aleksandra.cichocka
07.06.02, 11:46
W związku z pytaniami o dietę przy podwyższonym poziomie cholesterolu we krwi
przedstawiam Państwu 10 zasad racjonalnego żywienia, opracowanych przez prof.
W.B. Szostaka i prof. B. Cybulską z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.
Stanowią one rekomendacje Narodowego Programu Profilaktyki Cholesterolowej dla
dorosłych Polaków.Jest to sposób żywienia pozwalający obniżyć podwyższony
poziom cholesterolu we krwi, jak i skuteczny w zapobieganiu podwyższonemu
poziomowi cholesterolu we krwi i rozwojowi choroby wieńcowej.
1/ DBAJ O RÓŻNORODNOŚĆ SPOŻYWANYCH PRODUKTÓW
Nie ma produktu spożywczego, który by zawierał wszystkie niezbędne
składniki pokarmowe w dużych ilościach. Dlatego mało urozmaicone pożywienie
może powodować niedobory niektórych składników pokarmowych. Jest to bardzo
ważne, aby codziennie spożywać produkty zbożowe, mleczne, wysokobiałkowe (ryby,
drób, chude mięso, nasiona roślin strączkowych), warzywa i owoce. Nie tylko
dzienna, lecz także jednorazowa racja pokarmowa powinna być urozmaicona.
Wybierając produkty spożywcze kieruj się wskazaniami Piramidy Żywności
i dodatkowymi informacjami umieszczonymi pod nią.
2/ UNIKAJ NADWAGI I OTYŁOŚCI
Możesz to osiągnąć poprzez zrównoważenie ilości spożywanego pożywienia
z aktywnością fizyczną. Ludzie pracujący fizycznie lub uprawiający ćwiczenia
powinni jadać więcej produktów zbożowych, niż ludzie prowadzący siedzący tryb
życia. Mogą również spożywać nieco więcej produktów zawierających tłuszcze.
U otyłych częściej występują wysokie stężenia cholesterolu i
triglicerydów w surowicy, niedokrwienna choroba serca, cukrzyca, nadciśnienie
tętnicze i inne choroby. Dotyczy to w szczególności otyłości brzusznej.
Jeśli jesteś otyły, to powinieneś ograniczyć spożycie produktów
wysokokalorycznych, do których zalicza się przede wszystkim tłuszcze, słodycze
i alkohol. Powinieneś także zwiększyć swoją aktywność fizyczną. Obniżenie masy
ciała o około 10% znacznie zmniejsza zagrożenie chorobami układu krążenia.
Pamiętaj także, że bardzo ważne jest wystrzeganie się ponownego tycia po
skutecznym odchudzaniu. Naprzemienne odchudzanie i tycie jest szkodliwe dla
zdrowia.
3/ PRODUKY ZBOŻOWE POWINNY BYĆ GŁÓWNYM ŹRÓDŁEM KALORII W TWOIM ŻYWIENIU
Codzienne spożywanie razowego pieczywa reguluje pracę przewodu
pokarmowego, zapobiega zaparciom, daje poczucie sytości i ułatwia utrzymanie
należnej masy ciała. Grupa produktów zbożowych jest dobrym źródłem węglowodanów
złożonych dostarczających energię Twoim mięśniom, białko, witaminę B1, niacynę,
magnez, żelazo, cynk i błonnik pokarmowy. Przyswajalność żelaza z produktów
zbożowych poprawia się znacznie przy równoczesnym spożyciu produktów
obfitujących w witaminę C.
4/ SPOŻYWAJ CODZIENNIE CO NAJMNIEJ 2 DUŻE SZKLANKI MLEKA
Mleko jest najważniejszym źródłem wapnia w diecie. Dwie duże szklanki
mleka (600ml) spożywane codziennie zapewniają prawie wystarczającą ilość tego
składnika. Mleko jest również dobrym źródłem wysokowartościowego białka i
witaminy B2. Zaleca się spożywanie mleka chudego, bowiem tłuszcz mleczny i
cholesterol, które znajdują się również w tłustych serach, sprzyjają rozwojowi
miażdżycy tętnic. Żółte sery zawierają ponadto dużo soli.
Młodzież, kobiety ciężarne i karmiące powinny spożywać co najmniej 4
szklanki.
Mleko może być zastępowane jogurtem lub kefirem, a częściowo także
serami.
5/ SPOŻYWAJ Z UMIAREM MIĘSO I JEGO ZAMIENNIKI. WYBIERAJ CODZIENNIE INNY PRODUKT
Z TEJ GRUPY
Spożywanie ryb, szczególnie tłustych ryb morskich, 2-3 razy w tygodniu
należy do zasad profilaktyki niedokrwiennej choroby serca. Nasiona roślin
strączkowych, będące również dobrym źródłem białka, mają także znaczenie w
profilaktyce miażdżycy. Mięso jest dobrym źródłem białka, ale i żelaza, cynku,
witaminy B1 i niacyny. Należy wybierać chude gatunki.
6/ SPOŻYWAJ CODZIENNIE DUŻO WARZYW I OWOCÓW
Dużo warzyw i owoców zapewnia organizmowi wystarczającą ilość witaminy
C i beta karotenu, składników mineralnych i błonnika. Witaminom zawartym w
warzywach i owocach przypisuje się działanie przeciwmiażdżycowe i
przeciwnowotworowe. Ponadto potas występujący obficie w warzywach i owocach
obniża ciśnienie krwi. Błonnik w nich zawarty nie tylko reguluje pracę przewodu
pokarmowego i zapobiega zaparciom, ale także obniża stężenie cholesterolu w
surowicy i poprawia tolerancję glukozy. Zapobiega także nowotworom jelita
grubego.
7/ OGRANICZAJ SPOŻYCIE TŁUSZCZÓW, W SZCZEGÓLNOŚCI ZWIERZĘCYCH, A TAKŻE
PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH CHOLESTEROL
Tłuszcze zwierzęce podnoszą poziom cholesterolu w surowicy i zwiększają
krzepliwość krwi. Produkty obfitujące w cholesterol (przede wszystkim podroby i
jaja) również podnoszą stężenie cholesterolu. Oleje roślinne nie wykazują
takiego działania. Zastępując tłuszcze zwierzęce olejami roślinnymi należy
pamiętać, że ogólne spożycie tłuszczu powinno być mniejsze, niż wynika to ze
zwyczajów żywieniowych.
Pamiętaj, że dużo tłuszczu niekorzystnego dla zdrowia znajduje się
także w tłustym mięsie, tłustych wędlinach, ciastach, czekoladzie, kremach,
lodach, chipsach. Unikaj spożywania tych produktów.
Przygotowując mięso do spożycia oddziel widoczny tłuszcz. Spośród
różnych technik kulinarnych godne polecenia jest gotowanie i pieczenie bez
tłuszczu.
Jeżeli smarujesz pieczywo, to smaruj cienką warstwą. Ludzie z podwyższonym
stężeniem cholesterolu nie powinni spożywać masła i smalcu. Mogą smarować
miękką margaryną.
8/ UNIKAJ CUKRU I SŁODYCZY
Unikanie cukru i słodyczy chroni przed próchnicą zębów i ułatwia
utrzymanie należnej masy ciała. Cukier nie dostarcza żadnych niezbędnych
składników odżywczych, a jako bogate źródło energii wypiera z żywienia produkty
zawierające te składniki. Ponadto fruktoza zawarta w cukrze podnosi stężenie
tróglicerydów w surowicy, co jest szczególnie wyraźne u pacjentów z
hipertróglicerydemią.
9/ OGRANICZAJ SPOŻYCIE SOLI
Sól podnosi ciśnienie krwi u wielu ludzi. Ograniczać spożycie soli
powinni w szczególności pacjenci z nadciśnieniem oraz osoby z rodzin, w których
występuje nadciśnienie.
Dzienne spożycie soli nie powinno przekraczać 6g. Aktualne spożycie w
Polsce jest znacznie wyższe. Należy więc rezygnować z dosalania potraw przed
spożyciem i ograniczać dodawanie soli w czasie gotowania.
10/ UNIKAJ ALKOHOLU
Alkohol jest bogatym źródłem energii, nie zawiera żadnych niezbędnych
składników pokarmowych, a u osób z podwyższonym stężeniem tróglicerydów sprzyja
jego dalszemu wzrostowi. Podnosi także ciśnienie krwi. Wysokie spożycie stanowi
ryzyko nagłej śmierci sercowej, a częste spożywanie umiarkowanych nawet ilości
może prowadzić do uzależnienia. Ludzie pijący znacznie częściej chorują na
marskość wątroby, zwyrodnienie mięśnia serca i inne choroby. Rzadsze
występowanie niedokrwiennej choroby serca u ludzi pijących alkohol nie
uzasadnia jego stosowania w profilaktyce miażdżycy.
Dodatkowa uwaga: Osobom z podwyższonym poziomem trójglicerydów (TG) we krwi
zaleca się przede wszystkim schudnięcie, jeśli mają nadwagę lub otyłość;
zmniejszenie lub zrezygnowanie ze spożywania alkoholu; zmniejszenie spożycia
cukru i produktów zawierających cukier (w tym również zmniejszenie spożycia
owoców); zmniejszenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych (NKT) i
cholesterolu; zwiększenie spożycia tłustych ryb morskich (śledź, makrela,
łosoś), które zawierają dużo wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny
omega-3 obniżających poziom TG we krwi; jeśli istnieje konieczność szybkiego
obniżenia stężenia trójglicerydów, należy stosować dietę beztłuszczową co
najmniej przez trzy dni. Osoba z podwyższonym poziomem trójglicerydów we krwi
powinna być pod kontrolą lekarza, który decyduje, czy poza dietą, wprowadzić do
leczenia leki.
Zalecając spożywanie codziennie dużo warzyw i owoców i nie zaleca się
nadmiernego spożywania tych produktów. Codzienne spożywanie 70 dag warzyw i