"Wartości i nihilizm" - artykuł w Wyborczej - Feminizm - Forum dyskusyjne

zly_wilk 'Wartości i nihilizm' cd 30.06.03, 12:49

Nietolerancja tolerancji

Z kolei tolerancja, na co, obawiam się, słusznie wskazywał w swoim czasie prof.
Ryszard Legutko, przeobraziła nam się z heroicznej cnoty przyjmowania do
wiadomości, że są ludzie, którzy niestety nie podzielają naszych poglądów, w
lekkomyślną radość, że inni ludzie na szczęście naszych poglądów nie
podzielają. Może tę radość uzasadnia poczucie, że obiektywnych wartości
najwidoczniej nie ma, skoro różnią się ludzkie mniemania na ich temat; a zatem
nic nie grozi naszej indywidualnej wolności? A może rodzi ją pycha, że
okazujemy się tak wielkoduszni, delikatni, miłosierni - pycha czyniąca jedyną
wartością nasze subtelne ego, wyższe ponad wszelkie konkretne wiary i
stanowiska?

Osobiście sprawdziłem, co oznacza przyjęcie postawy tolerancyjnej (wedle
wolterowskiego, to jest klasycznego wzorca) w tolerancyjnym na nowy sposób
towarzystwie: zdarzyło mi się wymówić z wyprawy na bal transwestytów
stwierdzeniem, że choć cieszę się z prawa tychże do organizowania balu,
osobiście nie mam ochoty ich oglądać, a to z powodów estetycznych. Dodałem być
może coś o tym, że wolnoć Tomku w swoim domku. W efekcie zostałem okrzyknięty
człowiekiem nietolerancyjnym, dotkniętym homofobią, która jest czymś równie
odrażającym co antysemityzm. Obowiązkowym wyrazem tolerancji mogła być tylko
pełna akceptacja! (Notabene feministki, które są bohaterkami tej anegdoty, domu
Jerzego Urbana raczej nie odwiedzają - moje zasadnicze pretensje do nich wyłożę
może innym razem).

Głoszenie każdego wyrazistego systemu wartości, o ile nie jest to nasz,
liberalny system, zostaje łatwo uznane za przejaw nietolerancji, nawet jeśli
głosiciel nie postuluje wcale prawnej dyskryminacji swoich przeciwników. W
rezultacie zaciera się różnica między istniejącymi przecież w Polsce
rzeczywistymi entuzjastami autorytarnego państwa, autentycznymi wrogami
wolności, a ludźmi, którzy tylko inaczej niż my pojmują jej zakres bądź źródła.
Do tego samego prowadzi szermowanie zarzutem, że nasi oponenci zbyt niemrawo
piętnują antysemityzm lub zgoła są ukrytymi zwolennikami faszyzmu (na ogół tak
ukrytymi, że nawet sami o tym nie wiedzą). Żeby uniknąć niedopowiedzeń: mam na
myśli choćby sposób, w jaki na łamach "Gazety Wyborczej" traktowano
pismo "Fronda".

Cnota posłuszeństwa

Wszystko to byłoby może tylko smutną przygodą wydziedziczonych inteligentów,
sentymentalną podróżą w głąb utopii dzieci kwiatów, z której wywodzi się
znaczna część opisywanych tu idei, gdyby nie dramatyczny kontekst społeczny, w
którym toczyły się nasze debaty. Milczącym bowiem założeniem uprawianej przez
nas afirmacji wolności i tolerancji musi być uznanie, że jedno z dwojga - albo
natura ludzka jest spontanicznie dobra, albo środowiska rodzinne i towarzyskie
skutecznie wspomagać będą to, co dobre w niej jest. Tymczasem z komunizmu
wyszliśmy jako społeczeństwo w znacznym stopniu zdemoralizowane; kapitalizm
postawił przed nami pokusy o bezprecedensowej w naszym życiu atrakcyjności; a
więzi rodzinne ulegają od dłuższego czasu postępującej atrofii. Sam oburzałem
się na formułowane w swoim czasie przez Wiesława Chrzanowskiego przekonanie, że
system prawny ma służyć wychowywaniu obywateli - a i dziś ta idea nie wydaje mi
się szczególnie pociągająca. Dobrze byłoby jednak, polemizując z nią, wskazać,
kto w takim razie ma ludzi mobilizować do dobra i kto ma to dobro definiować.

Nie stałem się z dnia na dzień entuzjastą doktryny o prawie naturalnym, wyrytym
w sumieniu, a zwerbalizowanym na kartach Biblii. Ale alternatywa, czyli
zbanalizowane rozumienie Nietzschego cedujące na każdego człowieka nadludzkie
prawo do stanowienia wartości, zapoznaje tegoż Nietzschego trzeźwą uwagę, że
człowiek, porzucając posłuszeństwo, porzuca często jedyną swoją cnotę. Dla
większości z nas drogowskazem musi być, chciał nie chciał, tradycja (zostawmy
na boku światopoglądowy spór o jej metafizyczne zakorzenienie, a nawet o jej
charakter: tradycja jagiellońska? sarmacka? - to dziś subtelności bez
znaczenia). Jeśli nie przekazuje tej tradycji dom, bo się był rozpadł, nie uczy
jej szkoła, bo lęka się zarzutu o indoktrynowanie uczniów, a popkultura ją
zagłusza lub przeinacza - sytuacja robi się nieprzyjemna. Wolność okazuje się
nagle darem nie tyle nawet nieszczęsnym, ile bezwartościowym.

Wolność, którą uwielbiliśmy, nie jest przecież samoistną wartością, ale
warunkiem koniecznym praktykowania wartości. Te zaś (wyduśmy to z siebie)
pozostają wartościami, o ile praktykuje się je w poczuciu powinności moralnej,
nie zaś w wyniku chwilowego chcenia. W warunkach, kiedy wszelki przymus
instytucjonalny (np. duszpasterski, rodzicielski czy szkolny, nie mówiąc o
przymusie prawnym) traktowany był jako echo komunistycznego totalitaryzmu, a
presja tradycji została zlikwidowana przez komunistyczną demoralizację, zanik
więzi rodzinnych lub bełkot popkultury, wolność okazała się przestrzenią
otwartą na ludzkie widzimisię. A treść tego ostatniego każe szybko pożegnać się
z russowskimi czy kontrkulturowymi rojeniami o naturalnym dobru
człowieka. "Szybko" - w każdym razie po 14 latach czas jest najwyższy.

Partner sporu

Trzeba tu dorzucić kilka gorzkich słów na temat partnera sporu, jaki wiedliśmy.
Jakkolwiek jego polityczne emanacje były tak liczne i nietrwałe, że nie sposób
ich tutaj wyliczać, jego ideowa tożsamość nie ulega wątpliwości: był nią
konserwatyzm o katolickich fundamentach i, niekiedy, endeckich (lub, łagodniej,
endekoidalnych) sentymentach. Znów wypada mi zastrzec (w obawie, że cały
niniejszy wywód zostanie uznany za dość banalny zapis wolty ideowej, która może
się w końcu przytrafić każdemu): wciąż nie umiem zrozumieć ludzi, którzy nie
mają alergii na dorobek myślowy Romana Dmowskiego. Dostrzeganie w nich od razu
potencjalnych wskrzesicieli ONR-Falangi jest jednak, łagodnie rzecz ujmując,
aberracją.

zly_wilk 'Wartości i nihilizm' - cd 30.06.03, 12:51

Otóż nasz konserwatywny polemista zdawał się nie widzieć słusznych lęków, które
nierzadko usprawiedliwiają, przynajmniej częściowo, nasze błędy. Myślę, że
można było ze zrozumieniem przyjąć nasze histeryczne obawy przed autorytarnym
państwem; chęć uwzględnienia możliwie szerokiego sojuszu przy projektowaniu
aksjologii obowiązującego w Polsce prawa; lęk przed nietolerancją i ksenofobią,
który bez trudności uzasadniają przecież obserwacje socjologiczne. Dopatrywano
się w tym wszystkim złej woli. Tymczasem tak, jak my głosiliśmy wolność i
(swoiście, jako się rzekło, pojętą) tolerancję jako remedium na bolączki
współczesnego świata, tak konserwatyści widzieli podobne remedium w surowym
egzekwowaniu zaprzeszłych wzorców moralno-obyczajowych (mówię "zaprzeszłych",
bo przeszłością bezpośrednią była ideowo-moralna miazga życia w PRL). W
rezultacie i my, i oni nie chcieliśmy przyjąć do wiadomości tragicznego
charakteru rzeczywistości.

Cena samodzielności

Przez tragiczny charakter rzeczywistości rozumiem istnienie w życiu
nieprzezwyciężalnych konfliktów i zarazem wymogu płacenia wysokiej nieraz ceny
za podejmowane w ich cieniu rozstrzygnięcia. Obóz konserwatywny zdawał się
sugerować, że spójny system moralny pozwala uniknąć konfliktu wartości, a zatem
może i powinien odcisnąć się na prawodawstwie, edukacji i kulturze. Pospolite
ruszenie liberałów potrafiło na to odpowiadać, że ponieważ konflikty wartości w
życiu się zdarzają, kultura winna dawać od nich wytchnienie (w końcu co
szkodzi, że jedni słuchają Tatu, a drudzy Bacha? - najważniejsze, że mają
wybór), szkoła ma obowiązek o konfliktach lojalnie uprzedzać, a system prawny
powinien być możliwie elastyczny: wszystko po to, by nie powiększać cierpień
obywateli. Innymi słowy, i liberałom, i konserwatystom przyświecała chęć
usunięcia z życia człowieka dramatycznych dylematów: bądź przez to, że usunie
się sam dylemat (narzucając człowiekowi jedynie słuszne jego rozwiązanie), bądź
przez to, że usunie się przynajmniej jego dramatyzm (minimalizując koszty
takiego czy innego rozstrzygnięcia). Koszt życia miał być więc zmniejszony bądź
przez to, że człowiekowi ograniczy się wolność, bądź przez to, że ofiaruje mu
się wolność za darmo.

Przypis pełen znużenia

Piszę o tym wszystkim, starając się znaleźć wspólne źródło zniecierpliwienia
lub zawstydzenia, z jakim wspominam przeszłe i obserwuję dzisiejsze konflikty,
które toczy się w imię liberalnej koncepcji państwa. Kiedy mam je wyliczyć,
czuję znużenie, w większości bowiem ciągną się one dłużej, niż to wydawałoby
się konieczne, a polemiści po obu stronach międlą od lat te same argumenty. W
dodatku coraz bardziej jestem przekonany - i poniekąd do tego zmierzam - że
istotna linia frontu ideowego przebiega w ogóle gdzie indziej.

Powiedzmy więc tylko tyle, że ilustracje dla powyższych twierdzeń stanowią w
moim przekonaniu: spór na temat dopuszczalności aborcji; spór na temat
lustracji i dekomunizacji; spór na temat obecności Kościoła w życiu publicznym
i, w szczególności, przywrócenia religii do szkół; spór na temat akceptacji
związków homoseksualnych i ich ewentualnego prawa do adopcji; spór na temat
hipotetycznej dopuszczalności eutanazji; spór na temat istnienia w Polsce
antysemityzmu i ksenofobii; spór na temat wolności w sztuce; i tak dalej.

Przeciw społecznej kaszy

Wydaje mi się, że chociaż z całą pewnością mleko się już rozlało (podkreślę raz
jeszcze, żeby nie było wątpliwości, iż mówię to jako publicysta z początku lat
90., więc sam pełen winy), należy wreszcie zacząć porządną polemikę z
nihilizmem, bo to on, a nie - jak to w swoim czasie mówiliśmy z przekąsem -
"obrońcy prawdziwych wartości" jest dojmującym zagrożeniem. Oznacza to
połączenie wysiłków w celu powstrzymania widocznej w Polsce gołym okiem erozji
systemu etycznego. Należy zatem, po pierwsze, przestać mamić ludzi wizją
państwa i społeczeństwa, które będą jednakowo pobłażliwe dla wszystkich form
korzystania z przyrodzonej człowiekowi wolności. Bywają w życiu sytuacje, kiedy
człowiek może, a niekiedy nawet musi naruszyć uznawane przez jego wspólnotę
zasady postępowania. Ale powinien być dorosły i nie oczekiwać z tego powodu
głaskania po głowie: w najlepszym razie może liczyć na wielkoduszne przyjęcie
do wiadomości jego decyzji, w najgorszym - na napiętnowanie go, co wypada
przyjąć bez zdziwienia. Mówię to jako rozwodnik do rozwodników; ale też do
ludzi, którzy z jakichś tragicznych powodów zdecydowali się lub jeszcze
zdecydują na aborcję; do artystów, którzy umieszczają na krzyżu męskie
genitalia, a potem dziwią się, że kogoś to zirytowało (powinni się chyba
ucieszyć?); do byłych, mających na ogół mnóstwo na swoje usprawiedliwienie
współpracowników SB; do uprawiających obyczajowe prowokacje gejów (nie mówię o
dyskretnych homoseksualistach - kto z kim śpi, to jego sprawa) i tak dalej. Nie
można konstruować systemu prawnego ani kształtować norm obyczajowych z
obsesyjną myślą o wyjątkach, sytuacjach ekstremalnych, okolicznościach
nadzwyczajnych.

Po drugie, trzeba sobie powiedzieć, że szkoła nie powinna przeobrazić się w
ośrodek kursów przygotowujących do kolejnych testów, ale pozostać placówką
wychowawczą. W tej zaś - zanim zaczniemy uczyć, że bywają w życiu sytuacje
skomplikowane i trudne do oceny (np. jak w nowoczesnych podręcznikach do życia
w rodzinie głoszących, że istnieją rozmaite upodobania erotyczne, które jednak
nie mogą być podstawą dyskryminacji) - powinniśmy jasno zdefiniować podstawowe
pojęcia moralne. Jest wciąż wystarczająco dużo nauczycieli, którzy nie
zamierzają mieszać młodzieży w głowie, sugerując, że zasadnicze kryteria
odróżniające życie godne naśladowania od życia poplątanego nie istnieją. W
obrębie kultury z kolei szkodnictwem jest twierdzenie, że listy bestsellerów i
programów o najwyższej oglądalności są równie dobrym uporządkowaniem jej
obszaru jak spis lektur i upodobań rzetelnie wykształconego człowieka. Że
pojęcie elity intelektualnej to zbędny anachronizm, a sprawny (z całym
szacunkiem) raper, ekspunk po terapii odwykowej i "artystka wizualna" fingująca
własny pogrzeb mają nam coś do powiedzenia, nad czym warto się zastanowić
dłużej niż kwadrans.

Sam chciałbym włączyć się w chór głosów, które już słyszę: Ale myśmy tego nigdy
nie robili! Zapewne: nie wszyscy, nie wszystko. Ale współtworzyliśmy klimat, w
którym rozpleniła się duchowa i intelektualna tandeta. Chcąc przenieść
odpowiedzialność do wnętrza człowieka, niechcący stworzyliśmy alibi dla
kompletnej nieodpowiedzialności. Walcząc z kostycznością opresywnego prawa i
obyczaju, zaczęliśmy promować postawy bezkostne. Może zresztą i sami ulegliśmy
urokowi tego podstawienia, rujnując to, co mogłoby wypełnić treścią, nie zaś
papką, życie w naszym liberalno-demokratycznym państwie.

Tymczasem nie czarujmy się - społeczeństwo bez tradycji, bez kośćca
aksjologicznego i/lub instytucjonalnego ulega rozpadowi. Lęk przed ludźmi,
którzy z tej tradycji i kośćca mogą uczynić bicz na wszystkich inaczej
myślących, lęk przed cenzurą i totalitaryzmem, lęk - dodajmy - uzasadniony
sprawia, że nie widzi się znacznie bardziej bezpośredniego zagrożenia -
nihilizmu. Ów podpowiada, że w społecznej kaszy, gdzie dranie i głupcy są nie
do odróżnienia od ludzi mądrych i przyzwoitych, bo wszyscy wszystkich tolerują
i każdy każdym się ubogaca, że w takiej społecznej kaszy zatem żyje się
znacznie wygodniej. Na krótką metę to pewnie i prawda. A na dłuższą?

*Jerzy Sosnowski (ur. 1962) - pisarz i publicysta, napisał m.in.
książki: "Apokryf Agłai", "Wielościan", "Linia nocna", "Chwilowe zawieszenie
broni" (razem z Jarosławem Klejnockim). W 2002 r. otrzymał Nagrodę Fundacji
Kościelskich

Jutro z Jerzym Sosnowskim będzie polemizował Witold Bereś

Gość: BRvUngern-Sternber Wszystko fajnie tylko jakiej sie spodziewales IP: *.bg.am.lodz.pl 30.06.03, 14:30

reakcji?Od feministek?To za trudne dla nich.Sto razy mowilem.A co do artykulu
to nihilizm jest zawsze i wszedzie zagrozeniem.Tylko autor zapomina jakos dodac
ze sam jest/byl... nihilista wlasnie.Przeciez przyznaje sie do win w poczatku
lat 90tych.Z tego co mowi propagowal jakas ideologie ktora teraz PO 10 LATACH
(jak szybko???) uwaza za bledna.Zupelnie jakos nie zdaje sobie sprawy ze ta
ideologia byl wlasnie nihilizm.I dlatego nie powinien pisac ze nihilizm
zwyciezyl w walce z nasza ideologia tylko,ze PROPAGOWALISMY NIHILIZM.MY NIE
KTOS INNY.Autor zreszta naiwnie uwaza,ze to kwestia jakiejs
propagandy.Tymczasem kwestia jest ekonomiczna.Nie wystarczy zmiana
propagandy.Zreszta niemozliwa.W koncu Wyborcza tez musi walczyc o czytelnikow
czyli brac udzial w wyscigu szczurow.Daj ten wpis na forum kultura.

zly_wilk Re: Wszystko fajnie tylko jakiej sie spodziewales 30.06.03, 14:53

Gość portalu: BRvUngern-Sternber napisał(a):

> A co do artykulu
> to nihilizm jest zawsze i wszedzie zagrozeniem.Tylko autor zapomina jakos
> dodac
> ze sam jest/byl... nihilista wlasnie.

Problem w tym, że on nigdy nie uważał się za nihilistę. Nasze forumowe
koleżanki (które feministkami nie są, choć z feminizmem niekiedy sympatyzują)
także nihilistkami nie są. To wszystko są osoby przekonane (nb. tak jak Ty), że
walczą ze złem, w imię wartości takich jak tolerancja i neutralność
światopoglądowa państwa.

Pamiętam ciekawy wątek o regule "p" (permisywności), mówiącej, że wszystko
wolno, co nikomu nie robi krzywdy. Nikt tutaj nie pochwalał ani nie
usprawiedliwiał np. nekrofilii ani zoofilii. Okazało się jednak, że
zwolennniczki reguły "p" w sprawie nekrofilii zmuszone były do karkołomnych
wywodów, iż nekrofilia "krzywdzi zmarłego", byle tylko móc potępić nekrofilię
bez odwoływania się do wiary chrześcijańskiej i zachowując swoją
ukochaną "neutralność światopoglądową".

Tolerancja, owszem, pożyteczną bywa cechą, ale w hierarchii wartości nie może
być zbyt wysoko, a napewno nie może być wyżej od Boga (pierwsze przykazanie).
Inaczej powinniśmy akceptować np. nekrofilów lub zoofilów, a ten, który ich nie
lubi, powinien zostać okrzyknięty "nekrofobem" lub "zoofobem".

> Przeciez przyznaje sie do win w poczatku
> lat 90tych.Z tego co mowi propagowal jakas ideologie ktora teraz PO 10 LATACH
> (jak szybko???) uwaza za bledna.

Środowisko Gazety Wyborczej ma wprawę w odchodzeniu od różnych ideologii.
Przecież Michnik kiedyś wierzył w komunizm, potem w eurokomunizm, potem w
socjalizm z ludzką twarzą, potem przemianę czerwonych w szczerych i uczciwych
socjaldemokratów, potem w liberalizm...

> Zupelnie jakos nie zdaje sobie sprawy ze ta
> ideologia byl wlasnie nihilizm.I dlatego nie powinien pisac ze nihilizm
> zwyciezyl w walce z nasza ideologia tylko,ze PROPAGOWALISMY NIHILIZM.

Być może. Z pewnością się do tego przyczynili. Pamiętam w GW artykuł z 1989
roku, usprawiedliwiający uwłaszczenie komunistycznej nomenklatury, gdzie było
napisane, że w kapitalizmie pierwszy milion trzeba ukraść. A teraz, gdy Rywin i
spółka chcieli się uwłaszczyć, Michnik się oburza.

Pozdrawiam -
- Gość: BRvUngern-Sternber Re: Wszystko fajnie tylko jakiej sie spodziewales IP: *.bg.am.lodz.pl 30.06.03, 15:02
  
  > Problem w tym, że on nigdy nie uważał się za nihilistę. Nasze forumowe
  > koleżanki (które feministkami nie są, choć z feminizmem niekiedy sympatyzują)
  > także nihilistkami nie są. To wszystko są osoby przekonane (nb. tak jak Ty),
  że
  >
  > walczą ze złem, w imię wartości takich jak tolerancja i neutralność
  > światopoglądowa państwa. --->Cos ci sie pomieszalo.Nigdy nie walczylem razem
  z feministkami???o nueutralnosc swiatpogladowa?(a coz to za dziwolag?) panstwa?
  Tolerancja owszem jest przydatna.
  >
  > Pamiętam ciekawy wątek o regule "p" (permisywności), mówiącej, że wszystko
  > wolno, co nikomu nie robi krzywdy. Nikt tutaj nie pochwalał ani nie
  > usprawiedliwiał np. nekrofilii ani zoofilii. Okazało się jednak, że
  > zwolennniczki reguły "p" w sprawie nekrofilii zmuszone były do karkołomnych
  > wywodów, iż nekrofilia "krzywdzi zmarłego", byle tylko móc potępić nekrofilię
  > bez odwoływania się do wiary chrześcijańskiej i zachowując swoją
  > ukochaną "neutralność światopoglądową".
  >
  > Tolerancja, owszem, pożyteczną bywa cechą, ale w hierarchii wartości nie może
  > być zbyt wysoko, a napewno nie może być wyżej od Boga (pierwsze przykazanie).
  > Inaczej powinniśmy akceptować np. nekrofilów lub zoofilów, a ten, który ich
  nie
  >
  > lubi, powinien zostać okrzyknięty "nekrofobem" lub "zoofobem".
  
  >
  > Środowisko Gazety Wyborczej ma wprawę w odchodzeniu od różnych ideologii.
  > Przecież Michnik kiedyś wierzył w komunizm, potem w eurokomunizm, potem w
  > socjalizm z ludzką twarzą, potem przemianę czerwonych w szczerych i uczciwych
  > socjaldemokratów, potem w liberalizm...
  >
  > Być może. Z pewnością się do tego przyczynili. Pamiętam w GW artykuł z 1989
  > roku, usprawiedliwiający uwłaszczenie komunistycznej nomenklatury, gdzie było
  > napisane, że w kapitalizmie pierwszy milion trzeba ukraść. A teraz, gdy Rywin
  i
  >
  > spółka chcieli się uwłaszczyć, Michnik się oburza.--->mowilem wpisz to na
  forum kultura bo tu odzewu nie bedzie a tam bedziesz mogl podyskutowac bo
  poziom wyzszy.
  >
  > Pozdrawiam -

yamadei odpowiedz Beresia 30.06.03, 20:11

Bardzo ciekawy artykul. Chcialem wlaczyc sie do rozmowy ale okazalo sie ze
Beres napisal wszystko to co ja myslalem. To no wklejam tutahj tekst Beresia
(ukaze sie w jutrzejszej Wyborczej)

Ponoć na jednej z najstarszych tabliczek glinianych odkopanych w mieście Ur
znaleziono inskrypcję zapisaną pismem klinowym: "Jeszcze nigdy w historii
młodzież nie była tak źle chowana, a świat nie stoczył się tak nisko". W pięć
tysięcy lat po starożytnych Sumerach wątek ten kontynuuje Jerzy Sosnowski

Autor "Wolności za darmo?" ("Gazeta" z 30 czerwca) w latach 90. publikował na
tych łamach teksty m.in. o młodej literaturze (jest jednym z krytyków
tworzących medialną wagę pokolenia "bruLionu"), o roli Kościoła i sytuacji
inteligenta błąkającego się po obrzeżach Kościoła, wreszcie o młodej, polskiej
demokracji zagrożonej autorytarnymi ciągotkami wielu prawicowych środowisk. Nie
dziwota więc, że sfrustrowani publicyści fundamentalnej prawicy zwali takich
jak on "hunwejbinami katolewicy".

Co Sosnowski widzi dziś w tamtej publicystyce? Ano propagowanie
trzechzasadniczych filarów nowej Polski: edukacji tolerancji wobec Innego,
absolutnej wolności osobistej i nieopresywnego prawa. W podtekście sugeruje, że
była to publicystyka mocno przerysowana, bo na przykład obawy przed państwem
wyznaniowym się nie sprawdziły.

Co Sosnowski widzi dzisiaj? Otóż tamta publicystyka stała się jego zdaniem
praprzyczyną dzisiejszego upadku obyczajów, tandety kulturowej i zaniku
wartości podstawowych (w domyśle: chrześcijańskich). A przede wszystkim
pociągnęła za sobą najpoważniejsze zagrożenie - zagrożenie nihilizmem, który
pozwala w "społecznej kaszy" tak samo dobrze żyć głupkowi i mądremu.

Zatem publicystyczny przeciwnik Sosnowskiego to w dużej mierze on sam, a
przynajmniej jego postawa z lat 90., gdyż tekst jest w znacznej części
samokrytyką. Ale generalnie autor polemizuje z postawą, jak ją określa,
liberalną. Tyle że niejeden prawdziwy liberał przy okazji się zirytuje, bo też
wrzucanie go do jednego wora z walczącymi homoseksualistami i wyznawcami feng
shui (tak szeroko mniej więcej traktuje autor obóz liberałów) byłoby po prostu
niemądre.

Klasyczny, w europejskim znaczeniu, liberał przypomni więc, że liberalizm to
rządy prawa. Doda, że wolność - tak, o ile nie przekracza granic cudzej
wolności. I z pewnością nie zadeklaruje, że jest tolerancyjny wobec wrogów
tolerancji. Dlatego nie zaakceptuje na przykład pseudodowcipnych reklam
bawiących się skojarzeniami "pierwsza komunia - pierwsza komórka" (a taki
przykład dzisiejszego upadku obyczajów Sosnowski również przytacza).

Na pewno liberał ceni też świat wartości niematerialnych. Tak, jestem
liberałem, bo głęboko wierzę w niewidzialną rękę rynku, która reguluje nie
tylko sferę produktów (w tym więc i mediów), ale także czasami sferę kultury. W
takim oto sensie, że funkcję podaży i popytu doskonale pełni czas, czasami
krótki, który weryfikuje rzekomą wartość artystyczną genitaliów zawieszonych na
krzyżu. I nie pomoże tu żadna zorganizowana klaka krytyków.

Z kolei to, co Sosnowski zwie nihilizmem, może być bliskie mi w tym sensie, że
wyżej cenię ironię (prawie jak u Ernesta Renana, teoretyka nihilizmu, który
polecał ironię, a nie bunt) oraz - powtórzę za Barańczakiem - dorosłość jak
gorzki uśmiech Bogarta niż strzał z kolta i nadęcie się słowami pisanymi z
dużej litery, wzywającymi do naprawy obyczajów. W dużym skrócie i skacząc na
głęboką wodę, powiem: ciekawiej, po prostu ciekawiej spotkać się w salonie
nihilisty (rzekomego!) Urbana niż na sesji naukowej "Zaginiony świat wartości".
I nie ma to nic wspólnego z utylitarną etyką czy zaparciem się swych poglądów.
Tym bardziej że wolność to właśnie wartość sama w sobie, i to stojąca wysoko, a
nie tylko, jak pisze Sosnowski, "warunek konieczny praktykowania wartości".

Ale na pewno daleko mi, liberałowi, do nihilizmu pojmowanego jako zaniechanie
działania. Również dlatego, że liberalizm wzywa do zmiany tego, czego nie
akceptujesz.

Rozumiem jednak, że autorowi chodzi o tę część postawy liberalnej, z której
wynikają konsekwencje dla kwestii społecznych i obyczajów. Dla uproszczenia
lepiej już przyjąć łatkę, którą skutecznie, acz nielogicznie, ufundowali
publicyści prasy egzotycznej im. Korwin-Mikkego - "środowisko liberalno-
lewicowe", kładąc akcent na ową lewicowość. (Ale tylko w materii obyczajów i
kultury).

Kwestia opisu

Ale i tu nie będzie zgody. Sosnowski opisuje minioną Polskę jako kraj, który
może czasami bywał dziwaczny, ale tak naprawdę wszystko szło OK, a my,
liberałowie (no, zgoda - prawica też), przerysowywaliśmy zagrożenia. To
ciekawe, bo gdyby przyszło do szczegółów, to pewnie zobaczyłbym coś innego. Jak
z tą szklanką, która jest w zależności od punktu widzenia aż w połowie pełna
albo aż w połowie pusta.

Sosnowski mówi mianowicie, że za dużo było wolności i dlatego dzisiaj jest
nietęgo z Polakami. Ja również zauważam, że z Polakami jest nietęgo, ale
uważam, że wolności było za mało. Dlatego obywatele nie uwierzyli w to, że mogą
sami o sobie decydować (co przejawia się choćby we frekwencji wyborczej).

Podobnie jak Sosnowski ze znudzeniem wracam do sporów dzielących Polskę na
początku lat 90. Tyle że ja pamiętam wprowadzenie nauki religii do szkół po
cichu, tylnymi drzwiami, przez najuczciwszego z polskich polityków w dużej
mierze po to tylko, by zapewnić sobie poparcie Kościoła w nadchodzących
wyborach.

To dobry przykład. Jedni powiedzą, że protesty przeciwko tej decyzji to
antykościelna, lewicowa obsesja, a poza tym nic się przecież nie stało i dziś
nie słychać jakoś trzasku kręgosłupów łamanych podczas lekcji religii. Ja,
liberał, protestowałem jednak nie przeciwko lekcjom religii (a raczej jako
niepoprawny jajogłowy żałuję, że są fikcją i są traktowane gorzej niż zajęcia
praktyczno-techniczne), ale przeciwko sposobowi ich wprowadzenia. Moim zdaniem
było to jedno z całego ciągu zdarzeń (zgoda, nie najważniejsze), które
doprowadziło do sytuacji, w której wolni obywatele wolnego państwa nie wierzą
dziś w uczciwość tegoż państwa.

Normalny kraj

Sosnowski, opisując stan dzisiejszej Rzeczypospolitej, pisze, zakładając w
ciemno: "To nie o to nam chodziło, nie o to szło - jak śpiewano w czasach mego
dzieciństwa. Oczywiście, że nie o to, ale tak wygląda krajobraz po bitwie.

(...) Czarownice i nawet pospolite wiedźmy czują się jak najlepiej, a na życie
publiczne nie mają wpływu nie tylko moralizatorzy, ale i moraliści. Jest OK?".

Otóż jest OK. Na życie publiczne nie muszą mieć wpływu (nawet nie powinni)
moralizatorzy, natomiast na moje życie, życie jednostki, mają. I kilku takich
mistrzów w ciemno kupuję i ja, i moi przyjaciele.

Nie o taką Polskę walczyliśmy? Zaraz - ja o taką walczyłem. Wolną - nie tylko
od Sowietów i pseudosocjalizmu. Wolną dla mądrości i książek Miłosza. Ale też
wolną dla harlequinów i "Playboya". Normalną.

Tak, jestem liberałem, bo głęboko wierzę w to, że wolność człowieka to również,
jeśli nie przede wszystkim, wolność do robienia głupstw i ćwiczenia idiotyzmów.

Sosnowski widzi w Polsce ofensywę nihilizmu. Ja nie. Są nihiliści, idioci i
łajdacy, ale i ludzie zacni, aktywni i mądrzy. A nawet, jak sądzę, jest ich
więcej.

Owszem, pod sztandarem walki z nihilizmem można zjednoczyć wielu. Tyle że na
tak ogólnie sformułowanej płaszczyźnie przeciwko nihilizmowi byli zapewne
również wspomniani na początku starożytni Sumerowie. Bo jeżeli przejdziemy do
skali mikro, to łacno może się okazać, że to, co autor określa nihilizmem, jest
albo przejawem naturalnej zmiany obyczajów, albo po prostu głupoty (bo
pseudoartystycznej konstrukcji artystki kreującej swój własny pogrzeb nie uzna
chyba Sosnowski za dominującą czy choćby istotną cechę współczesnej sztuki
polskiej?).

Że telewizja daje chłam, a kiedyś to byli Starsi Panowie? Że dziś niby

yamadei Re: odpowiedz Beresia cd. 30.06.03, 20:13

Że telewizja daje chłam, a kiedyś to byli Starsi Panowie? Że dziś niby śpiewa
idiota raper, a kiedyś to Beatlesi? Pamiętam, pamiętam mych dziadków, ludzi
przezacnych, jak oburzali się na krzyżyk wiszący na megadekolcie Kaliny
Jędrusik i z obrzydzeniem wychodzili z pokoju, gdy ktoś z młodych zanucił "She
loves me - Ye ye ye". Nie muszę dodawać, że tematem głównym rozmów była wtedy,
jak to dziś pisze Sosnowski, "widoczna gołym okiem erozja systemu etycznego".

A że mnie też się nie podoba zasada tworzenia reality show promowanego
hasłem "Dziś w nocnym wydaniu Amazonek sceny masażu erotycznego"? Zawsze
pocieszam się, że niewidzialna ręka rynku tu też zadziała - wszak nawet "Big
Brother" padł, bo po prostu znudził się widzom.

Mało tego. Mnie się Polska podoba. Naprawdę dochód narodowy jest dużo wyższy
niż 14 lat temu, książek drukuje się więcej niż za rzekomo dobrego PRL (tak,
tak - więcej; i proszę się nie martwić, że głównie to chłam - większość
nakładów PRL to też był w najlepszym razie pułkownik Przymanowski), a dostęp do
wiedzy i do świata jest niemal nieograniczony.

Jestem też przekonany, że w sumie idiotyzmów kulturowych jest w Polsce mniej
niż gdzie indziej.

Czy wszystko jest OK w III RP? Tak nikt nie powie. Akurat ustrój państwa jest
mocno wykoślawiony, rządy prawa zbyt często są umowne, więc i gospodarka leży.
Rozumiem jednak, że nie o słupkach i rozwiązaniach ustrojowych dyskutujemy, ale
o obyczajach.

Drogi Jerzy (wybacz to publicystyczne bratanie się, ale wszak się znamy), więc
co, powiadasz, że świat już jest nie taki fajny jak za naszej młodości? Że
Polska idzie w złym kierunku? Może po prostu dlatego, mój drogi, że wchodzimy w
smugę cienia, tetryczejemy i zazdrościmy młodszym?

Nietolerancyjna tolerancja?

Kto jednak wie, czy sedno sporu nie tkwi zupełnie gdzieś indziej. To niemal
niewypowiadana przez autora, a może nawet nieuświadomiona, kwestia tolerancji.
Wydaje się, że nie przez przypadek powołuje się tu on z wielką atencją na
pojmowanie tolerancji przez Ryszarda Legutkę, krakowskiego historyka idei
kreującego się na Kołakowskiego polskich neokonserwatystów ("Tolerancja, na co
słusznie wskazywał w swoim czasie prof. Ryszard Legutko, przeobraziła nam się z
heroicznej cnoty przyjmowania do wiadomości, że są ludzie, którzy niestety nie
podzielają naszych poglądów, w lekkomyślną radość, że inni ludzie na szczęście
naszych poglądów nie podzielają").

Sosnowski staje więc blisko Legutki, choć na szczęście jeszcze stanu Legutki
nie osiągnął (ma liczne wątpliwości i sam sobie zadaje pytania, co dla ideologa
rangi Legutki byłoby co najmniej sygnałem alarmowym, jeśli nie warunkiem
wystarczającym do popełnienia seppuku).

Ta postawa to aprobata podstawowego, klasycznego pojęcia tolerancji Locke'a,
która minimalistycznie nakłaniała do ,,tolerowania, czyli po prostu znoszenia
cudzych poglądów". Wtedy była to odpowiedź na wojny religijne, bo lepiej się
tolerować, niż przelewać krew.

Ale dziś taka pragmatyczna definicja to za mało.

Dziś w związku z rozszerzeniem sfery życia społecznego, artystycznego, w
związku z odkryciami nowych kultur i nowych gałęzi wiedzy zakres
terminu ,,poglądy" musiał zostać rozszerzony. Nie sposób dziś wykreślić ze
słownika ,,poglądów estetycznych", "gospodarczych" czy - po Holocauście -
,,poglądów rasowych". Zatem w tych kwestiach tolerancja też winna być
stosowana.

Poza tym mówienie o niej tylko jako o zaniechaniu bitki na pięści, pałki i
pałasze wygląda jak opowieść o Leninie w znanym dowcipie: ,,Tylko trzasnął
dziecko w pysk? Uch, kakoj choroszyj czełowiek - mog ubit'". Po cóż sprawdzać
swe poglądy w konfrontacji z innymi, skoro można milczeć, zachowując je dla
siebie, bo wszak trzeba mieć zrozumienie dla nieszczęśliwców, którzy nie są tak
mądrzy jak my? To miałaby być dziś tolerancja?

Dzisiaj tolerancja to nie tylko odrzucenie przemocy - dzisiaj musi być
rozumiana również jako ,,życzliwa otwartość". W praktyce byłaby więc raczej
nieustannym zadawaniem sobie pytań właśnie w duchu otwartości, wystawianiem na
próbę własnych poglądów i bądź powtórnym dochodzeniem do nich, bądź
wzbogacaniem ich o nowe elementy, bądź - a dlaczegóż nie - zmienianiem ich.

Tak pojmowana tolerancja wymaga więc przynajmniej próby wzniesienia się ponad
swoje poglądy. To sytuacja podobna do opisywanej przez Leszka Kołakowskiego w
głośnym eseju ,,W poszukiwaniu barbarzyńcy": ,,(...) europejska identyczność
kulturalna utwierdza się w odmowie przyjęcia jakiejkolwiek identyfikacji
zakończonej, więc w niepewności i niepokoju".

Owszem, doskonale rozumiem irytację Sosnowskiego, któremu wytłumaczono, że jest
nietolerancyjnym homofobem, bo nie chce iść na bal transwestytów. Czy jednak
każda głupia argumentacja od razu oznacza przekreślenie postawy wyjściowej?

Weźmy przykład inny, a po części podobny. Oto w Krakowie zawisły plakaty
promujące homoseksualizm. Ich ideą było zwrócenie uwagi mieszkańców na to, że
homoseksualiści też mieszkają w grodzie Dulskiej. Wielu, w tym i niżej
podpisany, w pierwszej chwili się zirytowało. Dlaczego czyjeś upodobania
seksualne mają być przedmiotem akcji promocyjnej? Czy to nie przekracza granic
naszej wolności? Czy to nie jest, jak napisałby (być może) Sosnowski łamane
przez Legutko, "zacieranie naszego wyrazistego systemu wartości pod pretekstem
tolerancji"?

A jednak nie miałem racji. W kilka dni później w rozmowie głupio zażartowałem z
kolegi - zdeklarowanego heteroseksualisty - "Ty pedale!". Przypadkowo świadkiem
tego był znajomy - homoseksualista. Nie muszę mówić, jak głupio zrobiło się
jemu, mnie i koledze. Nikt nic nie powiedział i udawaliśmy, że nikt nic nie
usłyszał.

Na pytanie, czy w jakiś straszliwy sposób nie lubię homoseksualistów,
odpowiadam: nie, są mi kompletnie obojętni. A jednak machinalnie powiedziałem
to, co powiedziałem, i to wiedząc, że w polskiej atmosferze przyzwolenia
właśnie słówko "pedał" jest wyzwiskiem, a nie np. dziwkarz.

Więc czy nie lepiej pozwolić na więcej wolności i więcej tolerancji w duchu
liberalnej lewicy, niż przymykać oczy na silnie istniejące w polskiej kulturze
odsuwanie Innego? Może lepiej nie walczyć z szalonymi i niemądrymi feministkami
pod hasłem "Ocalmy wartości", a lepiej zrobić jak najwięcej, żeby na stadionach
nie skandowano "Żydzi do gazu", a Murzynów nie wytykano palcami?

Mam ochotę krzyczeć

Kiedyś zapewne tak samo napisałby Jerzy Sosnowski. Ale się zmienił. Co się
stało, jak i dlaczego? To temat na inne rozważania, być może do szkicu o
ewolucji młodej polskiej inteligencji przełomu wieków. I tu Sosnowski jako
jeden z twórców myślenia lewicowo-liberalnego byłby przykładem wręcz
doskonałym. Tym bardziej że nie można nie docenić tekstu, który jest szczery,
osobisty i nacechowany wolą rozmowy.

W jednym z filmów Woody'ego Allena ("Wszyscy mówią kocham cię") syn jednego z
bohaterów (oczywiście lewicującego jak większość jajogłowych ze Wschodniego
Wybrzeża USA) jest zdeklarowanym, ponurym prawicowcem: zwolennikiem kary
śmierci i wrogiem homoseksualistów. Ojciec rozpacza, ale wszystko wkrótce się
wyjaśnia: syn ma zatory w żyłach i po prostu krew nie dochodziła mu do mózgu.
Po usunięciu zatoru uśmiechnięty syn idzie na bal braci Marx. Od siebie dodam:
po tak udanej operacji z pewnością mogłby pójść nie tylko na bal dziwacznych
komików, ale i na bal transwestytów.

Ja, podobnie jak Sosnowski, na bal transwestytów bym nie poszedł. Lecz jako
zdeklarowany liberał chciałbym, czytając jego tekst, krzyknąć: "Wolność,
wolność nade wszystko"!
- dr.krisk Sam bym lepiej tego nie napisał :) 30.06.03, 20:35
  
  W każdym razie - podpisuję się. Też tak myślę.
  KrisK
  - Gość: Aga Re: Sama bym lepiej tego nie napisała :) IP: *.lodz.cvx.ppp.tpnet.pl 01.07.03, 06:37
- Gość: Maciej Re: odpowiedz Beresia cd. IP: *.warszawa.cvx.ppp.tpnet.pl 30.06.03, 22:56
  
  yamadei napisał:
  
  > Dzisiaj tolerancja to nie tylko odrzucenie przemocy - dzisiaj musi być
  > rozumiana również jako ,,życzliwa otwartość".
  
  Powiem nawet więcej - "akceptacja". Dziś "czowiek tolerancyjny" nie może (w
  duchu rozumienia tolerancji przez lewicę) po prostu cierpliwie znosić
  homoseksualistów, on musi ich LUBIĆ...
  
  W praktyce byłaby więc raczej
  > nieustannym zadawaniem sobie pytań właśnie w duchu otwartości, wystawianiem
  na
  > próbę własnych poglądów i bądź powtórnym dochodzeniem do nich, bądź
  > wzbogacaniem ich o nowe elementy, bądź - a dlaczegóż nie - zmienianiem ich.
  
  Słusznie. Jeśli spotykamy np. "uczciwego inaczej" Rywina, powinniśmy spróbować
  ubogacić swój światopogląd nt. praktyki ustawodawczej, zamiast, jak
  nietolerancyjny i zacofany Michnik, oburzać się i protestować... ;-)
  Michnik zachował się tu jak klasyczny ciemnogrodzianin. ;-)
  
  > Owszem, doskonale rozumiem irytację Sosnowskiego, któremu wytłumaczono, że
  > jest
  > nietolerancyjnym homofobem, bo nie chce iść na bal transwestytów. Czy jednak
  > każda głupia argumentacja od razu oznacza przekreślenie postawy wyjściowej?
  
  Tak, jeśli postawa wyjściowa też jest głupia. A czymś takim jest rozszerzenie
  pojęcia tolerancji ponad pierwotne znaczenie, że oznacza już tak naprawdę -
  akceptację.
  
  > Weźmy przykład inny, a po części podobny. Oto w Krakowie zawisły plakaty
  > promujące homoseksualizm. Ich ideą było zwrócenie uwagi mieszkańców na to, że
  > homoseksualiści też mieszkają w grodzie Dulskiej.
  
  Nieporozumienie. Ideą Jarugi było propagowanie homoseksualizmu jaoko
  równoprawnej opcji życia seksualnegoA przyjęcie takiego poglądu w konsekwencji
  z czasem nieuchronnie MUSI doprowadzić do wprowadzenia małżeństw
  homoseksualnych czy prawa do adopcji dla homoseksualistów. Trzeba być
  krótkowzrocznym, by tego nie dostrzegać.
  
  > lepiej nie walczyć z feministkami
  > pod hasłem "Ocalmy wartości", a lepiej zrobić jak najwięcej, żeby na
  > stadionach
  > nie skandowano "Żydzi do gazu", a Murzynów nie wytykano palcami?
  
  Żydów i Murzynów u nas prawie nie ma i nie wnoszą idiotycznych projektów ustaw
  pod obrady sejmu - a feministki - owszem.
  
  > W jednym z filmów Woody'ego Allena ("Wszyscy mówią kocham cię") syn jednego z
  > bohaterów (oczywiście lewicującego jak większość jajogłowych ze Wschodniego
  > Wybrzeża USA) jest zdeklarowanym, ponurym prawicowcem: zwolennikiem kary
  > śmierci i wrogiem homoseksualistów. Ojciec rozpacza, ale wszystko wkrótce się
  > wyjaśnia: syn ma zatory w żyłach i po prostu krew nie dochodziła mu do mózgu.
  > Po usunięciu zatoru uśmiechnięty syn idzie na bal braci Marx. Od siebie
  dodam:
  > po tak udanej operacji z pewnością mogłby pójść nie tylko na bal dziwacznych
  > komików, ale i na bal transwestytów.
  
  Czy to sugestia, że Sosnnowski powinien zrobić sobie operację mózgu, skoro na
  starość zmienił poglądy? Nieładny argument "ad personam" w poważnym artykule...
  fe...
  
  > Ja, podobnie jak Sosnowski, na bal transwestytów bym nie poszedł.
  
  A gdzie się podziała "życzliwa otwartośc na Innego"???? Oj, nietolerancyjny ten
  Bereś... ;-)
  
  > Lecz jako
  > zdeklarowany liberał chciałbym, czytając jego tekst, krzyknąć: "Wolność,
  > wolność nade wszystko"!
  
  Wolność, owszem, bardzo, bardzo cenna jest, lecz nie "nade wszystko". To
  kwestia hierarchii wartości...
  Pozdrawiam -
- Gość: BRvUngern-Sternber Prymitywizm Beresia . IP: *.bg.am.lodz.pl 01.07.03, 15:38
  
  No tak mozna sie bylo tego spodziewac bo coz mozna bylo sie madrego spodziewac.Beres w ogole nie zrozumial o co chodzilo w artykule Sosnowskiego.Oddaje sie prymitywnym rozwazaniom kto do jakiego srodowiska nalezy czyli tzw. kwalifikacja stadna-nie o czym ktos chce powiedziec ale do jakiego stada nalezy.Typowa odpowiedz betonu.Tak odpowiadali partyjniacy gdy juz rozlegaly sie glosy ze tak dalej byc nie moze.Szukali wroga ktory chce przejac ,,wladze'' w mysl zasady kto kogo.Totalne schamienie i prymitywizacja jest faktem.Urban jest intelektualista,samoobrona sumieniem,Michal Wisniewski artysta a Playboy czasopismem intelektualnym.Czytelnictwo coraz bardziej spada.A zeby bylo smieszniej mowi sie ze POZIOM WYKSZTALCENIA W SPOLECZENSTWIE ROSNIE:o)))Jest to oczywista pomylka.Poziom udyplomowienia tak.Poziom wyksztalcenia spada dramatycznie.Podsumowujac krotko artykul Beresia nie zaskoczyl bo czym moze zaskoczyc obrona czegos co juz dawno upadlo?
Gość: Zły Wilk Re: odpowiedz Beresia IP: *.warszawa.cvx.ppp.tpnet.pl 30.06.03, 22:38

yamadei napisał:

> była to publicystyka mocno przerysowana, bo na przykład obawy przed państwem
> wyznaniowym się nie sprawdziły.

Dokładnie. Dziś już się nie pamięta histerycznych obaw Michnika przed państwem
wyznaniowym i odrodzeniem nacjonalizmu i antysemityzmu. Nic jednak takiego nie
nastąpiło.
> Tyle że niejeden prawdziwy liberał przy okazji się zirytuje, bo też
> wrzucanie go do jednego wora z walczącymi homoseksualistami i wyznawcami feng
> shui (tak szeroko mniej więcej traktuje autor obóz liberałów) byłoby po
> prostu niemądre.

Słusznie, ale szłuszność tego zdania zależy od tego, jak rozumie się
termin "prawdziwy liberał". Liberalizm w Polsce spopularyzował nie Michnik,
lecz Korwin-Mikke, dla którego prawdziwy liberał to konserwatywny liberał.

> Klasyczny, w europejskim znaczeniu, liberał (...) nie zaakceptuje na przykład
> pseudodowcipnych reklam bawiących się skojarzeniami "pierwsza komunia -
> pierwsza komórka".

Jeśli chodzi o konserwatywnych liberałów - to prawda. Jeśli chodzi o różowo-
liebralne środowiska skupione wokół GW - to jak najbardziej, zaakceptują
wszystko.

> Ale na pewno daleko mi, liberałowi, do nihilizmu pojmowanego jako zaniechanie
> działania. Również dlatego, że liberalizm wzywa do zmiany tego, czego nie
> akceptujesz.

Tu już autora poniosła fantazja. Nigdzie u liberałów takiego wezwania nie
czytałem....

> Sosnowski mówi mianowicie, że za dużo było wolności

Nigdzie u Sosnowskiego takiego pogladu się nie dopatrzyłem. Raczej sugeruje, że
za mało było odpowiedzialności, za dużo tolerancji każącej udawać, że opinie
głupców są równie cenne co opinie mędrców, a każdy system wartości jest równie
ważny i godny szacunku.

> Sosnowski widzi w Polsce ofensywę nihilizmu. Ja nie. Są nihiliści, idioci i
> łajdacy, ale i ludzie zacni, aktywni i mądrzy. A nawet, jak sądzę, jest ich
> więcej.

Są statystyki, które jasno mówią, kto ma w tym sporze racje, np. statystyki
przestępczości. Najszybciej wzrasta przestępczość nieletnich. A tego kiedyś nie
było w takim stopniu co teraz. Winę za to ponoszą media, np. telewizja.
Wszystkie badania psychologiczne jednoznacznie mówią o szkodliwym wpływie
oglądania scen przemocy na dzieci.
Pozdrawiam -
Pozdrawiam
Gość: EWOK Nie o to się rozchodzi IP: 213.241.18.* 01.07.03, 17:50

Jakoś tak mi ten potworek słowotwórczy do tego tematu pasuje. Problemem nie
jest pluralizm w dziedzinie obyczajowości i kultury, nie jest nim nawet
likwidacja stosów na czarownice i innowierców, chociaż również teraz nie
brakuje ludzi rozglądających się tęsknie za Świętym Oficjum. Problemem jest
jedynie ocena. Jeśli Sosnkowski z idiotycznych odzywek didżejów czy równie
idiotycznych reklam telewizyjnych wyciąga wniosek, że wolność jest zła to co
najmniej przesadził. Każdy ma prawo uważać, że muzyka Ich Troje jest lepsza od
Bacha, na tym polega wolność. Problemem jest to, że u nas teraz trendowo jest
tak uważać. Jeśli będzie odwrotnie - ludzie zaczną słuchać Bacha, a Ich Troje
kopną w CD. Ale to nie odwrót od "wartości chrześcijańskich" jest powodem
takiego stanu rzeczy tylko zgłupienie społeczeństwa, karmionego przemieloną
papką pseudokultury niskiej. Nie ma potrzeby bić w tak wielki dzwon, jak upadek
cywilizacji, nihilizm czy życie bez Boga. Kwestia polega na tym, że kiedyś
telewizja w prime time puszczała Bergmana, a teraz Luz Maria, że kiedyś
najbardziej poczytną książką był "Zniewolony umysł", a teraz Grochola. Ludzie i
za komunizmu lubili papkę (np. piosenki Połomskiego), ale były rzeczy "w dobrym
guście" i "w złym guście". I wolność w takich ramach jest ok. Masz wolnośc,
oglądaj "Oko za oko" na TVN, ale nie zdziw się jeśli ktoś ci powie, że masz
fatalny gust, bo "wszyscy" w tym czasie oglądali film dokumentalny o
Afganistanie. Problem w tym, że nastąpiło odwrócenie postaw, związane ze źle
pojętą tolerancją i teraz ludzie, którzy ten dokument oglądali wręcz boją się
do tego przyznać. Ale nie jest to żaden upadek wartości tylko pozwolenie się
zastraszyć popcornożercom. I tyle.
- malenka7 Re: Nie o to się rozchodzi 09.07.03, 14:52
  
  Gość portalu: EWOK napisał(a):
  
  > Jakoś tak mi ten potworek słowotwórczy do tego tematu pasuje. Problemem nie
  > jest pluralizm w dziedzinie obyczajowości i kultury, nie jest nim nawet
  > likwidacja stosów na czarownice i innowierców, chociaż również teraz nie
  > brakuje ludzi rozglądających się tęsknie za Świętym Oficjum. Problemem jest
  > jedynie ocena. Jeśli Sosnkowski z idiotycznych odzywek didżejów czy równie
  > idiotycznych reklam telewizyjnych wyciąga wniosek, że wolność jest zła to co
  > najmniej przesadził. Każdy ma prawo uważać, że muzyka Ich Troje jest lepsza
  od
  > Bacha, na tym polega wolność. Problemem jest to, że u nas teraz trendowo jest
  > tak uważać. Jeśli będzie odwrotnie - ludzie zaczną słuchać Bacha, a Ich Troje
  > kopną w CD. Ale to nie odwrót od "wartości chrześcijańskich" jest powodem
  > takiego stanu rzeczy tylko zgłupienie społeczeństwa, karmionego przemieloną
  > papką pseudokultury niskiej. Nie ma potrzeby bić w tak wielki dzwon, jak
  upadek
  >
  > cywilizacji, nihilizm czy życie bez Boga. Kwestia polega na tym, że kiedyś
  > telewizja w prime time puszczała Bergmana, a teraz Luz Maria, że kiedyś
  > najbardziej poczytną książką był "Zniewolony umysł", a teraz Grochola. Ludzie
  i
  >
  > za komunizmu lubili papkę (np. piosenki Połomskiego), ale były rzeczy "w
  dobrym
  >
  > guście" i "w złym guście". I wolność w takich ramach jest ok. Masz wolnośc,
  > oglądaj "Oko za oko" na TVN, ale nie zdziw się jeśli ktoś ci powie, że masz
  > fatalny gust, bo "wszyscy" w tym czasie oglądali film dokumentalny o
  > Afganistanie. Problem w tym, że nastąpiło odwrócenie postaw, związane ze źle
  > pojętą tolerancją i teraz ludzie, którzy ten dokument oglądali wręcz boją się
  > do tego przyznać. Ale nie jest to żaden upadek wartości tylko pozwolenie się
  > zastraszyć popcornożercom. I tyle.
Gość: doku Bardzo celna IP: *.chello.pl 01.07.03, 21:33

Ciekawe porównanie. Jeden tekst pokrętny i niespójny, a drugi jasny i
przejrzysty. Dyskutując o tych kwestiach nie można pomijać faktu, że religię do
szkół wprowadzono metodą totalitarną, że mamy konkordat i restrykcyjną ustawę
antyaborcyjną – jesteśmy na tle innych krajów Europy podobni do papieskiego
lenna, jakimi były te kraje w średniowieczu, a teraz już nie są, bo ich narody
uwolniły się od tych duchowych więzów.

Sam uważam się raczej za tradycjonalistę i prawicowca, ale takiego
umiarkowanego, liberalnego. Dla mnie wiara, że ludzie w przeszłości byli lepsi,
niż są teraz, jest świadectwem idiotyzmu a nie tradycjonalizmu.

dr.krisk O matko jedyna, chyba jestem nihilistą! 01.07.03, 01:22

Przeczytałem oba artykuły i zaraz poleciałem do lustra. Ta gęba przebrzydła to
jak nic nihilista - deprawator! Naród poćciwy błahostkami mamię, bigbrathery
obiecuję, na pokuszenie wodzę!

A na poważnie, to nie sądzę aby Sosnowski miał rację. To nie nihilizm toczy
nasze społeczeństwo, tylko choroby jeszcze z dawnych zaszłości, kiedy o tej
zarazie jeszcze nikt nawet nie słyszał!
Chamstwo i nieuczciwość, głupota, nieuctwo, prymitywizm myślenia,
bezrefleksyjność, bigoteria - przy tym wszystkim biedny mały nihilizm wygląda
jak katar przy trądzie.

Wiem, wiem, odpowiecie że nihilizm zezwala na tolerowanie tego całego gnoju,
stara się znaleźć usprawiedliwienie i szuka ich akceptacji.
Ale chyba nie rozumiecie, że można jednocześnie wyznawać stałe i nawet
rygorystyczne zasady moralne, a z drugiej strony codziennie pytać
się "dlaczego". Myślę, że lepiej jednak usiłowac odpowiedzieć sobie na
pytanie "dlaczego nie wolno czytac cudzych listów", niż po prostu przyjąc a
priori że ich sie nie czyta. Dlaczego? Ano dlatego, że kiedyś być może trzeba
będzie zadać sobie znacznie poważniejsze pytania...

Sosnowski miesza też wagę spraw. Głupi program w TV, idiotyczne reklamy ...
rzecz to błaha, zawsze będą ludzie z rozdziawiona paszczą słuchający o
przewagach Dosi nad innymi proszkami.
Choć z drugiej strony (no widzicie, nihilista sie odezwał..) - niedawno
widziałem w TV jakąś galę rządowo - prezydencką. Była Piękna Pani Prezydentowa,
Ministrzy różni, Osoby Szacowne.. Pół godziny je wymieniali.
A potem program artystyczny. Jako pierwsze wbiegły trzy monstrualnie grube
Rosjanki, przebrane za baletnice... Rozumiecie: taki wic, że Grube Baby
Tańczom. Aże publika ręcami biła sie po bokach, aże im poliki poczerwienieli ze
śmiechu... O rany!
Tutaj uśmiecham sie gorzko w stylu Bogarta i idę spać.
Z nihilistycznym pozdrowieniem "Nihil novi.."
KrisK

jasmina22 Re: targowisko tolerancji 01.07.03, 13:17

"www1.gazeta.pl/swiat/1,34302,534545.html"

Każdy ma słuszne prawo głoszenia swych poglądów. Każdy? Zawsze? Brać pod uwagę
aberracyjną hipotezę oznacza torować jej drogę. Gdybyśmy zaczęli dyskutować o
dopuszczalności fizycznej likwidacji starców, poczulibyśmy wstręt, ale
stopniowo idea, na początku nie do pomyślenia, stałaby się bliska, aż wreszcie -
jako wybór możliwy - zostałaby wprowadzona w życie. Esej Claudio Magrisa
- dr.krisk Coś w tym jest, ale.. 01.07.03, 14:05
  
  jasmina22 napisała:
  
  >
  > Każdy ma słuszne prawo głoszenia swych poglądów. Każdy? Zawsze? Brać pod
  uwagę
  > aberracyjną hipotezę oznacza torować jej drogę.
  Tez czasem tym sie gryzę, i chyba nie ma na to mądrej odpowiedzi. Pokrzepia
  mnie tylko fakt, że w społecznościach, gdzie nigdy nikt nie podaje
  obowiązujących zasad w wątpliwość, kobiety np, przykrywane są zwojami materiału
  od stóp do głów, a jak która podskoczy to ją sie oblewa kwasem... Zaś dziwna
  propozycja aby w kobietach widzieć pełnoprawnego czlowieka, traktowane jest
  jako aberracja.
  Tak więc gdyby nie ciągla weryfikacja wyznawanego systemu wartości dalej
  zabijalibyśmy wątłe niemowlęta. Bo nikt nie zadał sobie pytanie "Dlaczego..".
  KrisK
  - jasmina22 Re: Coś w tym jest, ale.. 01.07.03, 16:42
    
    dr.krisk napisał:
    
    >
    > Tak więc gdyby nie ciągla weryfikacja wyznawanego systemu wartości dalej
    > zabijalibyśmy wątłe niemowlęta. Bo nikt nie zadał sobie pytanie "Dlaczego..".
    > KrisK
    
    w pełni sie zgadzam ,ze
    
    "Gwałt na osobie nie staje się słuszny tylko dlatego, że tak zwane wspólne
    poczucie to aprobuje, jak sugeruje źle pojęta socjologia. Antysemityzm w
    Niemczech w czasach faszyzmu albo przemoc wobec czarnoskórych mieszkańców
    Alabamy odpowiadały z pewnością na odczucia znacznej części ludności tych
    krajów, lecz przez to nie stały się słuszne. Niekiedy może być prawdziwe to, co
    krzyczy doktor Stockmann we "Wrogu ludu" Ibsena: "Większość ma siłę, ale nie ma
    racji!". A więc trzeba być posłusznym wobec niepisanych praw bożych, którym
    posłuszna jest Antygona, pomimo że to posłuszeństwo - czyli nieposłuszeństwo
    wobec nikczemnych praw Państwa - może pociągać za sobą tragiczne konsekwencje."
    
    ale.....
    
    "I tu rodzi się straszliwe pytanie, również tragiczne - skąd można wiedzieć, że
    te niepisane prawa są boże, czyli są zasadami uniwersalnymi, a nie archaicznymi
    przesądami, ślepymi i mrocznymi falami uczuć uzależnionymi od nie wiadomo
    jakich więzów atawistycznych? Jesteśmy słusznie przekonani, że chrześcijańska
    miłość bliźniego, postulaty etyki kantowskiej, która napomina, by uważać zawsze
    każdą jednostkę za cel, a nigdy za środek, wartości oświeceniowe i
    demokratyczne wolności i tolerancji, ideały sprawiedliwości społecznej, równość
    praw wszystkich ludzi we wszystkich miejscach ziemi, są uniwersalnymi
    fundamentami, których żaden Kreon i żadne Państwo nie mogą pogwałcić. Ale wiemy
    również i to, że często cywilizacje - również nasza - narzucały przemocą innym
    cywilizacjom wartości, które uważały za ogólnoludzkie, a które w rzeczywistości
    były przejściowym produktem ich kultury, historii i tradycji po prostu
    silniejszej. Kiedy jakiś Bóg przemawia do naszego serca, trzeba być gotowym na
    to, by podążać za nim za wszelką cenę, ale dopiero wtedy, gdy postawimy sobie
    możliwie jasno pytanie, czy przemawia do nas Bóg uniwersalny, czy jakiś idol
    naszych mrocznych wewnętrznych odmętów. Jeśli większość nie ma racji, jak
    krzyczy Stockmann, łatwo jest popaść w pokusę narzucenia siłą innej racji,
    która po swojej stronie ma tylko siłę. Nieposłuszeństwo wobec Kreona zakłada
    często tragedię nie tylko dla wypowiadającego posłuszeństwo, lecz również dla
    innych niewinnych osób pochłoniętych przez konsekwencje.
    
    Tragedia, lecz również godność ludzka polegają na tym, że na ten dylemat nie ma
    gotowej odpowiedzi - jest tylko trudne poszukiwanie niepozbawione ryzyka -
    również moralnego."
    
    a to ostatnie zdanie pod rozwage tym co zdaja sie również na tym forum (chociaż
    IMHO najlepszym dzięki stałym bywalcom) mieć monopol na prawdę , na to co
    rozsądne , jedynie słuszne itd .
    
    pozdrawiam

b.u.zz Re: 'Wartości i nihilizm' - artykuł w Wyborczej 01.07.03, 19:28

w krytyce przeciw sosnowskiemu dostrzegam bardzo wiele uproszczen. jedyny
argument beresia, ktory jest rzeczowa odpowiedzia sosnowskiemu jest
stwierdzenie: tolerujmy akceptujac, bo czyniac inaczej bardziej krzywdzimy
(patrz fragment "ty pedale!"). ale to tez jest uproszczenie. cenie beresia,
ale musze zaprotestowac przeciw traktujowaniu czytelnika jak idioty: sprzeciw
moralny wobec akceptacji homoseksualizmu jako normalnej i rownej
heteroseksualnej orientacji nie jest rownoznaczny z obrazaniem "kochajacych
inaczej". czy to, ze niektore dzieci wysmiewaja sie z niewidomych, kaze dawac
im (czyli niewidomym) prawa jazdy lub zatrudniac w kasie? czy tez raczej
lepiej wychowywac takich mlodocianych chuliganow?

"wiecej tolerancji w duchu liberalnej leiwcy", co postuluje beres, nie ma
wpisanych w siebie zadnych ograniczen, zadnej stacji koncowej, na ktorej sie
wysiada i mowi "stop, dalej nie jedziemy". odniose sie do walkowanego juz
nieraz przykladu tzw. legalizacji malzenstw homoseksualnych: zwolennicy
rownosci w tym wzgledzie, w kazdym razie na tym forum, przekonuja, ze nie
godza sie na adopcje dzieci przez takie malzenstwa i ze jedno z drugiego nie
wynika. przypadek szwecji (bodajze) temu przeczy. jesli raz rozszerzy sie
termin "malzenstwo" na pary jednoplciowe, trudno bedzie utrzymac wewnetrzne
rozroznienie wewnatrz tego nowego pojecia i z czasem kazde malzenstwo bedzie
moglo dzieci adoptowac.

nie nalezy postrzegac tekstu sosnowskiego jako zwyklego wezwania do narzucenia
spoleczenstwu jednej, skodyfikowanej w najdrobniejszym szczegole wizji swiata.
sosnowski pokazuje bardzo powazne zagrozenie dla spoleczenstwa, ktore wyplywa
z radosnego odrzucania wszelkich norm, ktore uchodza za nienowoczesne.
zaslanianie sie tym, ze wszystko ureguluje prawo popytu i podazy, trwozy a
nie - uspokaja. big brother upadl nie dlatego, ze ludziom przejadl sie seks na
ekranie, tylko dlatego, ze ciagle jeszcze pewne limity obowiazuja i nie mozna
bylo pokazac tego, co wzbudzalo zainteresowanie. obrona dzisiejszego stanu
moralnosci przypomina troche zwolennikow zlotej wolnosci: "rzeczpospolita
nierzadem stoi". stala, stala i upadla, podnoszac sie jak najbardziej rzadem i
dopiero po ponad stu latach.

to wszystko opis sytuacji. mleko sie juz rozlalo i trudno teraz powiedziec,
jak - odgornie - ze zlem nihilizmu walczyc. zapewne sie nie da, nalezy jednak -
tylko kto to ma zrobic? sld? psl? albo nie daj Boze samoobrona lub lpr?? -
postawic tame dalszemu postepowi nowego oswiecenia. nalezy przywrocic
zachwiana obecnie rownowage miedzy dwoma wrodzonymi sklonnosciami ludzkimi:
dazeniem do nowoczesnosci i konserwatyzmem. przyznaje sie, ze nie mam pojecia,
jak to zrobic w sytuacji, w ktorej lobby postepowe domaga sie coraz to nowych
koncesji prawnych i obyczajowych. no coz, pozyjemy, zobaczymy. a jak walczyc
oddolnie, to kazdy musi sam zdecydowac.

pozdrawiam
b.

e_wok Re: 'Wartości i nihilizm' - artykuł w Wyborczej 01.07.03, 19:56

Cały ten artykuł i polemikę można moim zdaniem scharakteryzować następująco -
jeśli ktoś postrzega wolnośc poprzez przypodchlebianie się motłochowi to czyni
z niej zły użytek. Na innym forum założyłam wątek o pewnym programie na TVN.
Program polega na tym, że uczestnicy muszą sobie nawzajem dokopać maksymalnie
dotkliwie, a potem ci, którzy przegrali mogą się zjednoczyć w imię dokopania
zwycięscy i pozbawić go wygranej, na którą zasłużył umiejętnie dokopując
innym. Odcinek, który oglądałam zainteresował mnie szczególnie, ponieważ
traktował o blondynkach. Prowadzący zapytał blond uczestniczkę, czy śmieszą ją
kawały o blondynkach. Odpowiedziała dumnie, że nawet sama niektóre
wymyśla. "Mniej niż zero to...? - zapytał prowadzący. "tyle ile inteligencji
ma blondynka" - odpowiedziała ta właśnie pani. Publika uśmiała się setnie.
Moim zdaniem pani poszła na łatwiznę, bo chcąc pozyskać sympatię publiczności
mogła jej się bardziej przypodobać deklarując na przykład "bo ja to se kurna
lubię kupić wino "Dziad" za cztery pińdziesiąt butelka, nawalić się jak
szpadel i wyp... się do rowu" - byłaby zabawa na sto dwa, bo ludzie na widowni
wiedzieliby dokładnie o jakim uroczym sposobie spędzania czasu ta pani mówi.
No a potem prowadzący poszedł w temat o blondynkach, który widać mu przypadł
do gustu i nie szczędził komentarzy typu "zobaczymy czy okaże się prawdziwą
blondynką" pod adresem innej uczestniczki, która miała za zadanie rozwiązać
prostacką krzyżówkę. Odpowiedzi na mój wątek przeważnie były utrzymane w
tonie "jak cię denerwuje to po co oglądasz" i "ja to już od dawna nie włączam
telewizora". Opinie typu "to okropne, że telewizja podbija sobie oglądalnośc
takim programem i takimi komentarzami" padały ze strony osób mieszkających
zagranicą. Dla mnie to właśnie jest nihilizm - po co się oburzać, skoro można
zignorować albo to, o czym nie wiemy - nie istnieje. I tak to się kręci. Ktoś
tworzy niskie standardy, żeby się przypodobać ogółowi, więc ten ogół,
naoglądany głupot, schodzi jeszcze niżej. I błędne koło.
- Gość: Zły Wilk o to chodzi... :-) n/tx IP: *.warszawa.cvx.ppp.tpnet.pl 02.07.03, 00:33
  
  Pozdrawiam -

"Wartości i nihilizm" - artykuł w Wyborczej

Najnowsze z forum Feminizm

Zaloguj się