Pytanie o copyrright

[hayek_mises]

Mam pytanie.
Oto hipotetyczna sytuacja. Autor X zwraca się do Wydawnictwa Y z prośbą o
wydanie jego książki. Wydawnictwo Y zgadza się i wydaje książkę (opłaca
recenzję, koszty druku, składu itd). Pytanie: kto ma copyright do tej książki
jeśli między X a Y nie została podpisana żadna umowa?

[skajstop]

Jakim cudem wydawnictwo może wydać ci książkę, skoro nie podpisało na nią żadnej
umowy????

[hayek_mises]

Zakładajmy, że Autor X nie zawarł umowy pisemnej a Wydawnictwo wydaje książkę.
Autor X napisał tylko prośbę o wydanie książki.
Co w takiej sytuacji?

[skajstop]

Widzisz, moim zdaniem kwestia copyrightu schodzi wtedy na plan dalszy, bo ów
autor X oczywiście ma (c), wydawca zwykle dokłada swój, na konkretne wydanie -
natomiast o wiele ciekawszym zagadnieniem jest, na jakiej podstawie wydawnictwo
puściło książkę???
Moim zdaniem prośba autora to trochę za mało. Powiedziałbym ostrożnie, że
opublikowanie książki bez umowy to spora niefrasobliwość obu stron, co może się
skończyć w sądzie...

[hayek_mises]

Brak umowy to spora niefrasobliwość, tylko czy bardziej autora X czy wydawnictwa Y.
Co więcej autor X własnie się dowiedział, ze w książce na stronie redakcyjnej
copyright ma tylko wydawnictwo a jego copyrightu nie ma). Nie rozumie zasad na
jakich to się stało, bo nie podpisywał jakiegokolwiek zrzeczenia się praw
autorskich.

[azubin]

Prawa autorskie oczywiście pozostają przy autorze. Jak rozumiem na okładce jest
nazwisko właściwego autora? Co więcej, ponieważ umowa między stronami jest ustna
(na jakiejś podstawie ta książka wyszła) to licencja na nią jest niewyłączna,
czyli autor może udzielić dalszych licencji na wydanie tej książki.
W przypadku, gdyby wydawnictwo rościło sobie jakiekolwiek inne prawa do książki
(choćby do jej autorskich praw majątkowych) pozostaje iść do sądu. W opisanym
przypadku (jeśli stan faktyczny przedstawia się tak, jak został przedstawiony)
sprawa powinna być raczej banalna
PS: nota copyright nie ma w naszym systemie prawnym naprawdę żadnego znaczenia
(podobnie jest w Europie, a także w USA, które odeszły od pierwotnego znaczenia
tej noty - w tej chwili jej główną funkcją jest zapewnienie pewności obrotu i
ułatwień w tym zakresie).

pozdrawiam

[skajstop]

Oczywiście, że można iść do sądu, niemniej do czasu rozstrzygnięcia blokuje to
moim zdaniem wydanie książki gdzieś indziej. Dlatego jestem nadal w szoku, że
bez umowy autor X się na to zdecydował :)

Na przykład nie ustalił tantiem... i teraz każda ze stron może sobie twierdzić,
co chce...

[azubin]

No niestety blokuje. Ale tak to już niestety jest. Ja na miejscu potencjalnego
nowego wydawcy też bym się obawiał, że poprzedni wydawca np. w ostatecznym
momencie wyciągnie jakąś umowę i okaże się, że prawa istotnie zostały
przeniesione...

Swoją drogą zetknąłem się już kilka razy z takimi sytuacjami, kiedy ktoś
twierdził, że np. nie było żadnej umowy, czy dokumentów (i sprawa wyglądała
wspaniale i banalnie), a potem nagle okazywało się, że w rzeczywistości coś tam
podpisywał i wszystko się komplikuje.
Ale rzeczywiście niesporządzenie pisemnej umowy w takiej sytuacji jest co
najmniej dziwne..

[hayek_mises]

Nie było żadnej umowy
PS: autor X nie jest jedynym takim przypadkiem, jest takich więcej :)

[azubin]

A mógłbyś się podzielić nazwą owego wydawnictwa???

[hayek_mises]

sytuacja jest hipotetyczna :)

[skajstop]

Jeżeli sytuacja jest hipotetyczna, to nie warto dalej o niej rozmawiać. Po
prostu należy mieć UMOWĘ na książkę, a nie tylko bilet autobusowy :)
I nie doprowadzać do tak absurdalnego naruszenia własnych autorskich interesów.

Jeżeli sytuacja nie jest hipotetyczna, niech autor X jak najszybciej wezwie na
piśmie wydawcę do ustalenia wszelkich warunków i spraw wynikających z wydania
książki. Bo jeżeli tego nie zrobi, to prędzej czy później rzecz oprze się o
sąd... albo któraś ze stron wpadnie w ciężką frustrację i najpewniej bęzie to
wspominany już tutaj autor X.

[hayek_mises]

A dlaczego autor X miaby wpadać w frustrację? - przecież sprawa jest banalna i
prawo jest po jego stronie

[skajstop]

Ze smutkiem przyznam, że tej postawy nie rozumiem. Po pierwsze, bawimy się w
konwencję "koleżanka chciała zapytać, czy...", co już samo w sobie jest
pozbawione sensu, skoro i tak ukrywasz się za nickiem :)

Po drugie, zdajesz się wciąż nie dostrzegać istoty problemu. A sedno leży w tym,
że sprawa jest banalna, co w razie jakichkolwiek sporów pomiędzy autorem X a
wydawcą skończy się w sądzie i potrwa parę lat, generując koszty i frustracje
właśnie.

Zaiste, banalna sytuacja, kiedy tekst zostaje w takim przypadku zablokowany na
parę lat, póki Łaskawy Sąd nie orzeknie, że racja po stronie autora. A wbrew
pozorom, jeżeli nie ma żadnych papierów, może wcale tak nie rozstrzygnąć sprawy.
Bo tzw. pragmantyka będzie raczej po stronie wydawcy. Żaden normalny autor nigdy
się tak nie zachowa, jak ów autor X.

Dotarło?

[hayek_mises]

Ja rzekłbym, że pragmatyka (i ustawa) jest po stronie autora.
Czy to nie wydawnictwo popełniło błąd?

[skajstop]

Nie gniewaj się i spróbuj zrozumieć, że ja nie staram się być złośliwy. Ale
racji nie masz za grosz. Kiedy przyjdzie ustalać, co i jak było na gębę, to
będzie słowo przeciwko słowu, z tym, że ty powiesz, że było tak, a wydawca
przedstawi np. troje pracown ików i powie, że było inaczej. A nawet, że była
umowa, ale zaginęła, co potwierdzi sekretarka wydawcy. I co zrobisz?

To, co da się ustalić po tych trzech latach na pewno, to że masz niezbywalne
prawo do tesktu, do sygnowania go nazwiskiem. Ale już w kwestiach majątkowych -
wcale nie jest to pewne, bo może sie ich ustnie zrzekłeś?

[skajstop]

Aha, i co do błędów. Obie strony popełniły błąd żałosnego braku profesjonalizmu.
Ale na takim błędzie autor ucierpi bardziej, o to chodzi.

[hayek_mises]

Zrzeczenie się ustne nie ma znaczenia.

Art. 53.
Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy
pisemnej pod rygorem nieważności. [...]


PS: nie przeszkadza mi Twoja złośliwość. Po prostu drażę temat

[skajstop]

Ja nie jestem złośliwy. Różnica pomiędzy nami polega jednak na tym, że ty
spojrzałeś do ustawy i wiesz, że masz rację, a ja widziałem parę procesów, znam
więc zadziwiające rozstrzygnięcia _praktyczne_. Stąd wiem, że w sensie
teoretycznym oczywiście w końcu każdą taką sprawę raczej wygrasz, ale jak sobie
myślę, że np. uda się dopiąć swego po trzech latach i czternastu rozprawach, to
złe, złe, złe słowa cisną mi się na usta... :)

Poza tym, taka dyskusja ma sens, o ile rzecz zaszła i trzeba się ratować. Jeżeli
nie zaszła, nie nalezy po prostu doprowadzać do powstania problemu, i tyle :)

[hayek_mises]

Załóżmy, ze autor X chciał tylko się upewnić jak przedstawia się sytuacja pod
względem prawnym. Zakłada, ze strony nie zdecydują się na proces, a problem da
się rozwiązać inną drogą.

[mw73]

Szczerze mówiąc, nie mogę uwierzyć w to, żeby jakieś wydawnictwo działało w
taki sposób. Sytucja jest więc faktycznie czysto hipotetyczna. Przecież umowa
jest sprawą zasadniczą i podstawową, a w opisanej sytuacji wydawca w żadnym
stopniu nie zabezpieczył swoich interesów. Wydał książkę nielegalnie. Prawo
autorskie wyraźnie mówi, że dla umowy wymagana jest forma pisemna pod rygorem
jej nieważności. Pomijam kwestie podatków, bo to już oddzielna sprawa...

[skajstop]

No więc właśnie, mam podobne odczucia. Zakładam jednak, że pytanie dotyczy nie
sytuacji hipotetycznej, tylko realnej...

nie moge wprost wyobrazić sobie takiego "wydawnict

[jacek1f]

wa"...

[azubin]

Chciałem zauważyć, że forma pisemna jest wymagana jedynie dla przeniesienia
prawa autorskiego i dla licencji wyłącznej. Brak umowy w formie pisemnej oznacza
tak naprawdę to, że udzielona licencja jest niewyłączna
Az.

[hayek_mises]

czyli sprawa wydaje się oczywista - nawet jeśli przyjmiemy ustalenia autora z
wydawnictwem można podciągnąć pod umowę ustną - to jako taka nie daje
Wydawnictwu w żadnym stopniu praw autorskich - jedynie licencję niewyłączną na
korzystanie

autor jak rozumiem zachowuje także prawa majątkowe do książki

[hayek_mises]

mw73 napisał:

> Przecież umowa
> jest sprawą zasadniczą i podstawową, a w opisanej sytuacji wydawca w żadnym
> stopniu nie zabezpieczył swoich interesów. Wydał książkę nielegalnie.

ale jeśli autor był złozył "podanie" o wydanie książki, był informowany o
postepach w wydaniu książki, zrobił koretkę autorską i zaakceptował kształt
publikacji - czy tego nie podciąga się pod umowę ustną?

Czy to też jest wydanie książki nielegalnie?

Prawo
> autorskie wyraźnie mówi, że dla umowy wymagana jest forma pisemna pod rygorem
> jej nieważności.

ale tylko w przypadku umowy wyłącznej i przeniesienia praw majątkowych

[mw73]

Nie wiem, jaka jest treść tego (hipotetycznego) "podania". Umowa autorska, czy
to licencyjna czy o przekazaniu praw, powinna zmówić wyraźnie, na jaki okres te
prawa są udzielane / przenoszone, na jakich polach eksploatacji, na jakie
terytorium, i na jakich warunkach (honorarium, etc...). Jeśli autor złożył
pisemne oświadczenie o udzieleniu licencji lub przeniesieniu praw to zmienia
nieco postać rzeczy, nie jestem jednak nadal pewien, czy w przypadku pojawienia
spornej sytuacji taki dokument odpowiednio zabezpiecza interesy obydwu stron...

Wydaje mi się, że samo "podanie o wydanie książki", jeżeli nie uwzględnia
powyższych podstawowych spraw związanych z prawem autorskim, jest w sytuacji
spornej niewiele warte, a już w żadnym stopniu nie zastępuje podpisanej przez
obydwie strony umowy.

A na jakiej zasadzie naliczone będzie honorarium (i podatki)?

A to, czy autor był informowany o postępach prac, z formalnego punktu widzenia
nie ma raczej żadnego znaczenia, natomiast znaczenie ma (tj. może mieć) fakt
pisemnej akceptacji przez autora ostatecznej treści utworu do publikacji.

[hayek_mises]

Treść hipotetycznego podania brzmi "proszę o wydanie mojej książki" :)

[skajstop]

To niech autor X nie pisze hipotetycznego podania do Urzędu (kafkowskiego),
tylko napisze do realnego wydawcy "Czy są państwo zainteresowani wydaniem mojej
książki? Dołączam próbkę" :)

[hayek_mises]

A co jest złego w tamtym podaniu?
Czy zawiera przekazanie jakichś praw?

[skajstop]

Do wydawców nie pisze się podań, to nie urząd. Z wydawcami ZAWIERA SIĘ UMOWY.

[gamblerka]

Podziwiam Twoje opanowanie, Skay... Oraz cierpliwość, powinineś chyba uczyć w
szkole :)

[skajstop]

Nie, nie uczę w szkole, ale stosuję radę Artura Schopenhauera, aby cierpliwość
ćwiczyć najpierw na przedmiotach martwych, wtedy lepiej wychodzi jej stosowanie
w kontaktach z bliźnimi :-)

[azubin]

Widzę, że dyskusja się ożywiła...
Co do sądów - niewątpliwie obie strony mają rację, procedura jest żmudna i
czasochłonna, ale czasem po prostu nie ma innego wyjścia - zresztą nie dyskusja
o polskim sądownictwie jest celem tej dyskusji.

Mnie zaskoczyło coś innego - mianowicie ta sytuacja jest jak dla mnie całkowicie
nieracjonalna (tak bodajże napisał autor wątku), dlatego spytałem o nazwę
wydawnictwo - jak rozumiem jednak sytuacja jest hipotetyczna, jednak warto się
nad nią pochylić: otóż mogłaby ona powstać albo wskutek porozumienia obu stron,
które zdecydowały się na umowę w formie ustnej - a taka umowa zawsze jest
ryzykowna, zwłaszcza w stosunkach takiego typu, jak wydawanie książek.
Wedle drugiego wariantu wydawnictwo po prostu wzięłoby nadesłaną książkę i
wydało ją nie pytając autora o zdanie (?). Takie postępowanie byłoby dla
wydawnictwa też dość nieracjonalne, bo znowu mamy dwa (podstawowe oczywiście, bo
w rzeczywistości może być ich więcej) warianty:
1) wydawnictwo uznało książkę za absolutny hit i bestseller i postanowiło go
sobie przywłaszczyć - to pokłosie często pokutującego wśród początkujących
pisarzy poglądu, że ich książki są tak świetne, że każdy wydawca tylko na nie
dybie. A prawda jest taka, że absolutnych bestsellerów nie ma (są ewentualnie
świetne pomysły, które można ukraść, ale to inna sprawa) - stworzenie
bestsellera nawet ze znakomitej książki wymaga nakładów i czasu, a i wtedy nie
inwestuje się w książkę, a przede wszystkim w nazwisko - nie wiadomo więc po co
takie wydawnictwo miałoby zrażać do siebie autora, który w przyszłości mógłby
się stać dla niego kurą znoszącą złote jaja, zamiast zawrzeć z nim umowę,
zawierającą klauzule, które w jakiś sposób zwiążą go z tym wydawnictwem?
2) książka posiada przeciętny potencjał rynkowy (nie oceniając jej wartości) -
może zostać wypromowana i świetnie się sprzedać, ale najprawdopodobniej osiągnie
średnią (uwzględniając polską wielkość przeciętnych nakładów) pozycję. Tu też
nie za bardzo wiadomo, po co wydawnictwo miałoby sobie robić dodatkowe kłopoty -
przecież zawsze jest ryzyko, że taki autor ma znajomego/sam jest/stać go, na
przyzwoitego prawnika, który będzie w stanie (nawet jeśli to trochę potrwa, ale
zakładamy, że autor jest zawzięty) - nie tylko uzyskać potwierdzenie statusu
książki (że prawa autorskie do niej nie są ograniczone) ale nawet jakieś
odszkodowanie z tytułu naruszenia praw autorskich. W efekcie zwyżka zysku, jaką
daje takie "oszukanie" autora jest na tyle mała (szczególnie, gdyby książka
rzeczywiście, hipotetycznie "chwyciła" i zyskała sprzedaż - wówczas wydawnictwo
wypromowałoby kogoś, kto spokojnie poszedłby do konkurencji), że całkowicie
nieopłacalna.

W efekcie taka sytuacja, mogłaby, moim zdaniem zdarzyć się jedynie w
wydawnictwie będącym całkowicie nieprofesjonalnym przedsięwzięciem (stąd - raz
kolejny powtórzę - wzięło się moje pytanie o nazwę) i gdyby była prawdziwa
powinna być przestrogą, że może lepiej wysyłać swoje książki w trochę pewniejsze
miejsca, niekoniecznie do wielkich wydawnictw, ale jest przecież trochę
mniejszych, ale za to markowych wydawnictw, które też specjalizują się w
debiutach - one gwarantują, po pierwsze, lepszą ochronę swoich praw, po drugie -
powiązane z pierwszym - większy poziom profesjonalizmu redakcji i korekty, a
potem też dystrybucji.

Uff, trochę za bardzo się rozpisałem, jak na refleksje odnoszące się do
hipotetycznego zdarzenia :)

pozdrawiam, Az.