161 lat "Poruseństwa Chochołowskiego"

[ciupazka]

dra Głowackiego z
Poronina, ks. Leopolda Kmietowicza z Chochołowa i organistę chochołowskiego
Jana Kantego Andrusikiewicza. Z nimi to ustalił, że po wybuchu powstania na
Podhalu i opanowaniu Nowego Targu oddziały powstańcze skierują się na
Wadowice.

Powstanie wybuchło 21 lutego 1846 roku, górale zaatakowali i rozbroili
posterunek graniczny w Suchej Horze. Zryw został jednak szybko stłumiony
przez Austriaków przy pomocy mieszkańców Czarnego Dunajca, Podczerwonego i
Wróblówki. Powstańców spotkały represje, przywódcy znaleźli się w więzieniu.
W Chochołowie dla postrachu jeszcze w 1846 roku wystawiono szubienicę, która
stała do 1848, potem władze - w obawie przed kolejnym buntem - kazały ją
porąbać. Pamiątką tamtych wydarzeń jest stojąca w Chochołowie przy drodze
figura św. Jana Nepomucena ustawiona tyłem do Czarnego Dunajca.

Nie mają historycy pewności, co przesądziło o postawie
tłumicieli "poruseństwa" z trzech miejscowości na trasie powstańców. Być może
zostali wprowadzeni w błąd przez władze austriackie lub wiązali z nimi
nadzieje na pozytywne rozstrzygnięcie swoich spraw własnościowych. Niesnaski
w Państwie Czarnodunajeckim trwały jeszcze dwa lata, a w roku 1848 władze
austriackie, obawiając się kolejnego wybuchu, skierowały do Chochołowa i
Czarnego Dunajca oddziały wojskowe. (ASZ)


forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=36967736&a=37368764

[ciupazka]

"Idem do powstania, jako mi przystało,
Bogu oddać ducha, a ojczyźnie ciało"

- śpiewali "Siumni" - zespół chochołowskiego oddziału Związku Podhalan -
podczas występu w szkolnej świetlicy. Od tamtej lutowej nocy lat minęło 161, a
jednak pamięć o "poruseństwie" trwa na Podhalu i pod Tatrami, żyje w
opowieściach, pieśniach strofach wierszy. Mimo że góralski zryw szybko został
stłumiony, uczestników spotkały represje ze strony zaborców, a w Chochołowie
przez dwa lata, do 1848 roku, straszyła postawiona tam szubienica.

Nie ma też chyba w rejonie Chochołowa i Czarnego Dunajca nikogo, kto nie
wiedziałby, dlaczego figura św. Jana Nepomucena zwanego Zagniewanym stoi tyłem
na północ.

Obchody kolejnych rocznic "poruseństwa" są zawsze uroczyste i trwają kilka dni.
Ludzie gromadzą się nie tylko na mszy w kościele i składają kwiaty przed głazem
upamiętniającym niepodległościowy zryw górali. Przychodzą też do szkoły, gdzie
młodzież na swój sposób wskrzesza ducha chochołowian, którzy składali przysięgę
i szli ku "ślebodzie". Mają te obchody również swój sportowy i artystyczny
element. W niedzielę po rocznicy powstania odbywają się zawsze biegi
narciarskie. Rocznicy towarzyszą konkursy: góralskiej pieśni i poezji
patriotycznej oraz plastyczny (akurat pod hasłem "Cztery pory roku na mojej
dziedzinie").

Tak jest i w tym roku (a jeszcze będzie w najbliższą niedzielę na chochołowskim
campingu). Delegacje z wieńcami, kwiatami przybyły nie tylko - w paradnych
strojach - z sąsiednich miejscowości.

Były powiatowe i gminne władze, byli strażacy, była pani dyrektor Delegatury
Kuratorium Oświaty w Nowym Targu, była młodzież. Parlamentarzyści (jak poseł
Andrzej Gut-Mostowy) przybyli osobiście lub (jak posłanka Anna Paluch)
przysłali swoich reprezentantów.

Był z nimi, co najważniejsze, żywy pomnik chochołowskiego patriotyzmu - 90-
letni, ostatni z żyjących pod Tatrami kurierów trasy Budapeszt - Kraków -
Warszawa, więzień oświęcimskiego obozu, Stanisław Frączysty. Do niego były już
minister obrony narodowej Radosław Sikorski wystosował list gratulacyjny. W
imieniu ministra wręczał go jubilatowi zastępca komendanta nowotarskiej Komendy
Uzupełnień, major Ryszard Lelito.

W urodzinowych gratulacjach i życzeniach czytamy m.in. serdeczne słowa:

(...) Cieszę się, że jest wśród nas człowiek tak niezwykły jak Pan - bohater
Cichego Frontu, legenda polskich Tatr. Jest Pan uosobieniem najlepszych cech
pokolenia, któremu historia wyznaczyła bardzo trudną rolę. Odwaga, z jaką
wykonywał Pan swoje kurierskie zadania oraz hart ducha okazany podczas pobytu w
obozach koncentracyjnych i ubeckich więzieniach, stanowią dziś wzór dla młodych
Polaków.

Po złożeniu wieńców, po przemowach - zaprosiła w swe podwoje chochołowska
Szkoła Podstawowa. A tam wszystko już było po góralsku - występ długo i
pieczołowicie przygotowywany przez uczniów, popis zespołu "Siumni" z
trawestacją góralskiego marszu.

Na samym przedzie Kmietowicz jedzie... - rozlegało się w sali pamiętającej
początki ubiegłego wieku. A korytarz zdobiła wystawka prac złożonych na konkurs
plastyczny "Cztery pory roku". Za tło występom w szkolnej sali służyła potężna,
przeszło dwumetrowej wysokości reprodukcja fotograficzna obrazu z kościoła św.
Jacka w Chochołowie "Przysięga powstańców w nocy z 21 na 22 lutego 1846 r.".

[ciupazka]

W niedzielę w Chochołowie rozegrane zostaną otwarte zawody w narciarstwie
biegowym z okazji 161. rocznicy powstania chochołowskiego.
Zawody organizują: Centrum Kultury i Promocji w Czarnym Dunajcu, Urząd Gminy w
Czarnym Dunajcu, Szkoła Podstawowa w Chochołowie, Rada Sołecka w Chochołowie.

Zawodnicy wystartują sprzed ośrodka campingowego obok skoczni narciarskiej (w
ośrodku mieścić się będzie biuro zawodów). Weryfikacja uczestników potrwa od
8.45 do 9.45. O 10 rozpocznie się start najmłodszej grupy wiekowej.

Zawodnicy startować będą na różnych dystansach - od 500 metrów do 4 km - w
zależności od wieku.

Jeśli zgłosi się odpowiednia liczba uczestników, zorganizowany zostanie również
sztafetowy bieg pokoleniowy. (AGN)
ZAPRASZAMY!

[ciupazka]

www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0186.JPG

[ciupazka]

Z obchodów uroczystości:

www.watra.pl/rozne/chocholow/foto4/choch2005.jpg
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0195.JPG
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0203.JPG
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0205.JPG
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0202.JPG
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto2/chocholow_IMG_0197.JPG
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto4/choch2006.jpg
www.watra.pl/rozne/chocholow/foto4/choch2012.jpg