Teokracja Busha

[Gość: Wtorek]

Teokracja Busha

http://www2.tygodnik.com.pl/tp/2816/kraj07.php

Dziennikarz zapytał premiera Wielkiej Brytanii Tony'ego Blaira: "Czy modli
się pan razem z prezydentem Bushem?". Pytanie było o tyle zasadne, że
ewangelicki fundamentalizm czterdziestego trzeciego prezydenta USA coraz
wyraźniej zabarwia scenę polityczną w Ameryce. Religijne ornamenty nadały
szczególną wymowę przemówieniu George'a Busha, jakie wygłosił 1 maja na
pokładzie lotniskowca "Lincoln". Nie tylko obwieścił zakończenie zwycięskiej
kampanii w Iraku, ale uznał, że akcja militarna była częścią "Bożego planu".
Nie powiedział: "Niech Bóg błogosławi Amerykę". Powiedział: "Niech Bóg nadal
błogosławi Amerykę".

Kiedy tuż po zamachu z 11 września 2001 r. do Białego Domu zaproszono na
spotkanie z prezydentem kilkunastu przedstawicieli różnych wyznań
religijnych, w mesjanistyczny ton uderzył Gerald Kieschnick, przewodniczący
Luterańskiego Synodu z Missouri: "Panie prezydencie, to Bóg wezwał pana,
swego sługę, na czasy tak trudne, jak obecne". Bush miał
odpowiedzieć: "Przyjmuję tę odpowiedzialność". Wedle relacji
pisma "Christianity Today", prezydent wyznał duchownym, że był "grzesznikiem
i pijakiem, któremu brakowało w życiu poczucia sensu", aż "wszystko odmieniło
się" dzięki iluminacji, jakiej doznał podczas rozmowy z pastorem Billy
Grahamem.

Dla wielu Amerykanów iluminacją był sam atak z 11 września. Od tamtej pory
nastrój w kraju zmienił się nie do poznania. Relatywizm kulturowy jest w
odwrocie, gdyż - jak napisała w "Wall Street Journal" Peggy Noonan - "Bóg
powrócił". O takim cudzie zapewnia znany teleewangelista Jerry Falwell,
rektor Uniwersytetu Wolności, który twierdzi, że terrorystyczny napad był
boską karą za niegodziwości, jakich dopuszczają się feministki, aborcjoniści,
homoseksualiści i członkowie Amerykańskiego Związku na Rzecz Wolności
Obywatelskich.

Instytucjonalizacją nowiny kieruje prokurator generalny John Ashcroft, który
wprowadził do Departamentu Sprawiedliwości obyczaj porannych modlitw i sesji
studiów biblijnych. Krytykowany przez Demokratów, że przekształca urząd
państwowy w kaplicę, Ashcroft wyjaśniał: "Ameryka tym się różni od innych
krajów, że jej duchowe źródło jest wieczne - i nie będziesz miał króla ponad
Jezusa Pana".



W imię bezpieczeństwa

"Zgromadzenie w tych samych rękach całej władzy - legislacyjnej, wykonawczej
i sądowej - może służyć jako definicja tyranii" - pisał w XIX w. prezydent
USA James Madison. Cytat ten można też odnieść do mesjanistycznej rewolucji
prawnej przeprowadzanej pod patronatem Ashcrofta. Jej zwiastunem był zestaw
antyterrorystycznych regulacji zawartych w ustawie zwanej potocznie "Aktem
Patriotycznym USA". Ducha zmian najlepiej oddaje projekt o nazwie "Terrorism
Information and Prevention System", w skrócie TIPS (w slangu "tip"
oznacza "cynk" - radę lub poufną informację), który przewiduje przeszkolenie
milionów wolontariuszy - rekrutujących się spośród listonoszy, pracowników
elektrowni i innych grup zawodowych mających na co dzień styczność z
domostwami Amerykanów - tak, by zbierali informacje o "podejrzanych
osobnikach" i przekazywali je władzom.

Projekt ustawy "O zwiększeniu bezpieczeństwa krajowego" przewiduje, że
obywatele - aresztowani np. na podstawie donosu - nie będą mieli prawa do
poznania zarzutów, które im się stawia, a samo zatrzymanie będzie objęte
klauzulą tajności. Z punktu widzenia swych rodzin staną się oni zaginionymi
bez wieści. Paragraf 501 projektu stanowi, że Amerykanie będą mogli być
pozbawiani obywatelstwa, jeśli władze uznają, że współdziałali z grupą uznaną
przez prokuraturę za organizację terrorystyczną. Dokąd wyjadą bezpaństwowcy?
Do Iraku czy Polski?

Procedury te przetestowano już na emigrantach. Nielegalni emigranci mogą być
trzymani w areszcie w nieskończoność, bez prawa do obrony. Gdy Urząd
Imigracyjny ujął się za jednym z nich, Davidem Josephem, 18-letnim
uciekinierem politycznym z Haiti, decyzję - by zwolnić go za kaucją -
zawetował sam Ashcroft twierdząc, że Haitańczyk musi pozostać zamknięty "tak
długo, jak trzeba". Zwolnienie mogłoby być sygnałem dla innych chętnych do
osiedlania się w Ameryce, co z kolei stanowiłoby problem społeczny zasysający
federalne środki przydatne gdzie indziej - do walki z terroryzmem. Zgodnie z
tą logiką każdy program społeczny wymagający rządowych funduszy (np. pomoc
dla bezdomnych) staje się de facto wspólnikiem terroryzmu i jako taki
powinien być zwalczany. Logikę tę wspiera doktryna moralna, wedle której
nawet osoba nie będąca zagrożeniem dla innych może być uwięziona i ukarana po
to, by służyć jako przypadek odstraszający. Nawet zdaniem redakcji
konserwatywnego "Chicago Tribune" "zamykanie niewinnego po to, by odstraszyć
potencjalnie winnego, nie jest polityką służącą amerykańskim wartościom".



Publiczna samokrytyka

Zakres szykan to oczywiście rzecz względna. Więźniowie Fidela Castro zapewne
z pobłażaniem powiedzieliby: cóż to za represje? Ktoś z Polski doda: gdzież
tu do naszego stanu wojennego? I zrelatywizuje - polski stan wojenny i tak
był pestką w porównaniu z np. sytuacją w Rumunii. Takie zestawienia obrażają
jednak tych Amerykanów, którzy wciąż wierzą, że ich republika została
ufundowana na ideałach Oświecenia.

Dla obrony swych praw tworzą więc ponadpartyjną koalicję, która teoretycznie
nie powinna powstać w kraju kwitnącej demokracji. Marsz protestacyjny jest
zawsze sygnałem, że konwencjonalny przekaz poglądów - poprzez biura poselskie
i agendy rządowe - nie działa. Ktoś mógłby sądzić, że demonstrujące wiosną
tego roku miliony Amerykanów - tłumy liczniejsze od tych, które wpłynęły na
zmianę polityki rządu wobec wojny w Wietnamie - znów odegrają historyczną
rolę. Nic podobnego: w ocenie prezydenta Busha owe miliony to ledwie "grupka
dyskusyjna", która w żaden sposób nie może wpłynąć na jego decyzje.

Prawdziwe problemy dla demonstrantów zaczynają się jednak dopiero po
zakończeniu ulicznego protestu; w samotności obywatela, do którego dobiera
się państwo i sojusznicze korporacje. Oto skrajne przykłady ilustrujące
klimat polityczny, w którym "jeśli nie jesteś z nami, jesteś przeciwko nam".

W marcu republikański senator John Minnis przedstawił w legislaturze stanu
Oregon projekt ustawy określającej jako terrorystów wszystkich, którzy
uczestniczą w antyrządowych demonstracjach. Przesłanka: angażują siły policji
potrzebne gdzie indziej. Przewidywana kara: 25 lat więzienia.

Agenci FBI nie wpuszczają na pokład samolotu w San Francisco działaczek
pokojowych Rebeki Gordon i Janet Adams. Na czarną listę osób, które z powodów
politycznych nie mogą podróżować liniami lotniczymi w USA, trafiają
dziesiątki antywojennych aktywistów. Prawicowy "New York Sun" pisze w
komentarzu odredakcyjnym, że aktywiści w istocie działają na rzecz Saddama
Husajna i wobec tego muszą być karani jak zdrajcy.

Richard Abdoo odważył się wpłacić 250 dolarów na rzecz funduszu
antywojennego. Po ukazaniu się listy ofiarodawców z jego nazwiskiem i
funkcją - główny menedżer w Wisconsin Energy Corporation - został pod groźbą
zwolnienia z pracy zmuszony przez firmę do złożenia publicznej samokrytyki.

Nauczycielka Carmelita Roybal ze szkoły średniej z Rio Grande otrzymała od
dyrekcji naganę za noszenie plakietki "NIE dla wojny w Iraku". Prawnik
Stephan Downs zostaje aresztowany w nowojorskim supermarkecie, gdy odmawia
policjantom zdjęcia bluzy z napisem "Pokój na ziemi".

Ktoś mógłby zapytać: co się stało z piękną polską alergią na autorytarne
chamstwo, bez względu na to, gdzie i kiedy się ono pojawia? Dawniej, gdy za
błahostkę - jak noszenie znaczka "Solidarności" lub opornika w klapie -
dawano w PRL naganę, w alternatywnej prasie podnoszono raban. A dziś?



"Uważaj na to, co mówisz"

Leniwy obserwator, by dowieść, jak dobrze ma się amerykańska debata

[Gość: Wtorek]

Uważaj na to, co mówisz"

Leniwy obserwator, by dowieść, jak dobrze ma się amerykańska debata, wskaże, że
antywojenna reklama ukazała się przecież w konserwatywnym "Wall Street
Journal". Nie zauważy, że podobna reklama została wycofana z programów CNN, ani
tego, że z kilku gazet i sieci TV zwolniono krytycznych wobec Busha reporterów.
Ich los stał się lekcją dla braci dziennikarskiej i ilustracją siły sprawczej
słów (byłego już) rzecznika prasowego Waszyngtonu Ari Fleishera, który
powtarzał: "Watch what you say" ("Uważaj na to, co mówisz").

To, że media przestają być filarem amerykańskiej demokracji, można prześledzić
na przykładzie trzech trendów. Po pierwsze, na coraz bardziej kapitałowo
ujednoliconym rynku mediów trwa "kurs na prawo". Raporty w tej sprawie
podsumowuje Eric Alterman w książce "What Liberal Media?" ("Jakie znów
liberalne media?"). Co z tego - mówi - że w debatach nadal prezentowane są
różne poglądy? Wyobraźmy sobie, że prawicowiec dyskutuje ze skrajnym
prawicowcem - różnica poglądów murowana.

Po drugie, w środowisku odpowiedzialnym za debatę dominuje cynizm. W dziedzinie
autocenzury dziennikarze - zauważa Alterman - poruszają się niebezpiecznie
blisko granicy, za którą zaczyna się "sowietyzacja bez Sowietów".
Nieoczekiwanie aktualnie brzmią pamflety z PRL poświęcone sztuce hipokryzji,
jak "Traktat o gnidach" Piotra Wierzbickiego. Przegląd artykułów redakcyjnych z
głównych amerykańskich gazet pokazuje, że w odpowiedzi na kluczowe pytanie,
skąd wziął się zamach 11 września, spektrum głosów jest tak wąskie, jak szeroka
maska narcyzmu: "Bo świat arabski zazdrości nam wolności oraz dobrobytu".

Po trzecie, zanik debaty przejawia się w coraz większej ochocie, z jaką media
rezygnują z informacji własnej, zdobywanej przez przebojowego reportera. W
zamian pojawia się informacja ze źródeł zewnętrznych - jak konferencja prasowa,
na której perspektywa zapraszającego (establishmentu) zyskuje przewagę.
Mechanizm ten był dobrze widoczny w czasie wojny irackiej, której obraz i język
zostały mediom podarowane przez speców z Pentagonu. Śledzonemu w amerykańskiej
telewizji wybuchowi pocisku (przyczynie) nigdy nie towarzyszył portret śmierci
Irakijczyków (skutek), a spiker tylko komentował: chirurgicznie usunięto wrogi
obiekt. Dzięki metaforze "wojny jako przedłużenia stołu operacyjnego"
niewidzialny obcy był usuwany jak nowotwór, a widz mógł ufać, że wojna służy
zdrowiu.

Jaki jest rezultat zawężenia debaty? Wedle badań opinii publicznej, blisko trzy
czwarte Amerykanów wierzy, że to Saddam Husajn, a nie Osama bin Laden, zburzył
wieżowce w Nowym Jorku. Równie wielu Amerykanów jest przekonanych, że w Iraku
znaleziono zakazaną broń i że wobec tego powód rozpoczęcia wojny był słuszny.
Skąd to przekonanie? Każdego ranka Amerykanie dowiadywali się z radia, że w
irackim mieście właśnie odkryto "broń". Wieczorem wiadomość powtarzano w
udekorowanych flagami studiach telewizyjnych. W nocy rzecznicy Pentagonu
dementowali informację, lecz mediom brakowało już tchu na jej sprostowanie,
gdyż nazajutrz rano napływała kolejna wiadomość: w Iraku znaleziono...

Z badań nad retoryką strachu wynika, że działa ona najskuteczniej w czasach
kryzysu, kiedy ludzie - nie znajdując wystarczającego oparcia w autorytetach
tradycji i prawa - zwracają się ku autorytetom charyzmatycznym, na przykład
silnym przywódcom. Czy John Ashcroft lub Bush jr. mają medialną charyzmę?
Pytanie jest źle postawione. Lepiej zapytać: czy obywatele chcą w nich widzieć
przywódców? Bush i Ashcroft są bowiem tworem oczekiwań większości Amerykanów,
którzy w ten sposób pragną zaspokoić głód porządku. Tym oczekiwaniom sprzyja
mesjanistyczny mit, zgodnie z którym ład ma tym razem zostać wprowadzony na
całym globie.



Zasada równości

To właśnie w takim globalnym kontekście należy zadać pytanie, dlaczego w
dzisiejszej Ameryce powstają dziwne koalicje dla obrony demokratycznych
wartości. Czy trzeba aż optyki Guliwera, aby takim przemianom w USA zacząć się
w Polsce wreszcie dziwić?

Dzisiejsza Ameryka wciąż urzeka różnorodnością. Ludzie tu życzliwi, myślący
pozytywnie. Zgodnie z duchem kultury protestanckiej pracują wydajnie i
narzekają mało. Pod warunkiem, że z ekranu telewizora nie rozlegnie się alarm o
zagrożeniu terrorystycznym. Wtedy nerwowo akceptują niemal wszystko, co powie
im coraz silniejsze państwo. Wzmacnianie amerykańskiej państwowości - czemu
towarzyszą nacjonalistyczne slogany - jest procesem dokładnie odwrotnym do
tego, który toczy się w Europie, gdzie słabnie pozycja państw narodowych i
budowana jest nowa tożsamość "nas, Europejczyków". Bogata wielkim rynkiem dóbr,
idei i pamięci o historycznych tragediach, jednocząca się Europa z nieufnością
odnosi się do znanych sobie z przeszłości praktyk odbierania obywatelom
wolności w imię bezpieczeństwa.

Można mieć tylko nadzieję, że to właśnie w nowej Europie taka świadomość
przyspieszy integracyjne procesy, w rezultacie których "stary świat" stanie się
przeciwwagą dla "nowego", amerykańskiego, i pomoże samotnej, mesjanistycznej
Ameryce otrząsnąć się z jej własnej potęgi, przywracając ją tym samym do
wspólnoty międzynarodowej tworzonej wedle zasady równości.


TOMASZ TABAKO jest językoznawcą, pracownikiem naukowym katedry retoryki na
University of Puget
Sound w Seattle.

[Gość: felusiak]

Znowu sraczka. Kazdy prezydent konczy przemowienie rytualnym "God bless
America". Fraza " May God continue to bless America" nie odbiega od przyjetego
rytualu, chyba ze jest sie atawistycznym antybuszysta. Ale wtedy obowiazuje
podwojny standart.
Na lotniskowcu Bush nie obwiescil zakonczenia wojny ani kampanii.

Nie wiem kto napisal te bzdury, ale powiem ci ze wyrwane sa z szerszego
kontekstu aby udowodnic zalozona teze o rzekomym ureligijnieniu (co za slowo)
zycia politycznego w USA. Nic podobnego nie ma miejsca. Jedynie siedzac w
Niemczech i czytajac laicki Sueddeutsche Zeitung mozna w to uwierzyc.