Obyczaje kulinarne w PRL-u.

[babiana]

po wprowadzeniu kartek kupowalam pol swini i przychodzil do mnie rzeznik i
wszystko przetwarzal. Oczywiscie w takim wielkim kotle jaki kiedys do prania
sluzyl. Czasami cala swinie kupowalam, ale juz taka oprawiona. Co to za pyszne
rzeczy sie jadlo. Kaszanki, salcesony, pasztetowe podwedzane, kielbasy polskie.
Tyle tego bylo, ze jadlo sie i jadlo. Po prostu niebo w gebie. Lepsze polacie
miesa cwiartowal i do zamrazarki. Pamietam jak raz z polowka swini jechalam z
Mielna do Gdyni malym Fiatem. Przednie siedzenie wyjelam i z boku lezala swinia
przykryta przescieradlem. Cala droge dusze mialam na ramieniu poniewaz kupowanie
miesa od rolnikow bylo zakazane i w stanie wojennym grozilo aresztem. Na
szczescie udalo sie. Musze przyznac, ze nigdy juz w zyciu nie jadlam tak dobrych
wyrobow wedliniarskich jak podczas stanu wojennego.

[maary5]

Taką przygode miał mój mąż w stanie wojennym,wiózł kulke cielęcą na tylnym
siedzeniu dla odmniany,pod kocami,i tez z duszą na ramieniu,ale Twojego
szczęścia nie miał bo zatrzymał go patrol,na szczęście był spory mróz i widać
niekoniecznie chciało im sie sprawdzać co sie wiezie,i kulka cielęca dojechałą
szczęśliwe.A był to grudzień 1981.Ja nie kupowałam świniaka,może raz się
zdarzyło,głownie własnie cielęce kulki.Jaka to radość była-taka góra mięsa!!!!A
jak smakowało.Kiedyś (juz za obecnego ustroju)kupiłam kawałek cielęciny w
sklepie żeby sobie smak przypomnieć i co? jedno wielkie rozczarowanie,ani smak
ani zapach tamtej cielęciny nie przypominał :(

[zigzaur]

Kiedyś wiozłem maluchem kawałek mięcha otrzymany ze wsi. Podczas załadunku do
maluchowego bagażnika rozlało się trochę krwi. Widok malucha z krwią na masce
(bo bagażnik był z przodu) mógł wzbudzić sensację wśród uczestników ruchu
(zwłaszcza pieszych) tudzież czujność MO, ale nikt nie zatrzymał mnie.

[babiana]

masz racje, ze smak tego miesa byl niepowtarzalny. Mieso kupowalo sie u rolnkow,
ktorzy karmili naturalnie. pamietam widzialam kiedys na wsi jak karmiono swinie.
Gotowano im w parniku ziemniaki i zalewano je mlekiem. Dzisiejsze swinie pewnie
takiego jadla nie ogladaja. Tylko jakies specjalnie przygotowane pasze. Pamietam
jak w stanie wojennym sama rozebralam siekierka na czesci pol swini. Strasznie
ciezka to byla praca i nachodzily mnie mysli do czego to doszlo, zebym w tej
kuchni wymachiwala siekierka jak jakis rzeznik. Czulam przy tym zal i
wscieklosc, ze system komunistyczny resztki kobiecosci ze mnie wyplenil.Zamiast
siedziec w wannie z pianka to ja w kuchni razem ze swinia i ta siekiera.

[filemon_177]

Pamiętam oranżadę w butelkach z wielkokrotnym zamknięciem. Potrzeba było taty,
żeby taką oranżadę otworzyć, ale za to jak strzelała!!! Albo oranżda w proszku
jedzona wprost z torebki. Były jeszcze takie puszeczki z koncentratem jabłkowo-
miętowym. Można było z tego zrobić napoj.
W temacie słodyczy - mordoklejki i tzw blok (trudno powiedzieć z czego był
zrobiony, miał chyba zastępować chałwę).Oraz landrynki, z ktorych pomysłowi
ojcowie robili coś z procentami. No i oczywiście kisiel lub budyń na deser. No
a w niedzielę lody włoskie z automatu albo domowy biszkopt z owocami i
galaretką.
Sledzi tak jak i innych ryb nie dało się jeść. Długo myśłałam że ryby tak muszą
śmierdzieć. Karp wigilijny dla odmiany zawsze jechał mułem.
Żeby zjeść coś dobrego trzeba było mieć rodzinę na wsi. Rosół z wiejskiej kury,
ktora dziobie robaczki to prawdziwy rarytas. Do tej pory zresztą. No i te
wyroby ze świnki, robione wspolnymi rodzinnymi siłami... Ale tylko na święta.
Mój ojciec pamięta z dzieciństwa chleb moczony w wodzie posypany cukrem. Ja
załapałam się na chleb ze śmietaną i cukrem.

[hajota]

filemon_177 napisała:

> Mój ojciec pamięta z dzieciństwa chleb moczony w wodzie posypany cukrem. Ja
> załapałam się na chleb ze śmietaną i cukrem.

Przypomniał mi się dowcip chyba z przełomu lat 60-tych/70-tych - był taki
moment, kiedy zdrożały wędliny, ale "za to" staniał cukier.

Tramwaj w godzinie szczytu, motorniczy ostro hamuje, ludzie lecą na siebie.
Odzywa się jakiś facet:
- Panie, nie hamuj pan tak ostro, bo się klasie robotniczej cukier z kanapek
wysypuje!

[tamsin]

pamietam, ze jadlam taka kanapke: z maslem i cukrem. W lecie kroilam truskawki
na maslo i posypywalam cukrem. Do tej pory zdaza mi sie to robic, podobnie jak
ugotwac makaron, zalac go truskawkami wybeltanymi ze slodka smietana i cukrem.
Co najsmieszniejsze, moja niepolska rodzina lubi taki makaron, ale np. na chleb
ze smalcem patrza jak na jakis atawizm.

[horpyna4]

Nie korzystałam ze stołówek, ani szkolnych, ani pracowniczych, więc pewne rzeczy
znam tylko ze słyszenia. Znajoma się żaliła, że u niej w stołówce na drugie
danie przeważnie jest makaron z cukrem (i już, żadne tam truskawki, czy
śmietana), dania mięsne są tylko w piątki (zalecenie odgórne, żeby dokopywać
ludziom nie jedzącym mięsa w piątki ze względów religijnych). Ale to mięso było
tak paskudne, że już w sobotę z ulgą witała makaron z cukrem.
No i oczywiście dni bezmięsne. Nie było to chyba jednakowe w całym kraju, ale
przeważnie był to poniedziałek. Byle nie piątek, na to KC nie pozwalał.
W stołówce szkolnej najlepsze i najbardziej mięsne obiady były w środę
popielcową (początek lat 60-tych). W Wielki Piątek były już ferie.

[babiana]

Te kanapki z maslem i cukrem to cale podworko jadlo. Ja rowniez wpadalam do domu
i wybiegalam z taka pajda. Bardzo zazdroscilam moim kolezankom, ktore jadly w
szkolnej stolowce. Pamietam takie racuchy drozdzowe posypane cukrem pudrem albo
kluski na parze polane slodka smietana. Asystowalam po lekcjach kolezankom
podczas obiadow i udawalo mi sie wyzebrac u kucharek te smakolyki, ktorych
akurat u mnie w domu nie robilo sie poniewaz to dosyc pracochlonne potrawy.

[wioleta4]

A my z bratem pozeralismy ogromne pajdy chleba ze smalcem i cebula,posypane
sola.
I ten wiejski chleb!dzis pol Paryza zlece zanim cos podobnego w smaku znajde...
Maslo babcia robila sama i jesc wolno bylo tylko troszke,"bo szkodzi na oczy"

[horpyna4]

Przypominam sobie jeszcze, że u mnie w podstawówce (II połowa lat 50-tych) jedna
z koleżanek przynosiła kanapki z jajecznicą, taką na zimno, zamiast np. wędliny,
czy sera. Kanapki z jajkiem na twardo to jadałam, ale z jajecznicą to była dla
mnie nowość.

[maglara]

... jajecznica na cebulce, mmmm, albo z pomidorkami, na zimno tez jest pycha.

[tamsin]

pamietam jak w podrozy (w latach 70tych) jedna babeczka w przedziale wyjela
sloik z jajecznica, widelec i to jadla. reszta miala "normalne" kanapki,
termosy i inne rzeczy. Ta jajecznica w sloiku pozostala mi nie wiem czemu w
pamieci. Zwykle widzialam salatki jarzynowe w sloikach na droge, ale nigdy
jajecznicy.

[daria45-net]

Smazylo sie tez sama cebule. Wieksza ilosc na zloty kolor, musiala
byc mieciutka. Sol i pieprz do tego, mozna tez bylo wbic jedno
jajko . Pycha.

[maary5]

"Panie, nie hamuj pan tak ostro, bo się klasie robotniczej cukier z kanapek
> wysypuje" -dobre to jest,nie znałm :)A ja jubiłam chlebuś obsmażany na
patelni na tłuszczu i posypany cukrem.Opiekaczy ani tosterów wtedy raczej nie
było a dziś,choć mam,to czasami taki rarytas sobie robie.W elegantszej wersji
to była pokrojona angielka moczona w mleku i rozbełtanym jajku i na goracym
tłuszczu opieczona-po prostu pycha.

Chleb

[mister1]

najlepszy byl chleb - dopiero w czasach gierkowski przez "fabryki
chleba" tez go szlag trafil.Niezapomniany smak "lubelskiego"
czy "sandomierskiego"z malej piekarenki...

[ewa9717]

Małym miasteczkom nawet Gierek nie dał rady. U nas świetny chleb do
dziś :-)))

[mister1]

zazdroszcze ci, od lat nie jadlem takiego prawdziwego chleba

[minerwamcg]

To sobie upiecz. Mnóstwo ludzi piecze w domu chleb, to jest naprawdę
proste. Są specjalne strony dla miłośników domowego chleba. Np. tu:
www.chlebpolski.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=48

[mister1]

nie zartuj,upiec porzadnego chleba w warunkach domowych niestety sie
nie da,chyba, ze posiada sie piec chlebowy,wymurowany cegla i
najlepiej grzany weglem.
Popatrz sobie na efekty wypiekow "mistrza Andrzeja" - chlebek jak z
fabryki chleba .

tak powinien wygladac chleb

[mister1]

www.saisa.pl/produ/chleb5.jpg

[minerwamcg]

Da się, da. Od kilku miesięcy piekę ku zachwytowi męża i wszystkich znajomych :)

P.S.

[minerwamcg]

Aha, z tym, że ja nie stosuję się do żadnych przepisów. Robię na duszę, na nosa,
na instynkt albo na wyczucie :)

[ewa9717]

Też piekę. Najpierw zainspirowana przepisami na stronach
kulinarnych, a potem już własnopomysłowe. Podłużne i okrągłe, z
chrupiącą skórką.

[czekolada72]

Mleczne zupy stołówkowe, na przypalonym mleku oraz w domu grysiczek
na ciepło, nawet z kostkami czekolady – horror, ale już na gesto,
polany np. koglem-moglem – palce lizac, niestety podawany był tylko
w domu jednego kolegi, no a przeciez nie mogłam tam zamieszkac…
Jadalne były jeszcze kapitalistyczne „kornfleksy” pod warunkiem, ze
udalo mi się je spożyć z zimnym mlekiem (od ciepłego mialam przez
lata odrzut, za sprawa akcji „kubek mleka” w szkole – kubek
goracego, przypalonego i z korzucem)

Kompoty – słynne stołówkowe z rozgotowanego rabarbaru i domowe,
robione latem przez babcie i pite hektolitrami przez caly rok

Największym rarytasem była bulka z pomidorem i austriacka mielonka –
do dzis wole mielonke od szynki

Przyjecia na które moja babcia produkowala hurtowe ilości
identycznych fymusnych kanareczek na kromeczkach weki, z
pomidorkiem, ogokiem, rzodkiewka, jajeczkiem, wedlinka, pastami
serowymi, rybkami, grzybkami i nie wiedomo czym jeszcze w
najrozmaitszych kombinacjach, do tego ogoreczki kiszone, w occie,
grzybki w occie, jajka na twardo w majonezie z groszkiem, galareta ;
placek z jabłkami, placki z kisielem

Mortadela a la kotlet
Makaron z sosem pomidorowym

Zapiekanki z pieczarkami i żółtym serkiem na bułce
Zapiekanki na kromeczkach chleba z wszystkim co się trafiło
Jabłka w ciescie i podobniez smazona cebulka, marchewka i insze
jarzynki

Szpinaczek, którego ZAWSZE było nam za mało
Wątróbka z cebulką
Parówki w foliowej skorce

Makaron, który babcia sama robiła, najpierw cieniutka plachta, potem
rozmaite formy i suszenie

Pierwsza francuska zupa z proszku – cebulowa – niebo w gebie

Torty lodowe

Wyprawa do Skały po kiełbasę i wiejski chleb

Delicje oraz biszkopty – dostępne w takich pudełkach z ruchoma
bajka – do nabycia w „Babie Jadze” w Lasku Wolskim

Serek homo z niebieska przykrywka – odruch wymiotny, a mialam
wpychany dzien w dzien, potem się pojawily waniliowe.

Serek topiony z orzechami – rarytas z Francji, a babcia
nam „produkowala” z naturalnego topionego i orzechow – pycha!

Niejadalny lamnie zolty ser w kolorze pomarańczowym oraz slone maslo

[a_p4]

w sobote rano zawsze były kanapki z masłem i dżemem i kakao.
w niedziele na śniadanie: serdel gotowany (pękał pod wpływem gorąca) lub smażona cebula lub kaszanka.
po obiedzie był ryż z jabłkami pieczony w piekarniku.
na kolację kanapki z pasztetem. i tyle. nie było ogórka pomidora kaczapu sera, chleb z pasztetem i cześć :)

na wyjazdy do pociągu czy autokaru na wycieczki szkolne zawsze była kanapka składająca się z suchego chleba i kotleta, gotowane jajko.
a na koloniach, w czasie całodniowej wycieczki był postój w lesie i puszka turystycznej + pomidor. A na deser pół czekolady. Wypas.

z dobrych rzeczy - w niedzielę, jeździło się do lodziarni z termosem i przywoziło lody do domu. :)
a w sklepie królowały groszki kakaowe, które obgryzało się warstwami.
nie wiem tylko kiedy pojawiły się przekładane wafle, które królują obecnie na rogu marszałkowskiej i świetokrzyskiej ?

[katarzynadudek7]

W latach 80-tych w znanych mi rodzinach panował zwyczaj picia
dolewki czyli kawowe fusy ponownie zalane wrzatkiem.
A jak byłam mała to wmawiano mi,że w tym metalowym wynalazku
dziadek destyluje wodę do skody :) Dziasiaj wiem jaka woda się tam
destylowała ;)
Ktoś wspominał napoje w woreczkach - to jest smak którego ja nigdy
nie zapomnę tak jak dotyku tej foliowej torebki. Na mojej ulubionej
prl-owskiej stronie pasuje do opisu cytrynady.
W szkolnej stołówce potrawka z kurczaka, ziemniaki i buraczki -
kiedyś temat śmiesznych wspomnień z moim mężem też miłośnikiem
kultury PRL na temat "czego byś nie zjadł"- ale jak parę miesięcy
temu podałam taki zestaw na obiad to został okrzyknięty królem :)
Pierwsze mleko w kartonie przywiozła moja ciotka z Czechosłowacji -
odruch wymiotny po latach picia prosto od krowy.
Jak ważne było jedzenie w tamtych czasach niech świadczy fakt, że
oto ja na świat się poprosiłam w kolejce sklepowej a moja mama do
dziś mi mówi jak była na mnie wściekła za to że nie mogła zjeść
długo wyczekiwanego Wielkanocnego śniadania :)

Obyczaje kulinarne w PRL-u - lata 80

[horn300]

1. Mleko pod drzwiami w butelce ze srebryn aluminiowym kapslem.
Wracając z imprezy polowało sie na skrzynki które najpierw stawiano
pod blokami ok 3.30 - 4 rano a potem mleczarze roznosili je pod
drzwi każdego mieszkania. Brało sie butelkę mleka ze skrzynki na
ulicy i zostawiało 1 lub 2 zł. I żołądki to wtedy wytrzymywały.
Babcia z takiego mleka robiła potem prwadziwy ser biały
2. Hot-dog z pieczarkami : bułkę hoddogową napełniano pieczarkami
duszonymi z cebulą i sprzedawano do konsumpcji na ulicy
3. Frytki przedawane w papierowych torebkach z którymi paradowało
sie po ulicy - szczególnie nad morzem
4. Chyba to już ktoś wspominał - blok marmoladowy jadany z suchym
chlebem (masło to wtedy był rarytas na kartki )- jedyne jedzenie w
nieograniczonej ilości podczas obozów narciarskich
5. Kartkowa kiełbasa zalewana smalcem w słoikach - prawie jedyna
szansa na mieso podczas wakacji na mazurach
6. Wekowany schab i karczek który niezle znosił upały w samochodzie
podczas wyjazdów zagranicznych na południe europy np do Bułgarii
7. Wódka Baltic i Vistula smierdzące karbidem

[a_weasley]

Horn300 pisze:

> 2. Hot-dog z pieczarkami : bułkę hotdogową napełniano pieczarkami
> duszonymi z cebulą i sprzedawano do konsumpcji na ulicy

Do dziś takie coś można kupić na warszawskiej Starówce, na Nowomiejskiej zaraz przy Rynku.

[jan.kran]

:))))))))))

m.youtube.com/watch?v=PE47UCgxIkQ

[gratess]

Bardzo chciałabym zobaczyć jeden z kulinarnych programów nadawanych w tamtych czasach w TV, niestety nic nie znalazłam, może ktoś ma link?

[balamuk]

No i obśmiałam się jak norka...

[horpyna4]

Gratess, na początku swojego istnienia TVP nie zajmowała się tak przyziemnymi sprawami. A później nie należało ludziom pokazywać żarcia - no bo jak taki program miałby wyglądać? Pokazywanoby, co można zrobić z dostępnych na rynku produktów i przydziałów kartkowych? Czy może s-f?

Pamiętaj też, że początkowo był wyłącznie jeden program, potem doszedł drugi... nie dałoby się wiele wcisnąć. Od porad kuchennych były raczej pisma typu "Przyjaciółka".