Pomoc

[filaretka]

Witam i bardzo proszę o pomoc w uzyskaniu informacji potrzebnych do
napisania pracy magisterskiej. Informacje te siedzą pewnie w waszej
pamięci, dlatego będę bardzo wdzięczna za kilka wspomnień, których
ja ze względu na wiek nie posiadam :)

Tak więc - interesuje mnie temat reklam - które nie miały charateru
komercyjnego - a propagandowy.
Istniało (podobno!) w tym okresie kilkanaście reklam (społecznych
również), które miały na celu zamaskowanie problemu ( np.
reklamowanie margaryny, bo nie było masła).

Czy pamiętacie takie reklamy/ hasła / slogany/ plakaty - które
ewidentnie rozumieliście jako propagandę?

Bardzo proszę o pomoc. Materiałów źródłowych jest jak na lekarstwo,
bibliografii niewiele, a ja muszę tak na prawdę dowiedzieć się jak
ludzie to pojmowali.

Będę bardzo wdziecza za każdy wartościowy post,
Pozdrawiam

[hajota]

Hm... Obawiam się, że wyjdzie Ci badanie stanu świadomości na temat
peerelowskich reklam w roku 2009, a nie stanu faktycznego - czy istotnie te
reklamy służyły celom propagandowym. Nie twierdzę, że na pewno nie, ani że na
pewno tak - po prostu nie wiem, a żeby to ustalić, należałoby sięgnąć do źródeł
archiwalnych (materiały Wydziału Propagandy KC czy wydziałów propagandy niższych
szczebli?), a nie do zawodnej pamięci ludzkiej. Za tamtych czasów zapewne
inaczej się te reklamy odbierało niż obecnie.
Idąc wczoraj ulicą Kruczą (w Warszawie) mijałam sklep, nad którym w latach
70-tych (a może wcześniej) widniał napis "Świeże mięso z młodych wołów". Otóż
spotkałam się w tamtych czasach z poglądem, że "reklamują wołowinę, bo jest
niedobór wieprzowiny na rynku". Istotnie, niedobory były. Ale czy istotnie
twórcy tej reklamy świadomie kierowali się takim motywem? Czy jakiś wydział
propagandy nakazał im umieszczenie nad wejściem do sklepu charakterystycznego
transparentu z krowią głową, zachwalającego zalety wołowiny, czy po prostu
kierownictwo sklepu wpadło na taki pomysł? Sądzę, że byłoby to niełatwe do
ustalenia. A zbierane dziś subiektywne opinie ludzi ekstrapolujących w
przeszłość dzisiejszą wizję PRL (pisarz Marek Nowakowski raczył się ostatnio
wyrazić na łamach "Rzeczypospolitej", że było wtedy gorzej niż za okupacji
hitlerowskiej) więcej zapewne powiedzą o stanie dzisiejszej świadomości niż o
ówczesnej rzeczywistości czy nawet ówczesnym odbiorze pewnych spraw.

[ewa9717]

A i reklamę margaryny pamiętam z czasów, kiedy masła ( o niebo
lepszego niż dzisiejsze) było w bród. Chyba z góry przyjęłaś,
Filaretko, błędne założenie.

[bercik38]

A reklama ta brzmiała: "margaryna mleczna przeciw ciąży jest skuteczna". Inna reklama brzmiała "dobry napój od poranka, piwo, wino, wódki szklanka", ta wisiała na mleczarni.

[tymoteusz.a]

Wiem, że sekretarze PZPR przed 1 Maja dostawali książeczki z hasłami propagandowymi, które miały być wykonane i wywieszone przed tym świętem. To były wytyczne z KC. Może gdzieś w archiwum to znajdziesz. Ja w wojsku gdzieś w garażu przerobionym ze stajni widziałem napis: "Koniu Polski Bierz Przykład z Konia Radzieckiego".
A i w garażach i warsztatach w jednostkach wojskowych były wymalowane różne takie hasła.

[luccio1]

Pamiętam z przełomu lat 50./60 wiszący w każdym sklepie, przynajmniej
spożywczym, obrazek w ramkach za szkłem:
"Nabywcy przysługuje PRAWO..."

Sam wyraz PRAWO biegł pionowo z góry na dół - każda litera otwierała osobny
punkt ilustrujący jedno z wyszczególnionych pięciu "praw" kupującego;
zaczynało się chyba od prawa do "przekonania się", czy rzecz zakupiona jest
właściwej jakości,
kończyło na prawie odmowy przyjęcia towaru wadliwego.
Każde z tych pięciu "praw" było ilustrowane stosowną scenką rodzajową - rysunek
białą kreską na czarnym tle.

Ten plakat powinien być w Bibliotece Jagiellońskiej w Oddziale Dokumentów Życia
Społecznego.

[zwierze_futerkowe]

Nie pamiętam konkretnych reklam, pamiętam natomiast, że kiedy na rynku zaczynało
drastycznie brakować np. mięsa, w pismach kobiecych ("Przyjaciółka", "Kobieta i
Życie") zaczynało się zachwalanie potraw z ziemniaków, okrawków wędlin (tak!),
warzyw... Albo apele o zastępowanie masła "zdrowszą" margaryną. Albo jak zrobić
torcik z wysuszonych okruchów chleba. Nie były to jednak hasła, tylko normalne
artykuły poradnicze, z przepisami. Oba te pisma istnieją do dziś, być może mają
jakieś archiwa. Spróbuj zapytać w redakcji.

Ze słyszenia znam jeszcze taką anegdotkę: na plakatach z reklamą "Jedzcie
dorsze" ludzie dopisywali do rymu "bo gó*no gorsze". :)

[ewa9717]

Ale to z dorszami to nie z PRL-u, lecz przedwojenne. W PRL-u
kupienie dorsza w sklepie rybnym nie było takie oczywiste.

[horpyna4]

Nie wiem, kiedy to hasło powstało, ale było dość znane za czasów
mojej młodości. Bo był taki okres (za Gomułki), kiedy dorszy było od
cholery i ludzie nie chcieli ich kupować. Nawiasem mówiąc, bywały i
inne ryby, w późniejszych latach nie do kupienia.
A że mieszkałam tuż obok tzw. "centrali rybnej", to na własne oczy
widziałam to hasło na murze. Najpierw ktoś (pewnie z pracowników
sklepu) starannie napisał kredą wielkimi literami JEDZ DORSZE. Pod
spodem dość szybko pojawił się napis GÓWNO GORSZE. Ale to nie koniec,
następny dopisek wyglądał następująco:
KTO RYSOWAŁ
TEN PRÓBOWAŁ

[zaslawek]

Cukier krzepi. Ale to znam z opowiadań.Za moich czasów; Domy Towarowe Centrum. Wszystkie zakupy pod jednym dachem

[ewa9717]

Cukier krzepi i Lataj Lotem (albo Lotem blizej) to Wańkowicz. I też
to pierwsze chyba starsze od PRL-u.
A margarynowy slogan (koniec lat sześćdziesiątych) pamietam taki:
Tania, smaczna, pożyteczna szopienicka margaryna mleczna!
(Szopienice - dzielnica Katowic z wytwórnią margaryny.

[cromwell1]

"cukier krzepi"moze i wankowicza
z pewnoscia haslo przedwojenne
w czasach kryzysu rozeszla sie pogloska ze nasz cukier sprzedawany jest za grosze
stad czeste dopiski "angielskie swinie jeszcze lepi"

pzdr.

[ewa9717]

No i polskie dopowiedzenie: cukier krzepi - wódka lepiej!

[hajota]

Na pewno Wańkowicza i na pewno przedwojenne.

[g0p0s]

W Warszawie była doskonale widoczna z al. Jerozolimskich od strony
Dworca Centralnego olbrzymia neonowa reklama kolei radzieckich.
Tekstu nie pamiętam, ale przez cykliczne przełączanie sunęły te
ruskie pociągi przez całą szerokość kamienicy. Raczej nikogo do
podróży ichnią koleją nie zachęciły, ale za to sojusz umacniały :)

[horpyna4]

Popatrz, też już nie pamiętam tego tekstu. Musiał być raczej
nieskomplikowany. A tak często gapiłam się na ten neon pdczas
czekania na trolejbus 56...

[izabelski]

na moj chlopski rozum to ty powinnas poszukac tych reklam
i przyjdz z nimi do nas a my ci powiemy co o nich myslelismy :-)