FREKWENCJA: KOMENTARZ SOCJOLOGA

[Gość: +++Ignorant]

uciekło

[Gość: +++Ignorant]

Wyniki podane przez PKW komentuje socjolog Tomasz Żukowski



ZOBACZ TAKŻE


• Sobotnia frekwencja: 17,61 proc. - oficjalne dane PKW (07-06-03, 21:34)







Rozmawia Piotr Pacewicz 08-06-2003, ostatnia aktualizacja 08-06-2003 02:00

Eurosceptycy i mieszkańcy wsi na razie zostali w domu
czytaj dalej »
r e k l a m a



Frekwencja jest zaskakująco niska. W sondażach deklarowano między 60 a 70
proc., a przy rozbiciu na dwa dni (wg PBS) odpowiednio 31 proc. w sobotę i 45
proc. w niedzielę. "Gazeta" ostrzegała , że sondaże są zawyżone, ale nawet my
jesteśmy rozczarowani.

Tomasz Żukowski, socjolog i politolog (pracuje w Uniwersytecie Warszawskim i
Wyższej Szkole Biznesu w Nowym Sączu): O tym, że sondaże zawyżają frekwencję,
mówili chyba wszyscy. Ale pamiętajmy, że jesteśmy dopiero po pierwszym dniu, a
tradycyjnym dniem wyborczym jest w Polsce niedziela.

Na Litwie także zmieniono tradycję. Pierwszego dnia poszło tam jednak aż 23
proc. W niedzielę głosowało więcej - 33 proc., do tego doszło 7 proc. głosów
nadesłanych pocztą.

- Podobnie może być u nas - w sondażach przedwyborczych głosowanie w niedzielę
deklarowało półtora raza więcej osób niż w sobotę.

Nawet jeśli przyjąć tę regułę "półtora raza lepszej niedzieli", trudno
uwierzyć, byśmy dobili do 50 proc.

- Może się nie uda, ale - powtórzę - nie znamy siły tradycji, nie wiemy też,
jak zareagują Polacy na wiadomość o niskiej frekwencji po pierwszym dniu. Z
perspektywy socjologii to głosowanie jest prototypowe, a o zachowaniach
prototypowych najtrudniej mówić.

Czy na podstawie frekwencji można spekulować o wynikach referendum?

- Wygląda na to, że w sobotę poszli głosować raczej zwolennicy Europy, a
eurosceptycy i wątpiący zostali w domach.

Dlatego wysoka frekwencja jest w Warszawie, szczególnie w inteligenckich
dzielnicach na Mokotowie i Żoliborzu?

- Tak, to potwierdzałoby przypuszczenie, że na razie głosowali przede
wszystkim zwolennicy integracji z miast. Do tego dołączył się pewnie efekt
weekendowy: zamożniejsi warszawiacy zagłosowali, by później spokojnie wyjechać
za miasto.

Obyczaje weekendowe mogą za to obniżyć frekwencję w dużych miastach drugiego
dnia. Część tych, którzy jeszcze nie głosowali, nie zdąży wrócić przed 20,
zwłaszcza jeśli będą korki.

Z mapy frekwencji widać podział na trzy części kraju: względnie wysoka
frekwencja na ziemiach odzyskanych, bardzo niska na wschodzie i średnio niska
w centrum.

- Najniższa frekwencja jest w województwach mniej zurbanizowanych, z przewagą
rolnictwa indywidualnego. Na wsiach głosowało tam w sobotę tylko kilka procent
uprawnionych. Powody były co najmniej dwa.

Po pierwsze, od dawna jest tam najwięcej eurosceptyków. Oni najprawdopodobniej
nie poszli na razie głosować.

Po drugie, w tradycyjnych społecznościach najsilniejszy jest wzór głosowania
po niedzielnej mszy.

Który z tych czynników był ważniejszy? Od odpowiedzi na to pytanie zależy
ostateczny wynik referendum.

A fenomen województwa zachodniopomorskiego, gdzie zanotowano drugą w kraju
frekwencję, gdzie jest też duży odsetek ludności wiejskiej?

- To już inna wieś, raczej z robotnikami rolnymi i ludnością napływową. Z
sondaży wiemy, że poparcie dla integracji było tam znacząco wyższe.

Jak to rozumieć? Słaba więź, wysokie bezrobocie, popegeerowskie regiony i
poparcie dla UE? Może w grę wchodzi przenikanie kulturowe, sąsiedztwo z
Niemcami?

- Bliskość Unii Europejskiej może tu mieć pewne znaczenie, ale najważniejsze
są względy gospodarcze i typ interesów. Ale to wymagałoby odrębnej, szerszej
analizy, na nią jest za wcześnie.

Kościół i Papież namawiali do głosowania na tak. Czy tradycyjne społeczności
posłuchają dziś tego wezwania?

- Będziemy wiedzieli w niedzielę wieczorem. Natomiast nie sposób wykluczyć, że
część eurosceptyków - pytanie jak wielką - te apele mogły, paradoksalnie,
zniechęcić do głosowania. W głowach tych ludzi powstawał dysonans, wewnętrzne
rozdarcie: "obawiam się Unii, a powinienem głosować, jak mówi Kościół czy
Papież". Niektórzy mogli w takiej sytuacji zostać w domu.

Na Litwie w niedzielę księża namawiali ludzi do głosowania. Jak zareagowaliby
wyborcy w Polsce na namowy księży czy polityków?

- Trudno powiedzieć. Nie wiemy, czy będą one miały miejsce, poza tym ludzie
reagują różnie na apele, tyle zresztą ich było w czasie kampanii. Na Litwie i
na Słowacji spory wpływ miały też media, zwłaszcza telewizja. W Polsce takie
wezwania z ekranu mogłyby naruszać ustawę referendalną.

Czy informacja o niskiej frekwencji, bez podania, ile było głosów na tak, a
ile na nie, zmobilizuje czy zniechęci?

- Raczej to pierwsze, ale bardzo ciepła pogoda może ludzi odciągać od
głosowania. Nie wiemy, jak to się skończy. Może być rozstrzygnięcie już dziś
lub sprawę weźmie w ręce parlament.