cmentarze wojenne w Warszawie

[loupgarou]

Witam!
Chodzi mi jednak tylko i wylacznie o cmentarze z I wojny swiatowej. nie
wiecie moze, czy byly jakies w Warszawie i czy pozostaly po nich jakies
slady??

[akcja1]

Tak-cmenarz wojskowy na Powązkach

[gocha115]

Cmentarz wloski na Belanach przy Lasku Bielanskim.

[sqh]

"Warszawa - Przewodnik Krajoznawczy" pod redakcją R. Danysz-Fleszarowej i J.
Kołodziejczyka, Warszawa 1938, podaje, że groby pierwszowojenne na Powązkach
Wojskowych znajdują się "na prawo od wejścia". Jest to rejon dzisiejszych
kwater A2, B2, C2 i po dawnych mogiłach nie ma już chyba śladu, podobnie jak po
kaplicy, która stała "na lewo od wejścia", czyli w rejonie dzisiejszego domu
przedpogrzebowego.

[sqh]

Magistracki Plan Miasta 1:10000, wydawany w latach 1931-39, wykazuje trzy, albo
nawet cztery malutkie cmentarzyki wojenne na przedpolu Fortu VII Zbarż. Dziś
jest to mniej-więcej zbieg Wirażowej i Winiarskiej. Nie byłem tam, ale
porównałem teren ze współczesną mapą 1:10000 i żadnego cmentarza na niej nie
ma - działki i zabudowa przemysłowa.

Przypuszczam, że pochodziły one jeszcze z jesieni 1914, gdy Niemcy podeszli
niemal pod samą Warszawę (z tego okresu pochodzi ponoć cmentarz wojenny w
Pęcicach), po czym zostali odrzuceni na linię Rawki, gdzie front zatrzymał się
do lata 1915.

[jaacek]

W samej Warszawie - poza Powązkami Wojskowymi - raczej nie ma w obrębie miasta
czytelnych pozostałości cmentarzy z I wojny. Co do okolic, to faktycznie: w
Pęcicach jest zdewastowany cmentarzyk (przy zakręcie asfaltowej drogi
okalającej park dworski trzeba odjechać nieco ku kępie drzew w polu polną
drogą). Na Żbikowie (dzielnica Pruszkowa) jest zbiorowa mogiła żołnierzy
rosyjskich i niemieckich ekshumowanych z innowierczego cmentarza w Józefowie
lub Koszajcu. Kilka lat temu była tam nawet tabliczka z nazwiskiem carskiego
oficera, ale nie wiem, czy ktokolwiek o tej mogile pamięta (nie byłem tam od
dawna). Ponadto trzeba pamiętać o ogromnym, uporządkowanym, ale bardzo
zniszczonym cmentarzu fortecznym w Modlinie (miejsce pochówków od czasów
napoleońskich). Kiedyś oglądając forty koło Pomiechówka widziałem rozkopane
przez amatorów-zbieraczy militariów mogiły żołnierskie z rozwłóczonymi wokół
kościami: to było dla mnie memento, że może lepiej, by te miejsca pozostały
jednak zapomniane.

[sqh]

jaacek napisał:

> Na Żbikowie (dzielnica Pruszkowa) jest zbiorowa mogiła żołnierzy
> rosyjskich i niemieckich ekshumowanych z innowierczego cmentarza w Józefowie
> lub Koszajcu.

W którym miejscu na Żbikowie? Na cmentarzu parafialnym, czy przy jakiejś ulicy?
Pytam, bo ostatnio na forum pruszkowskim dyskutowaliśmy właśnie o cmentarzach
wojennych w okolicy, ale o tej żbikowskiej mogile dowiedziałem się dopiero z
Twojego postu.

Zaś co do cmentarzy Twierdzy Modlin - oprócz głównego, uporządkowanego i
zagospodarowanego, są tam jeszcze dwa z 1915 roku, oba na północno-wschodnim
odcinku umocnień, który Niemcy wzięli szturmem. Jeden przylega do prawego barku
Fortu XVI, mogiły zdają się być ekshumowane, z wystroju ocalały resztki
ogrodzenia i kamienny mur z płaskorzeźbionym krzyżem oraz pozostałością
żeliwnej tablicy, drugi zaś leży przy szosie do Zegrza i znajdują się na nim
resztki pomnika, nieczytelne kamienie nagrobne i również resztki ogrodzenia.

[jaacek]

Chodzi o cmentarz parafialny na Żbikowie - groby znajdują się w tej części
cmentarza, która kiedyś była oddzielnym cmentarzem ewangelickim, mniej więcej
na pograniczu starego cmentarza katolickiego.

[sqh]

Dzięki - bywałem tam nie raz i przypuszczam, że nawet widziałem te mogiły, ale
zupełnie nie zarejestrowałem faktu, że są pierwszowojenne.

[gwiezdny.zalogowany]

Poniżej link do pocztówki z ok. 1915 roku:

gwiezdny.zalogowany.w.interia.pl/heldengraeber.jpg
Z opisu można wysnuć wnioski, że cmentarz nie jest stricte niemiecki. Ktoś
potrafi rozpoznać to miejsce? W dali po lewej to chyba cerkiew prawosławna, ale
która?

[ryszard.maczewski]

To nie cerkiewka. To brama wejściowa na cmentarz
www.warszawa1939.pl/forum/powazki.jpg - na 99% są to Powązki Wojskowe -
ale tego akurat nie jestem na 100% pewien.

[tomasz.urzykowski]

Jest jeszcze jeden, bardzo ciekawy cmentarz wojenny w pobliżu Warszawy. Znajduje się na południe od Konstancina, w pobliżu osiedla Cegielnia,
w polu, w lewo od szosy Konstancin-Góra Kalwaria. Pisaliśmy o nim 30 października ubiegłego roku. Załączam fragment tekstu.
Skarpa Oborska ? między Konstancinem a Łyczynem

18 października 1914 r. na tarasie kawiarni Niespodzianka mieszczącej się na dachu
ogromnej kamienicy przy pl. Unii Lubelskiej zebrał się tłum warszawiaków z lunetami i
lornetkami. Wypatrywali na horyzoncie świetlistych smug pocisków. Widowisku
towarzyszyły głuche odgłosy. Na południowych przedpolach Warszawy w okolicach
Obór trwała zacięta bitwa. Na okopane pozycje rosyjskie generała Szajdemana
nacierała 9. armia niemiecka generała von Mackensena. Tego samego, który w
sierpniu uczestniczył w zwycięskiej dla Niemców bitwie pod Tannenbergiem. Dziś
jedynymi pamiątkami po tych walkach są ledwo widoczne ślady okopów i wojenne
cmentarze. Mogiły kopano zaraz po zakończeniu walk. Formę architektoniczną
cmentarze uzyskiwały później, już po zajęciu Królestwa Polskiego przez Niemców
latem 1915 r. Tu obok siebie spoczywają żołnierze walczący w mundurach cesarstwa
niemieckiego i imperatora Rosji. Tak jak w Galicji, gdzie działał austriacki Oddział
Grobownictwa Wojennego, tak i na obszarach zdobytych przez Niemców specjalne
jednostki zajmowały się zakładaniem i projektowaniem cmentarzy wojennych, aby
godnie upamiętnić poległych ? także przeciwników.

[tomasz.urzykowski]

Warto czytać lokalną prasę. W gazetce „Lokalnej” ukazującej się w Wesołej,
Sulejówku i Halinowie przeczytałem ciekawą informację o grobie żołnierzy
Węgierskich z 1944 r. Mogiła znajduje się w lesie, na poligonie, gdzieś w
rejonie Sulejówka.