John Jacob Astor IV

[seremine]

John Jacob Astor IV ponad 120 lat temu przewidział powstanie telewizji, samolotów, broni atomowej, elektrycznych samochodów i Skype’a. Finansował eksperymenty Nikoli Tesli, jednego z największych wynalazców w historii. Wraz z kuzynem zbudował najbardziej luksusowy hotel świata – Waldorf-Astoria. Walczył w zwycięskiej wojnie o niepodległość Kuby. Był jednym z najbogatszych ludzi na Ziemi. Świat leżał u jego stóp. Aż w kwietniu 1912 wsiadł na pokład niezatapialnego Titanica

[seremine]

„Ciało nr 124. Mężczyzna. Szacowany wiek: 50 lat. Jasne włosy i wąsy. Ubranie: niebieski garnitur z serży, niebieska chusteczka do nosa z inicjałami „A.V.”, pasek ze złotą klamrą, brązowe buty z czerwonymi podeszwami, brązowa koszula flanelowa, litery „J.J.A.” z tyłu kołnierza. Przedmioty osobiste: złoty zegarek, złote spinki do mankietów z diamentami, pierścień wysadzany trzema diamentami, 225 funtów szterlingów w banknotach, 2440 dolarów amerykańskich w banknotach, 5 funtów szterlingów w złocie, 7 szylingów w srebrze, 5 monet frankowych, złoty ołówek, portfel”.

Wyłowione ciało zidentyfikowano jako pasażera pierwszej klasy: Johna Jacoba Astora IV.

Amerykański przedsiębiorca i wizjoner zostawił rodzinie fortunę szacowaną na 90 mln ówczesnych dolarów, czyli 2,3 mld dzisiejszych dolarów. To czyniło go najbogatszym człowiekiem na Titanicu i jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Od tego czasu jego postać obrosła legendami. Jedna z najpopularniejszych mówi, że gdy statek uderzył w górę lodową, Astor miał stwierdzić: „prosiłem o lód do drinka, ale nie przesadzajmy”. Rzeczywistość była jednak mniej śmieszna.

[seremine]

Baron pozłacanego wieku

Ludzie lecą na Saturna i Jowisza. Jowisz okazuje się planetą pokrytą dżunglą z mięsożernymi roślinami i latającymi jaszczurkami. Są też pokłady mineralne, które można eksploatować. Na Saturnie życie wygląda zgoła inaczej. Mieszkają tu dusze. Opowiadają przybyszom z Ziemi o śmierci. Jowisz jawi się jako Eden, Saturn jako Niebo dla chrześcijan.

[seremine]

Taką wizję przyszłości w roku 2000 Astor nakreślił w swojej powieści science-fiction „Podróż do innych światów” z 1894 roku. Egzotyczny spirytualizm autora dopełniają znacznie ciekawsze technikalia. Astor przewidział w swojej książce serię wynalazków, które w istocie powstały do końca XX wieku. To właśnie on jako pierwszy autor użył określenia „statek kosmiczny”. Przewidział również powstanie telewizji, kolorowej fotografii, szybkich samolotów i kolei, broni atomowej, elektrycznych samochodów, urządzeń wywołujących deszcz, radarów drogowych i georadarów, a nawet Skype’a. Wywróżył też czerpanie energii ze słońca i z wiatru oraz zaawansowaną medycynę.

[seremine]

Poza przewidywaniem przyszłości Astor był również wynalazcą. Opatentował hamulce rowerowe, urządzenie do produkcji gazu z torfowców i maszynę czyszczącą ulice. Jakkolwiek miały one swoje słabości. Nie wskazał, czym jego maszyna miałaby być zasilana. Nie wyposażył jej ani w silnik, ani w pedały. Podobnie statki kosmiczne z jego powieści unoszą się dzięki fikcyjnej sile antygrawitacyjnej zwanej apergią.

Astor zajął się maszyną do czyszczenia ulic, bo miał dość zakurzonych dróg w swoim rodzinnym Rhinebeck w stanie Nowy Jork. To właśnie tutaj przyszedł na świat w 1864 roku w bogatej rodzinie. Astorowie dorobili się na handlu futrem, po czym zajęli się nieruchomościami. Byli spowinowaceni z prezydenckim rodem Rooseveltów.

Młody Astor poszedł na Harvard. Następnie spędził za granicą trzy lata, a po powrocie przejął zarządzanie rodzinną fortuną, która głównie składała się z nieruchomości. Obok Andrew Carnegiego z branży stalowej, Johna D. Rockefellera z branży naftowej i J. P. Morgana z bankowości, był jednym z baronów tzw. wieku pozłacanego, jak nazywa się epokę rozkwitu przemysłu i wyzysku w USA od wojny secesyjnej do początku XX wieku.

W 1897 roku w Nowym Jorku zbudował hotel Astoria w sąsiedztwie hotelu Waldorf, który z kolei wzniósł jego kuzyn – William Waldorf Astor. Z czasem obydwa przybytki się połączyły, tworząc największy i najbardziej luksusowy hotel tamtych czasów – Waldorf-Astoria. Jako jeden z pierwszych oferował elektryczność, telefon i łazienkę w każdym pokoju. W ociekającym złotem hotelu odbywały się bale, na których bawili się milionerzy, politycy i ówcześni celebryci. O ironio, to właśnie w sali balowej hotelu Waldorf-Astoria cztery dni po zatonięciu Titanica rozpoczęto dochodzenie w sprawie katastrofy. To tu zebrali się amerykańscy senatorowie, aby wysłuchać zeznań tych, którzy przeżyli. Następnie dochodzenie przeniesiono do Waszyngtonu.

Kilka lat później Astor zbudował także nowojorskie hotele Knickerbocker i Hotel St. Regis. Wtedy był już jednak bohaterem wojennym.
Na wojnie

Amerykanie w końcu XIX wieku byli mocno poirytowani agresywną polityką nieokrzesanych hiszpańskich kolonizatorów na sąsiedniej Kubie. Chcieli wypchnąć Hiszpanów z tej części świata. Za pretekst do interwencji posłużyło zatonięcie amerykańskiego pancernika w 1898 roku w porcie w Hawanie. Gdy wybuchła wojna, Astor właśnie wrócił ze swojej podróży jachtem na Kubę. Popierał niepodległość kubańską, więc zgłosił się jako ochotnik do wojska, chociaż był na tyle bogaty, że z łatwością mógł uniknąć służby wojskowej.

Został od razu mianowany podpułkownikiem. Miał pod sobą batalion wolontariuszy. Wydał 100 tys. dolarów z własnych pieniędzy na wyposażenie żołnierzy. Na czas walk przekazał też swój jacht państwu. W wyniku krótkiej wojny Hiszpania utraciła Kubę, Filipiny, Portoryko i Guam. Tak skończył się hiszpański okres kolonializmu.
Wizjoner spotyka wizjonera

Po wojnie Astor zainwestował 100 tys. dolarów w firmę Nikoli Tesli. Był zafascynowany geniuszem serbskiego wynalazcy, który skonstruował setki urządzeń elektrycznych. Tesla wprowadził się do hotelu Waldorf-Astoria, gdzie mieszkał za darmo.

Zgodnie z umową miał wykorzystać pieniądze na udoskonalanie systemu przesyłania prądu i oświetlenia. Zamiast tego wydał je na spektakularne eksperymenty poświęcone bezprzewodowemu przesyłowi prądu, co stało się jego obsesją. Skończyły się one równie spektakularnym fiaskiem, a przy okazji Tesla o mało co nie spalił okolicy. Do tego skupiał się na odbiorze, jak twierdził, sygnałów od kosmitów. Astor stracił cierpliwość i zerwał z nim kontakt.

Ostatecznie mu jednak wybaczył. Panowie rozpoczęli nawet współpracę przy samobieżnym samolocie. Przerwała ją katastrofa Titanica. Po śmierci Astora kolejni inwestorzy zaczęli zrywać współpracę z Teslą. Wynalazca znalazł się na granicy bankructwa.
Dżentelmen do końca

Astor uchodził raczej za fajtłapę niż playboya. Niemałe oburzenie wywołał więc jego rozwód i powtórne małżeństwo. Z pierwszą żoną, Avą Lowle Willing, ożenił się w 1891 roku. Miał z nią dwójkę dzieci. Niestety, szybko się okazało, że Ava nie tyle poślubiła Johna, co jego pieniądze. Była szorstka zarówno względem niego, jak i dzieci. Po osiemnastu latach małżeństwo się rozpadło z hukiem. Niedługo potem, w 1911 roku, Astor ożenił się z osiemnastoletnią Madeleine Force. Nie był to mezalians, bo Force pochodziła z bogatej rodziny, problem polegał na tym, że była ona młodsza od niego o 29 lat. Co więcej, była nawet młodsza od syna Astora. Żeby uniknąć plotek i nienawistnych spojrzeń, młoda para wydłużyła miesiąc miodowy, udając się do Egiptu i Francji. Astor przepłacił tę decyzję życiem. Wiosną 1912 roku Astorowie postanowili wrócić do domu pierwszą klasą wypływającego w dziewiczy rejs Titanica.

Wsiedli na pokład we francuskim Cherbourgu wraz z kamerdynerem, pokojówką oraz pielęgniarką, która miała pomagać ciężarnej Madeleine. Zajęli kajuty C-62-64. Astor od początku rejsu był bardzo zainteresowany tym, jak działa statek i męczył kapitana o szczegóły.

Gdy 14 kwietnia o 23:40 Titanic uderzył w górę lodową, Astorowie byli już w łóżkach. John powiedział żonie, że coś się wydarzało i że lepiej będzie, jak wstanie, i się ubierze. Sam, szykując się, cały czas zapewniał ją, żeby się nie martwiła, bo przecież Titanic nie może zatonąć. Po chwili wyszedł z kajuty, aby zobaczyć, co się stało, i porozmawiać z kapitanem. Po powrocie wciąż wydawał się spokojny, chociaż prawdopodobnie wiedział już, że zagrożenie jest poważne.

Tymczasem pasażerowie pierwszej klasy powoli opuszczali już swoje kajuty. Astorowie również. Założyli kamizelki ratunkowe i zaczęli… ujeżdżać mechaniczne konie w siłowni. John rozciął jedną z dodatkowych kamizelek, żeby pokazać Madeleine, z czego są zrobione. Chociaż trwała już ewakuacja, wciąż zachowywał spokój. Obśmiał się na myśl, żeby przesiadać się z solidnego statku do małych łodzi ratunkowych. Uważał, że są one bardziej niebezpieczne od Titanica.

Zmienił zdanie ok. 1:45, gdy kończono kompletować pasażerów do łodzi nr 4. Pomógł żonie, pokojówce i pielęgniarce wejść na pokład. Zapytał, czy może do nich dołączyć ze względu na stan Madeleine. Dostał odpowiedź, że mężczyźni będą wpuszczeni po kobietach i dzieciach. Zapytał o numer łodzi. Gdy została ona opuszczona, Astor stał samotnie i patrzył się na ludzi, którzy próbowali w panice się ratować.

Po raz ostatni Astor był widziany, jak na uboczu palił papierosa z dziennikarzem, Jacquesem Futrellem. Świadkowie zapamiętali, że byli spokojni i sprawiali wrażenie pogodzonych z nadchodzącą śmiercią. O 2:20 statek znalazł się pod wodą.

Ciało Astora zidentyfikowano po inicjałach na ubraniu. Większość fortuny odziedziczył jego syn Vincent. W 1918 roku zajął dwunaste miejsce na pierwszej w historii liście najbogatszych Amerykanów „Forbesa”.

Hotel Waldorf-Astoria w połowie XX wieku przejął Conrad Hilton. W 2014 roku grupa Hilton Worldwide sprzedała go chińskiej grupie ubezpieczeniowej.

Cztery lata po katastrofie Titanica odcięty od finansowania Nikola Tesla zbankrutował. Mimo swojego geniuszu zmarł w biedzie i samotności.

Dziś jego imię nosi światowy lider w produkcji samochodów elektrycznych – firma Tesla Motors. Jej szef Elon Musk, który planuje wysłać ludzi na Marsa, wciela w życie futurystyczne wizje, które Tesla i Astor widzieli w snach.

[seremine]

Ciekawe