Broń...

[chaladia]

Broń zawsze była dla ludzi Bliskiego Wschodu ważna. Niekoniecznie jako
narzędzie mordu, raczej jako atrybut niezależności, mozliwości
postawienia "na swoim", dla młodszych - dorosłości.
Muzułmanie w czasach Kalifatu i później - Sułtanatu Tureckiego zakazywali
chrześcijanom i żydom posiadania broni (z marnymi skutkami).
Wielu expatów starało się nabyć co ciekawsze sztuki zabytkowej broni, które
Europie mogły mieć nie raz gigantyczną wartość. I często się takie transakcje
udawało przeprowadzić...

Broń Biała

[chaladia]

Jak broń biała, to oczywiście stal damasceńska. Damascen jest to klinga kuta z
folii stalowej. Płatnerz wpierw rozklepuje napół- gorąco różne gatunki stali na
folię cienką, jak pergamin, a następnie "dokuwa" takie cienkie warstwy do
formowanej klingi. Najlepsze ostrza miały po kilka tysięcy warstw. Taka
technologia powoduje, że wprawny płatnerz może uzyskać niemal jednokierunkowe
ułożenie kryształów metalu, a przez to niezwykłą twardość przy ogromnej
sprężystości. Taki efekt kosztuje nie tylko ogrom pracy, ale "płaci się" także
wyglądem klingi. W porównaniu z naszymi europejskimi Sollingenami,
Victorinoxami czy tym bardziej polskimi Gerlachami damascen jest matowy i
szary, do tego ma widoczne nieregularne "słoje" kolejnych warstw folii. Za to
próba "ostrze w ostrze" damasena przeciw Sollingenowi zawsze kończy się
pęknięciem europejskiego ostrza i brakiem jakiegokolwiek śladu na damascenie.

Arabskie przysłowie mówi, że klingę należy zamawiać w Damaszku, ale do oprawy
wozić do Sanaa w Jemenie. Tam z kolei sztuka jublierskiej oprawy ostrzy w
srebro osiągnęła swoje apogeum. Pochwa i rękojeść ze srebra może kosztować
niezłą fortunę. Dla europejskich jubilerów ta roboa może się wydawać toporna
(bo i topornymi narzędzami posługują się jemeńscy jubilerzy), ale właśnie ten
rodzaj oprawy pasuje do arabskiej broni: szabli, khandżarów, jataganów itp.

[chaladia]

Aktualnie Arabowie są w procesie przezbrajania się.
W miejsce odprzodowych, gładkolufowych janczarek, Remingtonów, Martini-Henrych,
na koniec stosunkowo nowoczesnych Enfieldów kupują masowo tanie i niezawodne
Kałasze. I zdobią je po swojemu srebrem. W Jemenie mozna zobaczyć kałasze
wyglądające jak dzieła sztuki jubilerskiej.
Za to stosunkowo łatwo kupić tam XIX-wieczną janczarkę z lufą długości ponad 1
metr pieknie zdobioną w Saanie srebrem, albo i złotem. Pukawka taka może
pamiętać nie tylko T.E.Lawrance'a ale można nawet Legion Polski w Turcji Adama
Mickiewicza...

[survey06]

Wiem jak wygląda taki archaiczny samopał. Trzymałem w rękach. To robi wrażenie.
A jak do tego doszło. To dłuższa historia.

Onegdaj, w któryś piątek zostaliśmy zaproszeni z oficjalną wizytą do rodzinnej
wioski jednego z naszych „sadik’ów” zlokalizowanej na obrzeżu słynnych irackich
Marshes na południe od Al.-Amarah. Trochę pobłądziliśmy przy dojeździe. W
trakcie tego kluczenia natknęliśmy się na niewielkie stado dzików. Dziki sobie
spokojnie ryły na skraju pola specjalnie nie przejmując się nasza przypadkową
obecnością.

Na miejscu dowiedzieliśmy się, że mieszkancy okolicznych wiosek narzekają na
obecność dzików, bo im pola niszczą. Sami nie polują gdyż, ze względów
religijnych, dzika (po arabsku: hanzir) się nie tkną nie mówiąc już o
patroszeniu i spożywaniu mięsa. Ale nic nie mieli przeciwko temu abyśmy my
sobie zapolowali. Nasz finansista, Władek R. – były czynny sportowiec (m.in.
mistrz Polski w 5-cio boju nowoczesnym) i zapalony myśliwy dogadał wszystkie
szczegóły i zjawiliśmy się w we wiosce po tygodniu. I odbyło się … Safari nad
Tygrysem.

Jak to przebiegało? Land-Cruiser wjeżdżał w tereny porosłe tak wysoką trawę, że
kierowca nie widział nic przed sobą. Na dachu samochodu siedział Władek z
kałachem, którego z kolei przytrzymywał któryś z kolegów by nie spadł. Kierowca
jechał „na czuja” wykonując ściśle instrukcje przekazywane z dachu samochodu.
Niczego nie świadome dziki dawały się podejść na odległość celnego strzału.
Każde takie polowanie było udane. A mięso z dzików – po zbadaniu wycinków w
miejscowym laboratorium weterynaryjnym – zasilało naszą kuchnię. Nadwyżkami
dzieliliśmy się z zaprzyjaźnionymi budowami w Kurnah i w rejonie Basrah.
Podrzucaliśmy też czasami polędwicę „braci urzędniczej” siedzącej nad papierami
i rachunkami w Bagdadzie.

Niestety, „dobrze żarło, ale zdechło”. Nasze Safari skończyło się po jakichś 4-
5 miesiącach, kiedy władze wydały bezwzględny zakaz posiadania broni i amunicji
przez osoby cywilne. Trwała wojna iracko-irańska, a to wymuszało określone
restrykcje.

Po jakimś czasie od wprowadzenia zakazu, pojawili się ci sami „sadiki” z
propozycją przetrzepania dzików, bo się nadmiernie rozmnożyły. Okazało się przy
tym, że żadne użycie kałachów nie wchodzi w rachubę (harram) ale są dostępne
dwie strzelby myśliwskie, które nie są objęte zakazem używania.

No to pojechaliśmy. Tym razem nie rano a bliżej już zachodu słońca. I nie na
otwarte tereny, tylko w inne miejsce, na groblę, gdzie – według przewodników –
dziki przychodzą regularnie. Tam spotkaliśmy się z „myśliwymi”. Wiekowi starcy
przytargali z sobą autentyczne długolufowe zabytkowe strzelby, z których,
według opinii Władka, praktycznie nie można już strzelać. Oczywiście nie
mogliśmy im tego wprost powiedzieć. Poprosiliśmy o zaprezentowanie sposobu
użycia. Dzielny staruszek załadował jakiegoś samodzielnie skręconego patrona od
przodu lufy i podsypał prochu przy spuście. Następnie szmatą zasłonił sobie
prawą stronę twarzy, przyłożył giwerę do oka i pociągnął za cyngiel. Huku
specjalnie nie było, ale błysk i słup dymu robił wrażenie. Oczywiście patron
nie poleciał dalej jak 20-25 metrów. Nie mogliśmy dziadkom robić przykrości.
Podjechaliśmy naszą Toyotą na odległość może 10-12 metrów od miejsca z
wydeptanymi śladami dzików na grobli i spokojnie czekaliśmy. Już prawie zapadły
pełne ciemności gdy na groblę wylazł dość spory odyniec. Bez strachu i
właściwej dla dzikich zwierząt ostrożności wlepił wzrok w samochód i się po
prostu bezczelnie gapił. Wtedy staruszek wystrzelił. W błysku ognia (zadziałało
jak wybuch magnezji przy robieniu zdjęć w odległej przeszłości) widać było, że
dzik został nawet trafiony. Tylko cóż z tego. Nawet nie zakwiczał, tylko
chrząkając przeleciał przez groblę a za nim pobiegła niewielka gromadka loch i
warchlaków.

I takie było nasze ostatnie Safari nad Tygrysem.

Zastanawialiśmy się później, z jakiego okresu te strzelby mogły pochodzić.
Wychodziło na to, że mogły (aczkolwiek nie musiały) pamiętać czasy Wiosny Ludów
a może i nawet Powstania Listopadowego. Niestety, nie doszła do skutku już
planowana wizyta u naszych „strzelców” w celu zrobienia sobie pamiątkowych
zdjęć, w tym również, aby udokumentować te wspaniałe muzealne okazy broni
palnej. Wielka szkoda.


Tripoli; 30-07-2005

[chaladia]

XIX-wieczne armie, tak brytyjska, jak i francuska, turecka, włoska przezbrajały
się kilkukrotnie w ciągu stulecia. W czasie wojen napoleonskich w użyciu były
skłakowe gładkolufówki, w czasie wojny krymskiej pojawiły się gwintowane
odprzodowe kapiszonówki, w czasie wojny austriacko-pruskiej o Śląsk triumf
święcił odtylcowy karabin Dreyse'go, a pod koniec wieku wszystkie armie miały
czterotaktowe karabiny z magazynkami. Oczywiście przy każdej takiej wymianie
uzbrojenia coś trzeba było zrobić z przestarzałymi karabinami, których było
duuuużo (setki tysięcy). Najlepiej było zasilić nimi Afrykę i Bliski Wschód. A
że na Bliskim Wschodzie każdy chciał mieć broń, to i popyt był.
Dziś, dzięki suchemu klimatowi i dużej dbałości o te zabytki ich właścicieli
sporo muzealnych sztuk wciąż strzela.

[pam_pa_ram_pam]

Od paru lat mamy w Europie (w Polsce też) prawo pozwalające na posiadanie
fukcjonujących kopii broni palnej odprzodowej na proch dymny, pod warunkiem że
oryginał wzorcowy dla tej kopii powstał przed rokiem 1850.
Tak się składa, że do tej grupy "łapią się" nie tylko odprzodowe flinty
traperów, którzy zdobywali Dziki Zachód, ale także rewolwery Colta kal 0,45". A
takim "peacemakerem" to już można zgładzić 6 ludzi w ciągu paru sekund.
W Szkocji obserwuję wielkie zainteresowanie starą bronią (takoż starymi
samochodami, motocyklami itp). Są kluby łowieckie, gdzie poluje się tylko z
flint ładowanych przez wylot lufy i strzelających proche m dymnym...

Gun and 15 rounds of amunition...

[chaladia]

Pracując w różnych dzikich miejscach bywało, że Pracodawca (oczywiście nie
polski) nakazywał, by wyjeżdżając z campu na pustynię lub w sawannę brać ze
sobą broń. Podpisywało się wtedy w zeszycie "gun and 15 round of amunition"
(oraz oczywiście, gdzie się jedzie, kiedy wróci i gdzie się ewentualnie zostawi
informację o zmianie planów).
Mnie to spotkało raz - w Asjut. Nominalnie broń miała chronić od watah dzikich
psów, ale w razie czego komentarz (ustny) był taki: "nie strzelać do ludzi, bo
będzie riot przeciw Białym i wielu zgnie, ale gdyby riot był, to mierz dobrze i
staraj się zastrzelic kogoś z Kałaszem, zanim wystrzelisz 14 kulkę. Z Kałaszem
to już sobie poradzisz. 15 kulkę zachowaj dla siebie".
Te "guns" to były niezłe zabytki. Lugier 1908 i jeszcze bardziej archaiczny
Browning. Szkoda, że nie udało się ich zabrać do Polski. Ale już sam fakt ich
nie całkiem legalnego posiadania w Egipcie był ryzykowny - a co dopiero pokazać
się na lotnisku z czymś takim w bagażu...

[pam_pa_ram_pam]

W Glasgow nawiedziłem pułkowe muzeum, miejscopwego (chyba jednego z
najsłynniejszych w świecie) regimentu piechowy 42nd "Black Watch"
(czywiście "kilted" - czyli paradne mundury z kiltami, nie spodniami)
www.army.mod.uk/blackwatch/museum/intrduction.htm
Tu można sobie posłuchać pułkowego marsza na kobzie:
members.tripod.com/~DARTO/blackwatch.html
Można tam zobaczyc, jak często brytyjska armia zmieniała modele karabinów w XIX
wieku. No i oczywiście te wychodzące z uzycia modele były transferowane
najpierw do pułków kolonialnych obsadzanych przez krajowców, potem do lokalnej
obrony cywilnej w koloniach, a na koniec rozdawane zasłużonym rezerwistom.