Rzeczowniki pospolite od nazw własnych

[meduza7]

Sztandarowy przykład: rower, od firmy Rover. Czyżby kiedyś sprowadzano do
polski bicykle wyłącznie tej marki? A może produkowaliśmy je na licencji?
Adidasy - mimo obecności na rynku różnych Pum, Nike i Reeboków, nadal
potocznie tak się mówi na obuwie sportowe.
Neska - tak się mówiło na kawę rozpuszczalną. Co prawda od dawna już nie
słyszałam tego słowa, ale może się jeszcze gdzieś utrzymało?

Znacie jeszcze jakieś przykłady?

[mika_p]

Pampersy, oczywiście

[kotulina]

Niwejka od kremu Nivea, ale co do roweru to jesteś pewna, że on od
firmy Rover pochodzi? Może od słowa "rover" - "włóczęga"?

Spa - belgijskie uzdrowisko

Frankfurterka - od nazwy miasta,

Hamburger - od nazwy miasta

Winda, bo wynalazcą był niejaki G. Window

Prysznic od Priessnitza - wodolekarza ze Śląska, ale od czeskiej
strony.

Buncloki - porcelanowe naczynia. Określenie wywodzi się z
niemieckiej nazwy Bolesławca - Bunzlau.

Kátóléna

[pr0fes0r]

> Winda, bo wynalazcą był niejaki G. Window

A nie Otis aby?

[zbigniew_]

Rower na pewno od Rovera - firmy. Twoje przykłady to od nazwisk twórców - tego
jest całe multum.
dagerotyp - Daugerre
kolt - Colt
diesel - Diesel
pasteryzacja - Pasteur
saksofon - Sax
Meduza zaproponowała eponimy, które zostały utworzone od nazwy firmy a objęły
pojęciowo także produkty innych firm.
O takie trudniej, ale mam kilka:
magi - przyprawa do zup firmy Maggi
junkers - piecyk gazowy firmy Junkers
żyletka - Gillette
ksero - Xerox
z nowszych
jaccusi- Jaccusi
segway - pojazd dwukołowy
ze starszych
potwierdzam elektroluks -rzeczywiście, niegdyś często słyszany

Elektryzujący eponim

[kornel-1]

Słówko pasteryzacja przypomniało mi zabawną historię wiążącą się z
eponimami.
Pod koniec XIX wieku w Stanach Zjednoczonych trwała wojna między zwolennikami i
przeciwnikami zastosowania prądu zmiennego do przesyłania energii elektrycznej
[1]. Orędownikiem tego dziś powszechnie stosowanego sposobu był
Jerzy Westinghouse,
jego zagorzałym przeciwnikiem - Tomasz Edison. Aby przekonać innych, że prąd
zmienny jest wyjątkowo niebezpieczny, Edison przedstawiał pokazy zabijania
zwierząt właśnie prądem zmiennym. Mało tego - aby zohydzić przeciwnika w oczach
społeczeństwa zaproponował używanie prądu zmiennego przy egzekucji na krześle
elektrycznym, a samą czynność - zwestinghauzowaniem.
Słówko zachowało się do dziś w języku angielskim
(westinghousing)


Kornel

[1] patrz na przykład
Geniusz
z Wrocławia

[zbigniew_]

Jerzy????

raczej od "die Winde"

[zuq1]

"Winda, bo wynalazcą był niejaki G. Window" - toś chyba trochę
przesadziła, Kotulino. "Winde" to po niemiecku "wciągarka" (np. na
budowie) - żeby było śmieszniej, Niemcy mawiają jednak Aufzug,
Fahrstuhl lub Lift.

[kotulina]

Kiedyś była seria dowcipów o radzieckich naukowcach.

Wind to po angielsku nawijać i pewnie o to chodzi w nazwie "windy".

Wind to po angielsku wiatr, a window to pewnie "wietrznica" w
sensie "okno".

Swoją drogą ciekawe, że i w naszym języku podobnie brzmią z-wijać i
wiać (funkcja wiatru).

[horatio_valor]

Czy tylko ja mam wrażenie, że 'elektroluks' w sensie 'odkurzacza' w ciągu
ostatnich lat wyraźnie ustępuje? W latach 80. 'elektroluks' był powszechny.

Przed tenisówkami były 'pepegi' (od napisu PPG Polski Przemysł Gumowy bodaj).
Dziś już chyba niespotykane, ale chyba jeszcze rozumiane.

Na marginesie: polszczyzna jest unikalnym językiem jeśli chodzi o nazwę roweru.
Wszędzie indziej jest albo 'bicykl' ("dwukołowiec"), 'welocyped' ("szybkonóg")
albo derywaty własne typu Fahrrad, jizdni kolo, koleło czy jitensha. Ciekawe,
czy Rover wie, że w Polsce 'rower' to rower...

[dar61]

Melduję posłusznie {Horacemu}, że już w l. 60. w mej rodzinie,
mieszkającej na wyczyszczonym z regionalizmów zachodzie Polski,
wysyconym przesiedleńcami - w ogóle nie znano elektroluksowej nazwy,
a odkurzacze były codziennością.

[meduza7]

Gilotyna, hehehe.

[ewa9717]

I nikotyna, zeby do rymu było. A tak w ogóle: nie prosciej zajrzeć
np. do "Słownika eponimów" Kopalińskiego?

[zbigniew_]

Oczywiście , że nie.
Nie każdy ma dostęp do tego słownika, ot tak, od ręki Trzeba pójść do księgarni
i kupić.

[kornel-1]

A jest gazik w tym słowniku?

k.

[ja22ek]

I łazik (od UAZ)?

[a_weasley]

Ja22ek napisał:

> I łazik (od UAZ)?

Nie. Słowo lazik nabrało w języku polskim znaczenia "mały samochód terenowy lub uterenowiony" na długo zanim firmę GAZ przeniesiono z Gorkowska do Uljanowska.

[a_weasley]

Gornel-1 napisał:

> A jest gazik w tym słowniku?

A co by miał tam robić? Ta nazwa oznaczała tylko pojazdy konkretnej marki, podobnie jak emka (samochód GAZ M1, motor M-72), kaśka (motor K-750) i wiele innych. Eponimem na określenie małej terenówki z otwartym nadwoziem był i pozostał jeep.
Już prędzej dekawka by się tam mogła znaleźć, był czas, że ta nazwa bywała używana w znaczeniu ogólnym "mały samochód osobowy".

Rzeczowniki pospolite od nazw firmowych

[a_weasley]

Klakson, od firmy Claxon, która jako pierwsza wprowadziła na rynek elektryczne sygnały dźwiękowe.
Dżip.
W przeszłości browning (pisane też fonetycznie, niekiedy przekręcane na brauling) - pistolet samopowtarzalny (por. "W małym dworku" Witkacego: "Zabiłem cię [...] tym oto browningiem systemu Clement"), delko - aparat zapłonowy.
Rzadki przypadek apelatywizacji skrótowca literowego - cepeen, do dziś funkcjonujący jako określenie stacji benzynowej, pomimo że nawet CPN zmienił nazwę na Orlen.