Sumienie

[grgkh]

H.L. Mencken zdefiniował kiedyś sumienie jako wewnętrzny głos ostrzegający nas, że ktoś może patrzeć.

-=-=-=-

Znalazłem to w "Bogu urojonym" R. Dawkinsa, pomyślałem trochę i... naprawdę bardzo mi się to podoba.

[kociak40]

Co do tego wewnętrznego głosu, który jest nazywany też aniołem strózem,
sumieniem itd. W TV dawali taki przykład, że cos w tym jest. Powtórzę tak jak
to było powiedziane w TV.
Student ma iść rano na jakiś egzamin. Pomyslał chwile i powiedział sobie w
duchu- "nie idę, przecież nic nie umiem, po co bedę szedł?"
Głos Wewnetrzny mu odpowiedział - "idz, przecież trochę uczyłes sie, trochę cos
tam umiesz!"
Student zastanowił się chwile i posłuchał, poszedł.
W auli podszedł do stołu gdzie były koperty z pytaniami i wziął koperte z
prawej strony. Głos Wewnetrzny aż zawył - "nie bież tej, weź drugą kopertę z
lewej!!!!". Student posłuchał, odłozył kopertę i wziął drugą z lewej, tak jak
kazał mu Głos Wewnetrzny. Otworzył ją, przeczytał pytania, były tak trudne, że
aż wyrwału mu się - "o k.....!", i tu Głos Wewnetrzny zawtórował - "ja
p.....!!!".
Jak z tego wynika, Głos Wewnetrzny jest przyjacielem naszym, też przezywa.

[markus.kembi]

"Ktoś może patrzeć" - to chyba nie jest najlepsze wytłumaczenie jak sumienie
"działa". A jeśli ktoś zazwyczaj nie zrobiłby nic złego, ale świadomość bycia
obserwoanym skłania go do niemoralnego postępowania?

[stary_zgred1]

Czy wobec tego sumienie znika gdy człowiek jest sam? Odosobnienie = brak
sumienia. chyba jednak nie

[grgkh]

Sumienie to szczególna postać zbioru zasad naszej interakcji z całym światem
zewnętrznym, także i tym nieożywionym, który ludzie często w swej wyobraźni
potrafią "ożywiać".

Altruizm i egoizm

[grgkh]

Zawsze postępujemy według jakichś zasad - coś nas motywuje do takiego lub
innego zachowania. Nazywamy je moralnymi, bo służą one do oceny korzyści lub
strat, które są ich skutkiem, dla nas i dla innych. Mogą być podobne lub
odbiegać, czasem dość znacznie, od powszechnie akceptowanych w danej
społeczności. Kryterium zgodności z nimi wpływa na ocenę, czy to postępowanie
jest "dobre" czy "złe". Oceniamy siebie i innych, a także ci inni oceniają nas,
a przecież również wiemy o tym, że inni "wiedzą" o naszych ocenach. Liczymy się
z konsekwencjami, bo wiemy, ze zarówno nasze zasady postępowania, jak i zasady
innych mogą podlegać zmianie.

Dążymy do tego, by świat wokół nas był przewidywalny. Po to szukamy reguł
działania świata nieożywionego, ale też i środowiska, w którym egzystują byty
posługujące się zmiennymi zasadami swego postępowania.

Reguła, że z ciemnej chmury może spaść deszcz zasadniczo nie różni się od
innej, która określa, że wyszczerzone kły są symptomem agresji. A jednak ta
druga dopiero wtedy staje się wiarygodna, jeśli w danej społeczności stanie się
powszechna. Tak więc, aby nie być podejrzewanym o agresywność, nie będziemy się
szczerzyć, bo ktoś może nasze kły zobaczyć. I wtedy nie jest iostotne, czy ten
drugi istnieje obok, czy nie - wystarczy, ze my zrobimy takie założenie.

Może to się na pierwszy rzut oka wydać dziwne, ale zwierzęta wewnątrz grup
jedno- i wielogatunkowych też stosują pewne zasady postępowania. W większości
uczą się ich przez podpatrywanie zachowań. Drapieżniki potrafią się bawić lub
ćwiczyć zachowania przydatne potem podczas łowów, jednak nie czyniąc krzywdy
swoim współplemieńcom. Czyż nie przypomina to formowania się zasad moralności
ludzkiej?

Jest w tym procesie coś z automatyzmu, którego my, posiadacze zdolności
myślenia abstrakcyjnego, u siebie już niemal nie zauważamy. Czasem tylko
zaskakuje nas, dlaczego właśnie tak postąpiliśmy?

Z jakegoś "powodu" komórki naszego ciała działają według pewnych zasad -
pobierają pokarm i tlen, produkują energię, współistnieją ze swymi sąsiadkami.
Dlaczego? Ponieważ istnieją *programowe możliwości* do takiego działania.
Komórki wynaturzone, nowotworowe, pozbawione "zahamowań", ograniczeń w swym
działaniu, spowodują zagładę całego oraganizmu, którego częścią są. Istoty
żywe, które nie istnieją poza środowiskiem z innymi organizmami, jeśli będą
działały nazbyt egoistycznie, a jednocześnie destrukcyjnie dla otoczenia mogą
to środowisko zniszczyć, same przy tym ponosząc śmierć.

Czy ta ogólna zasada nie przypomina tej z "patrzeniem" na nas? Czy to nie jest
metoda działania ze sprzężeniem zwrotnym - istniejemy wewnątrz pewnego układu,
a więc istnieje jakiś stan, który powoduje jego największą stabilność, a więc
jeśli nie będziemy jej zbytnio naruszać, to i sami ocalejemy?

I tak altruizm staje się inną formą egoizmu.