojecie narodu w sensie solidarności plemiennej już jest passe.
My, jako dzieciaki, jeszcze śpiewaliśmy "Bomba wodorowa i wrócimy znów do Lwowa", natomiast nasze dzieci ubierały pomarańczowe ciuchy i szły na demonstrację poparcia dla demokratycznej Ukrainy, zupełnie nie wiedząc,że niektóre plemiona mają czarne podniebienie...

Jeszcze kilka, kilkanaście lat, i będziemy mogli jeździć do Lwowa bez kontroli granicznej, studiować tam, kupić dom, mieszkać, pracować, wśród tych, którzy tam się urodzili. Zarówno Taras Szewczenko jak i Orlęta Lwowskie złożą się na tradycję tej małej ojczyzny.

[luccio1]

rycerzowa napisała:
> Oni chyba się czuli ludźmi bez Ojczyzny, bo zaiste, trudno sobie wyobrazić, by
ktoś, czyje serce "bije po polsku", tak bardzo obco czuł się w Krakowie. Czyli
po to, by odczuwać więź z Ojczyzną przez duże "O", trzeba mieć swoją małą
ojczyznę, swoje miasto, swój region, swoje lokalne sprawy.

Znów uproszczenie. Oni czuli najbardziej, że Ojczyzna przez duże "O" przegrała,
wychodząc z wojny ze stratą. I to z wojny, której nie zaczęła ani nie dała do
niej przyczyny.

Marszalek Koniew

[otryt]

W ostatnią niedzielę znów dopadły mnie małe ojczyzny. Jedliśmy
śniadanie. Z płyty leciała "Piwnica pod Baranami" - "Marszałek
Koniew". Dzieci zapytały, kto to taki? Mówię, że generał sowiecki,
który zastosowaną taktyką wojenną uratował Kraków przed dużymi
zniszczeniami. To dlaczego ta ironia? - pytały dalej dzieci.

Przyznam, że nie wiedziałem. Mówiłem, że w Gdańsku było odwrotnie.
Miasto było wyzwolone bez strat, a dopiero później zostało zburzone
przez Armię Czerwoną. I tu i tu piękne zabytki. Dlaczego tak różnie
potraktowane te miasta?

Dziś czytam, że utwór piwniczny, to prawie w całości wywiad z
profesorem Antonim Hajdeckim, rzeźbiarzem, twórcą pomnika Koniewa,
który stał (stoi?) w Krakowie. Ja niestety słaby jestem w historii
Krakowa, a jeszcze słabszy w dopatrywaniu się drugich i trzecich den
w ironii. Trochę go lubili, jeszcze bardziej nie lubili. Taka
ambiwalencja.


pl.wikipedia.org/wiki/Iwan_Koniew
www.tekstowo.pl/piosenka,piwnica_pod_baranami,marszalek_koniew.html


MARSZAŁEK KONIEW

Koniew, Marszałek Koniew
Wielki jest
Wielki jest!

- W Krakowie mówi się, że pana pracownia
Zmieniła się w muzeum pamiątek z okresu
Ofensywy styczniowej. Rekwizytów związanych
Z postacią marszałka Iwana Koniewa

- Akcesoria, które zgromadziłem
Pozwoliły mi żyć w klimacie tamtych dni.
Odwiedziłem rodzinę Koniewa w Moskwie,
Żonę - panią Antoninę
I córki marszałka - Maję i Nataszę
Sama ikonografia nie daje takiego materiału,
Który pomógłby twórcy z martwej bryły
Wydobyć człowieka.
Bałem się, aby przy rzeźbieniu
Nie popaść w opowiadanie
Nie stworzyć banalnej rzeźby.

Koniew, Marszałek Koniew
Wielki jest
Wielki jest!

- Żona i córki opowiadały
Że był surowy, jednocześnie łagodny.
Kochał sztukę.
Suma tych wrażeń zaciążyła
Na ostatecznym zmaganiu z bryłą
Na wyrażeniu ruchu, dynamiki.
Mogę powiedzieć sam
Zaprzyjaźniłem się
Z marszałkiem Koniewem.
Albowiem codziennie
Byliśmy obaj w pracowni
On był rzeźbiony, a ja rzeźbiarzem.

Koniew, Marszałek Koniew
Wielki jest
Wielki jest!

- Jakie jest widzenie tego pomnika
Przez pana, jako twórcę?
- Miałem stworzyć pomnik
Z surowego kamienia i brązu,
Który jest chłodny, ale ma temperaturę w sobie.
Tak go ukształtowałem, żeby był bezpośrednio
Związany z ludźmi.
Przede wszystkim rzeźbiłem człowieka.
Z zewnątrz więc jest to marszałek,
Ale w środku jest kawał duszy człowieka.

Koniew, Marszałek Koniew
Wielki jest
Wielki jest!

- Spasiba! Tiszina.
Dobrze mi tu. Widzę wszystko,
Co nad Wisłą dzieje się,
Lecz do domu muszę wracać,
Bo zaczęło dziać się źle.
Lecz do domu muszę wracać,
Bo zaczęło dziać się źle.

Koniew, Marszałek Koniew
Wielki jest
Wielki jest!

[maadzik3]

Marszałek Koniew nigdy nie zamierzał okrążać Krakowa z myślą o jego zabytkach.
Wycofujące się oddziały niemieckie podłożyły ładunki wybuchowe w Krakowie i
wycofały się z miasta. Armia radziecka faktycznie miasto okrążyła zarówno
dlatego że postępowała za wojskami niemieckimi (których w tym momencie już w
Krakowie nie było) jak też dlatego że uważano miasto za pułapkę (choć nie mam
pojęcia jak dokładne wiadomości o zaminowaniu miasta mieli Rosjanie). Ładunki
znalazła i rozbroiła w porę AK.
Zaś "genialny manewr marszałka Koniewa celem ocalenia Krakowa" był propagandowym
wykorzystaniem tego incydentu dorobionym w latach 50-tych.

Czy teraz ironia piosenki jest bardziej zrozumiała?

[otryt]

Dziękuję. Teraz wszystko jasne. Dawna propaganda trzyma się mocno,
pomimo tego, że już 20 lat żyjemy w wolności. Wikipedia nie pisze
o tym, ani pod hasłem "Kraków" ani "Koniew". Gdybym częściej bywał w
Krakowie, mieszkańcy tego miasta wnet by mnie uświadomili jak było.
Tak jak kiedyś uświadomili mi przy jakiej ulicy była wystawa aktu
kobiecego Venus.

[maadzik3]

Historii o ulicy ja z kolei nie znam. Napisz jesli ciekawa. Pozdrawiam

Ulica Starowiślna

[luccio1]

Wytyczona pod koniec XIX w., biegnie od końca ulicy Siennej (przed dawną Nową
Bramą, której kontury fundamentów jakieś 10 lat temu odtworzono), czyli od
Poczty Głównej (stojącej już po zewnętrznej, "przedmiejskiej" stronie Plant) w
kierunku południowym, z lekkim odchyleniem ku wschodowi. Na 1/3 długości
przecina dawne koryto "Starej Wisły", zasypywane stopniowo od r. 1877 począwszy
- stąd nazwa.
(Na wyspie między dwiema Wisłami: "Starą" i tą właściwą, zaległo miasto
Kazimierz, czyli wieś Bawół, obdarowana w r. 1358 prawem miejskim [magdeburskim]
przez króla Kazimierza Wielkiego - we wsch. części tegoż miasta formowało się od
końca XV w. "miasto Żydowskie" - rejon dzisiejszej ulicy Szerokiej i bóżnic:
Starej i Remuh; pierwotnie tam Kazimierz Wielki zamierzał osadzić Uniwersytet -
o niedokończonych stojących budynkach pisze Długosz).
W r. 1912-13 na wylocie Starowiślnej wzniesiono III most, łączący Kraków z
Podgórzem. Od r. 1913 Starowiślną jeździł tramwaj normalnotorowy 1435 mm, i tę
linię w r. 1917 przedłużono do Rynku Podgórskiego, a później dalej w dwóch
kierunkach: w stronę Borku Fałęckiego (wyjazd na Zakopane) i Prokocimia (wyjazd
na Tarnów, Rzeszów, Lwów). Most przetrwał do r. 1970; był wąski, samochody
musiały jechać po torach tramwajowych. Nowy, szerszy, na starych filarach, nosi
nazwę "Mostu Powstańców Śląskich".
Ulicę w r. 1948 nazwano "ul. Bohaterów Stalingradu" (wtedy też ul. Piłsudskiego
stała się ul. Manifestu Lipcowego, ul. Dunajewskiego - ul. 1 Maja - itd.).
Wróciła do nazwy właściwej w r. 1990.
Nazwy: "Bohaterów Stalingradu", nikt nie używał. Nigdy (z innymi ulicami tak się
nie udało).

[luccio1]

Zapomniałęm:
koryto Starej Wisły da się do dziś odczytać w przebiegu ul. Dietla i Al.
Daszyńskiego.
Most kamienny, po którym górą jadą pociągi z Dworca Głównego do Płaszowa i
dalej, stał - w chwili gdy go wybudowano - jeszcze nad wodą.

[otryt]

luccio1 napisał:

>Nazwy: "Bohaterów Stalingradu", nikt nie używał.
>Nigdy (z innymi ulicami tak się nie udało).

I to było dla mnie czymś niesamowitym i wspaniałym. Odkryłem to
przypadkiem podczas mojego pierwszego pobytu w Krakowie, gdy miałem
16 lat. Pierwsze spotkanie z miastem, podobnie jak pierwsze wrażenie
po spotkaniu z kimś nowym, wyznacza często na zawsze nasz stosunek
do miasta lub człowieka. Pierwsze wrażenie bywa decydujące.

Było nas dwóch lub trzech pryszczatych 16-letnich chłopaków, kolegów
z jednej klasy licealnej. Przyjechaliśmy z daleka na szkolną
wycieczkę. Nasze miasto było bardzo czerwone, duże garnizony wojska,
dużo milicji, mało przemysłu. Liceum ogólnokształcące było jeszcze
bardziej czerwone niż miasto. Sto procent nauczycieli nas uczących
było członkami PZPR. Władze miasta i dyrekcja szkoły bardzo dbały o
socjalistyczne wychowanie młodzieży. Nawet w kościele nie mogli stać
harcerze przy grobie Chrystusa na Wielkanoc. Tylko jakieś dziadki
pełniły straż. Ubecy stali pod kościołem i patrzyli, kto z uczniów i
nauczycieli chodzi w niedzielę do kościoła. Taki był klimat mojego
rodzinnego miasta. W takiej atmosferze wzrastałem.

W latach 70-tych wielkim wydarzeniem kulturalnym i artystycznym była
wystawa aktu kobiecego Venus. Było to wydarzenie, o którym głośno
było nie tylko w Krakowie, ale w całym kraju. W siermiężnej
socjalistycznej rzeczywistości nie było wcześniej miejsca na tego
rodzaju wystawy. Komuniści do spraw seksu podchodzili wtedy w
wyjątkowo purytański sposób. Dla chłopaków 16-letnich obejrzenie
nagich ciał na wystawie było znacznie ważniejsze niż oglądanie
jakiegoś Wawelu. W dodatku widzianych okiem i obiektywem artystów.
Nie można było przepuścić takiej okazji. Dlatego nie mogliśmy uronić
ani minuty z danego nam przez wychowawcę czasu wolnego na
samodzielne zwiedzanie Krakowa.

Przypadkowego przechodnia zapytaliśmy o ulicę Bohaterów Stalingradu,
bo taki adres wystawy znaliśmy z mediów. Człowiek bardzo uprzejmie i
sympatycznie nam pokazał, jak tam trafić a na koniec poradził, gdy
będziemy jeszcze pytać o tę ulicę, to pytajmy o Starowiślną.
Nawiedzony jakiś antykomunista – pomyślałem. Trasa była jednak dość
skomplikowana, więc musieliśmy zapytać kolejnego przechodnia o
drogę. Znów pytamy o ulicę Bohaterów Stalingradu. I znów uprzejma
pomoc nam udzielona i znowu prośba, by tę ulicę nazywać Starowiślną,
że w Krakowie wszyscy tak ją nazywają. Przyznam, że trzeci raz
zapytałem już nie po to by znaleźć drogę, lecz by się przekonać, czy
trzecia pytana osoba znów nam powie, że jest to ulica Starowiślna.
Tak też się stało. Później o tym zdarzeniu sporo myślałem. Klimat
Krakowa był tak odmienny od klimatu mojego miasta. To niby nic, ale
w jakiś sposób wpłynęło na zmianę mojego myślenia wtedy. Ta
jednomyślność i uprzejmość.

Wystawa była piękna. Najbardziej chyba utkwił mi w pamięci akt
kobiety w ciąży. To było dla mnie coś niewyobrażalnego do tej pory i
niewyobrażalnie pięknego. Pięknego jak macierzyństwo. Warto jeździć
na wycieczki szkolne.

[mamalgosia]

Moje miasto też wyzwolił Koniew.
A Wójcickiego w tej piosence bardzo lubię

[luccio1]

Warto wiedzieć o dwóch bombach, które sowieci zrzucili w styczniu 1945 na Kraków.

Obie trafiły Wawel.

Jedna uderzyła w budynek austriackiego szpitala wojskowego, gdzie była (i jest)
wawelska centrala telefoniczna. Mała strata. Paradoksalnie, pół budynku - ta
połowa, którą "unowocześnili" Niemcy - stoi do dziś: po wojnie położył na niej
rękę URM, były tam apartamenty reprezentacyjne dla oficjalnych gości
państwowych, teraz jest "centrum konferencyjne".

Druga rąbnęła w tzw. "Dziedziniec Batorego" pomiędzy zachodnim skrzydłem Pałacu
Królewskiego a wschodnią ścianą szczytową Katedry.
Wstrząs oberwał przyporę sklepienia; ta, spadając, przedziurawiła dach kaplicy
Najświętszej Marii Panny/Króla Stefana Batorego, rozbijając częściowo
sklepienie, uszkadzając Cyborium (puste) i tłukąc witraże z II poł. XIX w.
Pomnik Króla - dzieło Santi Gucci'ego - wyszedł bez szwanku.
Uszkodzenia, jakich doznała kaplica, stanowiły swego rodzaju "błogosławioną
winę": ze sklepienia spadła XIX-wieczna dekoracja malarska (błękitne niebo ze
złotymi gwiazdkami), odsłaniając malowidła manierystyczne (późnorenesansowe),
zachowane pod spodem; tych malowideł zachowało się na tyle dużo, że po odbudowie
sklepienia można było odtworzyć całość, dopunktowując części brakujące. Wybite
okna przeszklono szybami półmatowymi, nawiązującymi kolorem (róż z domieszką
szarości) do barwy marmuru, w którym wyrzeźbiono pomnik Króla (w taki sposób, że
pomnik dziś "ociepla" wnętrze); na jednym oknie jest Orzeł polski, na drugim -
Wilcze Zęby (herb Batorych). Wnętrze kaplicy dzięki tej odbudowie znacznie
pojaśniało.

A gdyby ta bomba uderzyła tuż obok, w katedrę?

Marszalek Koniew i ja, czyli ta nasza mlodosc

[isma]

No, coz. Marszalek Koniew to jest kawal mojego dziecinstwa )).

Otoz uczeszczalam do szkoly podstawowej imienia ww., co naturalnie wiazalo sie nie tylko z wszechstronnym dorocznym omawianiem kwestii tzw. kabla centralnego, ktorego koncowka jakoby znajdowala sie wlasnie z Bronowicach, a ktoren mial laczyc ladunki wybuchowe umieszczone pod zabytkami Krakowa (prof. Chwalba ustalil, ze na pewno zaminowane byly tylko obiekty inzynierskie, nie ma zadnych dowodow co do ladunkow pod m.in. sanktuarium na Skalce) oraz z odwiedzinami "corek marszalka Mai i Nataszy", ale takze z przymusowa przynaleznoscia do Towarzystwa Przyjazni Polsko-Radzieckiej oraz odbywaniem w stosowne rocznice wizyt z zyczeniami w konsulacie radzieckim (niestety, mala Isma, jako mowiaca w miare dobrze po rosyjsku, uczeszczala na owe wizyty nierzadko ;-((().

Pod pomnik marszalka zabrano nam osiedlowe boisko ;-(((. A w roku jego odsloniecia zima byla wyjatkowo mrozna, i wymarzlismy na uroczystosci okrutnie ;-(((.

Ta piosenka ma jeszcze jedno dno - otoz tworca pomnika, Antoni Hajdecki, byl jednym z pieszczochow rezimu (stworzyl tez w Krakowie jakis pomnik czynu proletariatu, czy cos w ten desen). I otoz podczas pracy nad Koniewem Hajdecki ulegl w swej pracowni wypadkowi (zlosliwi mowili, iz marszalkowska czapka artyscie na noge spadla) i uczestniczyl w odslonieciu dziela zakuty w gips...

www.youtube.com/watch?v=KCb3LwD1FMo
Dwadziescia lat temu, przed wyborami 4 czerwca, robilismy u stop pomnika spotkanie z solidarnosciowymi kandydatami do parlamentu, z programem artystycznym Piwnicy. Jako Koniew wystapil Zbigniew Preisner, obdarzony uderzajaco podobna sylwetka - byl to marszalek jak w stanie... nie, nie spoczynku. Blogoslawionym )).

Pomnik juz nie stoi, zostal wywieziony. Ale ciagle stoi... cokol, ogronmy, kamienny, ktorego od dziesieciu lat bezskutecznie sie probujemy pozbyc. Okazalo sie to trudniejsze niz pozbycie sie pomnika - cokol jest w pasie drogowym drogi krajowej, i usuniecia (oraz sfinansowania tej operacji) moze dokonac tylko Generalna Dyrekcja Drog Publicznych...

...i jeszcze jedno:

[isma]

Zabytki Krakowa wprawdzie ocalaly (mniejsza, czy to dzieki marszalkowi, czy
dzieki czemu innemu - utrzymuje sie tez taka legenda miejska, ze brak walk
lotniczych zawdzieczamy dzialaniom dyplomatycznym Stolicy Apostolskiej ;-O), ale
Sowieci poczynali sobie w miescie bardzo zle. Rabunki, gwalty (nawet publiczne)...