Krynica, Tylicz, Muszynka, Muszyna

[madohora]

Jeszcze tych szlaków nie było a myśmy z koleżanką to wszystko "przecierały"

[madohora]

Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Tyliczu – dawna greckokatolicka cerkiew, zbudowana w 1743, znajdująca się w Tyliczu.
Po 1947 przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecnie użytkowana jako kaplica cmentarna parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tyliczu.
Cerkiew wpisano na listę zabytków w 1964. Została włączona do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

We wnętrzu polichromia. Część wykonanych w jej ramach malowideł (w tym postacie świętych Olgi i Włodzimierza) to kopie ikon z soboru św. Włodzimierza w Kijowie. Starszy jest ikonostas, powstały w XVIII wieku. W latach 80. XX wieku nieznani sprawcy wynieśli z niego część wizerunków, które zostały uzupełnione po 2001. Szczególną cechą ikonostasu w cerkwi w Tyliczu jest wielkość ikon patronów świątyni oraz św. Mikołaja, które, choć umiejscowione w najniższym rzędzie ikon, są znacznie wyższe niż carskie wrota i sięgają rzędu następnego.

[madohora]

Pomnik Kazimierza Pułaskiego w Tyliczu – pomnik poświęcony Kazimierzowi Pułaskiemu i 650-leciu Tylicza. Znajduje się na Rynku, na niewielkim kopcu. Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 29 czerwca 2013. Inicjatorami jego budowy było Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Tylicza, Parafia Tylicz oraz Urząd Miejski w Krynicy-Zdroju.

[madohora]

Na cokole pomnika (od strony północnej) znajduje się metalowa tablica z napisem majuskułą:

GEN. KAZIMIERZ PUŁASKI / 1745 - 1779 / BOHATER NARODU POLSKIEGO I AMERYKAŃSKIEGO / PRZYWÓDCA KONFEDERACJI BARSKIEJ W OKOLICACH / TYLICZA I MUSZYNKI W LATACH 1768 - 1772 / POD JEGO DOWÓDZTWEM / POLSKIE RYCERSTWO STOCZYŁO POD IZBAMI / KRWAWĄ BITWĘ Z WOJSKAMI ROSYJSKIMI

[madohora]

[madohora]

Miejscowość położona jest w dolinie górnego biegu rzeki Muszynka, na granicy dwóch regionów geograficznych: Góry Leluchowskie i Beskid Niski. Miejscowość od południa i północnego wschodu graniczy ze Słowacją. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 75, która prowadzi do leżącego na terenie wsi przejścia granicznego ze Słowacją. Droga ta przez Przełęcz Tylicką prowadzi dalej na Słowację do miejscowości Kurov.

[madohora]

1920 – powstaje Ochotnicza Straż Pożarna

[madohora]

Cerkiew św. Jana Ewangelisty w Muszynce – dawna greckokatolicka cerkiew znajdująca się w Muszynce.
Po 1947 przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecnie użytkowana jako kościół filialny parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tyliczu.
Cerkiew wpisano na listę zabytków w 1964. Została włączona do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

We wnętrzu budynku przetrwała w dobrym stanie polichromia wykonana na początku XX wieku, utrzymana w błękitnej tonacji kolorystycznej. W pomieszczeniu ołtarzowym znajduje się tylko obraz Trójcy Świętej, być może element niezachowanego do dnia dzisiejszego większego ołtarza. W cerkwi zachował się ikonostas z XVIII w. oraz dwa ołtarze boczne, jeden poświęcony św. Barbarze, drugi zaś – Maryi, przedstawionej jako królowa Nieba i Ziemi. Według legendy obraz św. Barbary znajdował się w latach 1769-1770 w polowym ołtarzu konfederatów barskich w czasie, gdy mieli oni swój obóz w okolicy Muszynki. Z osiemnastego wieku pochodzi również ambona z postaciami ośmiu Ojców Kościoła.

[madohora]

Muszyna (łac. Mussina, łem. Мушына) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Muszyna. Muszyna posiada status miejscowości uzdrowiskowej z licznymi odwiertami i rozlewniami wód mineralnych. Znajdują się tam pijalnie wody mineralnej, sanatoria uzdrowiskowe, baseny oraz parki.

[madohora]

Powstanie i rozwój Muszyny związane są z pobliskim pograniczem oraz z przebiegającym wzdłuż doliny Popradu starym szlakiem handlowym zwanym „węgierskim”. Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w akcie nadania z 1209 roku, w którym król węgierski Andrzej II zezwala na pobieranie cła nad rzeką Poprad koło Muszyny proboszczowi Adolfowi ze spiskiej kapituły św. Marcina. W tym czasie osada należała do rodu Niegowickich herbu Półkozic.

[madohora]

30 lipca 1391 roku król Władysław Jagiełło, chcąc sobie zjednać duchowieństwo, darowuje powtórnie tzw. klucz muszyński (dwa miasta i 35 wsi) biskupstwu krakowskiemu. Odtąd ziemie te były traktowane jako samodzielne jednostki administracyjne z własną administracją, wojskiem (piechotą zwaną harnikami) i sądownictwem. Z tego powodu obszar ten nazywany był Państwem Muszyńskim. W imieniu biskupów rządy sprawowali starostowie, z których najbardziej znany był Stanisław Kempiński, przyjaciel Jana Kochanowskiego, (Miejscowe liceum ma go za patrona)który imię jego utrwalił po nasze czasy we fraszce Do starosty muszyńskiego.

[madohora]

Muszyna wraz z kluczem pozostawała własnością biskupstwa krakowskiego do 1781 r., a po rozbiorach przeszła na rzecz skarbu austriackiego. Mimo że zaborca pozostawił istniejące instytucje, z czasem miejscowość zaczęła podupadać.

[madohora]

W latach 20. XX w. Muszyna w wyniku starań burmistrza Antoniego Jurczaka i dr Seweryna Mściwujewskiego stała się uzdrowiskiem. W 1930 została przyjęta do Związku Uzdrowisk Polskich. W 1932 dokonano odwiertu dwóch pierwszych źródeł mineralnych: Antoni (imię burmistrza Jurczaka) i Wanda (imię żony dr Mściwujewskiego).
Wybuch wojny w 1939 r. i okupacja spowodowały całkowitą dewastację urządzeń uzdrowiskowych. Po okupacji wraz z ustaniem walk zaczęła następować normalizacja. W 1958 r. w Muszynie wznowiono działalność o charakterze uzdrowiskowym. W uzdrowisku leczy się choroby układu oddechowego i układu pokarmowego.
Zasoby leczniczych wód mineralnych są głównym bogactwem Muszyny. Zawierają niezbędne człowiekowi biopierwiastki jak magnez, wapń, sód, potas, żelazo, selen czy lit.

[madohora]

[madohora]

Z wczesnych dokumentów źródłowych wynika, że w 1301 roku dobra w Muszynie wraz z zamkiem Płoche, zbudowanym według tradycji przez Berżewickich herbu Tatry, zostały nadane biskupowi krakowskiemu Janowi Muskacie przez króla węgierskiego Władysława[6]. Później włączono je do polskich dóbr koronnych jako królewszczyznę; w 1391 roku, za panowania Władysława Jagiełły, zostały odzyskane dla biskupstwa krakowskiego przez biskupa Jana z Radliczyc (część źródeł podaje, że dobra te powróciły do biskupów krakowskich w 1440 roku, gdy biskupem krakowskim był Zbigniew Oleśnicki[8]). Akt z 1468 roku wymienia starostę muszyńskiego; w dokumencie z 1488 roku pojawia się kasztelan muszyński

[madohora]

[madohora]

Państwo Muszyńskie (starostwo muszyńskie), zwane też kluczem muszyńskim, kresem biskupim państwa, kresem muszyńskim lub Biskupszczyzną – historyczne latyfundium w powiecie nowosądeckim przy granicy ze Słowacją (niegdyś zwaną Górnymi Węgrami), z centrum administracyjnym w Muszynie, o obszarze ok. 450 km², dysponujące własną administracją, sądownictwem i wojskiem, istniejące od XIII wieku do 1781 roku.

[madohora]

Państwo Muszyńskie należało do biskupów krakowskich do 1781 roku, kiedy przeszło na własność rządu austriackiego jako dobra kameralne; znajdujące się tam majątki przeznaczono na tzw. fundusz religijny. Wcześniej, w sierpniu 1770 roku, tereny te oderwano od Polski i przyłączono do Węgier. Po I rozbiorze Polski włączono je do Galicji.

[madohora]

W okresie istnienia latyfundium plagą tych okolic było zbójnictwo[4]; obecnie przez rejon Muszyny przebiega międzynarodowy Szlak Zbójników Karpackich (karpaccy zbójnicy działający na pograniczu polsko-słowacko-ukraińskim byli często nazywani beskidnikami; uprawiali swój proceder również w Bieszczadach).

[madohora]

Kościół Świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Krynica-Zdrój diecezji tarnowskiej.
Budowa obecnej świątyni rozpoczęła się w 1676 roku od poświęcenia kamienia węgielnego przez biskupa Trzebickiego. Prace budowlane trwały długo a świątynia została konsekrowana dopiero w 1749 roku przez biskupa krakowskiego Andrzeja Stanisława Załuskiego. Świątynia była wielokrotnie odnawiana, m.in. w 1803 roku kiedy to została nadbudowana zakrystia południowa oraz w 1950 roku kiedy to została dobudowana zakrystia północna.

Jest to świątynia wzniesiona w stylu barokowym, wybudowana z kamienia i otynkowana. Budowla jest jednonawowa, posiada wydłużoną czteroprzęsłową nawę i węższe prezbiterium, zamknięte półkoliście. Przy prezbiterium od strony południowej znajduje się kwadratowa zakrystia oraz nowa przybudówka od trony północnej. Na zewnątrz ściany są rozczłonkowane podziałami pilastrowymi i zwieńczone obiegającym gzymsem konsolkowym. We fryzie pod gzymsem są umieszczone otwory strzelnicze, świadczące o obronnej funkcji świątyni. Fasada jest zwieńczona trójkątnym przyczółkiem z podziałami ramowymi, w przyziemiu do wnętrza wchodzi się przez barokowy portal. Świątynia nakryta jest dachami dwuspadowymi z barokową wieżyczką na sygnaturkę z latarnią i baniastym dachem hełmowym. Wnętrze jest nakryte sklepieniami krzyżowymi opartymi na gurtach i spływającymi na filary przyścienne, podtrzymujące wydatny przełamujący się gzyms. Łuk tęczowy jest półkolisty i posiada belkę o ozdobnym wykroju z grupą Ukrzyżowania na globie ziemskim, w stylu późnobarokowym pochodzącą z przełomu XVII i XVIII wieku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Muszyna Poprad – nieczynny przystanek osobowy w Muszynie, w województwie małopolskim, w Polsce. Budynek dworcowy jest zamieszkany. Sezonowy ruch pociągów zawieszony od czerwcowej powodzi z 2010 roku. Nie kursują pociągi osobowe.